Phần I: Lý do chọn đề tàiPhần II: Lý luận khoa học - thực tiễn của đề tài Phần III: Nội dung đề tài khắc sâu kiến thức cho học sinh thông qua câu hỏi thực hành và bài tập thực hành trong
Trang 1Phần I: Lý do chọn đề tài
Phần II: Lý luận khoa học - thực tiễn của đề tài
Phần III: Nội dung đề tài khắc sâu kiến thức cho học sinh thông qua câu hỏi thực hành và bài tập thực hành trong chương trình địa lý líp 10 và líp 11 Phần IV: Đánh giá học sinh và kết quả thu được
Phần V: Kiến nghị đề xuất và kết luận
1
Trang 2PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Qua thực tiễn giảng dạy bản thân tôi thấy chương trình địa lý BTTHPT líp 10 và 11 có rất nhiều bài tập và câu hỏi thực hành, những bài tập và câu hỏi thực tập nằm rải rác từ đầu chương trình cho tới cuối chương trình mục đích yêu cầu đặt ra khác nhau nhưng cái đích cuối cùng vẫn là khắc sâu kiến thức để vận dụng lý thuyết vào bài tập thực hành chính vì vậy việc rèn kỹ năng làm bài tập thực hành có ý nghĩa quan trọng về mặt sư phạm và thực tiễn
PHẦN II: NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN KHOA HỌC - THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Cơ sở lý luận: Thực tiễn khắc sâu kiến thức cho học sinh là một trong
những yêu cầu cơ bản nhất hiện nay đối với giáo viên, cùng với phương pháp dạy học mới lấy học sinh làm trung tâm là phải dạy cho học sinh biết cách làm, biết vận dụng các kiến thức được đưa vào thực tế, không tiếp thu kiến thức thụ động mà phải biết chủ động tiếp thu kiến thức
Đứng trước yêu cầu của xã hội, người học không những học để mà biết, còn học để làm được, để áp dụng và sáng tạo ra những cái mới vì vậy người học phải tham gia tích cực chủ động, sáng tạo trong những tiết học mà cả quá trình học tập
Môn Địa lý là môn học hàng ngày các em được lĩnh hội một khối lượng kiến thức rất lớn qua các kênh thông tin như: truyền hình, đài, báo, vì vậy hướng dẫn các em vận dụng kiến thức nhận biết đối chiếu với thực tế là rất cần Kiến thức nào là kiến thức cần được lưu lại trong các em cần phải được khắc sâu mà điều tôi thấy cần phải làm và đạt được trong quá trình giảng dạy Song muốn đạt được mục đích đó thì người thầy phải thay đổi về nhận thức, phải căn cứ vào yêu cầu của nội dung chương trình nhu cầu của người học, lấy học sinh làm trung tâm giảng dạy Phải khắc sâu được kiến thức cho học sinh Trong điều kiện của thực tế hiện nay tôi chỉ đặt ra cho mình là khắc sâu kiến thức cho học sinh thông qua bài thực hành địa lý và các câu hỏi thực hành trong sách giáo khoa nêu ra
PHẦN III: NỘI DUNG ĐỀ TÀI: KHẮC SÂU KIẾN THỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP THỰC HÀNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH
ĐỊA 10 VÀ 11.
1 Giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình líp 10 - líp 11 để tìm ra những câu hỏi thực hành và các bài tập thực hành sau đó phân loại.
Qua tìm hiểu chương trình tôi thấy ở Địa lý líp 10: có khoảng 100 câu hỏi và bài tập ở cuối bài trong đó có khoảng 35% là các câu hỏi vận dụng trí nhớ để kiểm tra mức độ hiểu biết tập trung vào các vấn đề trọng tâm của chương trình Khoảng 45% là các câu hỏi có mục đích để phát triển tư duy
2
Trang 3nhằm yêu cầu học sinh suy luận, giải thích các vấn đề nêu ra trong bài và còn 20% câu hỏi và bài tập có mục đích rèn luyện kỹ năng đọc bản đồ, xử lý số liệu, thống kê trong các bảng biểu
Trong chương trình địa lý líp 11 ở cuối mỗi bài đều có câu hỏi và bài tập Tổng số vào khoảng 150 cân, trong đó khoảng một phần ba là các câu hỏi tài liệu các kiến thức trọng tâm Một phần ba là những câu hỏi về kỹ năng phân tích các số liệu thống kê và lược đồ một phần ba còn lại là những câu hỏi phát triển tư duy cho học sinh Đòi hỏi họ phải có năng lực vận dụng, trí thông minh và óc sáng tạo Ngoài ra trong chương trình địa lý líp11 còn có số lượng bài thực hành khá phong phú, gồm 13 bài, mỗi bài thực hành trong một tiết (45 phót) Nội dung các bài thực hành chủ yếu tập trung vào 3 kỹ năng dọc bản đồ, vẽ biểu đồ và phân tích các số liệu để rót ra những kết luận về kinh tế xã hội
2 Để khắc sâu kiến thức cho học sinh thông qua các câu hỏi thực hành và bài thực hành, thì thầy và trò cũng phải tham gia vào công tác chuẩn bị bài.
Để thực hiện được việc khắc sâu kiến thức cho học sinh, qua bài thực hành thì bản thân tôi đã phải tiến hành như sau: Thay đổi từ công việc chuẩn
bị bài dạy đến khâu dạy ở trên líp và đánh giá học sinh
Người thày trước hết phải nắm chắc được nội dung và kiến thức cơ bản, những trọng tâm bài dạy, những yêu cầu về đồ dùng học tập mà ở môn địa lý cần như: biểu đồ, bản đồ, bảng số liệu hoặc những tư liệu cần thiết Thầy phải
sơ bộ lên kế hoạch thực hiện, thày phải làm gì? chuẩn bị bản đồ nào? học sinh phải xem lại nhớ lại kiến thức gì? và những kiến thức nào có liên quan đến việc hình thành kiến thức mới của bài
3
Trang 1010
Trang 14- Hướng dẫn lại các em cách nhận xét kết quả số liệu.
+ Không bỏ sót các dữ liệu
+ Cần bắt đầu bằng việc phân tích các số liệu có tính khái quát cao, sau
đó phân tích các số liệu thàn phần
+ Tìm những giá trị lớn nhất, nhỏ nhất, trung bình, chú ý số liệu đột biến (tăng hoặc giảm)
+ Tìm mối quan hệ các số liệu, cả hàng ngang và hàng dọc
+ Việc phân tích số liệu thống kê thường gồm hai phần
- Nhận xét về các diễn biến và mối quan hệ của các số liệu
- Giải thích nguyên nhân của các diễn biến, hoặc mối quan hệ đó Thường dùa vào những kiến thức đã học để giải thích
* Ở bài này giáo viên gợi ý cho các em phân tích theo các giai đoạn sau: + Từ 1947 - 1971 trong thời gian 34 năm sản lượng lương thực tăng 60 triệu tấn
+ Từ 1971 - 1992 trong thời gian 21 năm sản lượng lương thực tăng 31,9 triệu tấn
-> Rót ra nhận xét: Sản lượng lương thực của Ên độ tăng lên liên tục từ
1947 - 1995, giai đoạn sau thì sản lượng lương thực lại tăng hơn giai đoạn trước và sản lượng lương thực tăng nhanh hơn từ sau 1971
-> Qua đó khẳng định cuộc cách mạng xanh đóng vai trò quyết định trong việc tăng sản lượng lương thực của Ên độ
* Để thực hiện được yêu cầu này giáo viên đặt ra các câu hỏi hướng dẫn các em phân tích và nhận xét bảng số liệu
1- Gọi học sinh nhắc lại các giai đoạn có trong bảng số liệu rồi tính toán các năm qua từng giai đoạn và tính toán sản lượng lương thực tăng qua từng giai đoạn
2- Gọi học sinh nhận xét rót ra kết luận
3- Giáo viên kết luận
Như vậy qua bài thực hành này có thể khắc sâu được vai trò của cuộc cách mạng xanh đối với việc tăng sản lượng lương thực của Ên độ
Phần IV: Đánh giá học sinh và kết quả thu được
Sau khi giáo viên thực hiện những công việc đã nêu ở trên thì khâu cuối cùng là đánh giá học sinh với các bài thực hành, các câu hỏi thực hành qua các bài thực hành để khắc sâu kiến thức cho học sinh Tôi đã làm, tôi thấy kết quả thu được tương đối tốt
Với những khối líp 10 A, B, C và khối 11A, B các em đều trả lời tốt khi được cô hướng dẫn, loại giỏi là học sinh có ý thức tìm tòi, chủ động áp dụng những kiến thức vào thực hành, đạt 30%
14
Trang 15Loại học sinh khá: Thực hiện tương đối thuần thục các bài thực hành, có
cố gắng đạt 50%
Còn lại số học sinh 20% áp dụng đơn thuần chưa sáng tạo, nhiều lúc tỏ
ra ngại thực hành
Nhìn chung các em ở líp 10, líp 11 đều nắm bắt được những bước cơ bản nhất của một bài thực hành Thông qua các nội dung bài thực hành mà khắc sâu được những kiến thức đã học Hiểu bài sâu hơn, bản thân tôi là giáo viên làm đề tài này thì tôi rất thích các giê dạy bài thực hành Vì qua bài này tôi đã giúp các em được nhiều điều Bổ xung kiến thức khi các em quên, khắc sâu được các kiến thức, nội dung mỗi bài học lý thuyết Rèn được kỹ năng thực hành vẽ, phân tích
Phần V: Một số yêu cầu và kiến nghị
Học đi đôi với hành là một trong những yêu cầu cơ bản hiện nay của một nhà trường Nhưng thực hành để khắc sâu kiến thức cho học sinh phải được đặt vào một yêu cầu cơ bản trong dạy địa lý Qua thực hành khắc sâu phần kiến thức về lý thuyết là vô cùng cần thiết Muốn vậy, người giáo viên phải tận dụng hết thời gian để thực hành, nếu có điều kiện không thể coi nhẹ bài thực hành Muốn vậy người thầy phải dày công suy nghĩ từ khâu tìm hiểu bài giảng đến khâu soạn bài và chuẩn bị bài Các công việc trong các khâu phải logic với nhau nhưng cũng thể hiện rất riêng ở từng khâu
Đối với học sinh cần có sự chuẩn bị bài trước dưới sự hướng dẫn của giáo viên, cần có ý thức chủ động tiếp thu bài, cần nắm chắc các bước của một bài thực hành và thao tác thành thạo các kỹ năng thực hành Nếu hoạt động của thầy và trò nhịp nhàng thì kết quả thu được là rất tốt
Tuy nhiên, việc khắc sâu kiến thức cho học sinh qua bài thực hành còn gặp khó khăn vì trong giê thực hành thì các học sinh làm việc độc lập hơn so với giê học lý thuyết và giê thực hành tốt hay không tốt với mỗi học sinh là tuỳ thuộc vào sự độc lập suy nghĩ và tính tự giác trong học tập của mỗi em Chính vì vậy trong giê thực hành viẹc bao quát líp của giáo viên sẽ khó hơn Cho nên trong giê thực hành giáo viên phải tổ chức líp học thật khoa học Có vậy thì hiệu quả giê giảng mới cao và không ảnh hưởng đến nề nếp của líp Đây là những suy nghĩ riêng của bản thân tôi Rất mong được sự giúp đỡ của đồng nghiệp và cấp trên
Tôi xin chân thành cảm ơn!
15