Bước đầu tìm hiểu về mô hình du lịch cộng đồng tại bản Sín Chải, Sapa.

Dựa vào cộng đồng: + Giao quyền: Cộng đồng địa phương được khuyến khích tham gia và tốt nhất được đảm nhận trách nhiệm ra quyết định, thực thi, điều hành các hoạt động và dự án du lịch

Tên báo cáo:

Bước đầu tìm hiểu về mô hình du lịch cộng đồng

tại bản Sín Chải, Sapa

The first step of researching of Community based tourism model

at Sin Chai village, Sapa distric

TÓM TẮT BÁO CÁO

Hiện nay, ở Việt Nam cũng như trên thế giới, du lịch là một ngành

đang rất phát triển và sẽ phát triển mạnh hơn nữa Du lịch thường phát triển

tại các khu bảo tồn thiên nhiên (BTTN), vườn quốc gia (VQG), các khu vực

có cảnh quan đẹp, những nơi còn tương đối hoang sơ Vì thế, kéo theo nó

là hàng loạt các vấn đề như suy thoái môi trường, tài nguyên và các vấn đề

về kinh tế xã hội của cư dân địa phương

Trong xu hướng phát triển nói chung của ngành du lịch, hình thức du

lịch dựa vào cộng đồng đang dần hình thành Du lịch cộng đồng đang đặt ra

cho chúng ta nhiều điểu mới mẻ cần được nghiên cứu, tìm hiểu Vì vậy,

chúng tôi thực hiện đề tài : “Bước đầu tìm hiểu về mô hình du lịch cộng

đồng tại bản Sín Chải, Sapa”

+ Hoạt động của mô hình du lịch cộng đồng tại bản Sín Chải, Sapa

+ Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển du lịch cộng đồng tại địa điểm

nghiên cứu

+ Các giải pháp cho phát triển mô hình

Từ các nghiên cứu đó, chúng tôi đưa ra một số kiến nghị nhằm có thể

thực hiện tốt các giải pháp cho sự duy trì và phát triển mô hình:

+ Chia sẻ lợi ích từ du lịch cho người dân một cách thỏa đáng

+ Tăng cường mối quan hệ và sự giúp đỡ của các cơ quan, các công ty

du lịch trong tiếp thị, quảng bá các sản phẩm du lịch

+ Tăng cường hệ thống thông tin liên lạc ví dụ như xây dựng đường

dây điện thoại để liên hệ giữa các công ty với bản được thường xuyên và đề

phòng các trường hợp khẩn cấp

3 Phương pháp nghiên cứu 6

I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 8

1 Khái niệm về du lịch cộng đồng 8

2 Các nghiên cứu về du lịch dựa vào cộng đồng 9

3 Một số mô hình du lịch dựa vào cộng đồng 10

1.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên 12

1.2 Tài nguyên du lịch nhân văn 14

5 Các giải pháp cho phát triển 24

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề:

GS Võ Quý trong báo cáo “ Tăng cường sự tham gia của nhân

dân địa phương trong việc quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên” đã

kết luận: Nguyên nhân cơ bản trong việc suy thoái rừng và các TNTN

khác có liên quan là sự nghèo đói Rừng và các TNTN như người ta

thường nói là “bát cơm manh áo” cho người nghèo Cấm người nghèo

không được lấy “bát cơm manh áo” độc nhất đang ở trước mắt họ là việc

làm khó khăn, nếu ta không muốn nói là không thể được, thậm chí không

cho phép làm như vậy về phương diện nhân đạo Cách bảo vệ thiết thực

nhất có thể làm được là tìm cách cung cấp cho người nghèo “bát cơm

manh áo” khác thay thế cho “ bát cơm manh áo” độc nhất của họ đang

dùng

Ở nước ta, mức sống của nhân dân vùng đệm tại các VQG và các khu

bảo tồn vẫn còn rất thấp Vậy phải làm sao để vừa bảo vệ được TNTN

vừa nâng cao được mức sống cho người dân?

Trong những năm gần đây, khi điều kiện kinh tế ngày một phát triển,

nhu cầu đi du lịch, thư giãn, tham quan cũng ngày một tăng Du lịch

đang phát triển nhanh chóng không chỉ riêng ở nước ta mà với quy mô

toàn cầu Nó được mệnh danh là ngành công nghiệp không khói Theo xu

thế thân thiện hơn với môi trường của tất cả các ngành kinh tế, trong

ngành du lịch đã xuất hiện các hình thức du lịch gắn với bảo vệ môi

trường như du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng Vì vậy, nghiên cứu sự

phát triển của các hình thức du lịch này là rất cần thiết

Annlisa Koeman, IUCN Việt Nam trong báo cáo “ Du lịch bền vững

và du lịch sinh thái” có nói: Du lịch bền vững còn có ý nghĩa rộng lớn

hơn cả việc bảo vệ môi trường, tức là nó xem xét một cách thỏa đáng các

yếu tố về con người, cộng đồng, văn hóa, phong tục tập quán, lối sống và

các hệ thống kinh tế xã hội địa phương

Xu thế hiện nay đang đặt ra cho chúng ta một vấn đề cấp bách là phải

tìm ra một hình thức du lịch bền vững, thực sự mang lại lợi ích cho con

người trong khi không gây tổn hại tới môi trường mà họ sinh sống sau khi

người du lịch cuối cùng đã ra về

2 Địa điểm nghiên cứu:

Chúng tôi chọn bản Sín Chải, xã San Sả Hồ, huyện Sapa, tỉnh Lào Cai

làm điểm bước đầu nghiên cứu mô hình du lịch dựa vào cộng đồng Sín

Chải nằm cách thi trấn Sapa 4km đường bộ Đây là bản của người H’mong

đen với dân số khoảng 1400 người Cư dân sống ở đây đã lâu với nền

kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp (trồng lúa, ngô, thảo quả ) và săn

bắn

3 Phương pháp nghiên cứu:

3.1 Phỏng vấn :

Trong quá trình đi thực tế, chúng tôi đã phỏng vấn các đối tượng có

liên quan Đó là những người dân trực tiếp làm dịch vụ du lịch của bản,

cán bộ xã San Sả Hồ và nhân viên dự án “ Hỗ trợ phát triển du lịch bền

vững tại huyện Sapa” cùng với cán bộ của Trung tâm Thông tin và dịch

vụ du lịch Sapa Phương pháp này được chúng tôi tiến hành theo nhiều

hình thức khác nhau như phỏng vấn chính thức, bán chính thức và không

chính thức Các thông tin thu thập được xem xét dưới các góc độ khác

nhau

3.2 Quan sát thực địa :

Chúng tôi đã đi thực tế tại Sapa và bản Sín Chải Việc quan sát thực

tế giúp chúng tôi có cái nhìn chính xác hơn về vấn đề và loại trừ các thông

tin nhiễu Các hiện tượng quan sát được ghi đầy đủ và trung thực

3.3 Phương pháp tổng hợp tài liệu:

Các tài liệu được chúng tôi sử dụng là các báo cáo, tham luận,

nghiên cứu và các sách giới thiệu về du lịch ở Sapa Phương pháp này

cung cấp cho chúng tôi nhiều thông tin có liên quan tới lĩnh vực nghiên

cứu đặc biệt là du lịch cộng đồng Trên cơ sở đó, chúng tôi đã xác định

được nội dung nghiên cứu một cách rõ ràng

PHẦN NỘI DUNG

I Tổng quan về vấn đề nghiên cứu:

1 Khái niệm về du lịch cộng đồng:

Hiện nay, trên thế giới vẫn chưa có một quan điểm thống nhất về du

lịch cộng đồng Các khái niệm về du lịch cộng đồng nhấn mạnh vào những

điểm khác nhau tùy thuộc vào mỗi tác giả, dự án và địa điểm, nhưng các

vấn đề về tính bền vững và cộng đồng địa phương đều có xu hướng chiếm

vị trí trung tâm Một số yếu tố dưới đây được đưa vào khái niệm du lịch

cộng đồng tại Việt Nam :

Tính bền vững :

Du lịch cộng đồng cần phải mang tính bền vững cả về khía cạnh văn

hóa lẫn môi trường, nghĩa là phải bảo tồn được các tài nguyên thiên nhiên

và nguồn lực xã hội cho mục đích sử dụng lâu dài Du lịch cộng đồng phải

quan tâm đến những lợi ích trước mắt và lâu dài cùng những kết quả do

những thay đổi mà du lịch cộng đồng mang lại Do vậy, tính bền vững

không chỉ là những việc làm thực tế như thu gom rác thải mà còn là thái độ

tích cực và nhận thức rõ ràng về các giá trị văn hóa và thiên nhiên của địa

phương

Dựa vào cộng đồng:

+ Giao quyền: Cộng đồng địa phương được khuyến khích tham gia và

tốt nhất được đảm nhận trách nhiệm ra quyết định, thực thi, điều hành các

hoạt động và dự án du lịch

+ Quyền sở hữu: Cần chú trọng tới nhận thức và thái độ của cộng đồng

về tài nguyên văn hóa và thiên nhiên của địa phương Cộng đồng nên nhìn

nhận mình là “ người trông coi di sản ”

+ Bảo tồn và bảo vệ tài nguyên: Liên quan tới nhiều khía cạnh của tính

bền vững ( kinh tế, môi trường, xã hội )

+ Duy trì thu nhập: Việc chia sẻ lợi nhuận từ hoạt động du lịch nên dựa

trên sự đóng góp của cộng đồng đối với ngành du lịch Hơn nữa, nên có

một sự phân chia công bằng ( không có độc quyền ) ngay trong cộng đồng

Hợp tác chiến lược: Để dẫn tới thành công, du lịch cộng đồng đòi hỏi

phải có sự hợp tác và phối hợp chặt chẽ giữa các đối tác chiến lược

2 Một số nghiên cứu về du lịch cộng đồng:

Ngày 15 - 16.11.1995 Ủy ban hội đồng du lịch Revelstoke của British

Colombia Canada đã tổ chức một hội thảo về kế hoạch hành động du lịch

cộng đồng và ra tuyên bố tầm nhìn Revelstoke: “Revelstoke sẽ đi đầu trong

việc đạt tới một cộng đồng bền vững bằng cách cân bằng giữa các giá trị

về môi trường, kinh tế và xã hội.”

Trương Hoàng Phương - công ty du lịch thành phố Hồ Chí Minh trong

báo cáo “ Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong việc tổ chức các

cho giáo dục và nâng cao đời sống của cộng đồng là nền tảng cho các dự

án du lịch trong đó cộng đồng vừa là sản phẩm du lịch vừa là người trực

tiếp thực hiện dự án.”

Annalisa Koeman, IUCN Việt Nam trong báo cáo “Giới thiệu về du

lịch bền vững và những vấn đề có liên quan “ có kết luận: Một điều cốt lõi

là DLBV đòi hỏi phải thu xếp cho thỏa đáng các quan tâm nhằm cho phép

chấp nhận và tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao quyền cho các dân tộc

địa phương để họ có thể kiểm soát du lịch ở khu vực của mình và được

quyết định điều gì là có thể chấp nhận được và điều gì là không thể chấp

nhận được Người dân địa phương phải được tiếp cận đầy đủ với các thông

tin để:

• Đưa ra phán xét của họ về những mặt lợi và hại khi tham gia vào

phát triển du lịch

• Cho phép phát triển du lịch ở làng, địa phương mình

• Quyết định các hoạt động du lịch nào là có thể hay không thể chấp

nhận được liên quan đến văn hóa, môi trường và cuộc sống thường ngày

của họ

Shailendra Thakali - Viện miền núi Katmandu Nepan trong báo cáo “

Bảo tồn dựa trên cộng đồng và các sáng kiến du lịch Kinh nghiệm và

bài học của Nepan” có kết luận: Du lịch dựa vào cộng đồng là một cách

tiếp cận nhằm tạo ra lợi nhuận cao nhất cho người dân địa phương -

những người sử dụng du lịch như là một công cụ Du khách phải trả tiền

khi họ đến thăm các khu vực và khoản tiền này sẽ được sử dụng để bảo vệ

di sản văn hóa và tự nhiên hoặc để giúp cho việc phát triển kinh tế xã hội

3 Một số mô hình du lịch cộng đồng:

3.1 Mô hình du lịch cộng đồng tại thôn Pác Ngòi, VQG Ba

Bể:

Pác Ngòi là bản của người dân tộc Tày nằm trong vùng lõi của VQG

Ba Bể với tiềm năng du lịch sinh thái rất lớn

Mô hình du lịch cộng đồng ở đây đảm bảo cho người dân tham gia

tích cực vào các hoạt động du lịch như: làm nhà nghỉ, hướng dẫn du lịch,

biểu diễn văn nghệ, tham gia các lễ hội truyền thống

+ Các thành viên của cộng đồng tham gia tích cực vào các hoạt động

cộng đồng như lễ hội Lồng Tồng ( hội xuống đồng ) Vào dịp này, các nét

văn hóa truyền thống của địa phương được thể hiện; các mặt hàng thổ cẩm,

bánh trái và các đặc sản được bày bán cho du khách Điều này sẽ mang lại

ấn tượng tốt đẹp và thu hút khách tới tham quan

+ Một số gia đình có khung cửi có thể sản xuất hàng thủ công truyền

thống: dệt thổ cẩm, may túi xách, trang phục của người Tày để bán cho

du khách và bà con trong thôn sử dụng hàng ngày

+ Những gia đình có thuyền máy thì tham gia vào hợp tác xã Dịch vụ -

vận chuyển - du lịch hồ Ba Bể để phục vụ người dân địa phương và khách

tham quan hồ Ba Bể

Các gia đình thành viên khác trong thôn không có điều kiện hay vì lý

do nào đó mà không tham gia vào các hình thức trên có thể trồng cây ăn

quả, làm bánh đặc sản của địa phương hay chế biến thực phẩm Ngoài ra,

họ có thể tham gia dọn vệ sinh môi trường công cộng

Nhưng trên hết, trong quá trình quy hoạch các tuyến, điểm du lịch

người dân được tham gia đóng góp các ý kiến và công lao động Vì thế vai

trò và trách nhiệm của họ trong việc bảo vệ các sản phẩm du lịch được

nâng cao

3.2 Mô hình du lịch cộng đồng tại bản Khanh - VQG Cúc

Phương:

Bản Khanh là một bản của người Mường nằm bên bờ sông Bươi

thuộc xã An Nghĩa, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình Bản nằm trong phạm vi

VQG Cúc Phương, ở phía Tây Bắc của Vườn

Bản có 23 hộ gia đình, trong đó có 3 hộ tham gia vào các hoạt động

du lịch Các dịch vụ du lịch cộng đồng ở đây chủ yếu là nhà nghỉ, phục vụ

đồ ăn uống, biểu diễn văn nghệ Một số ít dân làng tham gia vào công tác

an ninh Thêm vào đó, các mặt hàng lưu niệm thổ cẩm và các sản vật địa

phương như mật ong, nhung hươu, mơ cũng được bán cho du khách

3.3 Mô hình du lịch cộng đồng tại khu du lịch Suối Voi -

Thừa Thiên Huế :

Suối Voi là một điểm du lịch ở xã Lộc Tiên, huyện Phú Lộc, tỉnh

Thừa Thiên Huế

Loại hình du lịch Suối Voi được khởi xướng và quản lý bởi Hợp tác

xã Nông nghiệp Suối Voi theo phương thức cổ phần Hình thức này chưa

từng được nghe thấy ở Việt Nam trước kia, đòi hỏi hợp tác xã phải có thêm

chức năng quản lý du lịch Các cổ đông bầu ra Ban quản lý để điều hành

trực tiếp Ban quản lý được chia thành 3 tiểu ban, mỗi tiểu ban đều có

nhiệm vụ cụ thể, gồm có tổ phụ trách thu gom rác, chống cháy rừng, bãi đỗ

xe, cung cấp dịch vụ và bán vé Các thợ ảnh làm việc ở Suối Voi cũng được

tổ chức thành nhóm riêng

Đã có 315/375 hộ gia đình trở thành cổ đông, mặc dù không phải tất

cả các hộ gia đình đều só khả năng mua số lượng cổ phiếu như nhau Có

khoảng 30 hộ gia đình tích cực tham gia vào cung cấp sản phẩm và các

dịch vụ du lịch

Hầu hết thu nhập ở Suối Voi là từ bán vé vào cửa, lệ phí đỗ xe, bán đồ

lưu niệm, cho thuê ghế ngồi và nhà nghỉ với tổng doanh thu hàng năm xấp

xỉ 750 triệu đồng Cuối mùa du lịch, doanh thu này sẽ được chia như sau:

25% cho Ban quản lý, 10% cho chính quyền huyện dưới hình thức thuế,

5% thuế bổ sung được trả cho Ủy ban Nhân dân xã, 10% để bù đắp khấu

hao tài nguyên, 5% dành cho phí giao dịch, 5% cho quỹ chung( dùng để

nâng cấp trường học địa phương), 40% còn lại được chia cho các cổ đông

II Kết quả nghiên cứu:

1 Tài nguyên du lịch:

Sapa đã nổi tiếng từ lâu với những tài nguyên du lịch tự nhiên cũng như

văn hoá rất đặc sắc Sín Chải cùng các thôn bản khác thuộc khu vực này

Sapa có độ cao từ 1000 m tới 3143 m Nơi đây có đỉnh Phanxipang

được mệnh danh là “Nóc nhà của Đông Dương” Sín Chải thuộc quần thể

khu du lịch Sapa, nằm trọn vẹn trong VQG Hoàng Liên

Bản Sín Chải có cảnh quan rất đẹp, là sự kết hợp cái hùng vĩ của núi

rừng Tây Bắc bên cạnh vẻ yên bình của một bản làng dân tộc

Đến với Sín Chải ta có thể theo hai con đường: đi vòng qua bản Cát

Cát hoặc đi thẳng từ thị trấn

Nếu du khách đi theo con đường thứ nhất - đường qua bản Cát Cát

thì du khách sẽ đi xuyên qua khu rừng nguyên sinh của VQG Hoàng Liên

Con suối Vàng len lỏi trong rừng theo chân khách Lúc thì nó biến mất, lúc

lại hiện ra hiền hòa với các bãi đá giữa thung lũng, lúc òa ra trắng xóa, lao

xuống một vách đá dựng đứng Nếu du khách đến vào mùa mưa chắc

không khỏi trầm trồ mà ngắm nhìn dòng thác Cát Cát hùng vĩ nơi đây

Nếu đi thẳng từ thị trấn Sapa, du khách lại được ngắm nhìn một

khung cảnh hoàn toàn khác Đó là cảnh các thửa ruộng bậc thang của người

H’mong nối tiếp nhau trên các sườn đồi núi thấp Đây đó tha thẩn vài chú

bò, chú dê đang gặm cỏ Du khách cũng không khỏi trầm trồ với các công

trình đặc sắc như hệ thống dẫn nước cho tưới tiêu của người dân nơi đây

Những ngôi nhà H’mong cheo leo bên sườn núi chắc chắn sẽ làm du khách

cảm thấy thú vị

1.1.2 Khí hậu:

Khí hậu là thành phần quan trọng của môi trường tự nhiên đối với

phát triển du lịch Theo thống kê của trạm khí tượng thủy văn, nhiệt độ

trung bình năm tại Sapa là 15,9ºC,độ ẩm trung bình 85 - 88% Khí hậu nơi

đây rất đặc biệt với cả 4 mùa chỉ trong một ngày Sáng sớm và chiều muộn,

Sapa chìm trong sương Buổi trưa trời hửng nắng, rất thích hợp với các

chuyến trekking, dã ngoại Đến với Sapa vào mùa đông, rất có thể bạn sẽ

được ngắm tuyết rơi ở một nước nhiệt đới - một nét đặc sắc chỉ riêng có ở

Sapa

1.1.3 Sinh vật:

Sín Chải nằm trọn vẹn trong VQG Hoàng Liên Theo các nhà sinh

học, VQG Hoàng Liên lưu giữ một kho tàng gen quý hiếm thuộc loại bậc

nhất của nước ta

Về thực vật đã thống kê được 2.346 loài thực vật bậc cao có mạch,

thuộc 1.020 chi của 285 họ, trong 6 ngành thực vật Hệ thực vật Hoàng

Liên đa dạng về mặt tài nguyên với nhiều công dụng Theo thống kê sơ bộ

hiện có: 754 loài làm thuốc; 458 loài cho gỗ; 311 loài làm bóng mát, cây

cảnh; 126 loài làm rau ăn; 60 loài lấy quả; 43 loài cho nhựa mủ; 35 loài cho

tanin; 41 loài cho tinh dầu; 26 loài cho nhựa dầu, sáp; cho vật liệu đan có

25 loài; cho sợi, dây buộc có 23 loài; làm phân xanh: 21 loài; lấy củ: 17

loài; lá lợp nhà: 10 loài; cây cho màu nhuộm: 10 loài; lấy bột: 9 loài,

Khu hệ động vật rừng Hoàng Liên đã được nghiên cứu từ lâu và khá

kỹ càng Đến nay đã thống kê được 555 loài động vật có xương sống ở cạn

cho VQG và nhiều loài khác cũng được ghi nhận lần đầu tiên cho Việt

Nam

Hoàng Liên có tới 5 loài và loài phụ Chim đặc hữu cho Việt Nam, và

khoảng 25 loài khác đặc hữu cho vùng núi cao của Bắc Lào và Hoàng Liên

Sơn

1.2 Tài nguyên du lịch nhân văn:

Với diện tích gần 68000 ha, toàn huyện Sapa có 18 đơn vị hành chính

trong đó có 17 xã vùng cao hoàn toàn là người dân tộc thiểu số Có 6 dân

tộc là H’mong (53% ), Dao đỏ ( 24% ), Tày ( 5% ), Giáy ( 2% ), còn lại là

Kinh, Phù Lá ( Xá Phó ) Nét đặc trưng ở Sapa là du khách có thể tiếp xúc

trực tiếp với đồng bào dân tộc ngay trên đường phố, trong khách sạn, trong

chợ hoặc tại các bản họ đang sinh sống

Những người H’mong đầu tiên tới Sapa là vào đầu thế kỷ 18 Họ thuộc

một tộc người nhỏ - người H’mong đen Cái tên H’mong đen có nguồn gốc

từ màu chàm sẫm nhuộm trên trang phục của họ

Sín Chải là bản của người dân tộc H’mong đen với dân số khoảng

1400 Nền kinh tế của họ chủ yếu là dựa vào nông nghiệp Các đặc điểm về

thói quen ăn uống, sinh hoạt, các nét truyền thống trong quy hoạch cư trú,

xây dựng cũng như trang phục của họ là những điểm thu hút khách du lịch

mạnh mẽ

Du khách cũng bị thu hút bởi tiếng kèn lá, tiếng hát của các chàng trai,

cô gái H’mong trong mùa lễ hội Người H’mong có hội Gầu Tào từ ngày 2

đến 5 tháng Giêng, tại khu đồi hay ruộng gần làng Trong lễ hội, họ cầu

mệnh, sức khỏe, đông con cái, làm ăn phát đạt, làm ăn thịnh vượng, thi bắn

súng, nỏ, múa võ, múa khèn Họ cũng có các tục lạ như tục cắm lá, cướp

vợ

2 Qúa trình hình thành du lịch cộng đồng tại bản Sín

Chải - Sapa:

Với những tiềm năng du lịch sẵn có, từ những năm 90 du lịch Sapa đã

phát triển nhanh và trở thành một trong ba ngành mũi nhọn của huyện ( hai

ngành kia là nông nghiệp và lâm nghiệp )

Mặc dù người dân tộc thiểu số chiếm đa số ( 86% ) và là đối tượng thu

hút chính của du lịch song họ lại nhận được rất ít lợi ích kinh tế - xã hội từ

du lịch Phần lớn lợi nhuận là do cộng đồng người Kinh sống tại thị xã và

các công ty du lịch hưởng Một cách tự phát, người dân tộc thiểu số đi thu

lượm lâm sản và bán đồ thổ cẩm phục vụ du lịch Lợi ích mà du lịch mang

lại cho họ không nhiều mà đã có rất nhiều các tác động tiêu cực Một tác

động dễ thấy nhất là hiện tượng trẻ em lang thang ở thị trấn Sapa Các em

gái H’mong tuổi từ 7 đến 15 thường ở lại đây suốt ngày thứ bảy, chủ nhật,

thậm chí còn lâu hơn Điều mà chúng ta quan tâm là hiện tuợng trên sẽ dẫn

đến trẻ bỏ học, tác động đến các mối quan hệ gia đình và sự gắn kết cộng

đồng, dễ nảy sinh các tệ nạn xã hội như mại dâm, nghiện hút

Trong lúc đó, tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới IUCN tại Việt Nam

bắt đầu thực hiện dự án “Xây dựng Năng lực về Các sáng kiến Du lịch

dài 2 năm do quỹ Ford, ICCO và Oxfam quốc tế tài trợ Đây là dự án đầu

tiên thuộc loại này ở Việt Nam Năm 1998, dự án đã xác định cơ quan đối

tác trong nước là Viện ngiên cứu Phát triển du lịch ( ITDR ).Mục đích của

dự án là : lập mạng và trao đổi thông tin ; nghiên cứu và phân tích ; giáo

dục đào tạo ; ủng hộ, hỗ trợ cho dự án thí điểm và việc mở rộng dự án.

Huyện Sapa thuộc tỉnh Lào Cai được chọn làm điểm khởi đầu cho dự

án thí điểm về du lịch bền vững dựa vào cộng đồng Từ tháng 12 năm

1997, dự án DLBV đã khởi xướng các họat động có tính chất đặt nền tảng

cho sự phát triển du lịch tại Sapa bền vững hơn Các hoạt động này bao

gồm :

• Chuyến thăm quan khảo sát 3 tuần về du lịch bền vững tại Nepan

dành cho các cán bộ huyện và tỉnh

• Tiến hành nghiên cứu về sự tham gia và các tác động của du lịch đến

cộng đồng dân tộc thiểu số

• Cùng với các tổ chức phi chính phủ Quốc tế khác hoạt động tại Sapa

soạn thảo hai tài liệu là “Những ý tưởng nhằm trợ giúp ngành du lịch

“ và “Hiệp hội du lịch Sapa “ Văn kiện thứ hai được đề xuất như là

một biện pháp nhằm tăng cường sự tham gia của quảng đại cộng

đồng vào quá trình ra quyết định về du lịch

• Tổ chức hội thảo 3 ngày về Kế hoạch du lịch cộng đồng ở Sapa vào

tháng 12 năm 1998 Hội thảo đã tập hợp đại diện của nhiều ban

ngành, nhiều tổ chức khác nhau trong đó có cả cộng đồng dân tộc

thiểu số Các đại biểu đã nhất trí rằng sẽ rất có ích nếu tiếp tục củng

cố những nỗ lực hiện có để đạt được du lịch bền vững tại huyện Sapa

và cần có một đơn vị quản lý du lịch, đơn vị đó phải có sự tham gia

rộng rãi của cộng đồng và đại diện mọi thành phần Các đại biểu

cũng đã xây dựng được 10 Nguyên tắc định hướng cho du lịch bền

vững ở Sapa

Trên cơ sở đáp ứng nguyên vọng của chính quyền địa phương muốn

các hoạt động trong giai đoạn 1 của dự án được tiếp tục kéo dài thành một

chương trình hành động cụ thể, dự án “ Hỗ trợ Du lịch bền vững tại huyện

huyện Sapa phối hợp với Tổ chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế ( IUCN ) và

Tổ chức phát triển Hà Lan ( SNV ) Việt Nam Dự án kéo dài trong ba năm,

từ tháng 11 năm 2000 đến tháng 12 năm 2002 với tổng chi phí khoảng

188,000 USD Một trong các mục tiêu của dự án là nhằm đạt được sự chia

sẻ có tính đồng đều hơn những lợi ích từ du lịch giữa đại bộ phận dân cư và

tạo điều kiên cho sự tham gia tích cực của cộng đồng vào quá trình ra quyết

định cũng như quá trình thực hiện các quyết định về du lịch Đây cũng là

mục tiêu cơ bản của việc phát triển du lịch dựa vào cộng đồng

Trong thời gian tiến hành dự án, rất nhiều việc đã được làm, chúng tôi

chỉ đề cập tới một số hoạt động mà từ đó du lịch dựa vào cộng đồng tại bản

Sín Chải đã được hình thành :

Nâng cao năng lực của các đối tác dự án và những thành phần có liên

quan ở địa phương:

• Xây dựng và huấn luyện cho nhóm các hướng dẫn viên người địa

phương: Dạy tiếng Anh và các kỹ năng hướng dẫn cho khách du

lịch

• Đào tạo cho các thành viên của cộng đồng ( bao gồm cả các cộng

đồng dân tộc thiểu số sẽ đón tiếp các du khách trekking): Dạy

nấu ăn, tập văn nghệ, các vấn đề về giữ vệ sinh môi trường

• Đào tạo cho các hướng dẫn viên và người điều hành các tour

• Đào tạo cho các cán bộ sở, phòng, ban của huyện và tỉnh

• Đào tạo cho cán bộ dự án

Các hoạt động trekking có trách nhiệm :

• Xây dựng tuyến trekking thử nghiệm

• Mở rộng trekking và giám sát

Thực hiện hệ thống thu lệ phí du lịch

Hiện nay, SNV đang xây dựng một kế hoạch để tiếp tục hỗ trợ cộng

đồng tại bản Sín Chải Theo kế hoạch này, SNV sẽ tổ chức một số khoá tập

huấn về nghiệp vụ hướng dẫn, đón tiếp khách và cách chuẩn bị chỗ ăn nghỉ

cho du khách, hoàn chỉnh mô hình du lịch cộng đồng Các sản phẩm du lịch

cộng đồng của bản Sín Chải sẽ đựơc giới thiệu tại Trung tâm Thông tin du

lịch và dịch vụ Sapa

3 Các hoạt động du lịch cộng đồng tại bản Sín chải:

Trước khi có các dự án của IUCN và SNV, người dân của bản Sín Chải

hầu như không hề tham gia vào các dịch vụ du lịch Nguyên nhân chủ yếu

là do nhận thức về du lịch chưa cao Nhờ các dự án này mà nhiều hoạt động

hỗ trợ cho việc phát triển du lịch cộng đồng đã được triển khai Đó là việc

thành lập CLB cộng đồng, xây nhà câu lạc bộ và các hoạt động đào tạo cho

người dân về nghiệp vụ du lịch Nhờ đó mà người dân Sín Chải đã thấy

được tầm quan trọng của du lịch và đã tham gia tích cực vào các dịch vụ du

lịch như làm nhà nghỉ dân, hướng dẫn viên, biểu diễn văn nghệ truyền

thống