Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở Trường Trung học phổ thông Đồng Văn - Hà giang

Xuất phát từ nhận thức trên tôi mạnh dạnchọn đề tài "Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường trung học phổ thông Đồng Văn - Hà giang".. Mục tiêu nghiên cứu Đề

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Lịch sử phát triển của loài người gắn liền với giáo dục Giáo dục là mộtnhu cầu không thể thiếu được của xã hội loài người Ngày nay mọi người đềunhận thức được giáo dục là điều kiện tiên quyết để thực hiện nhân quyền, dânchủ hợp tác, trí tuệ, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau Giáo dục là chìa khóa dẫntới một cuộc sống tốt đẹp hơn, tiến tới một thế giới tốt đẹp hơn Ở nước ta sựnghiệp giáo dục và đào tạo đã được Đảng và nhà nước ta đặc biệt coi trọng.Điều 35 Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã chỉ rõ:

"Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu Nhà nước xã hội phát triển giáodục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài" Hội nghị

trung ương IV (Khóa VII - 01/1993) có Nghị quyết "Tiếp tục đổi mới sự

nghiệp giáo dục - đào tạo" và chỉ rõ vị trí của giáo dục là quốc sách hàng đầu.

Nghị quyết trung ương II khóa VII khẳng định "muốn tiến hành công nghiệp

hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn nhân lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững".

Bước vào thế kỷ XXI nước ta đang đứng trước những thách thức

vô cùng gay gắt Thế giới đang tiến như vũ bão trên mặt trận sản xuất vậtchất tinh thần, trong khi nước ta, đang ở tình trạng lạc hậu về nhiều mặt.Đất nước ta gần 20 năm đổi mới, đã có những thành tựu vô cùng quantrọng, rất đáng tự hào, giáo dục phát triển, trình độ dân trí và chất lượngnguồn nhân lực được tăng lên Song nó cũng cho thấy sự yếu kém trênnhiều mặt Mét trong những yếu kém đó là công tác quản lý giáo dục vàđào tạo, mà khâu quan trọng nhất là quá trình chỉ đạo dạy và học Nhưvậy có thể nói rằng nâng cao chất lượng dạy học là vấn đề sống còn củaquốc gia trong tình hình thế giới hiện nay, là điều kiện tiên quyết để hộinhập và phát triển của bất kỳ quốc gia nào, trong đó có Việt Nam Trongđiều kiện đó, mỗi nhà trường cần phải cố gắng hơn để hòa nhập với xuthế chung về sự nghiệp giáo dục của đất nước Và Trường trung học phổ

thông Đồng Văn cũng đang cố gắng để hoạt động dạy học đáp ứng đượcyêu cầu của xã hội và địa phương Vấn đề đặt ra là làm thế nào để nângcao chất lượng dạy và học Xuất phát từ nhận thức trên tôi mạnh dạn

chọn đề tài "Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường trung học phổ thông Đồng Văn - Hà giang".

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lý nâng nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc tại trường trung học phổ thông Đồng văn - Hà Giang

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Xác định cơ sở khoa học của việc quản lý nâng cao chất lượngdạy học

3.2 Đánh giá thực trạng quản lý chất lượng dạy học của trường trunghọc phổ thông Đồng văn - Hà giang

3.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc tại trường trung học phổ thông Đồng văn - Hà giang

4 Đối tượng nghiên cứu.

Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học củatrường trung học phổ thông Đồng văn - Hà giang

5 Phương pháp nghiên cứu.

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Dựa vào các Chỉ thị, Nghịquyết của Đảng, Nhà nước, Bộ giáo dục về chỉ đạo dạy học của trường trunghọc phổ thông

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát, điều tra, tổngkết kinh nghiệm quản lý

5.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ: Bảng biểu, sơ đồ

PHẦN NỘI DUNG Chương I

CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Cơ sở lý luận

Đại hội VIII (1996) của Đảng đã khẳng định con đường đi lên chủnghĩa xã hội của nước ta và nêu ra phương hướng, mục tiêu phấn đấu đưanước ta trở thành nước công nghiệp vào năm 2020 với cơ sở vật chất kỹ thuậthiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ và phù hợp với trình

độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần được nângcao Muốn vậy phải đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

"Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnhgiáo dục - đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự pháttriển nhanh và bền vững (Đảng cộng sản Việt Nam - Nghị quyết Trung ương

II khóa VIII) Muốn phát huy nguồn lực con người, thì phải phát triển giáodục và đào tạo, trong đó cần chú ý đến hệ thống giáo dục trung học phổ

thông Muốn vậy "Cần phải tiếp tục nâng cao giáo dục toàn diện đổi mới nội

dung phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục, và thực thiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, sinh viên để nâng cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề" (Nghị quyết Đại hội

Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ IX)

1.2 Cơ sở thực tiễn

Qua gần 20 năm đổi mới, giáo dục và đào tạo nước ta trong giai đoạnhiện nay tuy thu được những thành tựu đáng kể, song chất lượng và hiệu quảgiáo dục và đào tạo đại trà thấp, đội ngũ giáo viên, giảng viên thiếu về sốlượng, cơ cấu đào tạo năng lực về trình độ, ngành nghề, vùng miền không hợplý Trong bối cảnh chung của ngành giáo dục, Trường trung học phổ thôngĐồng văn đã có nhiều cố gắng và đạt được một số kết quả nhất định Tuynhiên chất lượng dạy học vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của địa phương, tỷ

lệ thi đỗ thẳng vào Cao đẳng còn thấp, chưa có học sinh thi đỗ đại học, họcsinh giỏi các cấp còn Ýt.

- Luật giáo dục 2005 Điều 2 Chương I luật Giáo dục năm 2005 có ghi:

"Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,

có tri thức, có đạo đức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".

Điều 3 Chương I luật giáo dục năm 2005 có ghi: "Hoạt động giáo dục

phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với Lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội".

Điều 16 Chương I luật giáo dục năm 2005 có ghi: "Cán bộ quản lý

giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục cán bộ quản lý giáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm cá nhân Nhà nước có kế hoạch xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nhằm phát huy vai trò trách nhiệm của cán bộ quản lý giáo dục, dảm bảo phát triển sự nghiệp giáo dục".

Xuất phát từ những cơ sở nêu trên, để đáp ứng yêu cầu, mục tiêu giáodục và đào tạo trong thời kỳ mới, việc nâng cao chất lượng dạy học trong

trường học trung học phổ thông Đồng văn - Hà giang là một nhu cầu cấpthiết.

Chương II THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỒNG VĂN - HÀ GIANG

Đồng Văn là huyện vùng cao núi đá và biên giới nằm ở phía Bắc củatỉnh Hà Giang, có tổng diện tích 44,666m2 Huyện Đồng văn chủ yếu là núi đáchiếm 80% diện tích tự nhiên, giao thông đi lại khó khăn, khí hậu thời tiếtkhắc nghiệt, mùa đông hầu như không có mưa Là một huyện cách xa trungtâm kinh tế - chính trị của tỉnh, mà người dân lại chủ yếu sống bằng nghềnông, điều kiện kinh tế còn thấp, mặt bằng dân trí không đồng đều, điều đó Ýtnhiều ảnh hưởng đến chất lượng dạy học của nhà trường

Trường Trung học phổ thông Đồng văn nằm trên địa bàn xã Đồng văn Huyện Đồng văn, tỉnh Hà Giang, được tách ra từ trường Phổ thông cấp 2 - 3Đồng văn vào tháng 9 năm 2004 Học sinh của trường chủ yếu là con em cácdân tộc trong toàn huyện gồm 19 xã, thị trấn, được tuyển sinh theo chỉ tiêu kếhoạch Nhà nước giao hàng năm

-2.1 Một số kết quả đạt được trong thời gian qua của trường Trung học Phổ thông Đồng văn - Hà Giang.

Từ khi còn là trường Phổ thông cấp 2 - 3 Đồng văn (được thànhlập năm 1998) cho đến nay (gọi là trường Trung học Phổ thông Đồngvăn), nhà trường đã cố gắng xây dựng được đội ngũ giáo viên tương đốiđầy đủ về các bộ môn Cụ thể:

- Năm 2004 - 2005 thời điểm mới tách trường

+ Về đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên phục vụ: có 17 đồng chí

 Ban giám hiệu: Có một hiệu trưởng (chưa bổ nhiệm Hiệu phó)

 Tổ chuyên môn: Được cơ cấu thành 02 tổ (tổ Khoa học tự nhiên

và tổ khoa học xã hội) Ngoài ra có một tổ hành chính

 Giáo viên đứng lớp: có 14 đồng chí

 Nhân viên phục vụ: có 02 đồng chí

 Có 04 giáo viên giỏi cấp cơ sở.

 Trường được công nhận trường tiên tiến

 Có 01 chi bộ với 05 Đảng viên, 01 đoàn trường vững mạnh.+ Về học sinh: Có 308 học sinh được biên chế thành 9 líp

 Có 01 khu nhà xây ba gian giành cho giáo viên ở tập thể

- Năm 2005 - 2006: Sau khi tách trường, được sự quan tâm của cácngành, các cấp của toàn xã hội, của cha mẹ học sinh, đặc biệt là sự đoàn kếtnhất trí trong ban giám hiệu và toàn thể cán bộ giáo viên trong trường, nhàtrường đã từng bước có sự thay đổi Cụ thể:

+ Về đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên phục vụ: Có 21đồng chí

 Ban giám hiệu: Có 01 Hiệu trưởng và 01 Hiệu phó (được bổnhiệm đầu năm 2005)

 Tổ chuyên môn: Được cơ cấu thành 02 tổ (Tổ khoa học tự nhiên,

tổ khoa học xã hội) và 01 tổ chức hành chính

 Giáo viên đứng lớp: Có 17 đồng chí (01 giáo viên bị ốm mất vàđầu năm học được bổ sung thêm 05 giáo viên) với 13 giáo viênđạt chuẩn và 6 giáo viên chưa đạt chuẩn

 Chi bộ Đảng, từ chỗ có 05 Đảng viên, đã kếp nạp thêm 03 Đảngviên, nâng tổng số Đảng viên trong chi bộ lên 08 đồng chí Chi bộnhiều năm liền được công nhận là chi bé trong sạch vững mạnh.+ Về học sinh: Có 320 học sinh được biên chế thành 8 líp

- Đối với học sinh: Chất lượng học tập còn thấp, việc tu dưỡng rènluyện đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật chưa cao Đa số học sinh còn khókhăn về kinh tế

Trong khi đó, cơ sở vật chất của nhà trường chưa đáp ứng được yêucầu, thiết bị dạy học còn thiếu, chất lượng thấp, chưa có phòng thí nghiệm,thư viện, phòng học bộ môn

2.2.1 Đội ngũ Giáo viên của Nhà trường (năm học 2004 - 2005)

Biểu 1: Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên (năm học 2004 - 2005)

Phân công theo các

môn

Tổng

sè 15

quản lý

Văn Sử Địa Toá

n Lý Hoá Sinh NN

Thể dục

GDC D

GDQ

P Dưới 30 30-40 41-50

Trên 50

Trong năm học này, Nhà trường thiếu giáo viên Vật lý nên phải xin giáo viên tăng cường

Biểu 2: Chất lượng giờ dạy của giáo viên (2004 - 2005)

ST

Số lượng

Qua các số liệu đã nêu trên cho thấy:

- Đội ngũ giáo viên của nhà trường còn rất trẻ, độ tuổi chủ yếu dưới 30tuổi, là những giáo viên trẻ, khỏe, năng động, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ.Song do là những giáo viên mới ra trường nên kinh nghiệm giảng dạy còn hạnchế, phần lớn giáo viên còn lúng túng trong việc soạn giảng theo phươngpháp đổi mới Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn chiếm khoảng 70%, song chất lượnggiáo viên không đồng đều, chủ yếu là giáo viên cử tuyển Ở một số môn cònthiếu giáo viên như môn Vật lý

- Về học sinh: Nhìn chung các em ngoan, lễ phép, song chất lượng họctập còn thấp, không có học sinh giỏi, tỷ lệ học sinh yếu kém còn cao Phầnlớn học sinh chưa xác định được động cơ học tập đúng đắn Trong năm quachỉ có vài học sinh đỗ vào trường Cao đẳng sư phạm của tỉnh, còn chưa cóhọc sinh thi đậu vào đại học.

Những tồn tại nói trên do nhiều nguyên nhân Song có thể thấy được đó

là do nhiều bài giảng của giáo viên chưa cuốn hút học sinh, chưa kích thíchđược khả năng tư duy, tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong học tập củacác em Từ đó vấn đề đặt ra với chúng tôi là: Làm thế nào để nâng cao chấtlượng dạy học ở trường trung học phổ thông Đồng văn? Ban Giám hiệu nhàtrường đã có những biện pháp quản lý để duy trì tốt hoạt động dạy học củanhà trường, nhờ đó đã đạt được những thành công bước đầu góp phần nângcao chất lượng dạy học trong nhà trường

2.3 Một số vấn đề đặt ra trong việc quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường trung học phổ thông Đồng văn - Hà Giang.

Từ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn đã nêu trên, qua phân tích cụ thểthực trạng của việc quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường trunghọc phổ thông Đồng văn - Hà giang Chúng tôi nhận thấy một số vấn đề đạt racần được quan tâm tới là:

1 Hoàn thiện tổ chức chỉ đạo dạy học

2 Các biện pháp chỉ đạo xây dựng nền nếp dạy học

3 Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học

4 Tổ chức phong trào thi đua "Dạy tốt - Học tốt"

5 Sử dụng biện pháp kinh tế sư phạm và tâm lý xã hội trong nhàtrường

6 Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá trong chuyên môn

Chương III MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỒNG VĂN - HÀ GIANG 3.1 Hoàn thiện tổ chức chỉ đạo dạy học

Hoạt động chuyên môn là hoạt động trong tâm, là nhiệm vụ chính củanhà trường mà cốt lõi là hoạt động dạy và học Muốn thực hiện tốt nhiệm vụtrung tâm của nhà trường thì điều quan trọng trước tiên là phải có một bộ máychuyên môn vận hành đồng bộ, hướng tới mục tiêu chung Sự phân công, sắpxếp bộ máy đòi hỏi phải thể hiện tính dân chủ, tinh thần, trách nhiệm cao

- Phân công Hiệu phó phụ trách chuyên môn, Phó hiệu trưởng là ngườigiúp việc cho Hiệu trưởng

+ Xây dựng kế hoạch chỉ đạo chuyên môn

+ Trực tiếp chỉ đạo hoạt động dạy và học

+ Phô trách và chỉ đạo hoạt động ngoài giờ lên lớp

+ Xây dựng kế hoạch phối hợp với các tổ chức đoàn thể

+ Tổ chức công tác bồi dưỡng giáo viên, tự bồi dưỡng cho giáo viên+ Thường xuyên tổ chức các cuộc thi giáo viên giỏi, học sinh giỏi

+ Có thể kiêm nhiệm làm chủ tịch công đoàn

- Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hoạt động của tổ chuyên môn Căn cứvào số lượng giáo viên trong nhà trường, trường đã có cơ cấu thành hai tổ (Tổkhoa học tự nhiên và khoa học xã hội) Mỗi tổ chuyên môn có một tổ trưởng

do Hiệu trưởng phân công Đó là những giáo viên có phẩm chất, năng lực, cóchuyên môn vững vàng, có tinh thần, có ý thức tổ chức kỷ luật cao

- Ngoài ra, sự phối hợp và phát huy sức mạnh của các tổ chức đoàn thểtrong nhà trường như: Đoàn thanh niên, công đoàn cũng được thực hiện tốt.

3.2 Các biện pháp chỉ đạo xây dựng nền nếp dạy học.

3.2.1 Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã tổ chức nghiên cứu và chỉđạo thực hiện các văn bản pháp quy, quy chế của Bé, Sở: như chỉ thị năm học,nhiệm vụ năm học…

3.2.2 Tổ chức chỉ đạo xây dựng và thực hiện các nội quy của nhàtrường về nền nếp dạy học

3.2.3 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện các loại kế hoạch về dạy học đã đượcxây dựng, đặc biệt quan tâm đến các loại kế hoạch về:

- Thực hiện chương trình kế hoạch các môn học: Cụ thể thực hiệnđúng, đủ số tiết dạy theo phân phối chương trình quy định

- Xây dựng thời khóa biểu: Trước khi bước vào năm học mới, Hiệutrưởng chỉ đạo cho bộ phận chuyên môn của nhà trường phân công chuyênmôn và xây dựng thời khóa biểu Riêng những lớp cuối cấp phải lựa chọn cácgiáo viên có năng lực, trình độ chuyên môn vững vàng giảng dạy Việc xếpthời khóa biểu phải dựa trên những nguyên tắc sau:

+ Dựa trên kế hoạch dạy và học biên chế năm học do Bé quy định.+ Dựa trên đặc điểm của từng môn học

+ Dựa vào đặc điểm tâm lý và khả năng nhận thức của học sinh đối vớitừng môn học trong từng thời điểm cụ thể

+ Quan tâm nhất định đến những giáo viên có hoàn cảnh khó khăn nhưcon nhỏ, nhà xa, cha mẹ già ốm yếu

- Nền nếp ra vào lớp của thầy, trò được thực hiện và duy trì nghiêm túc:+ Mỗi tiết học được nghỉ giải lao 5 phút Riêng tiết hai được nghỉ 20phút, học sinh tập thể dục giữa giờ

+ Để duy trì nền nếp, giờ giấc ra vào lớp, nhà trường giao cho tổ hànhchính trực trống, thực hiện đúng hiệu lệnh, đúng giờ quy định