Để tiếp tục tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục toàndiện cho học sinh, nâng cao hoạt động giáo dục thường ngày của nhà trường, tạo sự thân thiện giữa học sinh và giáo viên,
Trang 1PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Ngày nay, do sự phát triển của xã hội trên mọi lĩnh vực với tốc độ vũ bão,kiến thức, tri thức học sinh tiếp thu được không chỉ ở người thầy mà còn donhiều kênh khác nhau Vì vậy, kiến thức của người thầy không còn là tuyệt đốinhư xưa Để tiếp tục tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục toàndiện cho học sinh, nâng cao hoạt động giáo dục thường ngày của nhà trường, tạo
sự thân thiện giữa học sinh và giáo viên, giữa học sinh và nhà trường, Bộ Giáo
dục và Đào tạo chính thức phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Đây được coi là chủ trương lớn của Bộ Giáo dục
và Đào tạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển trí lực, thể lực vànhân cách học sinh trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013 Theo đó,các cơ sở giáo dục phổ thông phải xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thânthiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xãhội, học sinh phải phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập vàtrong các hoạt động xã hội để góp phần vào sự phát triển của đất nước
Là một giáo viên chủ nhiệm lớp, tuổi đời, tuổi nghề còn trẻ vì vậy kinhnghiệm đang còn nhiều hạn chế cho nên tôi gặp không ít khó khăn trong công
tác chủ nhiệm lớp và giảng dạy Khi nhà trường phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tôi vẫn chưa có thể hiểu được
trong phong trào này vai trò của mình là gì? mình cần phải làm những gì? Đểhòa chung không khí thi đua của toàn ngành nói chung và của trường THPTNguyễn Hoàng nói riêng tôi đã tích cực học hỏi thêm nghiệp vụ công tác chủnhiệm qua đồng nghiệp, qua trang thông tin đại chúng,…Sau khi nghiên cứu tôithấy rằng đối với học sinh của mình thời gian ở trường chiếm hầu hết thời gianhoạt động, học tập và vui chơi, vì thế mà trường học vừa là ngôi nhà thứ haiđồng thời đóng vai trò rất quan trọng trong việc rèn luyện đạo đức và ý thức củacác em sau này Để có thể đem lại cho học sinh những niềm tin vào bản thân,vào cuộc sống thì thầy cô, bạn bè là những người thân yêu gần gũi luôn đi bêncạnh giúp đỡ và dìu dắt các em nên người, đặc biệt vai trò của người giáo viên
chủ nhiệm lớp luôn luôn đóng vai trò chủ đạo trong việc “Giáo dục tư tưởng
Trang 2đạo đức, tác phong học sinh” Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, ngày
hôm nay tôi xin đưa ra sáng kiến kinh nghiệm về: “Giáo dục đạo đức học sinh thông qua phong trào: Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
với mong muốn góp phần hoàn thiện nhân cách cho học sinh
2 Mục tiêu nghiên cứu
Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhàtrường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợpvới điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội
Phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạtđộng xã hội một cách phù hợp và hiệu quả từ đó giáo dục đạo đức cho học sinhnhằm hoàn thiện nhân cách cho các em
3 Nội dung nghiên cứu
- Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn
- Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm của lứa tuổi của học sinh
ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Biết kết hợp giữa nhà trường phụ huynh – GVCN lớp nhằm giáo dục đạo đức cho các em
Tổ chức các hoạt động vui tươi lành mạnh
- Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch
sử, văn hoá, cách mạng ở địa phương
Trang 3PHẦN II GIẢI QUYẾT VẦN ĐỀ
Vậy có thể nói, nhà trường là một tổ chức xã hội nằm trong hệ thống xãhội chịu sự chi phối của các mối quan hệ xã hội và đồng thời tác động trở lại đốivới mối quan hệ đó
1.2 Trường học thân thiện
Trường học thân thiện là một mô hình trường học do Quỹ Nhi đồng Liên hợpquốc (UNICEF) đề xướng, xây dựng và triển khai từ vài thập kỉ qua ở nhiềunước trên thế giới và đã thu được những kết quả đẹp Ở Việt Nam, Bộ GD-ĐT
đã phối hợp với UNICEF tổ chức thí điểm xây dựng mô hình trường học thânthiện tại nhiều trường Tiểu học và THCS, năm học 2008-2009 Bộ GD-ĐT quyếtđịnh tiến hành mở rộng mô hình này ở tất cả các cấp học phổ thông (có cảTHPT) Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực là xây dựng giữa cái
thân thiện với cái tích cực Bản thân khái niệm “thân thiện” đã hàm chứa sự
bình đẳng, dân chủ về pháp lý và sự đùm bọc, cưu mang đầy tình người về đạo
lý Bởi nếu bất bình đẳng, mất dân chủ, vô cảm trong quan hệ giữa người với
người thì đâu còn gì mà “thân” với “thiện” “Thân thiện” bắt nguồn từ sứ
mệnh của nhà trường và thiên chức của nhà giáo đối với thế hệ trẻ và xã hội, chứ
không dừng ở thái độ bề ngoài trong quan hệ ứng xử “Trường học thân thiện”
đương nhiên phải thân thiện với địa phương, địa bàn hoạt động của nhà trườngphải “thân thiện” trong tập thể sư phạm với nhau; giữa tập thể sư phạm với họcsinh; phải đảm bảo cơ sở vật chất phù hợp với yêu cầu giáo dục và thỏa mãn tâm
lý người thụ hưởng Vậy muốn có trường học thân thiện thì trước hết phải có
Trang 4“lớp học thõn thiện”, vỡ mỗi lớp học là một địa chỉ nhận chăm súc những cụng
trỡnh văn hoỏ, lịch sử
1.3 Lớp học thõn thiện
“Lớp học thõn thiện” phải là lớp học cú chất lượng giỏo dục toàn diện và
hiệu quả giỏo dục khụng ngừng được nõng cao Đội ngũ thầy, cụ giỏo phải thõnthiện trong dạy học, khụng ngừng trau dồi, cập nhật tri thức khoa học trình độnghiệp vụ, nõng cao tay nghề chuyờn mụn để ỏp dụng phương phỏp dạy học tớchcực, khơi gợi tỡnh cảm hứng thỳ, chủ động tỡm tũi sỏng tạo trong học tập cho họcsinh phải thực sự quỏn triệt nguyờn lý học đi đụi với hành, lý luận gắn liền vớithực tiễn, làm cho mỗi giờ học, mỗi ngày học là một nguồn hứng thỳ đối với cỏc
em, lớp học là nơi lụi cuốn, hấp dẫn học sinh Thầy giỏo, cụ giỏo phải thõn thiệntrong đỏnh giỏ kết quả rốn luyện, học tập của học sinh, đỏnh giỏ cụng bằng,khỏch quan, khụng chạy theo thành tớch, phải thõn thiện với mọi loại trỡnh độhọc sinh, dạy sỏt đối tượng, phỏt hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi và õn cần dỡu dắthọc sinh học lực yếu kộm, khụng để em nào bị đối xử bất cụng, bị bỏ rơi rangoài trỏch nhiệm của lớp, dẫn đến tự ty, chỏn học
1.4 Cỏc nội dung và yếu tố cơ bản để xõy dựng lớp học thõn thiện, học sinh tớch cực
+ Nội dung:
- Xõy dựng lớp học khang trang đầy đủ thiết bị, ỏnh sỏng, sạch, đẹp và an
toàn Giờ học cú hiệu quả, phong phỳ phự hợp với đặc điểm lứa tuổi của họcsinh ở địa phương, giỳp cỏc em tự tin trong học tập
- Rốn luyện kĩ năng sống cho cỏc em
- Tổ chức cỏc hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh nh múa hát tập thể,trò chơi dân gian vào các ngày quy định trong tuần
Trang 5- Các tổ chức, cá nhân góp phần giáo dục văn hóa, truyền thống lịch sửcách mạng cho học sinh.
- Phong trào thi đua đảm bảo tính tự giác, không gây áp lực quá tải trongcông việc của nhà trường, sát với điều kiện ở cơ sở
- Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch
sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương
1.5 Khái niệm đạo đức
- Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bao gồm những nguyên tắc vàchuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp vớilợi ích, hạnh phúc của mình và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ người vàngười và con người với tự nhiên
1.6 Chức năng đạo đức
- Là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, của ý thức xã hội, đạo đức mộtmặt quy định bởi cơ sở hạ tầng, của tồn tại xã hội; mặt khác nó cũng tác độngtích cực trở lại đối với cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội đó Vì vậy, đạo đức có chứcnăng to lớn, tác động theo hướng thúc đẩy hoặc kềm hãm phát triển xã hội Đạođức có những chức năng sau:
- Chức năng giáo dục
- Chức năng điều chỉnh hành vi của cá nhân, của cộng đồng và là công cụ
tự điều chỉnh mối quan hệ giữa người và người trong xã hội
- Chức năng phản ánh
1.7 Vị trí và đặc điểm của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh
- Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến họcsinh nhằm giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp họcsinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ: của cá nhân với
xã hội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người xung quanh và của
cá nhân với chính mình
- Trong tất cả các mặt giáo dục đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng
Vì Hồ Chủ Tịch đã nêu: “dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức Cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức Cách mạng thì có tài cũng vô dụng” Giáo dục đạo đức có ý nghĩa lâu dài, được
Trang 6thực hiện thường xuyên và trong mọi tình huống chứ không phải chỉ được thựchiện khi có tình hình phức tạp hoặc có những đòi hỏi cấp bách.
- Trong nhà trường THPT, giáo dục đạo đức là mặt giáo dục phải được đặcbiệt coi trọng, nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng giáo dục toàn diện
sẽ được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục
2 Vai trò của GVCN lớp trong giáo dục đạo đức học sinh trường THPT
Vì GVCN là cán bộ quản lý lớp cho nên người dạy giỏi và người chủnhiệm giỏi không nhất thiết là một Có đồng thuận, có lệch pha trong thực tế làbình thường Tố chất quan trọng của GVCN là tố chất của một con người hànhđộng Cũng như hiệu trưởng, chủ nhiệm lớp phải nghiêm túc và cần một bộ óc
kế hoạch hoá Đối tượng quản lý trường học, lớp học là con người phải giáo hoá
do đó không thể có một chương trình cài đặt sẵn Phải lao vào làm Thấy đúngthì tổng kết và áp dụng tiếp, thấy sai phải điều chỉnh kế hoạch kịp thời hoặc huỷ
bỏ theo quy trình: xây dựng kế hoạch thực hiện kế hoạch kiểm tra kế hoạch tổng kết và vạch kế hoạch mới Rất cần ở chủ nhiệm lớp các phẩm chất nhiệttình, sâu sát, cần cù trí nhớ tốt, quan sát tinh, tâm lí giỏi, có khả năng xây dựngđội ngũ cán bộ HS GVCN phải vừa là thầy vừa là bạn của học trò
-Trong lớp học, GVCN là người để các em noi theo Cách hành động, suynghĩ, cư xử của GV sẽ ảnh hưởng rất nhiều về quan niệm của học sinh và phụhuynh về GV Bản thân tôi vừa là GVCN đồng thời là GVBM Sinh học Vì vậy,khi đến trường hoặc lên lớp, tôi đều có những tác phong làm gương cho họcsinh Khi lên lớp GV cần có lời nói gọn, rõ ràng, dứt khoát Khi nói nhìn thẳngvào học sinh, nói thẳng với các em chứ đừng nói như nói với chính mình hay nóikhơi khơi giữa lớp Dùng từ, câu dễ hiểu, hợp với trình độ học sinh Biết lắngnghe học sinh nói Mỗi khi các em phát biểu ý kiến hay nói một điều gì, thầy cô
dù bận rộn cũng phải lắng nghe các em nói Có như vậy khi thầy cô nói các emmới chú ý nghe trở lại Bên cạnh đó, GVCN biết thông cảm và chia sẻ nhữngkhó khăn của các em Trong lớp học hay ngoài lớp học, thầy cô còn phải đóngvai người anh, người chị mà các em có thể tin tưởng, nhờ cậy được Qua đó, các
em sẽ biết sống nhẫn nại, kiên trì, giàu lòng nhân ái, dần dần các em học hỏinhau, bảo vệ cho nhau, giúp đỡ nhau cùng đi lên trong học tập và rèn luyện
Trang 7có 51 học sinh, đến hết học kì I năm học 2012 – 2012 lớp chỉ còn lại 37 em docác em bỏ học, chuyển trường, đến cuối năm học 11 lớp 11C3 chỉ có 27 em đủđiều kiện lên lớp 12, 2 em thi lại, 1 em rèn luyện hè và 7 em ở lại lớp và trởthành lớp đặc biệt nhất trường.
Năm học 2011 – 2012, lớp 11C3 chuyển tên lớp thành 12C3 có sĩ số 31 họcsinh, bên cạnh những mặt thuận lợi ít ỏi là vô vàn những khó khăn
- Học sinh trong lớp đã có phần nào đi vào nề nếp so với năm học 11
- Bản thân có sức khoẻ, nhiệt tình, quan tâm đến công tác giáo dục đạo đức
HS và chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ
1.1.2 Khó khăn
- Số học sinh nữ ít: 03/31 em Có một số HS hoàn cảnh gia đình khó khănnhư bạn Vũ Thị Tâm, Vũ Văn Thuấn, Hồ Xuân Chung, Trịnh Trọng Nghĩa,Trịnh Văn Phong,… Một số học sinh thiếu thốn tình cảm (chỉ ở với mẹ hoặc bố,
Trang 8cha mẹ làm ăn xa, bố mất): Vũ Thị Tâm (Bố mất, bản thân bị bệnh thần kinh),Trịnh Trọng Nghĩa (ở với bà nội, bố mẹ đi làm ăn ở Nga), Trịnh Văn Phong (bịtật ở chân, đi chân thấp chân cao, ở với bà, bố mẹ làm ăn xa),…
- Các em tập trung ở nhiều xã khác nhau và có những xã ở rất xa trường vìthế mà vấn đề đi lại của các em gặp khó khăn, có một số học sinh phải ở trọ:
Vũ Trung Tín, Trịnh Văn Phong (Hà Vinh); Vũ Văn Thuấn (Hà Lĩnh);Phạm Văn Thành, Phạm Văn Ba, Phạm Xuân Thao (Hà Châu);…
- Phần lớn gia đình học sinh làm nghề nông nên thu nhập của gia đình cònthấp, kỹ năng sống của các em còn nhiều hạn chế
- Một số học sinh ý thức còn thấp, bị cuốn hút bởi sức hấp dẫn của gameonline nên đã ảnh hưởng tới việc học tập, rèn luyện và các hoạt động do nhàtrường tổ chức
1.2 Lớp 10C3 năm học 2012 - 2013
Năm 2012 – 2013 tôi nhận lớp chủ nhiệm 10C3 sau khi lớp 12C3 vừa ratrường, là năm tiếp theo tôi áp dụng các biện pháp trong phong trào “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” nên có phần nào khả quan hơn so vớilớp đi trước, tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi vẫn còn có những khó khăn
- Năm học 2012 – 2013, lớp 10C3 là một trong các lớp khối của nhàtrường nên học sinh có động cơ học tập cao hơn so với môt số lớp khác
- Đa số giáo viên dạy lớp10C3 đều có tinh thần hợp tác, có năng lực sưphạm, luôn quan tâm giúp đỡ và có trách nhiệm giáo dục đạo đức HS
- Hầu hết PHHS của lớp đều quan tâm tới việc học tập và rèn luyện củacon em mình và đồng thuận với nhà trường trong công tác giáo dục học sinh
- Bản thân có sức khoẻ, nhiệt tình, quan tâm đến công tác giáo dục đạo
Trang 9đức HS và chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
1.2.2 Khó khăn
- 43 HS thuộc địa bàn của nhiều xã khác nhau trên địa bàn huyện nên để
quản lí, tiếp cận HS là rất khó khăn Nhiều HS thuộc diện chính sách như: Hộnghèo (em Vũ Thị Hiền, Nguyễn Văn Lương, Phùng Thị Thủy), Cận nghèo,Vùng 135 (em Vũ Hồng Vinh, em Phạm Thị Giang), Con TB, Bố mất (em
Vũ Thị Hiền), Mẹ mất (em Nguyễn Văn Lương),
- Là lớp đầu cấp nên học sinh còn bỡ ngỡ rụt rè, tác phong sinh hoạt chưaquen với môi trường của học sinh THPT, năng lực tự quản của các em còn nhiềuhạn chế
- Hầu hết học sinh bước vào tuổi mới lớn (15 tuổi), có nhiều biến động vềtâm, sinh lý nên ít nhiều cũng ảnh hưởng tới sự tiếp thu bài, nhất là các tiêu cựcngoài xã hội dễ xâm nhập vào các em
- Phần lớn gia đình học sinh làm nghề nông nên thu nhập của gia đình cònthấp, kỹ năng sống của các em còn nhiều hạn chế
- Nhiều Phụ huynh học sinh chưa thực sự xem con là bạn để là chỗ dựa vềtinh thần và hỗ trợ, tư vấn cho con lúc cần thiết
- Một số học sinh ý thức còn thấp (em Nguyễn Văn Long, em Trần VănChiến, Đào Tiến Trình, ) bị cuốn hút bởi sức hấp dẫn của game online nên đãảnh hưởng tới việc học tập, rèn luyện và các hoạt động do nhà trường tổ chức
2 Thực trạng vai trò của GVCN lớp
Thực tế công tác chủ nhiệm ở bậc THPT rất quan trọng và cấp thiết, nếu
ta không có định hướng, lập kế hoạch riêng và thực hiện theo kế hoạch chungcủa nhà trường thì công tác chủ nhiệm sẽ không đạt hiệu quả cao Nhưng trênthực tế công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT Nguyễn Hoàng cũng gặp không
ít khó khăn như:
- Nhà trường đã có kế hoạch hoạt động cho từng tháng trong năm, nhưngchưa được thực hiện một cách triệt để các hoạt động đó, do còn nặng về thủ tụchành chính nên đôi khi công tác chủ nhiệm của các khối lớp còn trì trệ
- Phong trào đoàn thể vẫn đang còn mang tính lí thuyết hơn là thực hành
- Các hoạt động tập thể GVCN vẫn chưa tích cực
Trang 10III Biện pháp thực hiện
1 Ổn định cơ cấu tổ chức lớp
Một ngôi nhà muốn chắc chắn thì trước tiên phải có khung vững chắc.Một lớp học cũng như một ngôi nhà, muốn vững chắc trong mọi hoạt động vàthực sự là ngôi nhà của mọi thành viên thì cần có một đội ngũ cán sự lớp cónăng lực, nhiệt tình, năng động và được các bạn trong lớp tin yêu và giúp đỡ duytrì mọi hoạt động của lớp
* Cơ sở lựa chọn lựa chọn ban cán sự lớp: Căn cứ vào hồ sơ học bạ của
HS và căn cứ sự tín nhiệm của tập thể lớp qua việc bình bầu dân chủ
- Phân công nhiệm vụ cho ban cán sự lớp: Ban cán sự lớp đại diện cho lớp,chịu trách nhiệm trước Nhà trường về toàn bộ hoạt động học tập, rèn luyện, đờisống của lớp trong thời gian học Ban cán sự lớp do tập thể lớp bầu ra, đượcGVCN quyết định công nhận Nhiệm kỳ của Ban cán sự lớp là một năm
- Lớp 12C3 tôi chọn em Lại Văn Nam là một học sinh nam nhanh nhẹn,biết việc, có tố chất và được sự đồng tình cao của các giáo viên bộ môn làm lớptrưởng Những công việc em làm trong năm học đã đem lại cho lớp nhiều sự đổithay rõ rệt Em Vũ Trung Tín là bí thư của lớp do tập thể lớp cùng sự đồngthuận của GVCN đã đẩy mạnh phong trào đoàn của lớp trong nhà trường
- Đối với tập thể lớp 10C3 tôi do chưa nắm bắt được từng đối tượng họcsinh cụ thể nên ban đầu tôi có nghiên cứu học bạ, hỏi qua một số học sinh cùng
xã tôi tìm ra được em Vũ Thị Thêu có thành tích cao trong bậc học THCS và có
ý thức tốt, đã từng làm cán bộ lớp làm lớp trưởng 10C3 và em Nguyễn ThịNhung rất năng nổ, hoạt bát, hay nói hay cười, hòa đồng cùng tập thể lớp là bíthư lớp, em Phạm Văn Hải làm lớp phó học tập, bộ ba học sinh này đã đưa tậpthể lớp luôn đứng vị trí đầu của trường trong năm học
* Lập sơ đồ tổ chức lớp học: Căn cứ vào học lực của HS: HS yếu kém,
chậm tiến ngồi trước; HS khá giỏi ngồi sau Căn cứ vào tình trạng sức khỏe củaHS: HS thấp trước, cao sau; HS mắt yếu ngồi gần bảng Căn cứ vào nhiệm vụcủa ban cán sự lớp: ngồi giữa và sau
2 Xây dựng nội quy lớp học
- Đi học đúng giờ, ăn mặc gọn gàng đúng quy định