Gây hứng thú cho trẻ trong giờ kể chuyện cho trẻ

Gây hứng thú cho trẻ trong giờ kể chuyện cho trẻ

đề tài : một số biện pháp Gây hứng thú cho trẻ trong giờ kể chuyện cho trẻ nghe

I C Ơ S Ở L Í LU Ậ N

Văn học là một loại hình nghệ thuật đến với trẻ sớm nhất và cũng đợc trẻ yêu thích nhất.Nó không chỉ giúp cho trẻ cảm thụ đợc nghệ thuật mà qua đó giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ từ đó hoàn thiện dần về nhân cách cho trẻ

Trong các thể loại văn học thì truyện là một thể loại rất đợc trể yêu thích Đến với mỗi câu truyện hay trẻ nh bớc vào thế giới của những con ngời với ông bụt bà tiên cô tấm dịu hiền của thế giới muôn màu hoa lá cỏ cây ,của những con vật đáng yêu tất cả nh đợc sống trò chuyện để hoà quyện chung cuộc sống nh con ngời Việc tạo cho trẻ làm quen tác phẩm văn học :đọc thơ, kể chuyện, nghe chuyện, giúp nhận thức thế giới xung quanh hiểu đợc mối quan hệ con ngời với con ngời, con ngời với thiên nhiên, con ngời với con vật mà qua đó giúp trẻ phát triển t duy, chú ý ghi nhớ có chủ định mà dặc biệt giúp trẻ phát triển ngôn ngữ cho trẻ khi giao tiếp

Ngôn ngữ trong tác phẩm văn học là mẫu ngôn ngữ chính xác chuẩn mực phong phú đa dạng thúc đẩy cho trẻ nói theo vận dụng một cách tự nhiên và đa đến thế giới ngôn ngữ một cách nhanh nhất, nhiều nhất, hoàn thiện nhất Chính vì thế giáo dục ngôn ngữ cho trẻ cho hoạt động kể chuyện có vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện về nhân cách cho trẻ

Nhận thức đợc mục đích đó tôi đã mạnh dạn đi sâu vào nghiên cứu đề tài “Một số vấn đề phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 tuổi thông qua hoạt động

kể chuyện” Tuy nhiên tôi vẫn gặp phải những thuận lợi và khó khăn sau:

II TH Ự C TR Ạ NG

1)Thuận lợi

-Trờng tôicó nhiều phòng học sân chơi rộng rãi thoáng mát có vờn cổ tích,

có nhiều đồ dùng đồ chơi thuận lợi cho cô và cho trẻ hoạt động với môn văn học

-Tôi đợc nhà trờng giao chủ nhiệm 4 tuổi hầu nh các trẻ cùng độ tuổi và

đã học qua chơng trình nhà trẻ,3 tuổi nên có nề nếp hoạt động

-Bản thân tôi yêu nghề mến trẻ, say sa với công việc tích cực học hỏi nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, nhiều năm dạy trẻ 4 tuổi phần nào tôi hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý trẻ

-Phụ huynh quan tâm hoạt động cho trẻ lam quen với văn học trong trờng mầm non

2)Khó khăn :

-Mặc dù ở cùng độ tuổi nhng khả năng nhận thức và sự tập trung chú ý của mỗi trẻ không đồng đều

-Một số trẻ phát âm còn ngọng cha đủ từ, đủ câu, còn lúng túng khi giao tiếp Những khó khăn này làm cho trẻ thiếu tự tin trong giao tiếp nên trẻ ngày càng ít có cơ hội phát triển ngôn ngữ

-Thời gian cho việc tạo môi trờng hoạt động, tìm tòi và khám phá câu chuyện ngoài chơng trình còn hạn chế, kĩ thuật sử dụng vi tính còn gặp khó khăn

-Trong quá trình hoạt động nhiều lúc cô cha phát huy hết tính sáng tạo của trẻ, cha tạo cho trẻ tự rèn luyện và phát triển ngôn ngữ qua việc cho trẻ thể hiện giọng nhân vật, tự kể lại chuyên và kể chuyện sáng tạo

-Cô còn lúng túng trong khi sử dụng đồ dùng nhất là những lúc các nhân vật xuất hiện cùng một lúc trong đoạn chuyện vì vậy mà cha diễn tả hết tình huống xảy ra trong đoạn chuyện, gây khó khăn cho việc giúp trẻ hiểu nội dung chuyện

Từ những khó khăn trên tôi đã tập chung nghiên cứu và mạnh dạn áp dụng một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động kể chuyện

III biện pháp thực hiện

1)Tạo môi tr ờng phong phú gây hứng thú kích thích sự hoạt động tích

c c của trẻ

“.Môi trờng”cho trẻ hoạt động là một trong những việc cần thiết và không thể thiếu đợc trong vấn đề đổi mới hình thức tổ chức giáo dục mầm non hiện nay.Khác với những năm về trớc thì giáo viên tìm chọn hình ảnh thật

đẹp sống động và trang trí lớp cho đẹp từ đầu năm đến cuối năm Vì thế

mà trẻ nhìn lâu rồi cũng thâý chán và cũng không kích thích phát triển ở trẻ Nhng ngày nay bằng những việc tìm tòi khám phá tôi đã tạo môi trờng cho trẻ hoạt động Nhờ đợc hoạt động môi trờng theo chủ đề trẻ thích khám phá trải nghiệm trẻ có nhiều kinh nghiệm hơn, thông minh hơn và vận dụng đợc ngay ngôn ngữ của mình trong khi giao tiếp nhờ đó mà trẻ thấy hứng thú hơn và phát triển ngôn ngữ ở trẻ một cách tự nhiên hơn VD:ở “góc sách” chủ đề: “thế giới động vật ” tôi bố trí môi trờng mở có

đủ các loại sách tranh, truyện tranh, cho trẻ tự làm các loại rối ,đồ chơi,

mà trẻ tự tạo theo chủ đề Qua đó, trẻ có thể tự hoạt động tranh chuyện, con rối để kể thành câu chuyện theo ý trẻ nhớ mà ngôn ngữ của trẻ ngày càng phát triển

Môi trờng cô tạo cho trẻ không chỉ ở góc sách mà cô tạo xung quanh lớp học, ngay chủ đề trẻ đang học cô tạo ra một số hình ảnh chủ đề,trẻ làm cùng với cô bằng những nguyên vật liệu khác nhau theo ý trẻ

VD: “chủ đề thế giới động vật : “những con vật sống trong gia đình” cô làm hình ảnh một số con vật:con chó, con mèo trẻ làm thêm một số con vật khác cũng sống trong gia đình bằng các nguyên vật liệu khác nhau Khi hoạt động trong tiết chuyện, cô hỏi trẻ kể tên các con vật trong gia

đình thì trẻ kể, khi quên trẻ có thể nhìn trong chủ đề để kể Hoặc khi tận dụng vào giờ hoạt động đón, trả trẻ cô có thể cho trẻ ngắm nhìn chủ đề và hỏi :chủ đề nói về con vật gì? có câu chyện nào nói về con vật đó và hớng cho trẻ kể chuyện về những con vật đó

2)Tích hợp các nội dung giáo dục và nghệ thuật kể chuyện của cô.

Nh chúng ta đã biết trẻ mầm non cha nhìn và tự đọc tác phẩm văn học, trẻ muốn cảm nhận đợc tác phẩm văn học phải nhờ vào ngời lớn ở nhà và cô giáo ở trờng Vì vậy cô giáo là ngời trung gian là chiếc cầu nối đa tác phẩm văn học đến với trẻ Do đó lời đọc, lời kể diễn cảm tác phẩm văn học có thể coi là phơng pháp quan trọng nhất khi cho trẻ làm quen tác phẩm văn học Lời kể càng hay,càng hấp dẫn bao nhiêu thì sẽ giúp trẻ cảm thụ đợc nội dung tác phẩm bấy nhiêu, là tiền đề cho trẻ bắt chớc ngữ điệu, giọng điệu, lột tả tính cách nhân vật là cơ sở phát triển ngôn ngữ cho trẻ tri giác toàn bộ nội dung câu chuyện, tình tiết các câu hội thoại, đối thoại,độc thoại,và trẻ dễ dàng hiểu đầy đủ hơn nghĩa của từ bấy nhiêu Lời kể của cô chính là thớc đo chuẩn mực cho trẻ học tập Biết đợc điều đó tôi tìm hiểu

tác phẩm sau đó xác định giọng kể cho phù hợp Tôi thờng căn cứ diễn biến tâm trạng , hành động của nhân vật, bối cảnh xẩy ra, tình tiết thể hiện ngữ điệu.Cùng một nhân vật bối cảnh khác nhau thì sắc thái ngữ điệu cũng khác nhau

VD: “Sẻ con tìm bạn” cùng là một nhân vật sẻ con nhng đoạn đầu câu chuyện sẻ con khinh bỉ chuột nhắt,cho nến sẻ nói với giọng đỏng đảnh khinh miệt nhng cuối câu chuyện khi sẻ con biết lỗi giọng sẻ con ngập ngừng bối rối

Trong chuyện nhân vật phản diện cũng có những giọng điệu khác nhau: VD:câu chuyện: “Cáo, thỏ và gà trống” Cáo là nhân vật phản diện, đoạn

đầu của chuyện cáo xin sang ở nhờ nhà thỏ thì giọng của cáo nhẹ nhàng,

từ tốn, tỏ thái độ thân ái còn khi gặp bầy chó, gấu thì giọng sói hung hăng,quát nạt nhng khi gặp chú gà trống dũng cảm thì giọng sói sợ hãi, hoảng hốt Hoặc hay trong cùng câu chuyện có những lời dãn chuyện cô cũng phải kể thật diễn cảm để trẻ tởng tợng ra khung cảnh trong chuyện VD: Khi kể chuyện “Thỏ con không vâng lời” “Thỏ con đi mãi chơi xa thật là xa thế rồi thỏ con quên mất đờng về nhà” thì ngời đọc phải kéo dài âm “mãi” để diễn tả đờng đi chơi của thỏ rất dài và rất xa ngôi nhà của mình

Không chỉ chú ý đến ngữ điệu giọng kể tôi còn chú ý đến nhịp độ, c-ờng điệu, lúc dồn dập hồi hộp, lúc từ tốn, lúc to lúc nhỏ khác nhau, chỗ ngập ngừng Tôi đã làm trẻ thu hút chú ý tới lời kể của tôi nhờ đó mà trể tiếp thu bài nhanh hơn, nhớ lâu hơn

Nh vậy để có giọng kể hay, hấp dẫn tôi phải tự rèn luyện mình tập kể nhiều lần cho đồng nghiệp nghe để tham gia góp ý cùng chỉnh sữa

Nếu đơn thuần chỉ có lời kể trong giờ học sẽ làm cho trẻ cảm thấy chán nản, mệt mỏi Muốn vậy trong giờ học tôi tích hợp các nội dung giáo dục vào để dạy ,việc lồng ghép tích hợp nội dung giáo dục trong tiết dạy kể chuyện cho trẻ nghe vừa có tác dụng tạo ra bầu không khí thoải mái không

gò bó ép buộc đối với trẻ, trẻ học mà chơi, chơi mà học, vừa có tác dụng giáo dục trẻ một cách toàn diện về trí tuệ, thẩm mĩ Nhng lồng ghép ở đây không có nghĩa là xáo trộn kèm dạy quá nhiều lần môn học khác nhau mà

ta phải lồng ghép tích hợp sao cho thật nhẹ nhàng hoà quyện với nhau và xen kẽ các hoạt động:động, tĩnh khác nhau

VD: Kể câu chuyện “Sẻ con tìm bạn ” Tôi lồng ghép bộ môn âm nhạc :Tôi cho trẻ hát múa “Những khúc nhạc hồng”, cho trẻ đàm thoại về các loại chim, tôi đa ra câu đố để hớng vào bài dạy của mình, Tôi có thể cho trẻ chơi trò chơi :bắt chớc tạo dáng các nhân vật trong truyện , kết thúc cho trẻ múa hát bài hát về tình bạn

Tuỳ theo nội dung truyện mà tôi đa ra trò chơi cho phù hợp hấp dẫn

Nh vậy qua việc tích hợp lồng ghép các nội dung giáo dục tôi thấy trẻ hứng thú và tiếp thu kiến thức một cách rất nhẹ nhàng không bi gò bó

3)Xây dựng hệ thống đa dạng và phong phú.

Căn cứ vào yêu cầu vào độ tuổi mà tôi có thể chủ động đặt ra các câu hỏi

đàm thoại khác nhau Nhng câu hỏi phải đòi hỏi chính xác ,ngắn gọn dễ hiểu từ dễ đến khó ,từ đơn giản đến phức tạp và mang tính gợi mở tác

động đến toàn bộ trẻ trong lớp Và câu hỏi đặt ra phải theo trình tự nội dung , sát nội dung cốt truyện

VD : Khi bắt đầu đàm thoại câu chuỵên “ Sẻ con tìn bạn ”

-Cô kể câu chuyện gì ?

- Trcng câu chuyện có những nhân vật nào ?

Sau đó cô dần hỏi đến câu hỏi : Vì sao ? nh thế nào ?

- Vì sao sẻ con lại bị sa lới ?

- Ai đã giúp sẻ con thoát nạn ?

-Trong chuyện coc yêu ai nhất ? Vì sao ?

VD : Câu chuyện: “ Cáo, thỏ và gà trống ”

-Cô vừa kể cho các con nghe chuyện gì ?

-Những nhân vật nào xuất hiện trong chuyện ?

-Con có nhận xét gì về ngôi nhà của cáo và ngôi nhà của thỏ ? -Khi mùa xuân đến cáo đang làm gì ?

-Ai đã đến giúp thỏ đuổi cáo đi ?

-Vì sao bầy thỏ và bác gấu lại không đuôỉ đợc cáo ?

- Gà trống làm thế nào mà đuổi đợc cáo ?

Hay cô có thể kích thích trẻ để trả lời dới dạng câu ghép

VD : Câu chuyện “sẻ con tìm bạn ” Vì sao sẻ con bị sa lới ?

Trẻ có thể trả lời : (Bởi vì sẻ con mải chơi không chú ý nên sẻ con bị sa vào lới bẫy chim )

Trong khi đàm thoại cô cần phải chú ý đối tợng trẻ với trẻ khác nhau, tôi đa ra cho trẻ câu hỏi cho phù hợp để trẻ có thể trả lời đợc đó là động lực kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ

VD : Cùng một nội dung hỏi nhng giáo viên có thể đa ra nhiều cách hỏi khác nhau nhằm cho trẻ làm quen với cách đặt câu và mở rộng cho trẻ

về nghĩa của câu

VD : Khi hỏi về nhân vật trong chuyện : “Sẻ con tìm bạn ”

-Trong chuyện có những nhân vật nào ?

-Những nhân vật nào xuất hiện trong câu chuyện ?

- Câu chuyện nói về ai ?

Hay khi hỏi về mục đích làm việc của nhân vật

VD : câu chuyện ‘Sẻ con tìm bạn ”

-Tại sao chuột nhắt lại cắn đứt mất lới ?

-Chuột nhắt cắn đứt mất lới để làm gì ?

Nh vậy có thể nói với mỗi câu chuyện đa nhiều cách hỏi nh vậy sẽ giúp trẻ lựa chọn ngôn ngữ trả lời, qua đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, nói đủ câu, câu đơn, câu ghép và chắt lọc ngôn ngữ cho trẻ khi giao tiếp Đặc biệt khi hỏi trẻ cô cũng phải hỏi trẻ bằng các giọng điệu , cử chỉ điệu bộ khác nhau nhằm kích thích gây hứng thú cho trẻ trả lời

Nh vậy có thể nói bằng việc sử dụng các câu hỏi đàm thoại khác nhau tuỳ thuộc độ tuổi, yêu cầu tiết dạy vào đối tuợng của trẻ tôi thấy không chỉ giúp trẻ phát triển về nhận thức , thể hiện tình cảm với nhân vật, qua đó còn giúp trẻ phát triển nhân cách, đặc biệt là phát triển ngôn ngữ ở trẻ vì vậy mà chất lợng tiết dạy của tôi đạt chất lợng cao

4)Sử dụng đồ dùng gây hứng thú ở trẻ

Nh chúng ta đã biết t duy của trẻ là t duy trực quan hình tợng vì thế ở mọi lứa tuổi đều rất thích đợc nhìn, hoạt động với đồ vật Chính vì vậy trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, giáo viên nào cũng phải nghĩ là đồ dùng trực quan gì ? Đồ dùng đó có đẹp hấp dẫn bao nhiêu sẽ kích thích gây hứng thú đợc cho trẻ bấy nhiêu mà trẻ mầm non rất thích

đồ dùng đẹp, mới lạ, hấp dẫn, đơn giản mà dễ sử dụng Vì thế mà tôi liên tục tạo ra những đồ dùng mới lạ và không lặp lại đồ dùng giờ học trớc

Đồ dùng truyện có rất nhiều loại: tranh ,các loại rối (tay ,dây , rối nớc )

sử dụng phần mềm vi tính , mỗi một loại đều có u việt riêng song sử dụng phần mềm vi tính tôi cảm thấy hay hơn hấp dẫn hơn

VD : “trong câu chuyện “Sẻ con tìm bạn ” tôi có thể vẽ tranh, chụp tranh phong cảnh nào đó đa vào máy chỉnh sửa tìm những nhân vật có trong chuyện và ghép lại để tạo thành câu chuyện theo ý muốn Sự hoạt

động nhân vật trong vi tính tôi thấy trẻ nhìn nhân vật trong chuyện bằng không gian ba chiều rõ hơn hoạt động của nhân vật mợt mà hơn và không

sợ phải khó khăn khi có tình huống xảy ra

Tuy nhiên nếu chỉ sử dụng đồ dùng vi tính thì đồ dùng không thể kích thích cho trẻ và trẻ không thể tự hoạt động đồ dùng để kể, để hoạt động môn học khác Vì vậy tiết dạy tuỳ theo loại truyện mà sử dụng đồ dùng cho phù hợp để dạy

VD : Cũng nhân vật trên trong câu truyện “Sẻ con tìm bạn ”tôi có thể làm các con rối, tôi có thể tạo ra con chim bằng bông rồi gắn cách bằng bóng kính kết hợp việc trang trí hình ảnh con chim nhờ đó khi dùng que

có gắn lò xo vào chú chim đó tôi thấy chú chim đó có thể bay đợc ,rung rinh ,rất hấp dẫn với cách làm này tôi có thể tạo ra con vật biết bay :

“b-ớm ” một số con vật khác vẫn gây hứng thú cho trẻ mà trong các hoạt

động khác trẻ cũng có thể dùng rối bắt chớc kể chuyện giống cô

Tuy nhiên làm đồ dùng gây hứng thú cho trẻ song việc sử dụng nó nh thế nào có hiệu quả có đợc kết quả trớc mỗi một đồ dùng tôi phải tập sử dụng nhiều lần tập trớc gơng bạn bè đồng nghiệp để cùng tham gia góp ý chỉnh sửa cho phù hợp từng đoạn truyện từng tình huống nhân vật

VD : “ sẻ con tìm bạn ” đoạn sẻ con sa lới tôi có thể làm cái lới dới dạng “ mắt lỏng” Khi chỉ cần chuột nhắt chạm nhẹ, mắt lới đó tung ra và tình huống sẻ con có thể chui ra đợc chỗ mắt lới đó

Nh vậy đồ dùng trực quan trong tiết dạy chuyện có tác dụng rất lớn ,trẻ nghe một cách say sa với hình ảnh sống động, ngộ nghĩnh Qua đó giúp trẻ nhớ tên truyện,tên nhân vật, nôi dung truyện một nhanh nhất dễ dàng nhất Sự thu hút và gây hứng thú đồ dùng mang lại cho trẻ sự say mê thích thú nghe kể chuyện tranh rối đó là khoảng thời gian trẻ t duy sử dụng vốn từ, luyện cách phát âm ,diễn đạt ý hiểu của mình diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc

IV Kết quả

Sau một thời gian áp dụng biện pháp trên tôi đa thu đợc một số kết quả :

Về phía trẻ:

Tỉ lệ

Nội dung Khi cha áp dụng biệnpháp Sau khi áp dụng biệnpháp Trẻ nói năng mạch lạc

mạnh dạn tự tin trong

Trẻ biết sử dụng từ

Trẻ biết sử dụng ngữ

điệu, giọng phù hợp

Trẻ hiểu đợc ý nghĩa

của câu từ và biết sử

Về phía giáo viên:

-Tôi cảm thấy thoải mái tự tin khi tiến hành tiết dạy chuyện

-Nghệ thuật kể chyện của bản thân đợc nâng lên

-Tôi có nhiều kinh nhiệm tạo đồ dùng trực quan đẹp mắt hấp dẫn sáng tạo -Tham khảo đợc nhiều câu chuyện hay hấp dẫn ngoài chơng trình

- Tích luỹ đợc nhiều kinh nghiệm về phơng pháp giảng giải cách truyền

đạt tác phẩm văn học tới trẻ

V Bài học kinh nghiệm:

Sau khi thực hiện một số biện pháp kể chuyện trong hoạt động kể chuyện nhằm phát triển ngôn ngữ, nhận thức, ngữ điệu cung cấp vốn từ cho trẻ, tôi đã thu đợc một số kết quả trên và đã rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân:

-Bản thân ngời dạy có lòng yêu nghề mến trẻ luôn luôn tạo hứng thú kích thích tính tò mò ham hiểu biết, thu hút trẻ trong giờ hoạt động kể chuyện -Tích cực học hỏi bạn bè đồng nghiệp, sách báo truyền hình từ đó biết tạo

ra môi trờng trong và ngoài lớp phong phú phù hợp vơi trẻ để trẻ tích cực hoạt động

-Cô giáo phải luôn sáng tạo trong việc tạo ra đồ dùng trực quan phục vụ cho trẻhọc, trẻ chơi một phong phú hấp dẫn Vận dụng linh họat trò chơi, lồng ghép tích hợp các bộ môn học khác vào việc dạy trẻ làm quen với văn học Mục đích kích thích trẻ hoạt động một cách tích cực thoải mái và đạt hiệu quả

-Tận dụng mọi tình huống cơ hội để trẻ đợc tiếp xúc học môn chuyện -Không ngừng nâng cao phong cách nghệ thuật tạo tình huống lựa chọn hình thức tiết học một cách khéo léo linh hoạt, truyền đạt logic thông suốt một chủ đề, để trẻ chú ý tích cực tham gia vào hoạt động

Trên đây là những việc làm thực tế cũng là những kinh nghiệm của bản thân mà tôi đã nghiên cứu thực hiện trong quá trình cho trẻ làm quen truyện Tôi rất mong đợc sự góp ý giúp đỡ của các cấp lãnh đạo và các

đồng nghiệp để tôi thực hiện tốt chuyên đề này

Tôi chân thành cám ơn!

Dũng Tiến,ngày 15 tháng 10năm 2010

Ngời thực hiện

Lê Thị Thu Hiền