Để việc dạy học kể chuyện lớp 5 đạt hiệu quả

Để việc dạy học kể chuyện lớp 5 đạt hiệu quả

A Lý do chọn đề tài.

Trong cuộc sống hàng ngày, khi con ngời mới sinh ra thì đã có nhu cầu giao tiếp - nhu cầu đó ngày càng đòi hỏi cao hơn, nhiều hơn Kể chuyện chính là một phần không thể thiếu đ ợc của nhu cầu ấy

Ngay từ khi còn nhỏ tuổi thơ của các em đã đợc tiếp xúc với phân môn kể chuyện Qua các câu chuyện kể của bố mẹ, ông bà đã đa các em đến với vờn cổ tích thần bí ở lứa tuổi mẩu giáo, các em đã đợc làm quen và tham gia, hòa mình vào các câu chuyện dới sự hớng dẫn của các cô giáo mầm non

ở lớp 5 đây là lớp cuối cấp thi phân môn kể chuyện là môn học hết sức quan trọng Nó củng cố kĩ năng kể chuyện đã hình thành ở các lớp 1, 2, 3, 4 và phát triển kĩ năng kể chuyện đã

đợc học ở lớp 4

Bên cạnh đó tiết kể chuyện là tiết học khác với tiết toán, sức khỏe Mà ở tiết này các em luôn háo hức chờ đợi đợc học Tiết kể chuyện đã đa các em đi từ hiện tại để vào những vờn cổ tích, đến với những hình ảnh đẹp đẽ, tấm lòng dũng cảm cao thợng, đầy lòng vị tha của các nhân vật mà trong cuộc sống hằng ngày các em ít đợc gặp

Phân môn kể chuyện đã thay đổi bầu không khí của lớp học giúp các em giải tỏa những căng thẳng sau những tiết học khác Để các em có tâm lý tốt hơn cho các giờ học sau nhằm nâng cao hiệu quả dạy học

Phân môn kể chuyện còn giáo dục cho các em tấm lòng yêu quê hơng đất nớc, yêu muôn loài và yêu thế giới xung quanh Giáo dục lòng yêu cái tốt, cái đẹp, biết căm nghét cái xấu, cái

ác, ghét chiến tranh nhng có tấm lòng đầy vị tha, góp phần hình thành nhân cách của con ngời của các em Kể chuyện ở lớp 5 còn giúp cho các em có tinh thần, ý chí, nghị lực và óc sáng tạo thông qua các nhân vật trong các câu chuyện để từ đó giúp các em nâng cao những hiểu biết giúp các em góp phần nâng cao chất lợng dạy học

Chính vì những lý do trên đây trong quá trình dạy kể chuyện nói chung và kiểu bài "nghe

- kể lại chuyện" nói riêng tôi luôn có những để ý, phát hiện để tìm ra những phơng pháp dạy học phù hợp để nâng cao hiệu quả của môn học đó cũng là lý do để tôi chọn đề tài này

B Cơ sở chọn đề tài.

1 Cơ sở lý luận.

Ngay từ khi cất tiếng khóc chào đời con ngời đã có nhu cầu giao tiếp Nhu cầu ấy ngày càng không ngừng phát triển và kể chuyện là một phần không thể thiếu của nhu cầu giao tiếp ấy

Hình thành nhân cách cho học sinh ngoài cung cấp những kiến thức cơ bản, các hoạt

động giao tiếp hàng ngày ở nhà trờng thi kể chuyện đã góp phần không nhỏ cho việc hình thành nhân cách của ngời học sinh Kể chuyện đã mở rộng, tích cực hóa vốn từ ngữ, phát triển t duy Nâng cao hiểu biết về đời sống, thế giới xung quanh bao gồm nhân sinh quan và thế giớ quan Trong 10 chuyện "nghe- kể lại" ở lớp 5 gắn liền với 10 chủ điểm Những câu chuyện hấp dẫn, cảm động giàu ý nghĩa này tác động rất lớn đến học sinh

Đợc nghe những câu chuyện nh thế lại đợc tập kể lại học sinh sẽ đợc bồi dỡng về nhận thức, tình cảm, đợc làm giàu vốn từ, t duy lôgic, và đặc biệt là t duy hình tợng của các em sẽ phát triển

Nh vậy, việc dạy học môn Kể chuyện không chỉ là đơn thuần giáo viên kể mà ở đây học sinh tham gia kể, tham gia vào các hoạt cảnh, tham gia vào các vai nhân vật Bên cạnh đó các em còn thi kể, nhận xét cách kể, lối kể của bạn

Từ những cơ sở lí luận trên, tôi thấy dạy kể chuyện kiểu bài “Nghe – Kể lại” đòi hỏi rất cao ở ngời giáo viên và phơng pháp tổ chức quá trình dạy học kiểu bài này

2 Chơng trình kiểu bài Nghe kể lại ở lớp 5:

2 4 Tiếng Vĩ Cầm ở Mỹ Lai Ngời thực việc thực

4 11 Ngời đi săn và con Nai Sáng tác

5 14 Paxtơ và em bé Ngời thực việc thực

6 19 Chiếc đồng hồ Ngời thực việc thực

7 22 Ông Nguyễn Khoa Đăng Dân gian

9 29 Lớp trởng lớp tôi Sáng tác

3 Cơ sở thực tiễn.

Giống với phân môn kể chuyện lớp 4 thì ở lớp 5 cũng có ba kiểu bài:

- Nghe – kể lại chuyện

- Kể chuyện đã nghe, đã đọc

- Kể chuyện đã chứng kiến hoặc tham gia

Trong ba kiểu bài đó, thì kiểu bài kể chuyện đã nghe, đã đọc, kể chuyện đã chứng kiến hoặc tham gia khi dạy giáo viên chỉ cần hớng dẫn, giúp đỡ để học sinh tự tìm đợc chuyện đúng với yêu cầu của bài và sau đó các em tự kể cho nhau nghe trong nhóm và trớc lớp

Nhng ở kiểu bài “Nghe – kể lại chuyện” là kiểu bài khó dạy và nếu thành công phải có sự kết hợp giữa giáo viên và học sinh Yêu cầu của giáo viên ở tiết dạy phải có sự đầu t, kĩ năng, tâm huyết, nếu không thì dù cốt truyện có hay đi chăng nữa thì tiết dạy cũng trở thành khô khan, nhàm chán, không gây đợc hứng thú cho học sinh Ngoài ra, ở kiểu bài này giáo viên là ngời kể chuyện, học sinh là ngời nghe và kể lại chuyện Đồng thời kết hợp sự diễn đạt ngôn ngữ bằng cách phối hợp điệu bộ, nét mặt của ngời kể

Nh vậy, biết “nghe – kể lại chuyện” thành công cần phải có sự đầu t của giáo viên về

ph-ơng pháp cũng nh nghệ thuật dẫn dắt, cuốn hút học sinh để các em tiếp xúc câu chuyện một cách

có ý thức, tự giác và tham gia kể chuyện một cách tự nguyện và có nhu cầu đợc kể chuyện

Qua 5 năm giảng dạy ở trờng tôi thấy nhiều đồng nghiệp cha thật quan tâm đúng mức tới tiết dạy kể chuyện Phần là do chú trọng nhiều hơn ở các môn khác nên thời gian của tiết học chỉ còn ít, phần do năng khiếu kể chuyện cũng nh năng lực của mình nên khi giáo viên kể cho học sinh nghe một chiều hoặc đọc chuyện cho các em nghe

Trong các tiết dạy kể chuyện, ngoại trừ các tiết dạy thao giảng hoặc chuyên đề, có nhiều khi dạy giáo viên cha thuộc cốt truyện nên khi dạy còn lúng túng, kể còn đứt quãng, gây mất hứng thú đối với tiết dạy kể chuyện

Qua quá trình khảo sát thực tế ở trờng tôi về giáo viên toàn trờng và học sinh khối 5 vào

đầu năm học tôi thấy nh sau:

- Giáo viên có khả năng hớng dẫn học sinh kể hay: 2/15, đạt tỉ lệ 13%

- Giáo viên dạy ở mức bình thờng: 11/15, đạt tỉ lệ 73%

- Giáo viên dạy dới mức bình thờng: 2/15, tỉ lệ 14%

Trong năm học qua, tôi đợc phân công giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp 5B, kết quả khảo sát đầu năm của lớp tôi nh sau:

Tổng

số HS

HS kể hay, kể sáng tạo

HS kể thuộc chuyện

HS kể đợc vài đoạn

HS kể cha đạt yêu cầu

Căn cứ vào các số liệu trên tôi thấy việc hớng dẫn, rèn luyện các kĩ năng kể chuyện của giáo viên cho học sinh còn có nhiều hạn chế, cũng nh đang còn nhiều bất cập

Với đề tài này tôi chỉ đa một số kinh nghiệm về rèn kĩ năng kể chuyện trong kiểu bài

“Nghe – kể lại chuyện” trong phân môn kể chuyện ở lớp 5

C Giải pháp cụ thể.

I Một số biện pháp rèn kỹ năng kể chuyện:

1 Yêu cầu nghe và ghi nhớ chuyện.

Với dạng bài “Nghe – kể lại chuyện”, đây là bớc quan trọng của bài Học sinh thông qua lời

kể của giáo viên và đồ dùng dạy học để ghi nhớ câu chuyện cũng nh hình thành kĩ năng kể chuyện Nếu làm tốt yêu cầu này thì chúng ta đã giải quyết đợc yêu cầu của bài học cũng nh vấn đề của đề bài này

Do đó, nó đặt ra yêu cầu rất cao cho giáo viên trong giờ dạy phải đảm bảo thuộc chuyện Khi kể giáo viên phải thể hiện rõ giữa các vai trong chuyện thông qua lời thoại Phải có giọng kể cũng nh các yếu tố phụ không lời thể hiện sự lôi cuốn để đa các em xâm nhập vào trong nội dung câu chuyện

- Giáo viên kể lần 1 không dùng tranh, nhng ở lần 2 và 3 dùng tranh, nên kể chậm lại thể hiện nội dung chuyện của từng tranh

- Khi kể kết hợp ghi các mốc thời gian, tên nhân vật khó nhớ ra bảng

Ví dụ: Khi kể chuyện: “Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai” – Giáo viên kể xong lần 1, cần hỏi học

sinh về các nhân vật và ghi nhanh ở bảng các mốc thời gian xẩy ra câu chuyện: Ngày 16/3/1968; Nhân vật: Mai –cơ, Tôm – xỏn, Côn – bơn, An - đrê – ốt – ta, Hơ - bớt, Rô - nan

- Trong quá trình kể giáo viên có thể đa ra những câu hỏi gây tò mò, gây sự chú ý để cuốn hút học sinh

Ví dụ: Trong câu chuyện “Ngời đi săn và con nai”: Giáo viên đa ra câu hỏi cho học sinh dự

đoán kết thúc câu chuyện ngời đi săn có bắn con nai không? Chuyện gì xẩy ra sau đó?

- Trong lần kể thứ 2 và thứ 3 nếu thấy học sinh đã nhớ truyện cũng có thể cho học sinh kể tiếp lời của mình hoặc một đoạn, sau đó nhận xét

- Không khí của lớp học cũng là yếu tố quan trong để tạo nên thành công Khi dạy tiết kể chuyện giáo viên chú ý tạo không khí thoải mái, ổn định để học sinh tiếp thu tốt câu chuyện

2 Quan sát và nhận xét tranh nêu nội dung.

Trong mỗi tiết dạy kể chuyện này đều có sử dụng tranh Đây là đồ dùng dạy học hết sức quan trong, các hình ảnh này đã tóm tắt phần nội dung câu chuyện theo mỗi đoạn

Giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động nhóm để thuyết minh nội dung tranh cũng nh đặt tên cho từng tranh có trong SGK

Các nhóm có thể lên trình bày ở bảng, giáo viên ghi các ý kiến nhận xét, bổ sung Sau đó, chốt lại ở bảng thuyết minh tranh hợp lý nhất và yêu cầu học sinh đọc lại thuyết minh

3 Kĩ năng kể lại.

Dạng bài" nghe- kể lại chuyện " thông thờng là kể trong nhóm sau đó kể trớc lớp Trong quá trình dạy thờng học sinh kể theo nhóm 4 Giáo viên giao nhiệm vụ cho nhóm trởng điều hành

- Để đạt đợc kết quả các hóm làm việc nghiêm túc, không khí vui, tự nhiên có tính giúp

đỡ lẫn nhau cao Lắng nghe bạn kể, bổ sung nhận xét

- Giáo viên đến các nhóm hớng dẫn cụ thể giúp đỡ nhóm yếu đa ra các câu hỏi có tính gợi mở

- Khi học sinh kể trớc lớp cần đông viên khích lệ kịp thời và yêu cầu các em khác nhận xét về lời bạn kể rút ra đợc điểm mạnh yếu của từng em

4 Kết hợp khéo léo cử chỉ điệu bộ và nét mặt.

Do đặc điểm tâm sinh lý của con ngời đặc biệt là lứa tuổi học sinh Tiểu học thông thờng các em ít mạnh dạn đặc biệt là đứng trớc đám đông hay đứng kể ở trớc lớp nên kể hay lúng túng, quên chuyện nên nhiều em khi lên kể không kể đợc , trạng thái tâm lý này ảnh hởng rất lớn trong quá trình kể chuyện

- Vì vậy giáo viên khi kể chuyện cần phải kết hợp các cử chỉ, điều bộ nét mặt của mình giống với hành động của nhân vật trong chuyện

Ví dụ: Chuyện anh Lý Tự Trọng Đoạn anh rút súng ra bắn tên mật thám, hay đoạn anh

về lấy xe đạp của tên lính

Giáo viên nên kết hợp các động tác của tay

- Giọng kể, nét mặt cùng thay đổi khi nhân vật vui hay buồn khổ

- Khi học sinh kể giáo viên chăm chú tập trung nhìn vào các em để khuyến khích cũng

nh uốn nắn kịp thời

- Động viên các em mạnh dạn, biết kết hợp các cử chỉ điệu bộ là hết sức cần thiết để gây

ra không khí hào hứng thi đua trong lớp học

5 Rèn luyện kĩ năng đóng vai:

Đóng vai là hoạt động đợc hình thành thông qua các trò chơi hoạt động dạy học của các môn khác nh: Tự nhiên xã hội, Tập đọc, Đạo đức trong môn kể chuyện đây là phần rất quan trọng, học sinh phải thuộc chuyện, lời thoại của nhân vật và hóa thân mình vào các nhân vật trong chuyện Đây là hoạt động mà học sinh rất thích các em luôn đợc muốn đóng vai diễn lại, muốn thể hiện mình Họat động đóng vai của bài này thờng là trong nhóm, sau đó các em lên diễn lại trớc lớp

- Để có kĩ năng này giáo viên phải bố trí các nhóm của lớp một cách hợp lý, không để nhóm quá mạnh, nhóm quá yếu Các thành viên phải hợp tác với nhau

- Quá trình phân vai trong nhóm có thể là tự nhận thấy nếu hợp lý, nếu không giáo viên cần có sự hớng dẫn phù hợp cho từng nhóm

- Trong quá trình nhận xét giáo viên cần chú ý những đặc điểm của nhóm để rút ra kinh nghiệm lần sau, cần chú ý động viên kịp thời

7 Nghe kể, nhận xét và đánh giá:

- Thực chất hoạt động này trong phân môn kể chuyện là rèn kỷ năng nghe từ đó có ý kiến riêng của cá nhân mình

- Trong quá trình học sinh kể giáo viên cần đa ra yêu cầu để cả lớp cùng theo dõi, tập trung cao vào lời kể của bạn

- Đa ra lời nhận xét của mình về lời kể của bạn, đây là quá trình học sinh tham gia cùng giáo viên để đánh giá bạn Qua đây giáo viên có thể nắm bắt đợc các hoạt động của học sinh cũng nh mức độ nắm chắc bài của cả lớp Trong quá trình tổ chức đánh giá giáo viên cần có hệ thống câu hỏi trọng tâm Để học sinh nhận xét lời bạn kể thông qua trả lời các câu hỏi đó

- Luôn khuyến khích học sinh đa ra những đánh giá đúng, sát với lời bạn kể, tránh để học sinh đánh giá máy móc không sáng tạo

8 Trao đổi cùng bạn sau khi kể.

Đây là hoạt động để học sinh rút ra đợc nội dung, ý nghĩa câu chuyện Từ đó giáo dục cho học sinh tình yêu quê hơng, đất nớc, con ngời cũng nh ý chí nghị lực để vợt qua những khó khăn hàng ngày Học sinh có thể bày tỏ thái độ của mình đối với nhân vật trong chuyện

Trong quá trình học sinh trao đổi, giáo viên nên đa ra những câu hỏi gợi mở và đặc biệt là

để cho các em tự trao đổi cùng nhau qua các câu hỏi mà giáo viên đa ra

- Nội dung câu chuyện? Nhân vật bạn thích? Vì sao?

- Chi tiết nào trong chuyện bạn thích?

- Bạn học đợc ý chí gì của nhân vật trong chuyện?

Trên đây là những kinh nghiệm tôi đúc rút, tâm huyết trong các năm qua khi dạy kiểu bài

“Nghe – kể lại chuyện” Trong quá trình dạy tôi đã vận dụng vào các tiết dạy của mình Sau đây

là giáo án tôi đã dạy cũng nh là ví dụ cho minh chứng của đề tài này

II Ví dụ cụ thể:

III Kết quả

Ngay từ đầu vào năm học tôi đã triển khai khảo sát thực trạng lớp 5B mà tôi đợc giao nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm Qua quá trình dạy học tôi đã định hớng và tổ chức dạy theo các biện pháp đã nêu và thu đợc kết quả nh sau:

Tổng

số HS

HS kể hay, kể sáng tạo

HS kể thuộc chuyện

HS kể đợc vài đoạn

HS kể cha đạt yêu cầu

Trong quá trình dạy học tôi thấy học sinh lớp tôi ngày càng mạnh dạn, tự tin và bình tĩnh trong giao tiếp Đặc biệt trong học kỳ I vừa qua lớp tôi vinh dự đợc Phòng Giáo dục Huyện và Sở Giáo dục - Đào tạo về dự giờ, các em đã rất tự tin trong giao lu và kể chuyện một cách hồn nhiên,

đầy sáng tạo, đã đợc đánh giá cao

Năm học này Bộ Giáo dục đã phát động cuộc thi “Chúng em kể chuyện Bác Hồ” Lớp tôi

có 3 em đại diện cho trờng đi thi kể chuyện ở cụm có tiếng vang lớn nh em: Yến Nhi, Kim Lan,

Võ Nhung Điều đó làm cho tôi có niềm tin vào kinh nghiệm này

D Kết luận và kiến nghị.

1 Kết luận.

Quá trình giảng dạy tôi đã nghiên cứu kĩ các phơng pháp dạy kiểu bài: “Nghe – kể lại chuyện” và tôi đã đa ra một số biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả dạy học Chính vì vậy mà chất lợng của học sinh ngày càng nâng cao, đặc biệt là môn kể chuyện Học sinh rất hứng thú với môn học, các em say mê tìm tòi để kể lại câu chuyện một cách sáng tạo Chính vì vậy cũng đã có một số đồng nghiệp sử dụng các phơng pháp trên và đánh giá cao về đề tài này

Mặc dù vậy, nhng kinh nghiệm này còn có nhiều thiết sót và hạn chế Rất mong sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các đồng nghiệp để đợc hoàn thiện hơn, mang ý nghĩa thực tiễn

2 Kiến nghị.

Dạy kể chuyện là môn học khó, cần phải có sự đầu t lâu dài, hệ thống để hình thành kĩ năng cho các em Nên nó đòi hỏi rất nhiều ở giáo viên và học sinh

Với giáo viên khi dạy cần phải có sự chuẩn bị chu đáo từ đồ dùng, phải thuộc chuyện tr ớc khi soạn bài, cần tập kể nhiều trớc khi vào dạy Lu ý các câu hỏi gợi nhớ chuyện cũng nh gợi ý nội dung câu chuyện

Các cấp chỉ đạo cần tập trung tăng cờng bồi dỡng giáo viên qua các chuyên đề ở trờng, cụm và liên cụm phổ biến rút kinh nghiệm qua các giờ dạy mẫu, dạy chuyên đề./

A Phần mở đầu

I Lí DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lý luận:

Thớch nghe kể chuyện là một đặc điểm của trẻ em Từ thủơ hai, ba tuổi trẻ em đó say mờ nghe kể chuyện Thật thỳ vị biết bao khi được nằm trong vũng tay của bà, mẹ, được nghe những cõu chuyện cổ tớch với cả thế giới thần tiờn… lớn lờn cỏc em được đi học, biết chữ cú thể đọc được truyện nhưng vẫn khụng giảm hứng thỳ nghe kể chuyện Phõn mụn kể chuyện trong chương trỡnh Tiểu học trước tiờn đỏp ứng yờu cầu trờn của trẻ

Kể chuyện cú sức mạnh riờng trong việc giỏo dục trẻ Sức mạnh này bắt nguồn từ sức mạnh của cụng cụ mà mụn kể chuyện đú là tỏc phẩm văn học nghệ thuật giỏo viờn dựng để kể trong lớp Cỏc tỏc phẩm văn học cú tỏc dụng lớn đến tõm hồn và cảm xỳc của cỏc em, đem lại

những cảm xúc thẩm mỹ, lành mạnh “Truyện cổ tích gán liền với cái đẹp góp phần phát triển

các cảm xúc thẩm mỹ mà thiếu chúng không thể có tâm hồn cao thượng, lòng mẫn cảm chân thành trước nỗi bất hạnh, đau đớn và khổ ải của con người” Nhờ có truyện cổ tích, trẻ nhận

thức thế giới không chỉ bằng trí tuệ mà còn bằng trái tim và trẻ em không phải chỉ có nhận thức

mà còn đáp ứng lại sự kiện và hiện tượng của thế giới xung quanh, tỏ thái độ của mình trước điều thiện và điều ác Truyện cổ tích cung cấp cho trẻ những hiện tượng đầu tiên về chính nghĩa

và phi nghĩa Giai đoạn đầu tiên của giáo dục lý tưởng cũng diễn ra nhờ có truyện cổ tích Truyện cổ tích là ngọn nguồn phong phú và không có gì thay đổi được để giáo dục tình yêu Tổ quốc

2 Cơ sở thực tiễn:

Giờ Kể chuyện giúp cho trẻ sớm tiếp xúc với tác phẩm văn học Suốt 5 năm ở bậc Tiểu học, học sinh được nghe và tham gia kể hàng trăm câu chuyện với đủ thể loại, gồm tác phẩm có giá trị ở Việt Nam và thế giới, từ truyện cổ tích đến truyện hiện đại do đó vốn văn học của học sinh được tích luỹ dần dần Đây là những hành trang quý sẽ theo các em trong suốt cuộc đời mình

Giờ Kể chuyện còn mở rộng tầm hiểu biết, khêu gợi trí tưởng tượng cho các em Qua từng câu chuyện, thế giới muôn màu sắc mở rộng trước các em Các em sẽ gặp trong đó từ phong tục, tập quán đến cảnh sắc, thiên nhiên, từ các trang phục đến kiến trúc nhà ở và đặc biệt là cách cư

xử của con người trong muôn vàn trường hợp khác nhau Các truyện kể còn chắp cánh cho trí tưởng tượng là bệ phóng cho những hoài bão, ước mơ cao đẹp khi các em bước vào cuộc sống,

bệ phóng cho sự sáng tạo

Chính vì vậy, tiết Kể chuyện thường được học sinh đón chờ, tiếp thu bằng một tâm trạng hào hứng sôi nổi Kể chuyện có tác dụng thiết thực như vậy, song thực tế thì nhiều giáo viên chưa thực sự quan tâm mà còn coi là môn học giải trí nên kết quả giờ Kể chuyện thu được chưa cao Qua thực tế giảng dạy một số năm ở lớp 5, tôi đã nghiên cứu và chắt lọc viết thành kinh

nghiệm: “Áp dụng một số biện pháp dạy - học Kể chuyện cho học sinh lớp 5”.

II MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

1 Mục đích nghiên cứu:

Sở dĩ tôi chọn chương trình lớp 5 là vì: Phân môn Kể chuyện trong chương trình Tiếng Việt lớp 5 là một phõn mụn khú đối với giáo viên và học sinh

- Ở lớp 4 các em có thể ghi nhớ tóm tắt và kể lại câu chuyện một cách hoàn chỉnh hơn ở lớp 1, 2, 3 Vì vậy phải chú trọng rèn rũa, uốn nắn các em tạo cho các em hứng thú học tập nhằm hình thành kỹ năng kể chuyện một cách khoa học

2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

a Tìm hiểu thực trạng việc dạy - học Kể chuyện lớp 5

b Rèn kỹ năng nghe và kỹ năng kể chuyện cho học sinh

c Giáo viên nhận thức rõ vai trò của dạy Kể chuyện ở lớp 5 Từ đó giáo viên chú ý rèn nói cho học sinh trong các giờ Tập đọc, Tập làm văn…

d Định hướng cụ thể khi dạy Kể chuyện lớp 5

III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Để hoàn thành đề tài này, tôi đã sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

1 Nghiên cứu lí luận:

- Đọc các tài liệu có liên quan đến đề tài ghi chép lại điều cần thiết phục vụ cho đề tài

- Nghiên cứu chương trình Kể chuyện lớp 4- 5

2 Nghiên cứu thực tế:

- Điều tra thực trạng dạy và học Kể chuyện ở lớp 4 -5

- Tiến hành dự giờ tham khảo ý kiến đồng nghiệp

- Khảo sát chất lượng học sinh lấy số liệu so sánh đối chứng

3 Phương pháp phỏng vấn đàm thoại.

4 Phương pháp phân tích tổng hợp.

5 Thực nghiệm dạy học:

- Dạy 1 tiết thực nghiệm Kể chuyện ở lớp 5

- Khảo sát chất lượng học sinh sau khi áp dụng đề tài

IV ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

1 Đối tượng nghiên cứu:

Để giúp cho việc nghiên cứu và thực nghiệm đề tài này, tôi đã dạy thực nghiệm ở lớp 5C, đối chứng lớp 5D

B Phần nội dung

CHƯƠNG I: TÌM HIỂU THỰC TRẠNG

I NỘI DUNG DẠY HỌC KỂ CHUYỆN LỚP 5.

Chương trình lớp 5 cũ có riêng quyển “Truyện đọc 5”, dành cho giáo viên và học sinh tham khảo và là sách giáo khoa để dạy - học Kể chuyện Song chương trình thay sách lớp 5 không có sách giáo khoa riêng cho phân môn Kể chuyện

Hiện nay các câu chuyện ở lớp 5 có nội dung liên quan đến 10 chủ điểm học tập xoay quanh những vấn đề đời sống, tinh thần của con người như tính cách, đạo đức, năng lực, sở thích… Cùng với nội dung học tập ở các phân môn khác nhất là các bài Tập đọc, Tập làm văn…

Những câu chuyện học sinh được đọc, được nghe, được kể ở lớp 4 có tác dụng rất lớn trong việc rèn kỹ năng nghe, kỹ năng nói đồng thời mở rộng vốn hiểu biết về cuộc sống, con người, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm, nhân cách cho học sinh

Ở chương trình Kể chuyện lớp 5 có 3 kiểu bài Kể chuyện:

- Kiểu bài: Kể chuyện được nghe thầy cô kể trên lớp

- Kiểu bài 2: Kể chuyện đã nghe, đã đọc

- Kiểu bài: Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia

Ba kiểu bài trên đều lấy mục đích rèn kỹ năng nói (kể) cho học sinh và bên cạnh đó còn

nhằm rèn luyện, củng cố một số kỹ năng giao tiếp khác

II THỰC TRẠNG DẠY - HỌC KỂ CHUYỆN.

Kể chuyện là một phân môn dạy học lý thú, hấp dẫn, song là phân môn dùng lời nói nên

nó cũng rất phức tạp và khó khăn Đã không ít giáo viên xa rời đặc trưng này và thay thế tiết Kể chuyện bằng tiết đọc truyện Điều này làm giảm đi hiệu quả của tiết Kể chuyện, vì kể khác với đọc Kể mang sắc thái ngôn ngữ riêng, các thủ thuật hấp dẫn người nghe, qua từng câu chuyện các em biết được giá trị của từng chi tiết, thấm thía với từng hình ảnh nghệ thuật, từng nhân vật… Do đó Kể chuyện là miếng đất màu mỡ để trên đó tư duy hình tượng học sinh phát triển

Thực tế, khi giảng dạy môn Kể chuyện tôi thấy chất lượng dạy - học Kể chuyện chưa đạt kết quả cao Qua việc dự giờ, thăm lớp, khảo sát chất lượng học sinh tôi thấy trong môn Tiếng Việt thì có lẽ dạy Kể chuyện còn là một việc khó, nhiều giáo viên và học sinh còn thấy “ngại” và chưa thực sự “đồng cảm” với nỗi niềm của từng nhân vật trong truyện, chưa thực sự say mê với truyện

Tôi đã nghiên cứu tìm tòi và phát hiện một số tồn tại sau:

1 Đối với giáo viên:

- Giáo viên còn chú trọng đến việc rèn đọc, rèn viết cho học sinh nhiều hơn nên chưa thực

sự quan tâm đến việc nói, việc kể của học sinh trong giờ Kể chuyện

- Một số giáo viên còn đọc truyện cho học sinh nghe chứ chưa phải là kể

- Giáo viên có kể thì việc kể mẫu còn chưa thật hấp dẫn và việc sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ phụ trợ cho lời kể còn hạn chế

- Giáo viên chưa chú ý rèn cho học sinh cách lựa chọn giọng điệu, ngôn từ phù hợp với nội dung truyện

2 Đối với học sinh.

- Học sinh lớp 5 theo chương trình mới thì Kể chuyện có 3 kiểu bài

* Kiểu bài 1: Kể chuyện được nghe thầy (cô) kể trên lớp, thì học sinh không có sách giáo khoa truyện riêng, song câu chuyện mà các em được nghe thầy cô kể lại thì trong sách giáo khoa Tiếng Việt có phần tranh minh hoạ và tranh kèm lời dẫn giải ngắn gọn thì một số học sinh có thể

kể lại từng đoạn truyện khá tốt và cả câu chuyện song nhiều em đọc thuộc lại chứ chưa phải là dùng lời lẽ của mình để kể, còn rập khuôn theo cách kể của thầy

- Nhiều học sinh còn lúng túng, rụt rè nói trước cả lớp, e ngại, chưa thật tự nhiên nên đoạn chuyện, câu chuyện các em kể lại chưa đúng giọng điệu, chưa biết thể hiện tình cảm xúc cảm của mình cùng nhân vật trong truyện

* Kiểu bài 2: Kể chuyện đã nghe, đã đọc ngoài giờ kể chuyện: Những câu chuyện này học

sinh phải tự sưu tầm trong sách báo hoặc trong đời sống hàng ngày (nghe người thân và ai đó

kể) Học sinh nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, vì sách báo đối với các em còn hạn chế, vốn

tích luỹ văn học chưa nhiều

* Kiểu bài 3: Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia: Những câu chuyện này là truyện người thật, việc thật mà học sinh tận mắt trông thấy (trong sinh hoạt hàng ngày hoặc qua các phương tiện thông tin đại chúng) hoặc chính học sinh là một nhân vật trong đó Trường hợp đòi hỏi sự sáng tạo ở mức cao hơn Học sinh phải nhớ lại những câu chuyên đã được chứng kiến hoặc tham gia rồi dựa vào cách thức xây dựng câu chuyện đã được học trong giờ Tập làm văn để sắp xếp lại các chi tiết và kể

Để nắm số lượng cụ thể chất lượng học tập của học sinh tôi đã tiến hành khảo sát khối 5: