Biện pháp nhằm nâng cao hoạt động cho trẻ 5-6 tuổi

Biện pháp nhằm nâng cao hoạt động cho trẻ 5-6 tuổi

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

độc lập- tự do- hạnh phúc

.***

Bản cam kết

I.Tác giả

- Họ và tên: Nguyễn Thị Mơ

- Ngày, tháng, năm sinh: 25- 10- 1984

- chức vụ: giáo viên

- đơn vị: Trờng mầm non Lu Kiếm

- điện thoại: 01213062812

II.Sản phẩm

“ Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng hoạt động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5- 6 tuổi ”

III.Cam kết

Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm này là sản phẩm của cá nhân tôi Nếu

có xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ sáng kiến kinh nghịêm, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trớc lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo sở giáo dục và đào tạo về tính trung thực của bản cam kết này

Thuỷ Nguyên, ngày 25 tháng 2 năm 2010

Ngời viết cam kết

Nguyễn Thị Mơ

I đặt vấn đề.

1.Lý do chọn đề tài:

Văn học là một hình thức văn hoá nghệ thuật không thể thiếu trong đời sống của trẻ thơ Văn học chứa đựng những tri thức về cuộc sống, đa trẻ đến những chân trời mới đó chính là thế giới của cuộc sống thực tại bao gồm thiên nhiên, xã hội, con ngời đợc diễn tả, biểu đạt trong những hình thức đa dạng, phong phú Có thể nói, văn học nh những bộ sách giáo khoa về cuộc sống, bởi nó đem đến cho trẻ những tri thức, góp phần củng cố, mở rộng kiến thức, vốn hiểu biết của trẻ về thế

giới xung quanh, giúp trẻ khám phá ra những điều bí ẩn trong cuộc sống Bên cạnh

đó, qua văn học trẻ em cũng bắt đầu nhận ra có một xã hội ràng buộc con ngời với nhau trong lịch sử và đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm, tình cảm gia

đình, tình bạn Chính vì lẽ đó, văn học là một trong những phơng tiện hữu hiệu để phát triển toàn diện nhân cách và làm giàu có tâm hồn trẻ, là hành trang cho các em trên những chặng đờng đời Nói tới văn học thiếu nhi không thể không kể đến mảng truyện đồng thoại đó là một loại hình văn học rất phù hợp với trẻ mầm non Với đặc trng là sự tung hoành của trí tởng tợng, truyện đồng thoại đã thực sự lôi cuốn trẻ ở đó các em tìm thấy những nét quen thuộc, thấy sự thân thơng bầu bạn với thế giới vạn vật sinh động trong truyện đồng thời củng cố và mở rộng những hiểu biết của trẻ Những câu chuyện ngộ nghĩnh ấy đã mang đến cho các em những

ớc mơ bay bổng, gợi cho các em những xúc động trong tâm hồn, gợi thức ở các em trí tởng tợng phong phú, tạo dựng cho các em thái độ đúng đắn trong cuộc sống Trong trờng mầm non, truyện đồng thoại đã đợc đa vào chơng trình làm quen trẻ với tác phẩm văn học với tỷ lệ đáng kể nhng hầu hết giáo viên cha chú ý đến tên gọi cũng nh những đặc trng của thể loại truyện này cộng với khả năng lĩnh hội truyện đồng thoại ở trẻ còn rất nhiều hạn chế Một mặt do giáo viên cha tìm ra đợc các biện pháp, các cách thức đọc, kể phù hợp để truyện đồng thoại thực sự trở thành một phơng tiện giáo dục hữu hiệu với trẻ, giúp trẻ lĩnh hội đầy đủ các giá trị của truyện đồng thoại

Chính vì lý do trên và với mong muốn đa các ý nghĩa của truyện đồng thoại đến với trẻ một cách hữu hiệu mà tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài : “ Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng hoạt động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5- 6 tuổi”

2.Mục đích nghiên cứu:

- dựa trên cơ sở lý luận của các khoa học liên ngành và thực tiễn, đề tài nhằm xây dựng một số biện pháp để nâng cao nâng cao chất lợng hoạt động kể truyện

đồng thoại của trẻ 5- 6 tuổi

- Một số kết quả đạt đợc

- Một số bài học kinh nghiệm

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Phân tích, tổng hợp các tài liệu về truyện đồng thoại

- Quan sát hoạt động làm quen trẻ với truyện đồng thoại của trẻ 5- 6 tuổi ở trờng mầm non Lu Kiếm

- Đa ra một số biện pháp nâng cao chất lợng của hoạt động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5- 6 tuổi

- Tổng hợp một số kết quả đạt đợc

- Đa ra một số bài học kinh nghiệm trong việc tổ chức và nâng cao chất lợng của hoạt động kể truyện đồng thoại

II Nội dung.

1 Cơ sở lý luận của đề tài:

1.1.Truyện đồng thoại với trẻ mầm non:

“ đồng thoại là thể truyện cho trẻ em trong đó các loài vật và các vật vô tri

đ-ợc nhân cách hoá để tạo nên một thế giới thần kỳ, thích hợp với trí tởng tợng của các em” ( theo từ điển Tiếng Việt- NXB đà nẵng)

Truyện đồng thoại đợc coi là một thể loại đặc biệt của văn học thiếu nhi, đó là

sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố hiện thực và tởng tợng Nhân vật chính trong truyện thờng là các loài vật, thực vật, và các vật vô tri, vô giác đợc nhân cách hoá

để tạo nên một thế giới vừa h vừa thực Qua cái thế giới vừa h vừa thực đó, truyện

đồng thoại nhằm biểu hiện cuộc sống sinh hoạt của con ngời

Truyện đồng thoại có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục trẻ mẫu giáo Trớc hết, truyện cung cấp cho trẻ những hiểu biết về thế giới tự nhiên xung quanh Trẻ đợc tiếp xúc với vô vàn các loài động vật, các loài thực vật trong thế giới tự nhiên với những đặc điểm, tập tính và môi trờng sống của chúng Hơn thế nữa trẻ còn hiểu một số hiện tợng trong tự nhiên hết sức thú vị: mực phun ra chất có màu đen để lẩn tránh kẻ thù “ Mực con tìm mẹ” hay hiện tợng Nòng nọc đứt đuôi thành nhái bén trong truyện “ Trong một hồ nớc” Tất cả các kiến thức này càng thôi thúc trí tò

mò, lòng ham hiểu biết của trẻ, kích thích nhu cầu muốn khám phá thế giới tự nhiên xung quanh

Không những cung cấp cho trẻ các kiến thức về thế giới tự nhiên, truyện đồng thoại còn giúp trẻ nhận ra xã hội loài ngời với những mối quan hệ ràng buộc lẫn nhau, nhận ra tính ngời thông qua các hình tợng nghệ thuật đó là tình cảm yêu

th-ơng của những ngời thân trong gia đình trong truyện “ mắt giếc đỏ hoe”., “ Bồ Nông có hiếu” , hay tình bạn bè thắm thiết keo sơn, giúp đỡ nhau trong hoạn nạn, những lúc khó khăn ( Truyện “ đôi bạn tốt”., “ thỏ con tìm bạn”., “ trong một hồ nớc” ) Truyện đồng thoại còn giúp trẻ nhận ra cách c xử tế nhị, nhân hậu giữa

đồng loại ( truyện “ Bác gấu đen và hai chú thỏ”., “ có một bầy hơu” ) Tất cả những tình cảm này nh những cơn gió mát lành thổi vào tâm hồn trẻ làm nên những tấm lòng hồn hậu không thờ ơ với số phận con ngời, làm cháy bừng lên ngọn lửa yêu thơng trong tâm hồn trẻ thơ

Truyện đồng thoại là tác phẩm nghệ thuật đợc xây cất từ nghệ thuật ngôn từ nên rất giàu tính thẩm mỹ và giá trị ngôn ngữ cao Trẻ bị lôi cuốn vào vẻ đẹp trong cách ứng xử mang tính ngời thể hiện qua các hình tợng nhân vật cũng nh đợc hoà mình vào khung cảnh thiên nhiên tơi đẹp và đầy màu sắc đợc miêu tả trong truyện chính những xúc cảm này gây cho trẻ những xúc động trong tâm hồn, hình thành ở trẻ những xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ, làm tăng khả năng nhạy cảm với cái đẹp, yêu cái đẹp, bồi dỡng ở trẻ năng lực cảm thụ văn học, tạo sự say mê văn học ngay

từ thủa nhỏ Hơn nữa, ngôn ngữ trong truyện đồng thoại thờng ngắn gọn, trong sáng nên nó giúp trẻ trau dồi lời ăn tiếng nói hàng ngày

Chính những giá trị phong phú này đã làm cho truyện đồng thoại có sức hấp dẫn trẻ thơ và trở thành một trong những phơng tiện giáo dục toàn diện nhân cách trẻ

1.2.đặc điểm lĩnh hội truyện đồng thoại ở trẻ 5- 6 tuổi.

Trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ 5- 6 tuổi rất yêu thích truyện đồng thoại đây là giai đoạn các hệ cơ quan trong cơ thể trẻ đã bắt đầu hoàn thiện cả về cấu tạo lẫn chức năng Theo Mukhina “ trẻ đã có thể phân biệt đợc ngôn ngữ của ngời kể và ngôn ngữ của các nhân vật trong truyện, nh vậy cảm xúc về ngôn ngữ và năng lực biểu cảm bằng ngôn ngữ của trẻ đã phát triển khá” Và t duy của trẻ đã có một bớc ngoặt cơ bản đó là sự chuyển t duy từ bình diện bên ngoài vào bình diện bên trong, trẻ đã biết sử dụng ngôn ngữ để suy nghĩ với t cách là nội dung và công cụ t duy Trẻ đã biết phân tích, tổng hợp không chỉ dừng lại ở việc nhận biết đồ vật, hình ảnh

mà ngay cả từ ngữ điều đó có nghĩa là trẻ không chỉ nhận biết các sự vật, hiện t-ợng nghệ thuật, thích mô phỏng lời nói, hành động của các nhân vật mà trẻ bắt đầu biết so sánh, phân tích các nhân vật trong tác phẩm và các tác phẩm khác, từ đó nhận thức về nhân vật một cách sâu sắc Tuy nhiên các biểu tợng và hình tợng trong đầu trẻ vẫn còn gắn liền với hành động và chi phối mạnh mẽ bởi cảm xúc, tình cảm Trẻ 5- 6 tuổi rất giàu xúc cảm cùng với cái nhìn vô t, hồn hậu trớc cuộc sống càng giúp trẻ dễ dàng thâm nhập vào các tình tiết trong câu chuyện, hoá thân vào các nhân vật Chính vì thế trẻ 5-6 tuổi hoàn toàn có thể lĩnh hội truyện đồng thoại qua việc đọc, kể của cô giáo

Tuy nhiên cách lĩnh hội truyện đồng thoại ở trẻ có một số đặc điểm sau:

Trẻ tiếp nhận truyện đồng thoại mang tính gián tiếp do trẻ cha biết đọc, biết viết nên trẻ biết đến truyện đồng thoại hoàn toàn phụ thuộc vào việc đọc, kể của cô giáo do đó không phát huy đợc khả năng tri giác giữa chữ viết và âm thanh, giữa

kí hiệu và nghĩa, phần nào giảm năng lực ghi nhớ và liên tởng của trẻ Cho nên giáo viên cần phát triển tính tập trung nghe của trẻ, giúp trẻ biết nghe đến cùng một câu chuyện mà không bị phân tán

Bên cạnh đó, sự tiếp nhận Tđt ở trẻ mang đậm màu sắc xúc cảm Chính điều này giúp trẻ nhanh chóng biểu lộ cảm xúc của mình khi nghe cô kể truyện đồng thoại do truyện đồng thoại viết về những sự vật gần gũi xung quanh trẻ, mang đậm chất mơ tởng, khiến cho trẻ từ những thính giả thụ động thành ngời tham gia tích cực vào các sự kiện Trẻ có thể hoà mình vào câu chuyện, trẻ thấy mình là một nhân vật trong truyện, dõi theo từng tình tiết trong truyện Trẻ có thể thêm thắt vào câu chuyện, đa ra các ý kiến của mình, biểu lộ sự tức giận hoặc xúc động

Trẻ 5-6 tuổi còn tiếp nhận truyện đồng thoại với trí tởng tợng phong phú ở trẻ tởng tợng hoang đờng chiếm u thế, tuy nhiên nó hoà quyện với tởng tợng về cái thực Thế giới tởng tợng và thế giới thực hoà quyện trong t duy trẻ và chính tởng t-ợng là cầu nối giữa hai thế giới đó Trẻ thờng bị cuốn hút bởi những hình tt-ợng ngộ nghĩnh, đáng yêu của các nhân vật đồng thoại, thấy đợc sự thân thơng bầu bạn trong cuộc sống hàng ngày và hình dung ra hình ảnh của cuộc sống Theo PGS TS

Hà Nguyễn Kim Giang “ trí tởng tợng đợc trẻ vận dụng trong tiếp nhận văn học là

để đi sâu, mở rộng và thanh lọc đời sống cảm xúc của mình và nhận ra các mối quan hệ trong các quan hệ tởng chừng khó gắn chúng lại với nhau Từ đó làm nảy sinh khát vọng và kỹ năng sáng tạo cho trẻ” Vì vậy khi kể truyện đồng thoại, giáo viên cần hớng trẻ vào chất mơ tởng của đồng thoại, làm rung động ở trẻ những tình cảm thực, tạo cho trẻ một ấn tợng mạnh mẽ với tác phẩm, chắp cánh cho những ớc mơ hồn nhiên của chúng càng thêm bay bổng

Trẻ 5-6 tuổi tiếp nhận truyện đồng thoại rất ngây thơ và triệt để Trẻ luôn khao khát biết những gì xảy ra trong môi trờng xung quanh cũng nh trong truyện bởi nhu cầu nhận thức của trẻ rất lớn Vì vậy khi nghe truyện đồng thoại trẻ thờng đặt ra rất nhiều câu hỏi “ vì sao?” “tại sao?” “chứng tỏ các em muốn đi đến tận cùng và th-ờng dồn ngời đối thoại đến chân tth-ờng”.( PGS.TS Hà Nguyễn Kim Giang) Nhng tâm hồn của trẻ còn quá ngây thơ, kinh nghiệm sống của trẻ còn quá ít ỏi nên trẻ vẫn chấp nhận cách giải thích không đầy đủ khoa học của ngời lớn, miễn là sự giải thích đó phải hợp lý trong khuôn khổ hiểu biết hạn hẹp của trẻ Nhng sự giải thích cho trẻ cần phải nhất quán để tạo niềm tin, thoả mãn khát vọng tìm ra chân lý của trẻ

2 Thực trạng:

Trong chơng trình làm quen trẻ với tác phẩm văn học ở trờng mầm non có rất nhiều truyện đồng đã lựa chọn để dạy trẻ nh: “ Bác gấu đen và hai chú thỏ”., “ Chú

dê đen”.,“ Thỏ xám tìm bạn”., “ Trong một hồ nớc”., “ ếch xanh và cóc vàng”., “Mực con tìm mẹ”., “ Quả táo của ai”., Tuy nhiên qua quá trình trao đổi với các giáo viên trong và ngoài trờng, tôi nhận thấy các giáo viên đều không biết tên gọi của thể loại truyện này Việc này đã làm ảnh hởng rất lớn đến việc tổ chức các giờ học Bởi vì chỉ có nắm đợc đặc trng của các thể loại truyện mới giúp giáo viên tìm ra các biện pháp đọc kể phù hợp

Qua quá trình chủ nhiệm lớp, tôi cũng nhận thấy trẻ lớp tôi rất thích nghe kể truyện đồng thoại Trong quá trình tiếp xúc với truyện trẻ tỏ ra rất thích thú và thể hiện ngay các cảm xúc của mình với từng nhân vật, các tình tiết trong truyện Tuy nhiên sau đó nhiều trẻ không nhớ đợc hết các tình tiết chính trong truyện, trả lời câu hỏi cha mạch lạc và nhiều trẻ không kể lại đợc truyện mà trẻ đã đợc nghe nhiều lần

Khi nghiên cứu đề tài này, tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:

 Thuận lợi:

- Trẻ mẫu giáo rất thích nghe kể truyện đồng thoại

- Bản thân tôi cũng rất yêu thích mảng truyện đồng thoại và có mong muốn tìm tòi các biện pháp để nâng cao hiệu quả của việc kể mảng truyện này

- Tôi đợc tiếp xúc với nhiều sách báo viết về truyện đồng thoại của nhà văn

Võ Quảng, Tô Hoài, TS Lã Thị Bắc Lý

- Tôi luôn đợc sự ủng hộ, quan tâm của Ban giám hiệu nhà trờng cùng với các bạn đồng nghiệp

 Khó khăn:

- Hiện nay cha có tài liệu nào nói về phơng pháp kể truyện đồng thoại và nhiều giáo viên không biết đến tên gọi của thể loại truyện này nên cha đi sâu vào tìm hiểu đặc trng của thể loại truyện đồng thoại

- Tôi là một giáo viên trẻ cha có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy và nghệ thuật lên lớp còn nhiều hạn chế

- Cơ sở vật chất còn hạn chế cộng với khả năng làm đồ dùng trực quan của tôi còn cha cao nên rất khó khăn trong việc làm đồ dùng kể truyện

- Qua khảo sát chất lợng đầu vào tôi nhận thấy khả năng lĩnh hội truyện

đồng thoại của trẻ lớp tôi cha cao, cụ thể:

+ 80- 85% trẻ rất yêu thích truyện đồng thoại, tuy nhiên còn một số cháu thờ ơ, không thích thú với giờ kể truyện đồng thoại ví dụ nh cháu Nguyên, Hoàng Hiếu, Tuấn Minh

+ Khoảng 60% trẻ trả lời đợc các câu hỏi của cô giáo

+ 50- 55 % trẻ nhớ đợc các tình tiết chính trong những câu chuyện đã đợc học

+ 10- 15 % trẻ kể lại đợc truyện đã tiếp xúc nhiều lần ( cháu Bảo, đình Phơng, Trọng Khánh, Thuỷ Ngọc, Hồng Nhung )

+ 10% trẻ thu nhận đợc các kiến thức khác qua giờ kể truyện đồng thoại Đứng trớc thực trạng đó, tôi đã suy nghĩ, tìm tòi, xây dựng và áp dụng một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của các giờ kể truyện đồng thoại để giúp trẻ lĩnh hội tốt hơn những giá trị của mảng truyện này

3.Các biện pháp.

3.1.Lựa chọn những tác phẩm phù hợp với trẻ.

Kho tàng truyện đồng thoại rất phong phú và đa dạng với nhiều câu chuyện khác nhau, phù hợp với từng lứa tuổi, cấp học Có rất nhiều truyện đồng thoại hay nhng truyện quá dài nên không phù hợp với khả năng chú ý, ghi nhớ của trẻ ví dụ

nh truyện đồng thoại “ dế mèn phu liêu kí” của nhà văn Tô Hoài, “ Những chiếc

áo ấm” Vì vậy khi đa đồng thoại đến với trẻ, tôi luôn chọn lựa những tác phẩm

đồng thoại với dung lợng ngắn gọn, ý nghĩa, t tởng dễ hiểu, phù hợp nhận thức của trẻ Bên cạnh đó truyện đồng thoại viết về những loài động vật, thực vật và các vật xung quanh trẻ nên rất phù hợp với những chủ đề, chủ điểm mà trẻ đang học Nên tuỳ từng chủ điểm tôi chọn lựa những câu chuyện phù hợp để kể cho trẻ nghe Ví

dụ nh trong chủ điểm “Trờng mầm non” tôi có thể chọn truyện “ Mèo hoa đi học”.,

“ Học trò của cô giáo chim Khách”., “ Gà tơ đi học” Hay trong chủ điểm “ Gia

đình”., tôi chọn truyện : “ Mực con tìm mẹ”., “ Bồ Nông có hiếu”., “ Kể chuyện mẹ” Hoặc trong chủ điểm “ Nghề nghiệp” tôi chọn truyện “ Bác sĩ chim”., “ Lợn

và Cừu”., “ Nhà rùa ở đâu”

3.2 Biện pháp tạo môi trờng đồng thoại.

Theo tôi, muốn thu hút ngay trẻ vào câu chuyện mình muốn kể cái nên làm đầu tiên là tạo môi trờng đồng thoại Vì vậy khi tiến hành kể một câu chuyện đồng thoại nào đó, tôi bố trí, tạo dựng không gian thu nhỏ của câu chuyện Tôi có thể xây dựng mô hình hoặc tranh ảnh về các nhân vật trong truyện tại nơi tôi sẽ kể cho trẻ nghe Biện pháp này sẽ làm tăng cờng “ sức nghe” và “ trờng lắng nghe” cho trẻ, góp phần nâng cao năng lực cảm thụ truyện đồng thoại cho trẻ Biện pháp này nhằm cuốn hút trẻ vào môi trờng nghệ thuật của câu chuyện, kích thích trí tởng t-ợng bay bổng kì diệu của trẻ Chẳng hạn nh khi kể câu chuyện “ Chú dê đen” tôi tạo dựng khung cảnh của một khu rừng bằng phông ảnh to có kèm theo tiếng gió thổi và suối chảy róc rách trong đàn Organ Qua quan sát tôi nhận thấy trẻ lớp tôi rất thích thú và hăng say nghe tôi kể chuyện Trẻ cũng cảm thấy mình nh đang

đựơc gặp gỡ các nhân vật và chứng kiến các tình tiết diễn ra trong truyện Cũng nh khi kể truyện “ Mực con tìm mẹ” tôi cũng tạo một khung cảnh dới lòng đại dơng với những nhân vật trong truyện bằng mô hình và tranh ảnh, con rối Kết quả nhận thấy trẻ lớp tôi rất thích nghe kể câu chuyện này và ghi nhớ rất tốt các tình tiết trong câu chuyện

3.3 Sử dụng phối hợp nhiều biện pháp, hình thức kể chuyện.

do trẻ cha biết đọc nên việc tiếp xúc với truyện đồng thoại hoàn toàn phụ thuộc vào việc kể chuyện của cô giáo Vì vậy muốn truyền tải đợc nội dung, ý nghĩa của câu chuyện tới trẻ, giáo viên cần phải kể chuyện diễn cảm đây là biện pháp chủ

đạo trong giờ kể chuyện Khi kể truyện đồng thoại, giáo viên cần phải thể hiện

đúng giọng điệu, ngữ điệu của từng nhân vật, kể phải rõ ràng, khúc triết, sinh động, cần phải chú ý vào những câu văn hay, những từ ngữ đẹp, giàu hình ảnh, giàu nhạc

điệu Kể diễn cảm giúp trẻ nhận ra tính cách của từng nhân vật, hiểu đợc tính liên tục của cốt truyện, hiểu đợc t tởng của tác phẩm, học đợc lối diễn đạt của ngôn ngữ

đời sống sinh động Khi kể tôi cũng luôn chú ý kết hợp với nét mặt, cử chỉ, điệu bộ,

ánh mắt để giúp trẻ dễ dàng hình dung thái độ của nhân vật trong các tình tiết truyện, từ đó giúp trẻ thâm nhập sâu hơn, hiểu hơn các tình tiết, ý nghĩa của truyện

Ngoài ra tôi còn phối hợp kể diễn cảm với âm nhạc, âm thanh tức là tôi chọn nền nhạc phù hợp với câu chuyện để kể làm cho giọng kể nổi lên Khi kể đến nhân vật có tâm trạng vui vẻ hoặc những tình tiết vui nhộn thì chất nhạc cũng phải vui

vẻ, rạo rực còn khi thể hiện tâm trạng u buồn thì âm nhạc cũng phải trầm lắng Trong những đoạn này đôi khi tôi dừng kể để cho âm nhạc vang lên Biện pháp này tạo nên cảm xúc cho trẻ, làm tăng sự hồi hộp, hấp dẫn trẻ Ngoài ra cũng có thể sử dụng các âm thanh nh tiếng suối chảy, tiếng chim hót, tiếng ma rơi, tiếng gió thổi kết hợp vào những đoạn kể thích hợp để tạo sự phong phú, sinh động cho tác phẩm, cuốn hút trẻ vào môi trờng nghệ thuật, mang lại sự thích thú, say mê, làm thức dậy ở trẻ những biểu tợng về cái đẹp, cái thiện, làm cho chất thơ, chất mơ của trẻ thêm sâu sắc Chẳng hạn nh khi kể truyện “ Bác gấu đen và hai chú thỏ” tôi chọn đoạn nhạc nhẹ nhàng, khi kể đoạn bác gấu đi chơi tôi có thể kết hợp thêm những lời hát vui vẻ “ là lá la la ” để diễn tả tâm trạng vui tơi của nhân vật hoặc khi kể đến đoạn bác gấu gặp trời ma tôi kết hợp với âm thanh của tiếng ma rơi, gió thổi mạnh làm cho đoạn kể thêm sinh động, gợi mở những tởng tợng bay bổng của trẻ Hoặc khi kể đến đoạn thỏ nâu không cho bác Gấu vào nhà, bác rất buồn tôi dừng lại một chút để cho nhạc nền nổi lên thể hiện rõ tâm trạng buồn bã, thất vọng của bác Gấu

Bên cạnh đó tôi còn kể diễn cảm kết hợp với sử dụng các hình tợng trực quan nh tranh ảnh, con rối, mô hình hoặc dạng phim hoạt hình đợc thiết kế trên các phần mềm tin học Biện pháp này làm chính xác hoá các biểu tợng trẻ đã tiếp thu đợc qua ngôn ngữ biểu cảm của cô, làm tăng sự gần gũi giữa trẻ với các nhân vật trong truyện Tuy nhiên khi sử dụng đồ dùng trực quan tôi phải sử dụng thật khéo léo và kết hợp hài hoà với lời kể để không làm gián đoạn quá trình tiếp xúc tác phẩm của trẻ và không làm trẻ bị phân tán

đối với tác phẩm hay có nhiều đoạn miêu tả sinh động, có những câu văn hay, ngôn ngữ dí dỏm tôi còn kết hợp giữa kể diễn cảm và đọc đoạn trích Biện pháp này giúp trẻ đợc tri giác ngôn ngữ văn học viết súc tích, chuẩn xác, trẻ nhận thấy sự hoàn hảo của câu, từ trong tiếng Việt

Nh vậy có rất nhiều hình thức, nhiều cách thức kể truyện đồng thoại Tuỳ từng câu chuyện mà tôi chọn những hình thức, biện pháp phù hợp để kết hợp trong giờ

kể truyện đồng thoại cho trẻ nghe, tuy nhiên biện pháp chủ đạo vẫn là biện pháp kể chuyện diễn cảm do đó tôi luôn có ý thức tự luyện tập, trau chuốt giọng kể, ngữ

điệu kể cho bản thân và tìm hiểu kỹ về tác phẩm để tìm ra cách kể phù hợp với từng câu chuyện, tính cách của các nhân vật mình thể hiện

3.4 Sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở khi trò chuyện trao đổi với trẻ về nội dung tác phẩm.

Việc đặt các câu hỏi trong giờ kể chuyện giúp trẻ ghi nhớ nội dung truyện Những câu hỏi đặt ra với trẻ không tách rời khỏi nội dung câu chuyện, buộc trẻ phải suy nghĩ, hồi tởng về những sự kiện đã mô tả dựa trên sự tiếp thu nhạy cảm hình tợng nghệ thuật Thông qua những câu hỏi của cô giáo trẻ nhớ lại những gì mình đã đợc nghe kể, giúp trẻ nắm rõ hơn các tình tiết, diễn biến của câu chuyện và

đợc thể hiện những suy nghĩ, những đánh giá của mình về các nhân vật, các sự kiện trong truyện để hiểu đợc t tởng của tác phẩm, trong quá trình trao đổi với trẻ, cô giáo đa ra những câu hỏi giúp trẻ suy nghĩ về nội dung của truyện bằng cách hớng trẻ vào nhân vật chính với nhũng hành động nhân vật, đa ra các nhận xét về các hình tợng nhân vật, xác định thái độ của mình với các nhân vật Tuy nhiên khi đặt

ra câu hỏi để trẻ trả lời, tôi luôn chú ý đặt câu hỏi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ những câu hỏi nhận biết đến những câu hỏi giải thích, phỏng đoán, suy luận, đánh giá Chẳng hạn khi kể cho trẻ nghe câu chuyện “ Mực con tìm mẹ” tôi

đặt những câu hỏi sau:

+ Cô kể cho các con nghe truyện gì?

+ Trong truyện có những nhân vật nào?

+ Mực con sống ở đâu?

+ Mực con sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh nào?

+ Trên đờng đi tìm mẹ mực con đã gặp ai?

Những câu hỏi đơn giản này giúp trẻ nhớ đợc tên truyện, tên nhân vật, hoàn cảnh của nhân vật, ghi nhớ một cách có hệ thống diễn biến của câu chuyện Tôi còn đặt những câu hỏi khó hơn để trẻ giải thích theo ý hiểu của mình:

+ Tại sao mực con lại quyết định đi tìm mẹ?

+ Tại sao cô cá xinh đẹp, cô Bạch Tuộc và cô Rùa đều không phải là mẹ của mực con?

Với câu hỏi này trẻ không những phải nhớ các tình tiết trong truyện mà còn biết vận dụng những kinh nghiệm của bản thân để trả lời câu hỏi Khi giải thích vì sao cô cá, cô Bạch Tuộc, cô Rùa không phải là mẹ của Mực con chính là trẻ đã hiểu

đ-ợc một số điểm khác biệt giữa những sinh vật này thông qua câu chuyện hoặc nhờ những hiểu biết của trẻ trong quá trình tìm hiểu môi trờng xung quanh Ngoài ra tôi còn đặt một số câu hỏi giúp trẻ đặt mình vào tình huống của nhân vật để trải

nghiệm hoặc bộc bạch những cảm nhận của trẻ về tác phẩm Ví dụ nh “ Nếu con là Mực con khi gặp đợc mẹ, con sẽ cảm thấy nh thế nào? vì sao?” hoặc “ Qua câu chuyện này con có những suy nghĩ gì?” Khi trả lời những câu hỏi này cũng chính

là giúp cho ngôn ngữ của trẻ mạch lạc hơn, trau chuốt hơn và thể hiện những cảm xúc, cảm nhận của trẻ về câu chuyện Ngoài ra trao đổi với trẻ về tác phẩm, cô giáo không chỉ giúp trẻ độc lập nói lên những suy nghĩ, đánh giá của mình về những sự kiện hành động mô tả trong câu chuyện mà còn giúp trẻ tranh luận, thảo luận về

một tình huống hoặc một ấn tợng mà chúng thu đợc khi nghe kể Chẳng hạn nh khi trao đổi với trẻ về nội dung truyện “ Bác Gấu đen và hai chú thỏ”., tôi có thể đặt câu hỏi “ Con có yêu bạn Thỏ Nâu không? Vì sao?” Trong câu hỏi này sẽ có hai cách

đánh giá hành động nhân vật, hai cách trả lời khác nhau Nh ở lớp tôi, có trẻ thì trả lời trẻ không yêu bạn Thỏ Nâu vì bạn không cho bác Gấu vào nhà trú ma, còn những trẻ còn lại thì cho rằng bạn Thỏ Nâu đã biết xin lỗi bác gấu và hối hận về những hành động của mình nên vẫn đáng yêu Sau đó, tôi giúp trẻ thoả thuận và thống nhất ý kiến giúp trẻ: Bạn Thỏ Nâu tuy lúc đầu không cho bác Gấu vào nhà trú ma nhng sau đó bạn đã rất hối hận và biết xin lỗi bác Gấu, bác Gấu cũng đã tha lỗi cho bạn Thỏ Nâu nên bạn Thỏ Nâu vẫn xứng đáng đợc các bé yêu mến Nh vậy

hệ thống câu hỏi gợi mở trong giờ kể chuyện giúp trẻ hiểu rõ hơn nội dung, t tởng, những bài học đạo đức đợc thể hiện trong tác phẩm, kích thích, phát triển các thao tác t duy cho trẻ, trau dồi thêm lời ăn tiếng nói cho trẻ, giúp trẻ học đợc cách đặt câu hỏi cần thiết và đơn giản

3.5 Sử dụng biện pháp mang tính vui chơi.

Vui chơi là một con đờng để trẻ lĩnh hội kiến thức, tạo động cơ cho trẻ tham gia các hoạt động Sử dụng vui chơi trong giờ kể chuyện đồng thoại chính là thực hiện theo phơng châm “ học mà chơi” trong giáo dục mầm non Những trò chơi hoặc những tình huống chơi trong giờ kể truyện đồng thoại có thể giúp trẻ củng cố lại câu chuyện hoặc tạo trạng thái vui vẻ, thích thú trong hoạt động Hơn nữa, truyện đồng thoại thờng viết về vạn vật gần gũi đợc nhân cách hoá nên có những tình tiết rất vui tơi, dí dỏm nên rất thích hợp để lồng ghép những trò chơi hoặc những tình huống chơi trong quá trình kể chuyện Chẳng hạn, sau khi kể cho trẻ nghe truyện dới các hình thức kể hấp dẫn, cô có thể cho trẻ chơi trò chơi “ ai nhớ giỏi”.: Cô kể lại câu chuyện đó với một số tình tiết sai hoặc sai ở ngữ điệu, giọng

điệu của nhân vật, nhiệm vụ của trẻ là phát hiện nhanh những lỗi sai đó và sửa lại Tôi đã sử dụng trò chơi này trong quá trình kể truyện “ Chú dê đen” và trẻ lớp tôi rất thích thú tham gia Qua đó giúp trẻ ghi nhớ sâu hơn cả các tình tiết lẫn giọng

điệu của nhân vật Hoặc có thể cho trẻ thực hiện lại một số lời thoại hay trong truyện hoặc tái tạo lại vận động của một số nhân vật Biện pháp này sẽ giúp cho giờ học thêm sinh động, tăng cờng hứng thú của trẻ trong quá trình nghe kể truyện, giúp cho quá trình ghi nhớ truyện của trẻ lâu hơn

3.6 Biện pháp kết hợp với các kiến thức của các lĩnh vực khác.

Các kiến thức của nhiều lĩnh vực đợc kết hợp hớng vào nội dung của câu chuyện giúp trẻ mở mang thêm những tri thức mới hoặc vận dụng những kinh nghiệm của mình để giải quyết tình huống đặt ra trong tác phẩm đó chính là những kiến thức

về toán học, môi trờng xung quanh, âm nhạc, tạo hình, vận động Có thể sử dụng

âm nhạc hoặc những trao đổi về môi trờng xung quanh vào đầu giờ học, không