SKNN Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Luật Giáo dục, điều 2,4.2 đã ghi rõ: Giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, m

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

"MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI

GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT"

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Luật Giáo dục, điều 2,4.2 đã ghi rõ: Giáo dục phổ thông phải phát huy tính

tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưàng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiễn thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh và mục tiêu giáo dục là Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức sức khoẻ, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưàng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc .

Chiến lược phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2001 - 2010 cũng nhấn

mạnh: Bồi dưàng thế hệ trẻ tinh thần yêu nước, yêu quê hương, gia đình và

tự tôn dân tộc, lí trưởng xã hội, lòng nhân ái, ý thức tôn trọng pháp luật, tinh thần hiếu học, chí tiến thủ lập nghịêp, quan tâm hiệu quả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ý thức vươn lên về khoa học và công nghệ .

Trong diễn văn khai mạc Hội nghị Trung ương 2 (Khóa VIII), Nguyên

tổng Bí thư Đỗ Mười nêu rõ: Giáo dục, đào tạo phải theo hướng cân đối

giữa Dạy người; Dạy chữ; Dạy nghề , trong đó Dạy người là mục tiêu

cao nhất

Hơn nữa, trong Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 của Phóthủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân về

việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học

sinh tích cực trong các nhà trường THPT giai đoạn 2008 - 2013

xác định: “tăng cường sự tham một cách hứng thú của học sinh trong các

hoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng, với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo và “Huy động và tạo điều kiện để có sự tham gia hoạt động đâ dạng và phong phú của các tổ chức, cá nhân trong việc giáo dục văn hoá, truyền thống lịch sử cách mạng cho học sinh với mụctiêu Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội

Đó là những giá trị đạo đức cơ bản và năng lực nghề nghiệp cần có ở conngười lao động của thời kì Công nghiệp hoá (CNH), Hiện đại hoá(HĐH) Những giá trị đạo đức và năng lực nghề nghiệp của người laođộng được hình thành không chỉ bằng giờ học trên lớp mà còn được rènluyện, củng cố và phát triển thông qua các họat động giáo dục, trong đóhoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐ GDNGLL) có vai trò vô cùngquan trọng.

Hoạt động ngoài giờ lên lớp (HĐ NGLL) là một hoạt động giáo dục cơbản được thực hiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằmgóp phần thực thi quá trình đào tạo nhân cách học sinh, đáp ứng nhu cầu

đa dạng của đời sống xã hội

HĐ GDNGLL với nội dung, hình thức đa dạng và phong phú sẽ là phương

thức để thực hiện nguyên lí giáo dục của Đảng Học đi đôi với hành, giáo

dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn với xã hội”, góp phần

hướng nghiệp và phân luồng học sinh ở bậc trung học phổ thông

Bảo Yờn là một trong 9 huyện, thành phố của tỉnh Lào Cai Phớa Đônghuyện Bảo Yờn giỏp huyện Quang Bành tỉnh Hà Giang, phớa Tõy giỏphuyện Văn Bàn, phớa Nam giỏp huyện Lục Yờn và Văn Yờn tỉnh YờnBỏi, phớa Bắc giỏp huyện Bảo Thắng, huyện Bắc Hà Trung tõm huyện lỵcỏch Lào Cai 75 km về phớa Tõy Nam Bảo Yờn cú vị trớ địa lý tương đốithuận lợi: tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai qua ga Bảo Hà của huyện BảoYờn, là mảnh đất cú hai dũng sụng: sụng Hồng và sụng Chảy chảy qua địabàn huyện, Quốc lộ 70, Quốc lộ 279 nối Lào Cai với nhiờự tỉnh, thànhphố và rộng mở trong giao thụng, giao lưu, hội nhập

Tuy nhiờn, trong 18 xó, thị trấn của huyện Bảo Yờn cú 8 xó thuộc diệnđặc biệt khú khăn theo chương trành 135 của Chớnh phủ, giao thụng từhuyện về cỏc xó, từ cỏc xó về thụn bản cũn nhiều khú khăn Bảo Yờn cú

13 dõn tộc anh em sinh sống, trong đó cú 12 thành phần là đồng bào dõntộc thiếu số, chiếm 74,2% dõn số toàn huyện Nhõn dõn cỏc dõn tộc tronghuyện chủ yếu sống ở

vựng nụng thụn, sản xuất nụng, lõm nghiệp là chớnh Kinh tế Văn hoỏ

-Xó hội ở cỏc xó vựng đồng bào dõn tộc cũn chậm phỏt triển, tỷ lệ hộ dõntộc thiểu số nghốo cao, chiếm 39% so với hộ dõn tộc thiểu số toànhuyện Đời sống của nhõn dõn toàn huyện Bảo Yờn núi chung cũn thấp

Do nhiều nguyờn nhõn khỏc nhau, một số nhà trường hiện nay chỳ trọngđến giỏo dục văn hoỏ, đạo đức thuần tuý, xem nhẹ cụng tỏc giỏo dục toàndiện, rốn kỹ năng sống, trau rồi những tành cảm, phẩm chất đạo đứcthẩm mĩ, bồi dưàng tõm hồn, nhõn cỏch, lý tưởng, ước mơ Chớnh vàchưa coi trọng đúng mức “dạy người” nờn một bộ phận học sinh, thanhniờn thờ ơ với thời cuộc, chạy theo bằng cấp, giảm sỳt về đạo đức, đua đũi,

bị lụi cuốn vào lối sống thực dụng và cỏc tệ nạn xó hội Phần lớn học sinh ởcỏc trường trung học phổ thụng đặc biệt là học sinh người dõn tộc thiểu sốtrờn địa bàn huyện Bảo Yờn ớt tham gia cỏc hoạt động ngoài giờ lờn lớp,

kỹ năng sống chưa tốt

Thực tiễn cho thấy, ở cỏc trường trung học phổ thụng cú chất lượng giỏodục tốt đều là những trường thực hiện tốt giỏo dục toàn diện Cỏc nhàtrường khụng chỉ tổ chức tốt hoạt động dạy học, lao động hướng nghiệp,dạy nghề mà cũn quan tõm, tổ chức hiệu quả hoạt động giỏo dục ngoài giờlờn lớp

Qua theo dừi, khảo sỏt, trao đổi với đồng nghiệp làm cụng tỏc quản lý ởcỏc trường bạn, từ thực tế cụng tỏc ở trường trung học phổ thụng số 1huyện Bảo Yờn tụi rất trăn trở trước thực trạng tổ chức quản lý hoạt độnggiỏo dục ngoài giờ lờn lớp hiện nay ở cỏc trường trung học phổ thụng, tụi

tõm huyết và lựa chọn đề tài “Biện phỏp quản lý hoạt động giỏo dục

ngoài giờ lờn lớp ở trường trung học phổ thụng số 1 huyện Bảo Yờn”.

Đề xuất một số biện phỏp quản lý hoạt động giỏo dục ngoài giờ lờn lớptheo định hướng giỏo dục kỹ năng sống, gúp phần thực hiện mục tiờu giỏodục toàn diện cho học sinh ở trường THPT huyện Bảo Yờn.

2.2.1 Hệ thống hoỏ lý luận về quản lý hoạt động giỏo dục ngoài giờlờn lớp, về giỏo dục kỹ năng sống ở trường THPT

2.2.2 Phõn tớch thực trạng biện phỏp quản lý hoạt động giỏo dụcngoài giờ lờn lớp theo định hướng giỏo dục kỹ năng sống ở trường THPThuyện Bảo Yờn

Biện phỏp quản lý HĐ GDNGLL ở trường THPT số 1 huyện Bảo Yờn làkhỏch thể nghiờn cứu

Quỏ trành quản lý hoạt động giỏo dục ngoài giờ lờn lớp của trường THPT

số 1 huyện Bảo Yờn

4.1 Giới hạn đối tượng nghiờn cứu

Biện phỏp quản lý hoạt động giỏo dục ngoài giờ lờn lớp của trường THPT

số 1 huyện Bảo Yờn

4.2 Giới hạn địa bàn nghiờn cứu

Nghiờn cứu thực trạng HĐGDNGLL ở trường THPT số 1 Bảo Yờn4.3.Khỏch thể khảo sỏt

Khảo sỏt, lấy số liệu từ cỏn bộ quản lý, giỏo viờn, cha mẹ học sinh và họcsinh ở cỏc trường THPT số 1 huyện Bảo Yờn

Nếu đề tài nghiờn cứu đề xuất được cỏc biện phỏp quản lý hoạtđộng ngoài giờ lờn lớp cú tớnh khả thi thà hiệu quả hoạt động giỏo dụcngoài giờ lờn

lớp ở trường THPT số 1 huyện Bảo Yờn sẽ được nõng cao, đáp ứng đượcyờu cầu giỏo dục toàn diện, mục tiờu giỏo dục.

Mở đầu

Chương 1

1.1 Sơ lược về vấn đề nghiên cứu

Tìm hiểu lịch sử khoa học giáo dục nhân loại chúng ta thấy rằng, hoạt độngdạy học được nghiên cứu một cách có hệ thống từ rất sớm nhưng hoạtđộng GDNGLL dường như chưa nhận được nhiều quan tâm của các nhàkhoa học Tuy nhiên, cũng có một số nghiên cứu đã đề cập tới vấn đề này:

- Rabơle (1494 -1553) là một trong những đại biểu xuất sắc của chủnghĩa nhân đạo Pháp và tư tưởng giáo dục thời kì Phục hưng Ông đòi hỏi

việc giáo dục phải bao hàm các nội dung: trí dục, đức dục, thể chất và

thẩm mỹ” Ông

đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục như ngoài việc học ở lớp

và ở nhà, còn có các buổi tham quan các xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúcvới các nhà văn, các nghị sĩ, đặc biệt là mỗi tháng một lần thầy và trò vềsống ở nông thôn một ngày

- A.S Makarencô - nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga Xô Viết vàothập niên 20, 30 của thế kỷ XX đã nói về tầm quan trọng của công tác giáo

dục học sinh ngoài giờ lên lớp: Tôi kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục,

phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải là trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta nghĩa là trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trong lớp học Công tác giáo dục chỉ đạo toàn bộ cuộc sống của trẻ .

Nằm trong đặc điểm chung của khoa học giáo dục thế giới, nghiên cứu vềhoạt động GDNGLL ở Việt Nam cũng đã được đề cập tới song chưa rõràng Tuy nhiên, nội hàm cơ bản của khái niệm đã được thể hiện qua một sốvăn kiện chính trị của Đảng, các văn bản pháp qui và các bài viết của cácnhà lãnh đạo

đất nước

Trong Thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường tháng 9 năm 1945 của

Hồ Chủ Tịch, có đoạn: “…Nhưng các em cũng nên, ngoài giờ học ở trường,

tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đà một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước Trong “Thư gửi Hội nghị các cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc , Người lại nhắc tới một khía cạnh khác của nội hàm khái niệm: Trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học Ë trong nhà, trong trường, trong xã hội chúng đều vui đều học .

Nghị quyết 14/TW ngày 11 tháng 01 năm 1979 của Bộ chính trị về cải

cách giáo dục đã khẳng định: Nội dung giáo dục ở các trường phổ thông

trung học mang tính chất toàn diện và kỹ thuật tổng hợp nhưng có chú ý hơn đến việc phát huy sở trường và năng khiếu cá nhân ë trường phổ thông trung học, cần coi trọng giáo dục thẩm mỹ (âm nhạc, mỹ thuật, ), giáo dục và rèn luyện thể chất, hoạt động văn hoá nghệ thuật, thể dục thể thao và luyện tập quân sự .

Nhìn chung, để đáp ứng yêu cầu cải cách giáo dục của Đảng, đã có nhiềunghiên cứu xoay quanh việc xác định khái niệm “Hoạt động GDNGLL”cũng như những nghiên cứu nhằm tổ chức có chất lượng hoạt độngGDNGLL trong nhà trường Có thể chia ra hai hướng chính sau:

* Hướng thứ nhất: Các nghiên cứu cơ bản mang tính lý luận nhằm xácđịnh nội hàm của khái niệm “hoạt động GDNGLL”, xác định mục tiêu, vịtrí, vai trò, nhiệm vụ, nội dung, hình thức của hoạt động GDNGLL, CNH –HĐH

* Hướng thứ hai: Một số bài viết về kinh nghiệm thực tiễn củamột số trường THPT tổ chức hoạt động GDNGLL mà tác giả là giáo viêncán bộ quản lý trường phổ thông

Qua hệ thống các nghiên cứu nói trên, cho thấy các tác giả đã đi sâu vàonghiên cứu cơ bản về hoạt động GDNGLL, nghiên cứu thực nghiệm tổngkết

kinh nghiệm thực tiễn nhằm xây dựng quy trình tổ chức và đổi mới nộidung phương pháp hoạt động GDNGLL Các nghiên cứu về quản lí hoạtđộng GDNGLL hầu như chưa được thực hiện Tại địa bàn tỉnh Lào Cai nóichung và huyện Bảo Yờn nói riêng, qua tìm hiểu chúng tôi thấy chưa có đềtài nào nghiên cứu sâu về quản lí hoạt động GDNGLL Chính vì vậy, trongđiều kiện công tác của bản thân, chúng tôi cho rằng cần có sự nghiên cứu

cơ bản về thực trạng quản lí hoạt động GDNGLL ở trường THPT huyệnBảo Yờn, tỉnh Lào Cai, từ

đó, đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động GDNGLL ở các trườngTHPT trên địa bàn huyện

2 Một số khái niệm chủ yếu của đề tài

1.2.1 Khái niệm quản lí, quản lí giáo dục.

a Khái niệm quản lí

Có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song chúng ta có thể hiểu một cách

khái quát như sau: Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có

đến một trạng thái mới phù hợp và có chất lượng hơn

1.2.2 Khái niệm quản lý nhà trường.

Quản lí nhà trường là quản lí vi mô, nó là hệ thống con của quản lí vĩmô: QLGD, quản lý nhà trường Nhà trường là đối tượng cuối cùng và cơbản nhất của quản lý giáo dục Quản lý nhà trường thực chất là quản lý quátrình lao

động sư phạm của thầy, hoạt động học tập – tự giáo dục của trò diễn ratrong quá trình dạy học – giáo dục Có thể nói rằng quản lý nhà trườngthực chất là quản lý quá trình dạy học – giáo dục

Nói tóm lại: Quản lí nhà trường là hoạt động của các cơ quan quản lýnhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực

lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục đểnâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường.

1.2.3 Hoạt động GDNGLL ở trong trường THPT.

Hoạt động GDNGLL là một hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài thờigian học tập trên lớp Đây là một trong hai hoạt động giáo dục cơ bản, đượcthực hiện một cách có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường,hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với các hoạt động học tập trên lớp,nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mụctiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ.Hoạt động GDNGLL được khẳng định tại điều 24 Điều lệ THPT (banhành ngày 11 tháng 7 năm 2000), là một trong hai hoạt động giáo dục trongnhà trường: Hoạt động Dạy-Học trên lớp và hoạt động GDNGLL; từ đóngười nghiên cứu đề xuất mô hình dưới đây:

Biểu đồ : Quan hệ giữa dạy học trên lớp và hoạt động GDNGLL

2.1 Thực trạng giáo dục trung học phổ thông huyện Bảo Yên

Phải nói rằng, giai đoạn từ 2001 đến 2010, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưàngnâng chất lượng đội ngũ giáo viên trường THPT số 1 huyện Bảo Yờn đã

có những bước tiến đáng kể Chất lượng giáo viên và cơ cấu bộ môn, loạihình đào

tạo giáo viên đã và đang đáp ứng được yêu cầu của người học, ngang tầmvới nhiệm vụ của cấp học THPT

2.1.1 Đánh giá mặt mạnh, yếu; thuận lợi, khó khăn của giáo dục THPT số 1 huyện Bảo Yờn trong những năm gần đây.

a Mặt mạnh

- Về qui mô trường lớp ổn định

- Chất lượng, hiệu quả giáo dục đang chuyển biến theo chiều hướngtích cực Mục tiêu giáo dục được giữ vững

- Các điều kiện đảm bảo chất lượng và hiệu quả giáo dục tiếp tục đượctăng cường và có nhiều chuyển biến: Tăng cường cơ sở vật chất trườnghọc, trang thiết bị thí nghiệm, thực hành các bộ môn, bồi dưàng chuẩn hoáđội ngũ cán bộ giáo viên, tăng cường NSNN và các khoản thu cho nhàtrường

b Mặt yếu

- Nhìn chung chất lượng và hiệu quả giáo dục chưa đáp ứng với nhucầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương nói riêng và cả nước nóichung

- Trong giảng dạy còn thiên nhiều về lí thuyết, chưa quan tâm

hành, thiếu sự liên thông giữa các bậc học trên địa bàn huyện Phương phápdạy học đôi chỗ thiên về truyền thụ một chiều, chưa phát huy tính chủ độngsáng tạo và tích cực của học sinh

- Giáo dục thể chất, giáo dục thẩm mĩ ở một số nội dung học chưa cóđiều kiện thực hành nên ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục

- Tâm lí khoa cử vẫn còn nặng nề, các kỳ thi vẫn còn căng thẳng,nhiều ỏp lực, số học sinh cú nguyện vọng đi lao động, học nghề cũn ớt

- Công tác quản lí giáo dục còn có những hạn chế và bất cập