Ebook lịch sử việt nam 1945 – 1975 phần 1 PGS hồ sỹ khoách (chủ biên)

Nếu ñồng ý rằng thế kỷ 20 là thế kỷ “giải thực” Déconization thì cuộc Cách mạng tháng Tám, cuộc kháng chiến chống Pháp và cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta ñã góp vào lịc

Lời nói ñầu

Dân tộc ta có một “pho lịch sử bằng vàng” mà thế kỷ 20 là những trang sử chói lọi bậc nhất của pho sử ấy

Nếu ñồng ý rằng thế kỷ 20 là thế kỷ “giải thực” (Déconization) thì cuộc Cách mạng tháng Tám, cuộc kháng chiến chống Pháp và cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta ñã góp vào lịch sử nhân loại như một trong những quá trình lịch sử tiêu biểu nhất cho chân lý của thời dại: thời

ñại “giải thực”, thời ñại của sự kết hợp cách mạng vô sản với vấn ñề giải

ðường lối chiến tranh nhân dân Việt Nam, phương pháp bạo lực cách mạng

tổng hợp (“hai chân ba mũi, ba vùng, ba thứ quân, ba quy mô, ba mặt trận, hai hình thái…”) là những sản phẩm của “chất xám Việt Nam” có cội nguồn sâu xa từ dân gian Việt Nam mà ðảng ta là ngưởi tổng kết bằng phương pháp luận chủ nghĩa Mác Lê – nin

Chính bằng “bửu bối” ấy, “chất xám” ấy, chúng ta ñã ñọ sức và ñã thắng biết bao nhiêu nhà chính trị, nhà quân sự tài ba của Pháp và của Mỹ Tài trí của các giáo sư lừng danh trong “top ten” của Mỹ, của hai ðảng Dân chủ và Cộng Hòa của Mỹ, của 5 ñời tổng thống… ñã có dịp cọ sát với trí tuệ Việt Nam, mà phần lớn là xuất phát từ làng quê, kết hợp với chủ nghĩa Mác - Lênin! Như thế, ñằng sau những trang sử Việt Nam thời hiện ñại, nhất

là thời kỳ 1945 – 1975, còn có những “ẩn số X” ñang cần ñược giải!

Lịch sử Việt Nam 1945 – 1975 là cuốn sách tham khảo dành cho sinh

viên học giáo trình Lịch sử Việt Nam hiện ñại Nó chủ yếu cung cấp những

sự kiện và nhận ñạnh cơ bản, có tính gợi ý cho sinh viên “mang câu hỏi lớn trong dầu mà ñi tìm chân lý lịch sử” Mong sao các bạn sinh viên sẽ ñọc thêm nhiều tài liệu tham khảo khác ñược giới thiệu trong chương trình học Sách ñược Tổ bộ môn Lịch sử Việt Nam, Khoa Sử Trường ðại học Khoa học xã hội và Nhân văn thực hiện theo sự phân công cụ thể như sau: PGS Hồ Sỹ Khoách – Chủ biên, viết phần thứ nhất, PTS Hà Minh Hồng – viết phần thứ hai, PTS Võ Văn Sen – viết phần thứ ba Các tác giả không coi

ñây là một công trình lịch sử ñã hoàn hảo Rất mong người học, người ñọc

góp ý kiến phê bình

Nhân lần xuất bản này, chúng tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Sử, Ban xuất bản Trường ðại học Khoa học xã hội và Nhân văn, các ñồng nghiệp và các bạn sinh viên ñã nhiệt tình giúp cho tập giáo trình ñược tái phát hành

Tp Hồ Chí Minh , tháng Mười Hai, 1997

CÁC TÁC GIẢ

Phần thứ nhất

NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CÔNG HÒA CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP TRỞ LẠI XÂM LƯỢC VIỆT NAM (1945 Ờ 1954)

I.NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA NĂM đẦU TIÊN SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1 Tình hình nước Việt Nam dân chủ cộng hòa lúc mới ra ựời

Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa trẻ tuổi ra ựời trong một tình thế vô cùng phức tạp Chiến tranh thế giới lần thứ II kết thúc một mặt ựem lại cho Việt Nam những thuận lợi mới, mặt khác cũng ựen lại cho Việt Nam những khó khăn mới Thắng lợi của Liên Xô và của các lực lượng cách mạng, tiến

bộ trong chiến tranh ựã làm lay chuyển tận gốc hệ thống thuộc ựịa của chủ nghĩa ựế quốc Chủ nghĩa xã hội ựã vượt ra khỏi phạm vi một nước, trở thành một hệ thống thế giới và ựang là nhân tố quyết ựịnh của sự phát triển

xã hội loài người Phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi, châu

Mỹ Latin phát triển sôi nổi chưa từng thấy Chắnh quyền nhân dân và tiến bộ ựược thành lập ở những nước châu Á như Việt Nam, Lào, Trung Quốc, Mã Lai, Miễn điện, In-ựô-nê-xi-aẦ Phong trào ựấu tranh cho dân tộc, dân chủ, cho sự tiến bộ xã hội cũng ựang trỗi dậy ở nhiều nước châu Á, châu Phi, châu Mỹ La tinh

Ở các nước tư bản chủ nghĩa phong trào ựấu tranh cho hòa bình, ựấu tranh ựòi tự do dân chủ cải thiện ựời sống của giai cấp công nhân và nhân dân lao ựộng tiếp tục dâng lên ngày càng mạnh

Hàng ngũ của chủ nghĩa ựế quốc ựã bị suy yếu nghiêm trọng và không còn giữ ựược ựịa vị ưu thế như trước cuộc ựại chiến thế giới Cuộc vật lộn giành giật quyền lợi, hất cẳng và chèn ép lẫn nhau trong nội bộ chủ nghĩa ựế quốc ựứng ựầu là mình ựã dùng mọi thủ ựoạn xảo quyệt và trắng trợn ựể cứu vãn sự suy sụp của chúng nhằm chống lại các lực lượng cách mạng thế giới, nhất là cao trào giải phóng dân tộc ựang dân lên mạnh mẽ

đó là ựặc ựiểm nổi bật của tình hình quốc tế sau chiến tranh Sự thay ựổi về so sánh lực lượng ấy ựã ựưa lại cho phong trào cách mạng thế giới, nhất là phong trào cách mạng ở các nước thuộc ựịa và phụ thuộc vào những thuận lợi căn bản Nó cổ vũ tinh thần ựấu tranh chống chủ nghĩa ựế quốc của nhân dân các nước thuộc ựịa, nó kìm chân và làm yếu lực lượng của chủ nghĩa ựế quốc ở nhiều ựịa bàn

Song bên cạnh mặt thuận lợi cũng có mặt không thuận lợi Sau chiến tranh, bọn ựế quốc ra sức chống phá phong trào cách mạng, tìm mọi cách chiếm lại các thuộc ựịa ựã mất, và tranh giành thuộc ựịa lẫn nhau Việt Nam trở thành ựối tượng ựàn áp và giành giật của các ựế quốc Anh, Pháp, Mỹ và

bọn tay sai của chúng Và có thể nói khi ấy Việt Nam nằm giữa vòng vây của chủ nghĩa ựế quốc

Trong nước, sau khi chắnh quyền cách mạng ra ựời chưa ựầy một tháng thì các quân ựội của Anh và Tưởng Giới Thạch lợi dụng danh nghĩa đồng minh vào đông Dương giải giáp quân ựội Nhật ựể thực hiện âm mưu xâm lược của họ

Ở miền Bắc Việt Nam, 20 vạn quân của Tưởng Giới Thạch chiếm ựóng hầu hết các thành phố, thị xã, thị trấn Chúng giúp cho Việt Nam Quốc dân ựảng, Việt Nam cách mệnh ựồng chắ hội lập ra các tổ chức phản ựộng ở nhiều thị trấn, thị xã Âm mưu cơ bản của Tưởng là lật ựổ chắnh quyền nhân dân, lập ra chắnh quyền phản cách mạng làm tay sai cho chúng, thực hiện ý

ựồ của Mỹ biến đông Dương thành khu vực có chế ựộ, ỘỦy trị quốc tếỢ, thực ra là một loại thuộc ựịa kiểu mới của Mỹ Dựa vào quân ựội của Tưởng, bọn tay sai ra sức chống phá chắnh quyền cách mạng, chúng gây ra các vụ cướp tống tiền, cốt làm mất ổn ựịnh tình hình chắnh trị xã hội, từ ựó làm suy yếu nhá nước của nhân dân

Ở miền Nam Việt Nam, quân ựội của ựế quốc Anh cũng dưới danh nghĩa ựồng minh vào giải giáp quân ựội Nhật, họ ựã trực tiếp trang bị và giúp

ựỡ cho thực dân Pháp Quay lại xâm lược đông Dương, nhằm ngăn chặn phong trào ựấu tranh cho ựộc lập dân tộc và dân chủ của thực dân Pháp ựã có ngay từ trong chiến tranh thế giới lần thứ hai Khi chiến tranh thế giới kết thúc, thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị kế hoạch tái chiếm đông Dương được

sự chê chở và giúp ựỡ của quân ựội Anh, thực dân Pháp bắt ựầu thực hiện kế hoạch xâm chiếm Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ, dùng miền Nam làm bàn ựạp xâm lược toàn bộ nước ta một lần nữa Bè lũ phản ựộng thân pháp, Nhật trước ựây như bọn Tơ-rốt-kắt, đại Việt, Quốc dân ựảng ngốc ựầu dậy làm tay sai cho ựế quốc Pháp

Âm mưu và hành ựộng xâm lược của chủ nghĩa ựế quốc ựã ựặt dân tộc Việt Nam trước một nguy cơ rất lớn: chắnh quyền nhân dân có thể bị tiêu diệt nếu như không có sức mạnh của toàn dân xiết chặt hàng ngũ dưới sự lãnh ựạo của đảng, của nhà nước ta và của Hồ Chủ tịch quyết ựánh bại âm mưu ựen tối của chúng

Mối ựe dọa của chắnh quyền nhân dân còn xuất phát từ một phắa khác Chắnh quyền cách mạng vừa mới thành lập, chưa ựược củng cố Lực lượng

vũ trang của ta òn non yếu, tổ chức, trang bị và kinh nghiệm chiến ựấu của ta còn ắt Nền kinh tế, tài chắnh của ta sau chiến tranh lâm vào kiệt quệ, xơ xác Nạn lụt lớn xảy ra ở 9 tỉnh thuộc miền Bắc ngay sau khi nhân dân ta vừa giành ựược chắnh quyền Hết lụt lớn là nạn hạn hán kéo dài làm cho 50% ruộng ựất không thể cày cấy ựược Nạn ựói ựầu năm 1945 vừa cướp ựi sinh mạng của hơn hai triệu ựồng bào ta, nay lại ựang ựe dọa rất nghiêm trọng Nền kinh tế nước ta vốn là nông nghiệp lạc hậu lại bị chiến tranh tàn phá

nâng nề ựang ở trong tình trạng ựình ựốn Nhiều xắ nghiệp còn nằm trong tay bọn tư bản thực dân Pháp, chưa phục hồi ựược sản xuất; hàng vạn công nhân

bị thất nghiệp đời sống nhân dân vô cùng thiếu thốn Tài chắnh tiền tệ bị thiếu hụt nặng, kho bạc của Trung ương chỉ còn hơn 1,2 triệu ựồng đông Dương trong ựó 58 vạn là bạc rách; ựồng bạc đông Dương bị mất giá vì lạm phát Những khó khăn trầm trọng về tài chắnh, tiền tệ còn d ngân hàng đông Dương vẫn nằm trong tay bọn tư bản tài chắnh Pháp Chúng dựa vào ựây ựể gây sức ép với ta như ựình chỉ ứng tiền cho ngân khố nhà nước ta Chúng tuyên bố hủy bỏ giấy bạc 500 ựồng (thực chất là cướp không tài sản của ta một cách trắng trợn) trong khi ta chưa có giấy bạc của riêng mình Những khó khăn ựó còn do phắa quân ựội Tưởng tung ựồng tiền Ộquan kimỢ và

Ộquốc tệ) mất giá lưu hành trên thị trường Việt Nam

Có thể nói chưa bao giờ dân tộc ta ựứng trước nhiều khó khăn phức tạp như vậy Vận mệnh Tổ quốc như ngàn cân treo sợi tóc Lịch sử ựặt ra cho đảng, chắnh phủ và nhân dân ta những nhiệm vụ nặng nề có ý nghĩa quyết ựịnh ựến tương lai, ựòi hỏi không những phải có lòng quyết tâm và quả cảm

mà còn phải có ựủ trắ sáng suốt, bình tĩnh ựể vượt qua mọi thác ghềnh nguy hiểm, mọi sóng to gió cả, ựược con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua mọi hiểm nghèo tiến lên phắa trước, giữ vững và bảo vệ cho kỳ ựược chắnh quyền cách mạng, ựộc lập của tổ quốc

Trên cơ sở ý chắ cách mạng và yêu nước của nhân dân, ựối với khối ựại ựoàn kết dân tộc trong mặt trận dân tộc thống nhất, đảng ta, ựứng ựầu là Hồ Chủ tịch ựã nắm vững tay lái ựưa con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua hiểm nghèo, tiến lên phắa trước, lãnh ựạo nhân dân chống thù trong giặc ngoài, khắc phục mọi nguy nan, giữ cững và bảo vệ chắnh quyền cách mạng trong ựiều kiện cực kỳ nặng nề ựó

2 Kháng chiến ở Nam Bộ và nam phần Trung Bộ

Cách mạng tháng Tám thành công chưa ựầy mộ thángthì thực dân Pháp

ựã nổ súng gây hấn ở Nam Bộ ngày 23/9/1945 Với lực lượng gồm 6.000 lắnh Pháp, dựa vào sự giúp ựỡ của hơn một vạn quân Anh và bốn vạn quân Nhật, thực dân Pháp mưu toan ựánh chiếm Nam Bộ trong vòng bốn tuần ựể

từ ựó làm bàn ựạp ựánh chiếm toàn bộ ước Việt Nam, Lào, Campuchia Trước tình hình ựó, sáng ngày 23/9/1945, Xứ ủy và ỦY ban nhân dân Nam Bộ ựạ họp tại ựường Cây Mai, Chợ Lớn (nay là số 627-629 Nguyễn Trãi, quận 5) Dự Hội nghị còn có ựồng chắ Hoàng Quốc Việt thay mặt Trung ương đảng và tổng bộ Việt Minh Hội nghị quyết ựịnh phát ựộng nhân dân Nam Bộ ựứng dậy kháng chiến

Quyết ựịnh của Hội nghị Cây Mai ựã ựược Trung ương đảng, chắnh phủ và Hồ Chủ tịch tán thành và quyết tâm lãnh ựạo, tổ chức lực lượng cả nước chi viện về mọi mặt cho cuộc kháng chiến ở Nam Bộ Khẳng ựịnh quyết tâm ựó, Hồ Chủ tịch ựã nêu rõ: Ộbọn thực dân Pháp phải biết rằng dân

Việt Nam không muốn ựổ máu, dân Việt Nam yêu chuộng hòa bình, nhưng nếu cần phải hi sinh mấy triệu chiến sĩ, nếu cần phải kháng chiến bao nhiêu năm ựể giữ gìn ựộc lập của Việt Nam ựể cho con cháu Việt Nam khỏi kiếp

nô lệ thì thế nào chúng ta cũng vẫn kiên quyết hy sinh Vì dân Việt Nam tin chắc rằng thế nào cuộc kháng chiến này cũng sẽ thành côngỢ1

Giữ vững lời thề ựộc lập, nhân dân Sài Gòn Ờ Chợ Lớn, nhân dân Nam

Bộ ựã nhất tề ựứng lên chiến ựấu bảo vệ Tổ quốc Cuộc chiến ựấu của nhân dân Nam Bộ trong những ngày ựầu khói lủa mặc dù ựội ngũ chưa ựược tổ chức chặt chẽ, vũ khắ thô sơ và rất nhiều thiếu thốn nhưng ựã diễn ra hết sức oanh liệt Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng vũ trang ựánh ựịch trên các ựừng phố, ngay chiều ngày 23/9/1945, nhân dân Sài Gòn ựã triệt ựể tổng bãi công bãi thị, triệt ựể tản cư ra khỏi thành phố, kiên quyết không hợp tác với giặc Pháp Các công sở, xắ nghiệp, hãng buôn ựều ựóng cửa, chợ không người họp, xa ngừng chạy Công nhân nhà máy ựồng loạt nghỉ việc Nhà ựèn

bị phá, mọi thứ vật dụng như giường tủ, bàn ghế, quầy hàng, xe bò, xe kéo,

xe thổ mộẦ ựều ựược kéo ra ựường Các cơ sở kinh tế kho tàng ựã bị phá, một số cầu ựường bị ựánh sập và phá hoại Cả thành phố ngổn ngang vật chướng ngại cản bước tiến quân ựịch

Kết hợp ựánh ựịch vòng ngoài và ựánh ựịch trong thành phố, cho tới ngày 30/9, sau một tuần lễ khởi hấn, quân Pháp chưa thoát ra ựược ngoài khu vực cư trú và rất khốn ựốn, mặc dù chúng có chỗ dựa của quân Anh và quân Nhật ựể chiếm ựược một số công sở nội thành Nhiều lần chúng dựa vào quân Anh, quân Nhật ựể phá vòng vây Sài Gòn nhưng ựều bị thất bại đối với kẻ thù, Sài Gòn trở thành một thành phố chết, một thành phố không ựiện nước, thiếu lương thực, không có hoạt ựộng sản xuất điều ựó gây cho chúng một nỗi kinh hoàng lo sợ

để gỡ thế khó khăn và ựể chờ viên binh, Pháp ựã nhờ Gơ-ra-xi (Gracey) làm trung gian xin ựiều chỉnh với ta, cũng cần tỏ rõ thái ựộ thiện chắ và lập trường chắnh nghĩa của mình, mặt khác ta cũng cần có thời gian ựể ựưa nhân dân tản cư khỏi thành phố, tranh thủ củng cố lực lượng, chuẩn bị cho lâu dài, ta ựã chấp nhân ngừng bắn một tuần lễ ựể ựiều ựình Trong thời gian ựình chiến, ựể gây áp lực ựối với Pháp Ủy ban kháng chiến Nam Bộ ra lệnh triệt ựể thi hành tổng ựình công và bất hợp tác với giặc trong toàn xứ Cuộc ựình chiến không ựi ựến kết quả do âm mưu ngoan cố của Pháp cốt ựể chờ viện binh, chuẩn bị lực lượng phá vòng vây Sài Gòn Ờ Chợ Lớn Cuộc ciến ựấu của nhân dân Sài Gòn-Chợ Lớn lại diễn ra ác liệt hơn

đúng như dự ựoán của ta, ngày 3/10, một tiểu ựoàn thuộc trung ựoàn thuộc ựịa số 5 (5 RIC) của Pháp ựến Sài Gòn Ngày 5/10, tướng Lơ-cơ-lec (Lecelerc) ựến Sài Gòn nhưng với các ựơn vị bộ binh và sư ựoàn xe bọc thép mới từ Pháp tăng viện Cũng trong thời gian này, những ựơn vị cuối cùng

1

Hồ Chắ Minh tuyển tập, ST, H 1960 tr226

của sư ựoàn 20 quân ựội Hoàng gia Anh ựến Sài Gòn Dựa vào sự so sánh lực lượng có lợi ựó, lại ựược sự hỗ trợ của quân Anh, quân Nhật, Lơ-cơ-lac quyết ựịnh phá vòng vây Sài Gòn

Từ ngày 10/10 quân Anh mượn tiếng quân ựồng minh ựi giải giáp quân ựội Nhật ở các tỉnh miền đông Nam Bộ, dọn ựường cho Pháp mở rộng chiếm ựóng các tỉnh phụ cận Sài Gòn

Cuối tháng 10/1945 thực dân Pháp ựược tăng viện thêm trung ựoàn bộ binh Ma-rốc, một tiểu ựoàn kỵ binh và một ựội thủy binh đến cuối tháng 11/1945, chúng ựã chiếm các thị xã, các ựường giao thông chiến lược, vùng cao su các tỉnh miền đông, miền Trung và một phần miền Tây Nam Bộ Từ tháng 12/1945 trở ựi ựịch ựánh phá mạnh, mở rộng vùng chiếm ựóng ở nông thôn, càn quét ác liệt Như vậy trong vòng 3 tháng, với quân số ựược tăng viện và với ưu thế về hỏa lực, trang bị, lại ựược quân Anh hỗ trợ, quân Pháp

ựã chiếm ựóng hầu hết các thành phố, thị xã, các ựường giao thông chiến lược ở Nam Bộ

Cùng với việc ựánh phá các tỉnh Nam Bộ, quân Pháp cũng mở rộng chiến tranh ra các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây nguyên Ngày 19/10/1945 một tiểu ựoàn quân Pháp dưới sự che chở của quân ựội Anh và quân ựội Nhật ựổ

bộ lên Nha Trang dọn ựường ựể chiếm ựóng các tỉnh miền Nam Trung Bộ Nhưng ở ựây bị ta bao vây và phản công mạnh, nên thực dân Pháp buộc phải dùng lực lượng từ miền đông Nam Bộ theo ựường 14 hành quân chiếm vùng

ba biên giới (Việt Nam, Lào, Campuchia) ựể từ ựó chiếm ựánh các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây nguyên đến ựầu tháng 2/1946 nhiều tỉnh lỵ và ựường giao thông quan trọng ở Tây Nguyên và Nam Trung Bộ ựã bị ựịch chiếm Cuộc tiến công ồ ạt của ựịch ra các tỉnh Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên là một thử thách lớn ựối với quân dân ta ở miền Nam

Quân dân ta ở miền Nam ựã chiến ựấu rất ngoan cường và quyết liệt trên các mặt trận Nhưng do chưa có thời gian chuẩn bị, lực lượng vũ trang tập trung ở miền Nam Bộ lại rời rạc và phức tạp nên cuộc kháng chiến tại ựây lúc ựầu gặp nhiều khó khăn lúng túng Lợi dụng chỗ yếu của ta, thực dân Pháp ựã phá ựược vòng vây, mở rộng cùng chiếm ựóng Giữa lúc ựó, ngày 25/10/1945 Hội nghị toàn xứ đảng bộ Nam Bộ họp tại Thiên Hộ (Cái Bè,

Mỹ Tho) Ngoài ựại biểu các đảng bộ tỉnh và thành phố ở Nam Bộ, về dự Hội nghị có ựồng chắ Hoàng Quốc Việt, ựại diện Ban thường vụ Trung ương đảng và các ựồng chắ Lê Duẩn, Tôn đức Thắng Hội nghị ựã quyết ựịnh những vấn ựề quan trọng ựể ựẩy mạnh cuộc kháng chiến ở Nam Bộ, như tăng cường sự lãnh ựạo của đảng ựối với lực lượng vũ trang, củng cố các ựơn vị ựã có và xây dựng các ựơn vị mới, tổ chức lại các quân khu, khôi phục chắnh quyền cách mạng ở những nơi ựã tan rã, chuẩn bị thành lập Ủy ban kháng chiến miền Nam, phát triển công tác ở các ựô thịẦ Hội nghị ựã

cử ựồng chắ Tôn đức Thắng phụ trách Ủy ban kháng chiến và chỉ ựạo các

lực lượng vũ trang Nam Bộ Hội nghị Thiên Hộ có ý nghĩa quyết ựịnh lớn ựối với cuộc kháng chiến ở Nam Bộ

Ngoài nhiệm vụ chung cho cả nước, Trung ương đảng, Chắnh phủ và

Hồ Chủ tịch cũng ựã kịp ựề ra những chủ trương ựể lãnh ựạo cuộc kháng chiến ở miền Nam Chỉ thị Ộkháng chiến kiến quốcỢ ngày 25/11/1945 ựã nêu

rõ Ộphải ựộng viên lực lượng toàn dân kiên trì kháng chiến, tổ chức và lãnh ựạo cuộc kháng chiến lâu dàiỢ Ban thường vụ Trung ương đảng ựã ựề ra nhiệm vụ cụ thể của quân và dân ta ở miền Nam là: Ộcắt ựứt liên lạc giữa thành phố ựã lọt vào tay ựịch, phong tỏa những thành phố ấy về kinh tế, bao vây về chắnh trị, nhiễu loạn về quân sựẦ Phải áp dụng chiến tranh du kắch triệt ựể và cổ ựộng nhân dân thi hành bất hợp tác ở các thành phố quân ựịch làm chủ và thi hành Ộnhà không ựồng vắngỢ nếu quân ựịch trần về quê điều cốt tử là phải giữa vững liên lạc giữa các chiến khu ựể thống nhất chỉ huyỢ2 Những văn kiện kể trên ựã cổ vũ và hướng dẫn ựể duy trì, ựẩy mạnh cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam

Cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam ựược chắnh phủ Trung ương trực tiếp chỉ ựạo và ựược cả nước chi viện về mọi mặt Với tình cảm Ộmáu chảy ruột mềmỢ với ý thức bảo vệ ựộc lập tự do của Tổ quốc, nhân dân miền Bắc nhất là thanh niên ựã hăng hái gia nhập quân ựội, lên ựường Nam tiến Chỉ một thời gian ngắn sau khi tiếng súng bùng nổ ở miền Nam, một số ựơn

vị ựầu tiên của quân giải phóng ở miền Bắc ựã nhanh chóng vào ựến tiền tuyến miền Nam Các ựơn vị Nam tiến từ thủ ựô Hà Nội, căn cứ ựịa Việt Bắc, các tỉnh ựồng bằng Bắc Bộ và miền Bắc Trung Bộ ựã tấp nập lên ựường vào Nam ựánh giặc cứu nước Họ ựã sát cánh cùng quân và dân miền Nam chiến ựấu anh dũng trên các mặt trận đông Bắc Sài Gòn, Nha TrangẦ Sự ựóng góp sức người sức của và mọi sự chi viện khác của nhân dân miền Bắc,

sự sát cánh chiến ựấu với ựồng bào miền Nam của các ựoàn quân Nam tiến

là hình ảnh vô cùng ựẹp ựẽ của mối tình ruột thịt Bắc Nam không gì chia cắt ựược của nhân dân cả nước ta

Từ cuối tháng 10/1945, khi ựịch ựánh rộng ra các tỉnh Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên thì cuộc chiến ựấu của nhân dân ta trên các mặt trận trở nên gay go ác liệt Nhân dân ựã tắch cực thực hiện làm Ộvườn không nhà trốngỢ, phá hoại ngăn chặn các mũi tiến quân của ựịch Ở các ựô thị, các ựồn ựiền cao su ựã nổi lên các cuộc ựấu tranh chắnh trị, tổng bãi công, không hợp tác với giặc Ở mặt trận Nam Trung Bộ và Tây Nguyên cuộc chiến ựấu của quân dân ta nhằm ngăn chặn các cuộc tiến công của ựịch cũng diễn ra vô cùng ác liệt và anh dũng Tại Nha Trang, lực lượng vũ trang ựịa phương và các chi ựội Nam tiến ựã tiêu hao, bao vây giam chân quân ựịch trong thành phố hơn 3 tháng liền Tại Tây Nguyên các ựội dân quân cảm tử của ựồng bào dân tộc cùng các ựơn vị vũ trang ựịa phương và các chi ựội Nam tiến ựã anh

2

Văn kiện đảng từ 25/12/1945 ựến 31/12/1947, ST, H 1969, tr 17-18

dũng chặn ñịch ở nhiều nơi, bảo toàn ñược lực lượng kháng chiến trong ñiều kiện lực lượng so sánh rất chênh lệch về phía ñịch

Trải qua 5 tháng kháng chiến (tháng 9/1945-2/1946) là sự thử thách ñầy gian khổ ñối với quân dân miền Nam, ñối với cả dân tộc ta và cả chế ñộ mới Cuộc chiến ñấu anh dũng ñó ñã ngăn chặn từng bước tiến công của ñịch, phát triển chiến tranh du kích, giữ vững và mở rộng lực lượng, tích lũy ñược kinh nhiệm chiến ñấu, góp phần bảo vệ và củng cố chính quyền cách mạng, tạo ñiều kiện cho cả nước chuẩn bị lực lượng về mọi mặt cho cuộc kháng chiến toàn quốc về sau

3 Khắc phục hậu quả chiến tranh, bước ñầu xây dựng ñất nước về các mặt chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa giáo dục và ngoại giao

a/ Giữ vững, củng cố chính quyền dân chủ nhân dân, xây dựng nền móng của chế ñộ mới

Ngay sau khi giành ñược chính quyền, chính phủ ñã ban hành nhiều sắc lệnh và nghị ñịnh ñể bảo vệ và củng cố chính quyền, coi ñây là nhiệm vụ hết sức cấp bách, sống còn của nhân dân ta lúc này Chính quyền là công cụ sắc bén ñể giữ vững trật tự an ninh, ñảm bảo quyền tự do dân chủ cho nhân dân ðiều quan trọng và cấp bách hơn cả là phải tranh thủ thời gian ñể tổ chức tổng tuyển cử, bầu cử Quốc hội và thành lập Chính phủ chính thức.Thông qua tổng tuyển cử mà thực hiện quyền dân chủ cao nhất của quần chúng, ñể hợp tác hóa bộ máy nhà nước về mặt nguyên tắc và ñể lập ra một hiến pháp ñặt nền tảng cho chế ñộ xã hội mới

Vì vậy, chỉ một ngày sau khi nhà nước cách mạng ra ñời, trong phiên họp ñầu tiên của chính phủ lâm thời, ngày 3/ 9/3945, Hồ Chủ tịch ñã ñề nghị phải tổ chức tổng tuyển cử càng sớm càng tốt, với chế ñộ phổ thông ñầu phiếu Trên cơ sở ñó ngày 8/9/1945 Chủ tịch chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ñã ra sắc lệnh số 14 về cuộc tổng tuyển cử ñể bầu quốc hội Bản sắc lện ñã khẳng ñịnh yêu cầu bức thiết của tổng tuyển cử và chúng ta ñã có ñủ cơ sở pháp lý, có ñủ những ñiều kiện khách quan và chủ quan ñể tiến hành cuộc tổng tuyển cử ñó Sắc lệnh quy ñịnh: “Trong một thời hạn 2 tháng kể từ ngày ký sắc lệnh này sẽ mở cuộc tổng tuyển cử ñể bầu Quốc dân ñại hội” (ðiều 1); “Tất cả công dân Việt Nam, cả trai và gái từ 18 tuổi trở lên ñều có quyền tuyển cử và ứng cử, trừ những người ñã bị tước mất quyền công dân và những người trí óc không bình thường” (ðiều 2); “số ñại biểu của quốc dân ðại hội ấn ñịnh là 330 người” (ðiều 3); “Một ủy ban

ñể dự thảo thể lệ cuộc tổng tuyển cử sẽ ñược thành lập” (ðiều 5)3 Bản sắc lệnh còn quy ñịnh một số vấn ñề liên quan ñến việc dự thảo Hiến pháp trình quốc hội và trách nhiệm thi hành

3

Công báo nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, số 1, 29/9/1945

Bằng ý chí sắt ñá của một dân tộc quyết tâm bảo vệ nền ñộc lập vữa giành ñược, toàn thể nhân dân Việt Nam từ Nam chí Bắc, từ miền xuôi ñến miền ngược, không phân biệt trai gái trẻ già, ñã giành cho ngày lịch sự trọng ñại-ngày 6/1/1946: toàn dân sôi nổi ñi bỏ phiếu

Tại Hà Nội, bất chấp sự phá hoại ñiên cuồng của kẻ thù, nhân dân Thủ

ñô tập tung cao ñộ cho tổng tuyển cử, gần 92% cử tri cả nội thành và ngoại thành ñã ñi bỏ phiếu, người ñạt phiếu cao nhất là Chủ tịch Hồ Chí Minh với 94,8% ðặc biệt ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, dưới bom ñạn của giặc Pháp, ñông ñảo nhân dân vẫn ñi bỏ phiếu.Tại Nam Bộ có 42 cán bộ chiến sĩ ñã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ tổng tuyển cử, bất chấp sự ngăn chặn của kẻ thù, nhiều tỉnh Nam Bộ ñã có số cử tri ñi bầu rất cao như Sa ðéc 93,54%, Bạc Liêu 90,77%v.v…

Trên phạm vi cả nước có 89% cử tri ñi bỏ phiếu Cả nước bầu ñược 333 ñại biểu vào quốc hội ñầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử ñã khẳng ñịnh sự ủng hộ tuyệt ñối của nhân dân

cả nước ñối với Việt Minh, với Hồ Chủ tịch, nâng cao ñịa vị của Chính phủ mới do quốc hội cử ra ñối với trong nước và trên trường quốc tế Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có ñủ danh nghĩa ñại diện cho toàn dân

ñể giải quyết các nhiệm vụ ñối nội và ñối ngoại, tổ chức và lãnh ñạo toàn dân thực hiện nhiệm vụ kháng chiến kiến quốc

Ngày 2/3/1946 quốc hội khóa I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa họp phiên ñầu tiên và ñã thông qua danh sách chính phủ liên hiệp chính thức do

Hồ Chủ tịch thành lập Ngày 4/3/1946 chính phủ họp phiên ñầu tiên quyết ñịnh chính sách mọi mặt của nhà nước ta

Sau cuộc bầu cử Quốc hội, tại các ñịa phương thuộc Trung Bộ và Bắc

Bộ, nhân dân ñã bầu ra Hội ñồng nhân dân và Ủy ban hành chính các cấp từ

xã lên tỉnh Ủy ban hành chính các cấp thay thế cho ủy ban nhân dân Bộ máy chính quyền dân chủ nhân dân các cấp bước ñầu ñược củng cố và kiện toàn, ñã thực sự trở thành chỗ dựa kiên cố cho chính quyền cách mạng Trung ương tồn tại phát triển trước sự tấn công thâm ñộc của bọn ñế quốc và tay sai

Trong tình hình ñất nước ñang ñứng trước thù trong giặc ngoài ñe dọa nghiêm trọng, việc xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cũng là một nhiệm

vụ cấp bách và vô cùng quan trọng Khắp nơi trên cả nước, phong trào luyện tập quân sự , tìm kiếm vũ khí diễn ra sôi nổi trong các tầng lớp các giới lao ñộng Các ñội tự vệ từ chỗ là lực lượng xung kích của toàn dân nổi dậy giành chính quyền trong tổng khởi nghĩa tháng Tám nay ñược củng cố mở rộng thành công cụ sắc bén ñể bảo vệ chính quyền cách mạng ở cơ sở Chỉ trong thời gian ngắn từ khi cách mạng tháng Tám thắng lợi ñến cuối 1945, lực lượng dân quân tự vệ ñã tăng lên hàng chục vạn người có mặt ở hầu hết thôn

xã, đường phố, xí nghiệp ðây là lực lượng chiến lược hết sức trọng yếu trong lực lượng vũ trang nhân dân

Bên cạnh lực lượng tự vệ ta cịn chú trọng xây dựng lực lượng vũ trang tập trung Từ các đơn vị Việt Nam giải phĩng quân trong cách mạng tháng Tám đã mở rộng và đổi thành Vệ quốc đồn (tháng 9/1945), là lực lượng quân đội chính quy của nhà nươc Việt Nam Dân chủ Cộng hịa Nĩ được xây dựng, phát triển ở tất cả các tỉnh, thành phố trong cả nước, mỗi tỉnh cĩ một chi đội, ngồi ra cịn cĩ trên 10 chi đội Nam tiến phục vụ chiến trường miền Nam và Nam Trung Bộ đang đánh Pháp

Ở Nam Bộ sau ngày 23/9/1945, Xứ ủy và Ủy ban nhân dân, Tổn cơng đồn trực tiếp tổ chức và lãnh đạo lực lượng tự vệ, mua sắm vũ khí , khẩn trương huấn luyện, lực lượng tự vệ trở thành chỗ dựa cho sự ra đời các chi đội vũ trang chính quy đảm nhân vai trị nịng cốt cho cuộc kháng chiến ở miền Nam

Hệ thống tổ chức ðảng và cơng tác chính trị trong vệ quốc đồn được xây dựng và đặc biệt coi trọng Tuy mới ra đời, mọi thứ thiếu thốn, từ tri thức quân sự đến trang bị, nhưng Vệ quốc đồn đã đảm bảo sự thống nhất chỉ huy, nội bộ đồn kết, giữ vững và phát triển bản chất cách mạng sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu chống thù trong giặc ngồi bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ

Thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và sự củng cố một bước hệ thống chính trị tạo nên nền mĩng vững chắc của chế độ mới Thắng lợi đĩ gĩp phần nâng cao uy tín của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hịa trên trường quốc tế Thắng lợi đĩ khơng chỉ là là biểu dương sức mạnh và ý chí sắt đá của khối đồn kết tồn dân mà cịn tạo ra cơ

sở pháp lý vững chắc của một nhà nước cách mạng để thực hiện nhiệm vụ đối nội, đối ngoại trong thời kỳ mới đầy chơng gai thử thách

b/ Trên mât trận chống giặc đối, giặc dốt, khắc phục những khĩ khăn về kinh tế, tài chính

Nạn đĩi xảy ra ở 9 tỉnh phía Bắc Bộ và nạn dốt với 90% dân số mù chữ

do chủ nghĩa thực dân để lại như là những đại họa đe dọa sự sống cịn của chế độ mới Vì vậy ngày 3/9/1945 trong phiên họp đầu tiên của Hội đồng chính phủ Hồ Chủ tịch đã đề nghị động viên lực lượng tồn dân mở hai chiến dịch: 1/ Tăng gia sản xuất và tiết kiệm lương thực diệt giặc đĩi; 2/ phát triển bình dân học vụ trừ giặc dốt Hồ Chủ tịch đã kêu gọi đồng bào cả nước nhừng cơm sẻ áo và chính người nêu gương trước cho mọi người noi theo Người nĩi: “Lúc chúng ta nâng bát cơm ăn, nghĩ đến kẻ đĩi khổ, chúng ta khơng khỏi động lịng Vậy tơi đề nghị với đồng bào cả nước tơi xin thực hành trước: Cứ 10 ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng nhịn 3 bữa ðem gạo đĩ (mỗi bữa một bơ) để cứu dân nghèo”

Tinh thần Ộnhường cơm sẻ áoỢ, một truyền thống tốt ựẹp của dân tộc Việt Nam ựã ựược ựộng viên Theo gương Hồ Chủ tịch, ựồng bào cả nước ựã phát huy mọi sáng kiến ựể cứu ựói như lập ỘHũ gạo cứu ựóiỢ, Ộngày ựồng tâmỢ nhịn ănẦ Chắnh phủ ựã có những biện pháp tắch cực ựể ựiều hòa thóc gạo giữa các ựịa phương trong toàn quốc và ra lệnh nghiêm trị bọn ựầu cơ tắch trữ thóc gạo

Nhưng ựó chỉ là những biện pháp cấp bách và tạm thời, vấn ựề cơ bản hơn là phải ựẩy mạnh tăng gia sản xuất Ngày 19/10/1945 một Ủy ban Trung ương phụ trách vấn ựề sản xuất ựược thành lập, các ban khuyến nông các ựịa phương cũng ra ựời ựể hướng dẫn nhân dân sản xuất Ngày 16/11/1945 Bộ quốc dân kinh tế ra thông tư quyết ựịnh việc tạm giao ựất vắng chủ, ruộng ựất công và ruộng ựất tư không cày cấy hết cho những người thiếu ruộng Với khẩu hiệu ỘKhông một tấc ựất bỏ hoangỢ, ỘTấc ựất tấc vàngỢ, phong trào thi ựua sản xuất ựược dấy lên khắp các ựịa phương Không những nông dân

mà cả công nhân, cơ quan, trường học, các ựơn vị bộ ựội cũng ựều hăng hái

tổ chức sản xuất Diện tắch hoang hóa, vắng chủ ựều ựược khai phá gieo trồng lương thực và hoa màu đê ựập bị phá vỡ trong mùa lũ ựược bồi ựắp lại Hỗ trợ phong trào toàn dân tăng gia sản xuất, chắnh quyền cách mạng ra sắc lệnh bãi bỏ thuế thân và các thứ thuế vô lý của chế ựộ cũ4 Miễn thuế ruộng ựất ựối với vùng bị lũ lụt và có chiến sự ở Nam Bộ, Nam phần Trung

Bộ, cùng các loại ruộng hoang hóa mới ựược khai phá gieo trồng; chắnh phủ cũng ra thông tư giảm tô 25%, giảm thuế ruộng 20% trong toàn quốc cho nông dân, tịch thu ruộng ựất của ựế quốc Việt gian chịa cho dân cày nghèo, chia lại ruộng ựất công cho cả nam và nữ5 đối với giai cấp công nhân và các tầng lớp nhân dân lao ựộng, chắnh phủ ựã chú trọng giải quyết những quyền lợi thiết thực phù hợp với ựiều kiện cho phép như ựã ựệ trình Quốc hội dự án luật lao ựộng, trước mắt là quy ựịnh ngày làm 8 tiếng cho công nhân viên chức, giới chủ phải ựảm bảo chế ựộ hợp ựồng với công nhânẦ

Nhờ những biện pháp tắch cực trên ựã góp phần cho sản xuất nông nghiệp cả nước sớm ựược khôi phục Diện tắch vụ mùa năm 1946 ở Bắc Bộ gieo cấy ựược 800.000 ha, sản lượng thu hoạch ựược 1.155.000 tấn (năm

1944 ựạt 832.000 tấn) Diện tắch trồng trọt và sản lượng các loại hoa màu cũng tăng gấp bội Với ý chắ cách mạng và quyết tâm bảo vệ chế ựộ mới, cả nước ựã chung sức ựẩy lùi ựược nạn ựói đời sống của nhân dân, ựặc biệt là nông dân ựược cải thiện một bước

Về mặt tài chắnh và nguồn nhân sách của nhà nước ựang ựứng trước những khó khăn thử thách nặng nề, ngoài sự ủng hộ hết mình của nhân dân, chắnh phủ cũng phải ựề ra những biện pháp cấp bách ựể khắc phục

Ngày 4/9/1945 chắnh phủ ban hành sắc lệnh số 4 về Quỹ ựộc lậpvà Tuần lễ vàng nhằm ựộng viên sự ựóng góp Ộcủa ựồng bào toàn quốc ủng hộ nền ựộc lập của Tổ quốcỢ được ựồng bào cả nước và kiều bào ở nước ngoài nhiệt liệt hưởng ứng, chỉ trong một thời gian ngắn, nhân dân ựã tự nguyện góp ựược 370kg vàng, 20 triệu ựồng vào Quỹ ựộc lập và 40 triệu ựồng vào Quỹ ựảm phụ quốc phòng

Vấn ựề phải có nền tài chắnh ựộc lập tự chủ, chắnh phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ựã ra sắc lệnh số 186 ngày 31/1/1946 cho phép phát hành giấy bạc tại miền Nam Trung Bộ từ vĩ tuyến 16 trở vào; cuối năm 1946 trong

kỳ họp thứ 2, Quốc hội quyết ựịnh phát hành giấy bạc đông Dương ngân hàng Phát hành giấy bạc Việt Nam trong hoàn cảnh nhả nước không có vàng làm trữ kim, không có ngoại tệ mạnh làm hậu thuẫn, nhưng lại ựược toàn dân hưởng ứng tiêu dùng đây là một thắng lợi to lớn của nhân dân ta

và cũng là thất bại sâu cay của thực dân Pháp Giành ựược chủ quyền về tiền

tệ, chúng ta ựã giải quyết ựược một phần vấn ựề chỉ tiêu của chắnh phủ, phụ

vụ sản xuất và ựời sống , bước ựầu xây dựng nền tài chắnh ựộc lập của nước Việt Nam mới

Cuộc ựấu tranh ựể giữ vững chủ quyền ựộc lập trên các lĩnh vực kinh tế cũng không kém phần phức tạp và mới mẻ ựối với nhà nước cách mạng đối với các xắ nghiệp công nghiệp cần thiết cho quốc kế dân sinh như ngành ựiện, nước (ở các thành phố), khai thác than (Hồng Ờgai, Cẩm-phả), gạch ngói(đáp Cầu), vải sợi(Nam định), xi măng (Hải Phòng) sửa chữa cơ khắ (Hà Nội) ta vẫn ựể cho tư bản Pháp và tư bản nước ngoài tiếp tục kinh doanh theo luật lệ và chịu quyền kiểm soát của chắnh phủ Việt Nam theo sắc lệnh ngày 9/10/1945 đồng thời chúng ta cũng khôi phục các mỏ than Tân Trào (Tuyên Quang) Quyết Thắng (Ninh Bình), tiếp tục khai thác mỏ thiếc Tĩnh Túc (Cao Bằng), phụ hồi sữa chữa xe lửa Trường Thi (Vinh, Nghệ An)

Trên lĩnh vực giao thông vận tải ựường thủy, ựường bộ, ựường sắt, ựường không cũng bước ựầu ựược phục hồi, ựảm bảo sinh hoạt, ựi lại bình thường của nhân dân

Về thương nghiệp, một mặt trận gắn bó trực tiếp với ựời sống hàng ngày của nhân dân ựã ựược chắnh phủ Việt Nam hết sức quan tâm, nghiêm cấm các hoạt ựộng ựầu cơ tắch trữ, chợ ựen, mở ựường cho sự lưu thông hàng hóa, kêu gọi các nhà buôn ựứng ra kinh doanh, lập phòng thương mại

và Nha thương vụ Việt Nam giúp chắnh phủ bước ựầu nắm các hoạt ựộng thương mại trên thị trường nội ựịa

Về văn hóa giáo dục, do hậu quả của chắnh sách ngu dân của thực dân Pháp, một chế ựộ thống trị mà Ộnhà tù nhiều hơn trường họcỢ, hơn 90%dân chúng Việt Nam mù chữ Vì vậy chống nạn mù chữ không phải chỉ là nhiệm

vụ văn hóa mà còn ý nghĩa chắnh trị sâu sắc, nó góp phần ựảm bảo cho người lao ựộng nâng cao trình ựộ văn hóa tham gia quản lý ựất nước một cách có

hiệu quả Hồ Chủ tịch đã nêu rõ “muốn giữ vững nền độc lập, muốn làm cho dân mạnh nước giàu, mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, phải cĩ kiến thức mới để cĩ thể tham gia vào cơng cuộc xây dựng nước nhà

mà trước hết phải biết đọc biết viết chữ quốc ngữ”6 Ngày 8/9/1945 Hồ Chủ tịch ký sắc lệnh thành lập Nha bình dân học vụ chăm lo cơng cuộc chống nạn

mù chữ và cũng chính Người đứng ra phát động phong trào xĩa nạn mù chữ trong tồn quốc

Chỉ trong vịng 1 năm kể từ ngày 8/9/1945 đến 8/9/1946 tồn quốc đã

mở được 74.957 lớp học với 95.665 giáo viên và đã xĩa mù chữ cho 2.520.673 người Cũng thời gian này các trường phổ thơng và đại học cũng được khai giảng Dù trong hồn cảnh đất nước cịn khĩ khăn thiếu thốn trăm

bề nhưng nền giáo dục mới bước đầu được xác lập nhằm đào tạo những cơng dân độc lập, những cán bộ trung thành, cĩ năng lực để phụng sự Tổ quốc, phục vụ cho sự nghiệp kháng chiến kiến quốc như ước nguyện của Hồ Chủ tịch trong thư gửi học sinh nhân ngày khai giảng năm học đầu tiên sau cách mạng tháng Tám: “Sau 80 trời nơ lệ làm cho nước nhà yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hồn cầu Trong cuộc kiến thiết đĩ, nước nhà trơng mong chờ đợi ở các cháu rất nhiều Non sơng Việt Nam cĩ được vẻ vang sánh vai các cường quốc năm châu được hay khơng, chính là nhờ một phần lớn ở cơng học tập của các cháu”7 Những quan điểm cơ bản nhất của một nền giáo dục mới được nêu ra trong thư của Hồ Chủ tịch là ánh sáng soi đường cho sự nghiệp giáo dục của nước Việt Nam độc lập tự do Vừa giành được chính quyền về tay nhân dân, nhà nước cách mạng tuy thiếu các phương tiện thơng tin nhưng báo chí cách mạng và cơng tác xuất bản sớm trở thành vũ khí sắc bén chống thù trong giặc ngồi, gĩp phần giáo dục tinh thần yêu nước, chí căm thù giặc và ý thức cách mạng cho đơng đảo quần chúng nhân dân Báo Cờ giải phĩng, Sự thật, Cứu quốc là những tờ báo được quần chung tín nhiệm và cĩ tác dụng lớn nhất trong việc tuyên truyền phổ biến chủ trương đường lối của ðảng và mặt trận Việt Minh

Cuộc vận động đời sống mới do Hồ Chủ tịch đề xướng được đơng đảo đồng bào cả nước hưởng ứng nhằm xây dựng một đáo đước mới với nội dung cần - kiệm - liêm – chính, bài trừ các tệ nạn xã hội cũ như nạn rượu chè, cờ bạc, trộm cướp, mại dâm,những hủ tục cúng tế, ma chay, cưới xin linh đìnhv.v… Trên mặt trận văn hĩa mới ta đã tập hợp đồn kết được các lực lượng văn hĩa yêu nước tiến bộ, làm thất bại âm mưu chia rẽ phá hoại của kẻ thù Nĩ đặt nền mĩng vững chắc cho một nền văn hĩa cách mạng mang đậm tính chất dân tộc, khoa học và đại chúng, gĩp phần thúc đẩy sự nghiệp kháng chiến kiến quốc

6 Hồ Chí Minh Tuyển tập, ST, H.1960, tr 222

7

Hồ Chí Minh Tuyển tập, ST, H.1960, tr 208

c/ Hịa hỗn với quân Tưởng, đàm phán với phía Pháp phá vỡ thế bao vây và uy hiếp của kẻ thù

Trong hồn cảnh phải đối phĩ với thực dân Pháp trở lại xâm lược miền Nam và sự uy hiếp lật đổ của quân Tưởng và tay sai ở miền Bắc, trên cơ sở khẳng định thực dân Pháp là kẻ thù chính, ðảng, Chính phủ và Hồ Chủ tịch

đã vạch rõ “phải trành các trường hợp một mình đối phĩ với nhiều lực lượng đồng minh (Tàu, Pháp, Anh, Mỹ) tràn vào nước ta” Mũi nhọn của cách mạng lúc này chủ yếu là đánh Pháp đang xâm lược ở miền Nam ðối với quân đội Tưởng Giới Thạch ta chủ trươn tạm thời hịa hỗn với khẩu hiệu

“Hoa – Việt thân thiện”, tránh những sự khiêu khích, xung đột khơng cĩ lợi đồng thời phải ra sức lợi dụng mâu thuẫn trong nội bộ của chúng để phân hĩa chúng; kiên quyết giữ vững chủ quyền của ta Song về sách lược biện pháp đối phĩ với quân Tưởng thì phải rất mềm dẻo, linh hoạt để giải quyết hàng loạt vấn đề khĩ khăn phức tạp chưa từng đặt ra Hồ Chủ tịch đã chỉ rõ:

“ðứng trước tình hình gay go và cấp bách ấy, ðảng phải dùng mọi cách để sống cịn, hoạt động và phát triển, để lãnh đạo kín đáo và cĩ hiệu quả hơn, và

để cĩ thời giờ củng cố dần lực lượng của chính quyền nhân dân, củng cố mặt trận thống nhất Lúc đĩ, ðảng khơng thể tự do Do dự là hỏng hết, ðảng phải quyết đốn mau chĩng, phải dùng những phương pháp, dù là những phương pháp đau đớn, để cứu vãn tình thế”8

Trước tình hình vơ cùng căng thẳng và phức tạp lúc đĩ, ðảng và chính phủ ta rất bình tĩnh, chủ động đối phĩ, khơng mắc mưu khiêu khích của kẻ thù Chúng ta đã nhân nhượng một số yêu sách của quân Tưởng như nhận tiêu tiền “Quan kim” và “Quốc tệ”, cung cấp một phần lương thực cho chúng Tại phiên họp đầu tiên, Quốc hội khĩa I đã đồng ý cho bọn tay chân của Tưởng 70 chế trong Quốc hội và 5 ghế trong Chính phủ Liên hiệp chính thức ðể giảm bớt sức ép cơng kích của kẻ thù, đặt lợi ích dân tộc lên trên, ðảng đã tuyên bố “tự giải tán”, nhưng sự thật là tạm hời rút vào hoạt động bí mật, tiếp tục lãnh đạo đất nước, lãnh đạo chính quyền cách mạng

ðối với bọn phản động tay sai của quân đội Tưởng đã ra mặt chống phá cách mạng thì ta kiên quyết vạch trần bộ mặt bán nước hại dân của chúng trước cơng luận ðối với bọn phản động cĩ bằng chứng đã gây tội ác ở các địa phương đều bị trừng trị theo pháp luật ðối với các tồ chức phản động tay sai Nhật, ngày 5/9/1945 chính phủ đã ban hành sắc lệnh giải tán, như

“ðại việt quốc gia xã hội đảng” Sắc lệnh ngày 12/9/1945 cho an trí những người nguy hiểm cho nền dân chủ cộng hịa Việt Nam, sắc lệnh lập tịa án quân sự trừng trị bọn phản cách mạng…

Trong quá trình thực hiện sách lược hịa hỗn với quân đội Tưởng và tay sai, ðảng, Chính phủ và Hồ Chủ tịch luơn luơn bảo vệ nguyên tắc độc lập và chủ quyền của dân tộc, dựa vào thực lực cách mạng của quần chún,

8

Hồ Chí Minh Tuyển tập, ST, H.1960, tr 358

không khéo ựánh lùi từng bước, ựánh bại từng âm mưu phá hoại của chúng, bảo vệ chắnh quyền cách mạng Khi các kẻ thù ựã cấu kết với nhau ựể nhường cho Pháp ựưa quân ra miền Bắc thực hiện ý ựồ xâm lược của chúng, buộc chúng ta phải Ộtương kế tựu kếỢ, tranh thủ thời cơ ựánh bại hoàn toàn

âm mưu phản ựộng của quân ựội Tưởng Giới Thạch và quét sạch bọn tay sai của chúng

Ở miền Nam theo sự dàn xếp giữa Anh, Mỹ và Pháp, ngày 28/1/1946 quân Anh rút khỏi Sài Gòn, ựến ngày 5/3/1946 chúng rút khỏi miền Nam đông Dương nhường cho Pháp quyền chiếm ựóng từ vĩ tuyến 16 trở vào Thực dân Pháp và bọn Tưởng Giới Thạch cũng ựạt ựược sự thỏa hiệp Ngày 28/2/1946 hiệp ước Pháp Ờ Hoa ựược ký kết giữa ựại sứ Pháp với bộ trưởng ngoại giao của chắnh phủ Tưởng Giới Thạch Theo hiệp ước, Pháp nhường cho cho Tưởng một số quyền lợi kinh tế, chắnh trị như hủy bỏ các trị ngoại pháp quyền của Pháp trên ựất Trung Quốc, nhượng cho Tưởng Giới Thạch một Ộkhu ựặc biệtỢ ựể tự do buôn bán và có quyền kiểm soát thuế quan ở càng Hải Phòng, bán cho Tưởng ựoạn ựường sắt từ Hồ Kiều ựến Côn Minh (thuộc ựường sắt Hà Nội Ờ Vân Nam), những kiều dân Trung Quốc ở đông Dương sẽ ựược hưởng nhiều quyền lợi ựặc biệt Ngược lại Tưởng nhường cho quân ựội Pháp quyền thay thế quân ựội Tưởng chiếm ựóng phắa Bắc đông Dương từ vĩ tuyến 16 trở ra làm nhiệm vụ giải giáp quân ựội Nhật Như thế là Ộvì muốn cứu vãn quyền lợi chung của ựế quốc, chống phong trào cách mạng vô sản và cánh mạng thuộc ựịa, Anh, Pháp, Mỹ và tưởng ựã tạm dẹp mâu thuẫn bộ phận ở đông dương Coi ựó thì hiệp ước Hoa Ờ Pháp không phải là chuyện riêng của Tưởng và Pháp Nó là chuyện chung của phe dế quốc và bọn tay sai của chúng ở thuộc ựịaỢ9

Tình hình trở nên khẩn trương và phức tạp, ựặt ra trước đảng, chắnh phủ và nhân dân ta những nhiệm vụ cấp bách và phải ựược giải quyết kịp thời:

Hoặc là, cầm vũ khắ chống thực dân Pháp không cho chúng ựổ bộ lên miền Bắc Làm như vậy tức là cùng một lúc chúng ta phải ựương ựầu với quân Pháp với cả quân Tưởng ựang có mặt trên ựất nước ta Trong khi ựó lực lượng ta chưa ựược chuẩn bị chu ựáo, chắnh quyền dân chủ nhân dân chưa ựược vững mạnh

Hoặc là phải ựàm phán, nhân nhượng tạm thời cho Pháp một số quyền lợi quan trọng với ựiều kiện Pháp phải công nhận quyền tự chủ của dân tộc

ta Như vậy, ta có thể tránh ựược tình trạng phải ựối phó với nhiều kẻ thù, ựẩy ựược 20 vạn quân tưởng ra khỏi miền Bắc, tranh thủ thời gian hòa hoãn

ựể tiếp tục củng cố và phát triển lực lượng cách mạng, chuẩn bị mọi mặt ựể bước vào một cuộc chiến ựấu toàn diện, mạnh mẽ trong toàn quốc về sau

9

Văn kiện đảng từ 25/11/1945 ựến 31/12/1947, ST, H.1969, tr 20

Ngoài hai giải pháp trên không còn giải pháp nào khác hơn đúng như chỉ thị ỘTình hình và chủ trươngỢ của Ban chấp hành Trung ương ngày 3/3/1946 ựã chỉ rõ: ỘVấn ựề lúc này không phải là muốn hay không muốn ựánhỢ Vấn ựề là biết mình biết người, nhận ựịnh một cách khách quan những ựiều kiện lợi hại trong nước và ngoài nước mà chủ trương cho ựúngỢ Trên cơ sở phân tắch một cách bình tĩnh khách quan, đảng, chắnh phủ

và Hồ Chủ tịch trong Hội nghị Trung ương mở rộng ở Hương Canh (Hà đông) ựêm 5/3/1946 ựã chọn giải pháp ựàm phán với Pháp

Ngày 6/3/1946 chắnh phủ ta ựã ký với ựại diện chắnh phủ Pháp bản hiệp ựịnh sơ bộ, ựặt cơ sở cho một cuộc ựàm phán ựi ựến hiệp ựịnh chắnh thức Nội dung của hiệp ựịnh sơ bộ là:

ỚChắnh phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

là một quốc gia tự do nằm torng khối liên hiệp Pháp, có chắnh phủ riêng, nghị viện riêng, quân ựội riêng, tài chắnh riêng Sự thống nhất 3

kỳ do nhân dân ta quyết ựịnh

ỚChắnh phủ nước Việt Nam ựồng ý ựể cho 15.000 quân Pháp ựược vào miền Bắc thay cho quân ựội Tưởng Giới Thạch Mỗi năm sẽ rút 1/5 số quân ựó về Pháp và sau 5 năm sẽ rút về hết

ỚHai bên sẽ ngừng cuộc xung ựột và giữ nguyên quân ựội hai bên tại vị trắ cũ nhằm tạo ựiều kiện cần thiết ựể ựi ựến một cuộc ựiều ựình thân thiện ựể bàn về các vấn ựề ngoại giao của Việt Nam, chế ựộ tương lai của đông dương, những quyền lợi kinh tế và văn hóa của Pháp ở Việt Nam

Ký hiệp ựịnh sơ bộ 6/3/1946 tạm hòa với Pháp, ta ựã ựẩy ựược 20 vạn quân Tưởng và tay sai ra khỏi ựất nước, giành thêm thời gian hòa bình cần thiết ựể củng cố chắnh quyền cách mạng, mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất, phát triển quân ựội, chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến lâu dài Thực tiễn lịch sử ựã chứng tỏ rằng việc ký hiệp ựịnh sơ bộ 6/3/1946 là một chủ trương ựúng ựắn của đảng và chắnh phủ ta

Nhiệm vụ ựặt ra cho quân và dân cả nước sau khi ký hiệp ựịnh sơ bộ là ựấu tranh buộc ựế quốc Pháp thi hành hiệp ựịnh, tiếp tục ựàm phán ngoại giao giữa hai chắnh phủ ựể ựi ựến một hiệp ựịnh chắnh thức Mặt khác, về phắa ta phải tranh thủ củng cố và phát triển lực lượng về mọi mặt

Sau khi ký hiệp ựịnh sơ bộ, thực dân Pháp ựã giở mặt phản bội, vi phạm những ựiều ựã ký kết Ở miền Bắc, sau khi ựã ựóng quân ở các thành phố thị

xã quan trọng, Pháp bắt ựầu có những hành ựộng khiêu khắch, uy hiếp quần chúng,liên lạc móc nối với các ựảng phái phản ựộng, tập hợp việt gian bán nước ựể phá hoại chắnh quyền cách mạng Chúng vạch kế hoạch phong tỏa vùng biển và ựánh chiếm từ Quảng Yên ựến Móng Cái ựể lập ỘXứ Nùng tự trịỢ; chúng mở các cuộc tiến công ở Sơn La, Lai Châu ựể lập ỘXứ Thái tự

trịỢẦ Ở miền Nam, Pháp tiếp tục mở rộng càn quét khủng bố nhân dân, tập hợp bọn phản ựộng trong các giáo phái Cao đài, Hòa Hảo tổ chức lực lượng

vũ trang làm tay sai cho chúng Mặt khác chúng thành lập chắnh phủ ỘNam

kỳ tự trịỢ do Nguyễn Văn Thinh cầm ựầu, âm mưu tách Nam Bộ ra khỏi Việt Nam

Trước những hành ựộng bội ước ựó ủa thực dân Pháp, hân dân ra ựã kiên quyết chống lại bằng mọi hình thức nhằm ngăn chặn những âm mưu và hành ựộng phản hiệp ựịnh của chúng Hàng loạt các cuộc bãi công bãi thị, biểu tình nổ ra khắp nơi Nổi bật là cuộc tổng bão công, bãi chợ ngày 3/8/1946 của nhân dân Sài Gòn phản ựối thực dân Pháp triệu tập Hội nghị bù nhìn ở đà Lạt, ựòi chúng phải tôn trọng hiệp ựịnh ựã ký kết và phải tiếp tục ựàm phán với ta Do sức mạnh ựấu tranh kiên quyết của nhân dân ta, phắa Pháp buộc phải chấp nhận ựàm phán để chuẩn bị cho cuộc ựàm phán chắnh thức giữa hai chắnh phủ, phắa Pháp và chắnh phủ ta ựã họp Hội nghị trù bị ở

đà Lạt nhằm trao ựổi các vần ựề phải giải quyết trong cuộc ựàm phán chắnh thức ở Paris10

Trong ba tuần lễ Hội nghị trù bị ở đà Lạt (17/4 Ờ 11/5/1946) trên các vấn ựề quan hệ Việt Ờ Pháp, vấn ựề chế ựộ tương lai của đông dương, vấn ựề thống nhất 3 kỳ của VIệt NamẦ ựều không ựi ựến thỏa thuận nào cho dã tâm phá hoại hiệp ựịnh ựể thực hiện âm mưu xâm lược của thực dân Pháp Mọi cuộc tro ựổi ở Hội nghị ựi ựến kết thúc bằng cách ghi nhận sự bất ựồng

ý kiến của hai bên

Thực hiện kế hoạch ngoại giao của chắnh phủ, ngày 16/4/1946 phái ựoàn Quốc hội do ựồng chắ Phạn Văn đồng dẫn ựầu lên ựường sang Pháp Tiếp theo ngày 31/5/1946 Hồ Chủ tịch cũng lên ựường sang Pháp với tư cách thượng khách của chắnh phủ Pháp

Ngày 26/4/1946 phái ựoàn ta do ựồng chắ Phạm Văn đồng dẫn ựầu ựến Paris và ngày 26/4/1946 Hồ Chủ tịch ựến Paris mở ựầu cuộc ựi thăm chắnh thức nước Pháp Ngày 6/7/1946 cuộc ựàm phán chắnh thức giức chắnh phủ ta

và chắnh phủ Pháp ựã khai mạc ở Phông-ten-nơ-blô (Fontainebleau) Hội nghị ựã bàn về các vấn ựề: ựịa vị của Việt Nam trong khối liên hiệp Pháp, những mối quan hệ ngoại giao với các nước, tổ chức liên bang đông dương, vấn ựề thống nhất 3 kỳ và việc trưng cầu dân ý ở Nam Bộ, những vấn ựề kinh tế văn hóa và thảo một dự án hiệp ước

Cũng như ở Hội nghị trù bị đà Lạt, lập trường của chắnh phủ Pháp hoàn toàn không có gì thay ựổi, nó ựối lập với lập trường chắnh nghĩa và thiện chắ của chắnh phủ ta Mặc dù phái ựoàn ta kiên trì và cố gắng ựể cho cuộc ựàm phán có kết quả tốt, song thực dân Pháp vẫn ngoan cố giữ lập trường phản

10 Phái ựoàn Pháp do Mác An-ựơ-rê (Mare AndreỖ) dẫn ựầu; phái ựoàn ta do ựồng chắ Võ Nguyên Giáp dẫn ựầu

động xâm lược cho nên cuộc đàm phán đã thất bại Hội nghị đã chấm dứt ngày 12/9/1946 Ngày 13/9/1946 phái đồn của ta xuống tàu về nước

Hội nghị Phơng-ten-nơ-bơ-lơ thất bại do chính phủ Pháp gây ra đã làm cho tình hình bang giao việt – Pháp thêm căng thẳng, nguy cơ một cuộc chiến tranh đã đến gần Cần phải cĩ một quyết định nhanh chĩng nhằm kéo dài thêm thời gian hịa hỗn, tiếp tục bổ xung lực lượng, làm cho nhân dân Pháp và nhân dân thế giới thấy rõ thiện chí hịa bình của Việt Nam và dã tâm xâm lược của thực dân Pháp Chính vì lẽ đĩ ngày 14/9/1946 Hồ Chủ tịch đã

ký với Mu-Te (Moutet) bộ trưởng thuộc địa Pháp một bản tạm ước ðây là

sự nhân nhượng cuối cùng của ta nhằm cứu vãn tình thế của đất nước khĩ khăn lúc đĩ

Ngày 20/10/1946 Hồ Chủ tịch trở về đến Tổ quốc trong sự đĩng chờ đầy tin tưởng của tồn dân Cuộc hành trình ngoại giao của Hồ Chủ tịch và phái đồn chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hịa trên đất Pháp tuy chưa giải quyết được những mục tiêu cơ bản của cuộc đàm phán, song uy tín của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hịa đã được chìn phủ Pháp, nhân dân Pháp, người nước ngồi tơn trọng, họ đề hiểu rõ vấn đề Việt Nam hơn trước, làm cho số đơng người Pháp đồng tình ủng hộ Việt Nam độc lập Họ tán thành xây dựng mối quan hệ cộng tác Việt – Pháp trên tinh thần bình đẳng, thật thà, cùng cĩ lợi

Tranh thủ thời gian hịa hỗn giữa các cuộc đàm phán, chính phủ và nhân dân ta ra sức củng cố, xây dựng và phát triển lực lượng về mọi mặt, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài sắp đến

Ở miền Nam, bộ đội và cán bộ tiến mạnh vào các vùng bị tạm chiếm, tổ chức và phát triển lực lượng vũ trang địa phương và chiến tranh du kích, phát động quần chúng đấu tranh phá tề trừ gian, khơi phục và phát triển chính quyền nhân dân Ở các đơ thị , nhất là Sài GỊn, các cuộc mít tinh, biểu tình, đình cơng, bãi chợ nổ ra liên tiếp Phong trào lan rộng lơi kéo các tầng lớp tri thức , cơng thương gia đấu tranh đối “chính phủ Nam kỳ tự trị”, địi thống nhất Tổ quốc Kết hợp với các hoạt động iệt tề trừ gian của các lực lượng vũ trang, nổi lên phong trào quần chúng vận động ngụy binh bỏ hàng ngũ địch về với nhân dân hoặc làm nội ứng cho ta hạ đồn địch Cuộc đấu tranh của nhân dân Nm bộ và miền Nam Trung Bộ từ ngày 6/3/1946 đến cuối năm 1946 phát triển mạnh mẽ,liên tục, tồn diện đã giành được những tháng lợi to lớn, tạo nên những biến chuyển căn bản cho cuộc kháng chiến Chính quyền cách mạng đã khơi phục và phát triển trên 1000 xã trong tổng

số 1.234 xã ở Nam Bộ Vùng giải phĩng ở nơng thơn rộng gấp nhiều lần so với trước ngày 6/3, nhiều căn cứ địa được hình thành và củng cố như ðồng Tháp mười, U Minh, chiến khu D, các căn cứ nhỏ liên huyện, liên xã cũng được thành lập Hệ thống các căn cứ địa lên hồn đĩ đã tạo thành chỗ dựa vững chắc cho bộ đội ta hoạt động tác chiến một cách cơ động

sau mội thời gian tác chiến đánh địch trong quá trình chúng mở rộng chiến tranh, lực lượng vũ trang Nam Bộ đứng trước nhữn khĩ khăn lúng túng ðể khắc phục cho cuộc kháng chiến lâu dài, vấn đề xây dựng lực lượng

vũ trang được nhà nước cách mạng hết sức quan tâm Từ các tổ chức cứu quốc trong mặt trận Việt minh được khơi phục và mở rộng, lực lượng vũ trang 3 thứ quân ở Nam Bộ đã phát triển ở nơng thơn, hầu hết các xã đều cĩ

tổ chức tự vệ và du kích Ở các đơ thị, lực lượng tự vệ cũng được củng cố và hoạt động hiệu quả, nhất là lực lượng ự vệ thành phố Sài Gịn Các đơn vị bộ đội tập trung – các chi đội Vệ quốc đồn, được xây dựng từ cấp tỉnh đến cấp quân khu Tồn Nam Bộ đã xây dựng được 25 chi đội, tăng 250% so với lúc mới hình thành Hệ thống tổ chức ðảng trong lực lượng vũ trang đã được thành lập từ cấp Xứ đến cấp cơ sở ðây là lực lượng nịng cốt của tồn dân đánh giặc, cho sự phát triển lâu dài và thắng lợi to lớn của cuộc kháng chiến Nam Bộ trong những năm về sau

Ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên chiến tranh du kích đã bước đầu phát triển Các thành thị các cuộc đấu tranh chính trị của quần chúng đã xuất hiện, nhiều căn cứ du kích đã hình thành ở nơng thơn và rừng núi Ngồi các đơn

vị bộ đội tập trung ở vùng tự do liên khu 5, đến tháng 7/1946 ở cực Nam Trung Bộ đã xây dựng được 4 trung đồn chủ lực và 1 tiểu đồn ở Tây Nguyên – tiểu đồn Nơ-trang-lơn, gồm hầu hết các chiến sĩ người dân tộc thiểu số Các đơn vị bộ đội tập trung ở đây đã chiến đấu rất anh dũng, vượt qua mọi thiếu thốn khĩ khăn, bệnh tật để chặn từng bước tiến của địch

Nĩi chung tình hình chính trị và quân sự ở Nam Bộ, cực Nam Trung Bộ

từ sau 6/3/1946 đến cuối năm 1946 cĩ những thay đổi lớn, lực lượng kháng chiến đã được củng cố và phát triển rộng rãi, đưa cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam sang một thời kỳ mới Thực tế lịch sử đã khẳng định chủ trương “hịa để tiến” với việc ký hiệp định sơ bộ 6/3 và tạm ước 14/9 là hồn tồn đúng đắn

Ở miền Bắc, tranh thủ thời gian hịa hỗn quân và dân ta cũng ra sức xây dựng và phát triển lực lượng mọi mặt Ngày 29/5/1946, theo sáng kiến của Hồ Chủ tịch, hội liên hiệp quốc dân Việt Nam (gọi tắt là Liên Việt) được chính thức ra đời ở Hà Nội nhằm đồn kết rộng rãi các tổ chức, đảng phái và

cá nhân chưa tham gia mặt trận Việt minh ðây là một thắng lợi mới của chính sách đại đồn kết dân tộc của Hồ Chủ tịch và là một địn mạnh đánh vào âm mưu chia rẽ của thực dân Pháp Ngày 27/5/1946, ðại hội đại biểu cơng nhân tồn quốc họp ở thủ đơ Hà Nội quyết định thành lập Tổng liên đồn lao động Việt Nam nhằm đồn kết lực lượng lao động trí ĩc và chân tay,khơng phân biệt dân tộc, tơn giáo, nam nữ để kháng chiến thắng lợi và xây dựng chế độ dân chủ nhân dân ðến cuối năm 1946 tổng số đồn viên cơng đồn cả nước đã tăng lên khoảng 30 vạn người Ngày 27/7/1946 tổ chức ðảng Xã Hội Việt Nam ra đời nhằm tập hợp đồn kết trí thức yêu nước, chốn âm mưu chia rẽ, lơi kéo của thực dân Pháp ðể tập hợp rộng rãi

các tầng lớp phụ nữ yêu nước vào cuộc đấu tranh chống đế quốc, ủng hộ chính quyền cách mạng, thực hiện quyền lợi của chị em, Hội Liên hiệp phụ

nữ Việt Nam được thành lập ngày 20/10/1946

Trên cơ sở mặt trận dân tộc thống nhất được củng cố mở rộng, sau khi quân đội Tưởng rút khỏi nước ta, cuối tháng 6/1946 bọn “Việt quốc”, “Việt Cách” cũng theo chân quân Tưởng chuồn khỏi nước ta Trong điều kiện đĩ, ðảng và chính phủ đã tập trung củng cố thêm một bước bộ máy nhà nước, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài Từ ngày 28/10 – 29/11/1946 Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hịa họp kỳ thứ 2 tại Hà Nội đã thơng qua danh sách chính phủ mới do Hồ Chủ tịch đứng đầu và bản Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hịa ðây là bản Hiến pháp đầu tiên trong lịch sử nước nhà, phản ánh đầy đủ những thắng lợi to lớn của cách mạng Việt Nam, phản ánh tính chất cách mạng và dân chủ của chế độ mới do cuộc cách mạng tháng Tám mang lại Việc quốc hội thơng qua bản Hiến pháp, đạo luật cơ bản nhất của nước Việt Nam mới, là một thắng lợi chính trị quan trọng, nĩ làm cho nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hịa cĩ chỗ dựa mạnh mẽ về pháp lý, một bộ máy nhá nước cĩ cơ cấu hồn chỉnh và dân chủ do nhân dân bầu ra

Nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng cũng được ðảng và chính phủ hết sức chú ý Vệ quốc đồn từ khi chính thức trở thành quân đội quốc gia của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hịa được biên chế thống nhất từ

từ tiểu đội đến trung đồn11, về sau phát triển lên các đại đồn Lực lượng tự

vệ tiếp tục được củng cố và phát triển trở thành chỗ dựa chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam, nĩ hình thành một mạng lưới khắp nơi từ thành thị đến nơng thơn với khoảng 1 triệu người

Trong cơng tác xây dựng lực lượng vũ trang, ðảng và nhà nước ta đặc biệt chú trọng giáo dục bản chất cách mạng, kiện tồn hệ thống tổ chức ðảng

và hệ thống cơng tác chính trị từ trên xuống cơ sở Cơng tác đào tạo cán bộ cũng được tiến hành một cách khẩn trương Trường quân chính Bắc Sơn, trường võ bị Trần Quốc Tuấn được thành lập đầu năm 1946 ðến cuối năm

1946, các trường quân sự đã đào tạo được hàng ngàn cán bộ bổ xung cho các đơn vị cơ sở trước khi cuộc kháng chiến bùng nổ

Ngày 19/10/1946 Hội nghị quân sự tồn quốc của ðảng họp dưới sự chủ tọa của Tổng bí thư Trường Chinh chuẩn bị một cách cụ thể hơn cho cuộc kháng chiến tồn quốc Gần 1 năm tạm hịa hỗn, lực lượng của ta đã được xây dựng để bước vào một trận chiến đấu quyết liệt với quân thù

Từ hạ tuần tháng 11/1946 trở đi tình hình trở nên hết sức căng thẳng Trong khi ta vẫn kiên nhẫn tranh thủ hịa bình, thì thực dân Pháp quyết xâm

xơ đẩy ta vào chiến tranh Chúng tiếp tục thực hiện chính sách “việc đã rồi”

11

ðến cuối năm 1946 lực lượng vũ trang tập trung cĩ 30 trung đồn, tổng số quân là 8 vạn người

hòng ựặt lại ách thống trị của chúng lên ựất nước ta một lần nữa Ở Nam Bộ

và Nam Trung Bộ thực dân Pháp ựã tập trung quân tiến công vào các phòng tuyến của ta, thực hiện chắnh sách ựàn áp khủng bố nhân dân rất dã man

Ở miền Bắc, những ựám mây ựen chiến tranh của Pháp ngày một kéo ựến gần, chúng tìm cách gây hấn ựánh chiếm các thành phố chiến lược của

ta Ngày 24/11/1946 Pháp nổ súng ựánh chiếm các vị trắ xung yếu của ta ở Hải Phòng Cùng ngày Pháp tiến ựánh ta ở Lạng Sơn, chúng dùng cả trọng pháo, máy bay khu trục, thiết giáp ựể tấn công để bảo vệ thành phố thân yêu của mình, các ựơn vị tự vệ và bộ ựội tập trung ựã cùng nhân dân chiến ựấu diệt hàng trăm tên Pháp Sau mấy ngày chiến ựấu quyết liệt, do tương quan lực lượng không có lợi cho ta, nên quân ta ựã rút lui ra khỏi các thành phố và hình thành vòng vây giam chân quân Pháp ở các vị trắ này

Tại Hà Nội, từ ựầu tháng 12/1946 thực dân Pháp liên tiếp gây xung ựột với lực lượng vũ trang ta Sau vụ ựốt nhà thông tin ta ở phố Tràng Tiền, ngày 17/12/1946 Pháp gây ra vụ tàn sát ựồng bào ta ở phố Hàng Bún Ngày 18/12 Pháp chiếm cơ quan Bộ tài chắnh và Bộ giao thông công chánh, gây ra các

vụ xung ựột ở Long Biên, khu Cữ đông, khu Yên NinhẦ đêm 18/12 chúng gửi tối hậu thư buộc chắnh phủ nước ta phải giải tán lực lượng tự vệ chiến ựấu, giao quyền kiểm soát thủ ựô Hà Nội cho quân ựội Pháp Chúng ựe dọa nếu những ựòi hỏi ựó không ựược thực hiện thì ngày 20/12 quân ựội Pháp sẽ hành ựộng

Thực dân Pháp ựã xé bỏ tất cả các hiệp ựịnh chúng ựã ký kết với ta Chúng quyết gây ra cuốc chiến tranh xâm lược toàn bộ ựất nước ta Tổ quốc lâm nguy! Vận mệnh dân tộc bị ựe dọa! thực dân Pháp ựã buộc chúng ta phải ựứng lên chiến ựấu ựể bào vệ chắnh quyền cách mạng, bảo vệ ựộc lập và tự

do của Tổ quốc Vì vậy ngày 19/12/1946 Hội nghị Ban thường vụ Trung ương đảng họp tại Vạn Phúc (Hà đông) ựã quyết ựịnh phát ựộng cuộc kháng chiến toàn quốc

*

Sự nghiệp ựấu tranh ựể bảo vệ và củng cố chắnh quyền cách mạng những năm 1945 Ờ 1946 của dân tộc ta diễn ra vô cùng gay go và quyết liệt trên các mặt trận chắnh trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hóa tư tưởng Cuộc ựấu tranh này có vị trắ quan trọng ựặc biệt, ựó là khâu quyết ựịnh ựầu tiên trong quá trình ựấu tranh ựể giữ vững và phát triển thành quả của cách mạng tháng Tám, sự nghiệp củng cố và phát triển nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Có ựược những thắng lợi ựó là do toàn thể nhân dân Việt Nam ựã ựoàn kết chặt chẽ dưới ngọn cờ lãnh ựạo của đảng Có ựược thắng lợi ựó là do

Ộđảng ta, ựứng ựầu là Hồ Chủ tịch, với ựường lối chắnh trị vô cùng sáng suốt, vừ cứng rắn về nguyên tắc, vừa mềm dẻo về sách lược, ựã ựưa nước nhà vượt qua muôn vàn khó khăn tưởng như không sao vượt nổi Lúc thì tạm

hoãn với Pháp ựể ựuổi cổ quân Tưởng và quét sạch bọn phản ựộng tay sai của Tưởng, giành thời gian củng cố lực lượng, chuẩn bị toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, ựiều mà đảng ựã biết chắc là không thể nào tránh khỏiỢ Lê Duẩn ựã viết trong tác phẩm ỘDưới lá cờ vẻ vang của đảngẦỢ12

II KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP VÀ CAN THIỆP MỸ (1946-1954)

1 Phát triển thực lực, ựẩy mạnh cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện chống ựịch mở rộng chiến tranh (1946-1954)

a/ Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ và sự hình thành ựường lối kháng chiến của đảng cộng sản đông dương

Thực dân Pháp ựã trắng trợn xé bỏ hiệp ựịnh 6/3/1946 và Tạm ước 14/9/1946, chúng quyết tâm xâm lược nước ta một lần nữa Trước hành ựộng bội ước và xâm lược của Pháp, nhân dân ta chỉ còn một con ựường: Cầm vũ khắ ựứng lên kháng chiến bảo vệ nến ựộc lập tự do của Tổ quốc Theo quyết ựịnh của Ban thường vụ Trung ương đảng, chắnh phủ và Hồ Chủ tịch ựã phát ựộng cuốc kháng chiến trong toàn quốc chống pháp xâm lược

Ngày 20/12/1946 Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến cùa Hồ Chủ tịch ựã truyền ựi khắp cả nước

ỘHỡi ựồng bào toàn quốc

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta ựã nhân nhượng Nhưng chúng

ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa

Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ không chịu mất nước, nhất

ựịnh không chịu làm nô lệ

Hỡi ựồng bào! Chúng ta phải ựứng lên!

Bất kỳ ựàn ông ựàn bà, bất kỳ người già người trẻ, không chia tôn giáo, ựảng phái, dân tộc, hễ là người Việt Nam thì phải ựứng lên ựánh thực dân Pháp, cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc thuổng, gậy gộc, ai cũng phải ra sức chống thực dân cứu nước

Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!

Giờ cứu nước ựã ựến! Ta phải hy sinh ựến giọt máu cuối cùng ựể giữ gìn ựất nước Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất ựịnh về dân tộc taỢ

12

Lê Duẩn, Dưới lá cờ vẻ vang của đảngẦ, ST H 1970, tr 31

Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ tịch thể hiện ý chắ của cả dân tộc ta, dù phải hy sinh gian khổ, quyết kháng chiến ựến cùng

ựể bảo vệ nền ựộc lập dân tộc vừa mới giành ựược Lời kêu gọi ựã nêu lên một cách khái quát mục tiêu cơ bản của cuộc kháng chiến, tư tưởng quyết chiến quyết thắng của dân tộc Việt Nam, quan ựiểm chiến tranh nhân dân, toàn dân ựánh giặc của cuộc kháng chiến

20 giờ 03 phút ngày 19/12/1946 công nhân nhà máy ựiện Yên Phụ phá máy, toàn thành phố Hà Nội bị cắt ựiện Hiệu lệnh cuộc kháng chiến toàn quốc bắt ựầu từ tiếng súng của quân dân ta ở Hà Nội ựêm 19/12/1946

Ngày 22/12/1946 Ban thường vụ Trung ương đảng ra chỉ thị ỘToàn dân kháng chiếnỢ, nêu lên một cách toàn diện những tư tưởng về ựường lối, phương châm chiến lược của cuộc chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chắnh và nhất ựịnh thắng lợi Trên

cơ sở ựó, ựồng chắ Trường Chinh viết loạt bài ựăng trên báo Sự thật Ờ cơ quan ngôn luận của Trung ương đảng cộng sản đông Dương bàn về những vẫn ựề cơ bản của ựường lối kháng chiến Từ các bài viết ấy ựến tháng 9/1947, tác phẩm Ộ Kháng chiếnỢ nhất ựịnh thắng lợi

Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ tịch, chỉ thị ỘToàn dân kháng chiếnỢ của đảng, tác phẩm ỘKháng chiến nhất ựịnh thắng lợiỢ của ựồng chắ Trường Chinh, là những văn kiện lịch sử quan trọng vạch ra các vấn ựề cơ bản và có cơ sở khoa học về mục ựắch, tắnh chất, nội dung, phương châm, triển vọng tất thắng của cuộc kháng chiến

Thực dân Pháp tiến hành cuộc chiến tranh nhằm thôn tắnh nước ta, duy trì quyến lợi thuộc ựịa của chúng ở đông dương, ựó là cuộc chiến tranh phi nghĩa, chiến tranh xâm lược, ngày càng bị nhân dân Pháp và nhân dân tiến bộ trên thế giới lên án, chúng ngày càng bị cô lập và suy yếu Còn nhân dân ta ựể bảo vệ nền ựộc lập, thống nhất, dân chủ, phải cương quyết ựứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp và bọn tay sai của chúng đó là cuộc chiến tranh tự vệ, chiến tranh chắnh nghĩa và tiến

bộ vừa ựể chống lại xâm lược giành giải phóng cho dân tộc, vừa ựể từng bước thực hiện nhiệm vụ dân chủ, ựem lại ruộng ựất cho nông dân Cuộc kháng chiến ựó do toàn dân tiến hành Mọi người yêu nước Việt Nam không phân biệt ựều có nghĩa vụ và quyền lợi tham gia để có cuộc kháng chiến toàn dân, đảng và chắnh phủ phải ựộng viên, tổ chức lực lượng, lãnh ựạo toàn dân chiến ựấu theo khẩu hiệu ỘMỗi người dân là một người lắnh, mỗi phố là một mặt trận, mỗi làng là một pháo ựàiỢ

Tắnh chất toàn dân của cuộc kháng chiến có quan hệ mật thiết với kháng chiến toàn diện Cuộc kháng chiến ựó không chỉ diễn ra trên mặt trận quân sự mà trên tất cả các mặt trận kinh tế, chắnh trị, văn hóaẦ

Về quân sự phải ra sức tiêu diệt lực lượng địch, bồi dưỡng lực lượng

ta, tiến lên quét địch ra khỏi nước ta, lấy lại tồn bộ đất nước Muốn kháng chiến thành cơng phải cĩ lược lượng vũ trang hùng hậu gồm 3 thứ quân bộ đội chính quy, bộ đội địa phương và dân quân du kích Quân đội

đĩ từ nhân dân mà ra, phát triển từ khơng đến cĩ, từ nhỏ đến lớn, từ yếu đến mạnh Về tác chiến cũng gồm 3 hình thức cơ bản: du kích chiến, vận động chiến, trận địa chiến, trong đĩ du kích chiến là lối đánh phổ biến nhất

Về chính trị, phải giữ vững và tăng cường khối đồn kết tồn dân trong mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của nhân dân tiến bộ trên thế giới ðể thực hiện nhiệm vụ đĩ phải ra sức củng cố nhà nước dân chủ nhân dân, củng cố bộ máy lãnh đạo cuộc kháng chiến, củng cố hậu phương kháng chiến

Về minh tế phải ra sức xây dựng nền kinh tế kháng chiến trên hai nguyên tắc vừa kháng chiến vừa kiến quốc và tự cung tự cấp về mọi mặt nhằm mục đích bảo đảm cung cấp cho mặt trận, cho tồn dân kháng chiến lâu dài, đồng thời phải ra sức phá hoại kinh tế địch

Về văn hĩa phải đánh đổ nền văn hĩa ngu dân của thực dân Pháp, xây dựng nền văn hĩa mới dân tộc, khoa học và đại chúng Tất cả mọi hoạt động văn hĩa kháng chiến phải nhằm vào khẩu hiệu “Yêu nước và căm thù giặc”, phải kích thích chí anh hùng của tập thể và cá nhân… Xuất phát từ so sánh lực lượng giữa ta và địch lúc đĩ, chúng ta chủ trương đánh lâu dài, cừa đánh vừa giữ gìn, bồi dưỡng lực lượng ta, chuyển yếu thành mạnh, ra sức đánh tiêu hao, tiêu diệt lực lượng địch, làm cho chúng hao mịn và kiệt quệ rệu rã, từ mạnh chuyển thành yếu, từ thắng chuyển thành bại

Cuộc kháng chiến lâu dài này chỉ do nhân dân ta tự làm lấy Chúng

ta lấy sức mạnh vật chất, tinh thần trong nguồn vơ tận của chính ngay tính chất chính nghĩa, tiến bộ của cuộc chiến tranh nhân dân của dân tộc ta Dựa vào sức mình là chính cũng là một phương châm cơ bản của ta trong cuộc kháng chiến này

Trên đây là những nội dung cơ bản trong đường lối kháng chiến của ðảng và chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hịa Với đường lối đĩ, quân dân ta đã cĩ vũ khí sắc bén, niềm tin vững chắc để chống lại cuộc chiến tranh xâm lược của Pháp, đưa kháng chiến đến thắng lợi hồn tồn

b/ Cuộc chiến đấu kìm giữ địch ở các đơ thị trong những ngày đầu kháng chiến

Theo mệnh lệnh kháng chiến của Hồ Chủ tịch, đêm 19/12/1946 quân dân cả nước ta nhất tề vùng dậy với khí thế xung thiên, tiến cơng mạnh

mẽ vào quân xâm lược để bảo vệ độc lập tự do cho Tổ quốc

Thủ ựô Hà Nội ựã mở ựầu tiến súng kháng chiến toàn quốc Cuộc kháng chiến ở ựây không những có tác dụng cổ vũ cả nước trong những ngày ựầu kháng chiến, mà còn có tác dụng giam chân ựịch trong thời gian cần thiết, ựể hoàn thành những công việc chuẩn bị và triển khai lực lượng cho cuộc kháng chiến trường kỳ

Bộ tổng tư lệnh ựã vạch kế hoạch tác chiến với yêu cầu giữ vững trận ựịa Thủ ựô ắt nhất trong 15 ngày Chiều ngày 19/12/1946 Bộ chỉ huy mặt trận Hà Nội ựược phổ biến tình hình khẩn cấp và trao nhiệm vụ sẵn sang chiến ựấu tự vệ 20 giờ ngày 19/12 quân dân Hà Nội nổ súng chiến ựấu điện từ nhà máy ựiện Yên Phụ phụt tắt, pháo từ các pháo ựài Láng, Xuân Tảo, Bạch Mai bắn vào nội thành Trên các ựường phố, lực lượng

tự vệ, công nhân ựã nổ mìn, chặt cây, ngả cột ựènẦ; công nhân xe ựiện ựẩy toa xe làm chướng ngại vật Cuộc chiến ựấu ngay từ ựầu ựã diễn ra ác liệt, nhất là ở nhà dầu Shell, phố Khâm Thiên, ga Hàng Cỏ, ựầu cầu Long Biên, phố Hàng đậu, khu vực Bắc Bộ Phủ, ựồn Thủy, thành Cửa đông, rạp Magiêtắch, nhà Thị Chắnh, khu chợ Hôm, khu Lò Lợn, Hàng Bông, Hàng Trống, Hàng Da, trường bay Bạch MaiẦ Ngay ngày chiến ựấu ựầu tiên quân dân Hà Nội ựã biểu thị tinh thần ỘQuyết tử cho Tổ quốc quyết sinhỢ với thái ựộ bình tĩnh và quả cảm, chuẩn bị sẵn sàng ựón nhận các ựợt phản công với quy mô lớn hơn và ác liệt hơn của ựịch

đến ngày 30/12/1946, ựịch có thêm viện binh ựã ựánh ra ngoại thành trên một phạm vi rộng từ Vĩnh tuy ựến Ô Cầu Dền, Kim Liên, Ô Chợ Dừa, Kim Mã, Ngọc Hà, Thụy Khê và Yên Phụ với vòng cung dài hơn 10km Quân dân Hà Nội ựã chiến ựấu quyết liệt ngăn chặn ựịch từng bước ở vòng ngoài Bên trong dân quân liên khu 1 kiên cường bám trụ ựánh ựịch ở phắa sau Cuộc chiến ựấu quyết liệt ựó ựã càng làm cho quân

ta thêm dày dạn kinh nghiệm và trưởng thành về nhiều mặt Ngày 7/1/1947, trung ựoàn liên khu 1 chắnh thức ựược thành lập và ựến Hội nghị quân sự toàn quốc ngày 12/1/1947 quyết ựịnh tặng trung ựoàn liên khu 1 danh hiệu ỘTrung ựoàn Thủ ựôỢ, gắn liền với chiến công của trung ựoàn trong những ngày ựầu tiên toàn quốc kháng chiến ở Hà Nội

Trung tuần tháng 2/1947, ựịch lại mở những cuộc tấn công mới nhằm chia cắt liên khu 1 và tiêu diệt trung ựoàn Thủ ựô Ở ựây ta và ựịch quần nhau dữ dội, giành giật từng căn nhà, từng thang gác địch cho máy bay ném bom phố Hàng Thiếc, Hàng Cót, Hàng Lược, Hàng đường, khu chợ đồng XuânẦ Ác liệt nhất là ở khu chợ đồng Xuân, các chiến sĩ trung ựoàn Thủ ựô ựã quần với nhau ựịch ở từng góc chợ, từng quầy hàng Cuộc chiến ựấu của quân dân liên khu 1 ngày càng trở nên khó khăn, chật vật; phạm vi hoạt ựộng của ta bị thu hẹp, nguồn dự trữ hậu cần ngày càng ắt dần; lực lượng phối hợp chiến ựấu ở ngoại thành ngày càng

xa hơn, trong khi ựịch lại ựược tăng viện và ựóng thêm nhiều vị trắ dày ựặc, bao vây liên khu 1, nơi ựóng quân của trung ựoàn Thủ ựô

Trước tình hình mới, Bộ tổng chỉ huy ựã ra lệnh cho Bộ hỉ huy mặt trận Hà Nội cho Trung ựoàn Thủ ựô rút khỏi liên khu 1 về hậu phương kháng chiến

Nửa ựêm 17/2/1947, Trung ựoàn Thủ ựô ựã thực hiện một cuộc rút quân thần kỳ vượt khỏi vòng vây các ựồn bót ựịch, ựem theo cả trẻ em, người bệnh, thương binh, máy móc, dụng cụ sử chữa máy vũ khắ v.vẦ trở về hậu phương an toàn đến trưa ngày 18/2/1947, Trung ựoàn Thủ ựô

ựã về tới Văn Hoành, Long Tựu thuộc ựịa phận Phúc Yên trước sự ựón tiếp niềm nở của ựồng bào hậu phương kháng chiến

Với tinh thần kháng chiến anh dũng tuyệt vời, quân dân Hà Nội ựã quyết giữ từng tấc ựất, từng căn nhà, ựánh nhau với ựịch gần 200 trận, giết và làm bị thương hàng ngàn tên ựịch, phá hủy hàng chục xe cơ giới, bắn rơi và phá hủy 5 máy bay, thu nhiều ựạn dược và quân trang quân dụng, phá tan âm mưu của giặc Pháp ựịnh tiêu diệt quân chủ lực của ta, tiêu diệt các cơ quan ựầu não của đảng và chắnh phủ Trải qua 2 tháng chiến ựấu trong ựiều kiện so sánh lực lượng chênh lệch về phắa ựịch13, quân dân Thủ ựô Hà Nội ựã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giam chân ựịch trong thành phố một thời gian dài ựể hậu phương kịp thời huy ựộng lực lượng kháng chiến, di chuyển ựược kho tàng, công xưởng về chiến khu, bào vệ cho Trung ương đảng, chinh phủ về căn cứ ựịa lãnh ựạo kháng chiến

Cùng với Hà Nội, các thành phố khác ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ quân dân ta ựã chiến ựấu và giam chân ựịch gây cho chúng nhiều khó khăn khốn ựốn

Ở Nam định, cuộc chiến diễn ra ác liệt Quân dân thành phố và các tỉnh lân cận ựã dồn khoảng trên 600 tên ựịch ựược trang bị ựầy ựủ vào khu nhà máy sợi và bao vây chúng ngót 3 tháng liền từ 19/12/1946 Ờ 12/3/1947 địch ựã mở nhiều ựợt phá vây nhưng ựã bị ta ựánh lui bắt chúng phải quay về cố thủ Có quân ựến cứu viện, ựịch lại tiếp tục phản kắch Sau một tuần chiến ựấu liên tục, ựể tránh một cuộc chiến ựấu bất lợi, phải chống ựịch cả hai mặt trong ựánh ra ngoài ựánh vào, ngày 12/3/1947 quân ta ựã rút lui khỏi thành phố ựể bảo toàn lực lượng

Ở Vinh (Nghệ An) ngay từ ựầu quân dân ta ựã buộc ựịch phải ựầu hàng

Ở Huế, lực lượng ựịch ở ựây có khoảng 1000 quân ựóng ở Mang

Cá, ựồn đội Cung, ựồn Phan đình PhùngẦ Lúc 2 giờ 30 phút sang ngày 20/12/1946 quân dân Thừa Thiên Huế ựã tấn công vào các vị trắ ựịch ở khu Cầu Ga, cầu Tràng Tiền, cầu An Cựu, khách sạn Thanh Minh, trường

13 Lực lượng chủ lực của ựịch ựông hơn gấp 3 lần, vũ khắ bộ binh nhiều hơn ta gấp 9 lần, pháo binh hơn 5 lần

Khải định, khách sạn Morin, trường Thiên Hựu (Providence)Ầ Tiếng súng tiến công ựồng loạt của quân dân thành phố Huế ngay ựêm ựầu tiên

ựã diễn ra rất anh dũng và quyết liệt Kết hợp tiến công với bao vây ựịch, quân dân thành phố ựã dựng ựầy các chiến lũy trên ựường phố, phá cầu cống, tổ chức bắn tỉa gây cho ựịch nhiều khó khăn lúng túng

Trước tình hình ựó, Bộ chỉ huy quân ựội Pháp ở đông Dương ựã quyết ựịnh tập trung lực lượng ựể ứng cứu, giải vây cho quân của chúng ở Huế, ựồng thời mở rộng vùng chiếm ựóng ra cả 3 tỉnh Thừa Thiên, Quảng Trị và Quảng Bình Trước cuộc hành quân quy mô lớn của ựịch, trong khi lực lượng ta còn nhỏ, không thể ựương ựầu với quân ựịch mạnh hơn, ngày 8/2/1947 ta phải rút lui khỏi thành phố ựể bảo toàn lực lượng

Sau 50 ngày ựêm bao vây và tiến công ựịch quân dân thành phố Huế

ựã diệt ựược trên 200 ựịch, hạ 1 máy bay, phá 3 xe thiết giáp, nhiều xe vận tải, thu một số súng ựạn Quân dân thành phố Huế ựã nêu cao tinh thần quyết tử cho ựộc lập tự do, mở ựầu cho phong trào kháng chiến của Bình Trị Thiên khói lửa và anh hùng

Ở đà Nẵng, cho ựến giữa tháng 12/1946 số quân ựịch tăng lên 6.500 tên Sáng 20/12/1946, chống lại cuộc tấn công của ựịch nhằm ựánh bật lực lượng ta ra khỏi thành phố, cuộc chiến ựấu của quân dân ta nổ ra rất quyết liệt Ta cắt ựứt ựường liên lạc của chúng từ thị xã ựến sân bay, diệt khoảng 2 trung ựội ựịch Cho ựến cuối tháng 12/1946, ta ựã ựánh lui nhiều cuộc phá vây của Pháp đầu tháng 1/1947, ựịch tăng viện, cho 2000 quân ựổ bộ giải vây thành phố Trong hoàn cảnh ựó, Vệ quốc quân và tự

vệ rút ra ngoài phối hợp với quân dân các huyện Hòa Vang, đại Lộc, điện Bàn lập vành ựai bao vậy đà Nẵng

Ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ chiến tranh du kắch ựã ựược ựẩy mạnh, ựánh phá các cơ sở hậu cần như các kho xăng, kho ựạn ở trong lòng ựịch; ựánh ựịch trên các tuyến giao thông; ựường sắt Sài Gòn Ờ Mỹ Tho bị ta cắt ựứt nhiều ựoạn

Bộ ựội chủ lực và dân quân du kắch phối hợp bước ựầu phá chiến thuật Ộtháp canh De LatourỢ của ựịch Nhân dân thành phố Sài Gòn Chợ Lớn Ờ Gia định ựã ựẩy mạnh mọi hoạt ựộng kháng chiến Công nhân các

xắ nghiệp ựấu tranh chống ựàn áp, khủng bố, ựòi cải thiện sinh hoạt Anh chị em trắ thức thành phố ựấu tranh ựòi chắnh phủ Pháp phải ựàm phán với chắnh phủ kháng chiến do Hồ Chủ tịch lãnh ựạo Hàng ngàn anh chị

em công nhân, học sinh, tri thức công chứcẦ ựã bỏ thành phố ra bưng biền tham gia kháng chiến

Trong những tháng ựầu tiên của cuộc kháng chiến toàn quốc với ý chắ vì ựộc lập tự do của Tổ quốc, quân và dân ta ựã giành lấy thế chủ ựộng tiến công, bao vây giam chân ựịch ở Thủ đô Hà Nội và các thành phố khác Ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ, chiến tranh du kắch ựã tiêu hao

và phân tán lực lượng ựịch Nhìn chung trong cả nước, cuộc chiến ựấu của quân và dân ta ựã gây cho ựịch nhiều khó khăn, thiệt hại Song ựế quốc Pháp là một nước có tiềm lực về kinh tế và quân sự mạnh hơn ta Sau một thời gian bị ựộng phòng ngự trong các thành phố, ựầu năm 1947, ựược viện binh từ Pháp sang, một số quân rút bớt từ Nam Bộ ra, bộ chỉ huy quân ựội Pháp cho mở các cuộc hành quân giải vây ở các thành phố,

mở rộng phạm vi chiếm ựóng của chúng ở các ựô thị và ựường giao thông chiến lược

Ở Bắc Bộ, ựầu tháng 1/1947, từ Lai Châu, Tuần giáo ựịch tiến về ựánh chiếm Sơn La, rồi tiến xuống Yên Châu, Mộc Châu, Suối Rút Cuối tháng 1/1947, ựịch giải vây Hải Dương, ựánh thông con ựường số 5, nối liên lạc Hải Phòng-Hải Dương-Hà Nội Tháng 2/1947 ựịch chiếm thị xã Quảng Yên Tháng 3/1947, chúng ựánh chiếm Uông Bắ, Tràng Bạch, đông Triều để mở rộng khu chiếm ựóng xung quanh Hà Nội, tháng 3/1947 ựịch ựánh chiếm Cổ Loa (đông Anh), Hà đông Chúng mở cuộc hành quân lớn ựánh Xuân Mai, Hòa Bình, Chợ Bờ, Mộc Châu chiếm ựóng ựường số 6 nhằm nối liền Hà Nội-Hòa Bình- Sơn La qua Sầm Nưa (Lào), chia cắt khu IV với Việt Bắc

Ở Bình Trị Thiên, ựịch từ Xê Pôn (Lào) tiến về Lao Bảo, ựánh xuống đông Hà (2/1947) nhằm kiểm soát ựường số 9 địch ựổ quân chiếm ga Lăng Cô (tháng 1/1947) giải vây cho Huế (2/1947) và ựánh thông liên lạc giữa Huế, đà Nẵng Từ thành phố Huế, ựịch ựánh chiếm thị

xã Quảng Trị nối ựường liên lạc với đông Hà Sau ựó ựịch ựánh ra Quảng Bình, chiếm thị xã đồng Hới và một số huyện khác Cho ựến cuối tháng 2/1947, quân pháp ựã kiểm soát ựược một vùng rộng lớn ở Bình Trị Thiên và Quảng Nam, nối ựược Bình Trị Thiên với Trung Lào qua con ựường số 9

Trước tình hình ựịch ựược tăng viện, mở các cuộc tiến công ồ ạt, nắm vững tư tưởng ựánh lâu dài, sau khi ựã hoàn thành nhiệm vụ tiêu hao

và giam chân ựịch trong các thành phố một thời gian, quân ựội ta ựã rút

về nông thôn rộng lớn vừa chặn ựịch, tiêu hao lực lượng của chúng, vừa giúp ựỡ ựồng bào tản cư, vừa bảo vệ cơ quan chắnh quyền và các ựoàn thể cách mạng

Chiến tranh lan rộng ựã gây thêm cho ta nhiều khó khăn song không thể lay chuyển ựược quyết tâm kháng chiến lâu dài nhưng nhất ựịnh thắng của dân tộc Việt Nam

c/ Xây dựng thế trận kháng chiến lâu dài, phá vỡ kế hoạch tấn công Việt Bắc của ựịch

Phối hợp với cuộc chiến ựấu anh dũng và quyết liệt nhằm tiêu hao và giam chân ựịch trong các ựô thị, quân và dân cả nước tranh thủ thực hiện các nhiệm vụ di chuyển cơ quan, kho tàng, máy móc, ổn ựịnh nơi ăn chốn

ở và sinh hoạt cho đồng bào tản cư, xây dựng thế trận kháng chiến lâu dài Các cơ quan Trung ương ðảng, chính phủ, mặt trận… rút khỏi Hà Nội, đến đầu tháng 3/1947 đã lên đến căn cứ địa Việt Bắc, Việt Bắc trở thành căn cứ địa của cả nước trong kháng chiến với niềm tin tất thắng của nhân dân việt Nam

Với ý chí thà hi sinh tất cả chứ nhất định khơng chịu mất nước, khơng chịu làm nơ lệ, nhân dân đã tự tay mình phá cầu cống đường xá, nhà cửa…14 Ở những nơi địch cĩ thể chiếm đĩng lập căn cứ chống lại kháng chiến Việc phá hoại nhà cửa và các cơng trình cơng cộng là một

hy sinh lớn thể hiện quyết tâm kháng chiến với niềm tin tất thắng của nhân dân Việt Nam

Sau khi rút khỏi các thành phố lớn và các vùng địch chiếm đĩng, đồng bào tản cư về nơng thơn đã được ðảng, chính phủ các cơ quan đồn thể ở địa phương tổ chức giúp đỡ nơi ăn chốn ở, việc làm Riêng ở Trung

Bộ, trong năm 1947, cĩ 82.000 đồng bào tản cư đã cĩ chỗ ở và việc làm Nhiều trại sản xuất của đồng bào tản cư đã được thành lập Nhân dân ở các vùng tự do phát huy truyền thống đồn kết đùm bọc lẫn nhau trong hoạn nạn, nhường cơm sẻ áo, thương người như thể thương thân Cơng tác “tiêu thổ” để kháng chiến đã cĩ tác dụng ngăn chặn một phần các hoạt động hành quân càn quét của địch vào hậu phương của ta Phá hoại để kháng chiến là một chủ trương đúng, song trong việc thực hiện cụ thể cĩ lúc, cĩ nơi đã phá hoại một các tràn lan làm thiệt hại đến tài sản của nhân dân và của nhà nước

Trong những ngày đầu kháng chiến, giai cấp cơng nhân đã đem hết sức mình bảo vệ và di chuyển máy mĩc, nguyên vật liệu về vùng an tồn của nơng thơn rừng núi ở khu V, khu IV, các tỉnh Việt Bắc tiếp tục sản xuất, hàng vạn tấn nguyên vật liệu đã vượt qua bao nhiêu đoạn đường bị phá hoại, qua nhiều sơng suối, đèo cao, núi non hiểm trở được chuyển về hậu phương an tồn Số máy mĩc và nguyên vật liệu đĩ tuy ít ỏi nhưng

đĩ là cơ sở vật chất quý giá để xây dựng nên nền kỹ thuật quốc phịng và một số ngành cơng nghiệp, tiểu thủ cơng đáp ứng một phần nhu cầu vũ khí, đạn dược cho các lực lượng vũ trang và nhu cầu sinh hoạt đời sống tối thiểu của nhân dân như vải, giấy, xà phịng, muối, diêm…

Trên mặt trận nơng nghiệp, chính phủ đã ban hành các chính sách để duy trì và phát triển sản xuất đẩy mạnh thực hiện việc giảm tơ 25%, chia ruộng đất của thực dân Pháp và việt gian cho nơng dân cày cấy, vận động thành lập các tổ đổi cơng, vần cơng để giải quyết khĩ khăn về thiếu nhân cơng ở nơng thơn, đảm bảo kịp thời vụ sản xuất Các lực lượng vũ trang

14 Kể từ ngày 19/12/1946, ta đã phá 1536km đường sắt,74553 cầu, 59100 nĩc nhà, 84 đầu máy xe lửa và

868 toa xe…

ựịa phương có phương pháp ựánh ựịch ựể bảo vệ sản xuất, giúp nhân dân nhanh chóng thu hoạch mùa màng, cất giấu lúa gạo

Giai cấp nông nhân ựã phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khắc phục mọi khó khăn về thiên tai và dịch họa, bồi ựắp sửa chữa lại hệ thống thủy lợi, ựê ựiều, bảo ựảm tưới tiêu ựể sản xuất, chống lũ lụt, ựẩy mạnh sản xuất nông nghiệp năm 1947, sản lượng lúa ựã lên ựến 2.189.880 tấn (1946 ựạt chưa ựầy 2.000.000 tấn) Phong trào tăng gia sản xuất diễn ra sôi nổi khắp nơi góp phân xây dựng tiềm lực kinh tế cho kháng chiến Các cơ quan thương nghiệp của nhà nước ựã cố gắng ựể ổn ựịnh ựời sống sinh hoạt của nhân dân, tiếp tế phục vụ bộ ựội và bộ máy nhà nước các cấp Nha tiếp tế ựược thành lập có nhiệm vụ thu mua, dự trữ, và phân phối thóc gạo, muối, vải, ựảm bảo nhu cầu ăn, mặc cho lực lượng vũ trang và nhân dân ở hậu phương

Về chắnh trị, ựể bộ máy nhà nước phát huy ựược hiệu lực trong ựiều kiện chiến trường bị chia cắt, chắnh phủ quyết ựịnh chia nước thành 14 khu chắnh Trung ương chỉ ựạo các cấp bằng một hê thống giao thông liên lạc khá chặt chẽ, các ủy ban hành chắnh ựược chắnh quyền thành Ủy ban kháng chiến hành chắnh thực hiện cả hai nhiệm vụ kháng chiến và kiến quốc Khối ựoàn kết toàn dân, sức mạnh chắnh trị của cuộc kháng chiến ựược củng cố Mặt trận Liên Việt thu hút ngày càng rộng rãi các tầng lớp nhân dân yêu nước, các nhân sĩ ựi vào kháng chiến

Về quân sự, Hội nghị quân sự tháng 1/1947 của đảng ựã quyết ựịnh tăng cường mọi mặt cho công tác xây dựng quân ựội Lực lượng bộ ựội chủ lực của bộ quốc phòng và của khu ựược bổ sung phát triển, ựược huấn luyện về chắnh trị quân sự Cạnh ựó đảng nhà nước ta hết sức quan tâm xây dựng phát triển lực lượng ựịa phương Tháng 2/1947, Bộ quốc phòng ra thông tư thống nhất lực lượng nửa vũ trang dưới tên gọi là dân quân đường lối toàn dân vũ trang, toàn dân ựánh giặc có lực lượng vũ trang cách mạng gồm ba thứ quân ựã ựược thể hiện ngay từ ngày ựầu kháng chiến toàn quốc Vai trò lãnh ựạo tuyệt ựối của đảng trong quân ựội ựược củng cố, hệ thống tổ chức đảng từ quân ủy Trung ương ựến cơ

sở chi bộ ựược xây dựng

Về tác chiến, từ thực tiễn cuộc chiến ựấu của lực lượng vũ trang Nam Bộ năm ựầu tiên sau cách mạng tháng Tám và cuộc chiến ựấu giam chân ựịch ở các thành phố ựầu 1947, Trung ương ựã chỉ rõ sự cần thiết phải nhanh chóng và tắch cực chuyển sang chiến thuật du kắch vận ựộng chiến ựể tránh thiệt hại của ta

Hậu phương và căn cứ ựịa là nhân tố thường xuyên quyết ựịnh thắng lợi trong chiến tranh Ngoài căn cứ ựịa Việt Bắc, nhiều căn cứ ựịa nhỏ khác ựược hình thành trong toàn quốc đó là vùng tự do của liên khu IV: gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh; vùng tự do liên khu V: gồm một

phần Quảng Nam, các tỉnh Quảng Ngãi, Bình định, Phú Yên, Ninh Thuận, ựó là chiến khu các tỉnh, liên tỉnh ở Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, miền đông và miền Tây Nam Bộ để trở thành chỗ dựa vững chắc của lực lượng vũ trang và bộ máy lãnh ựạo kháng chiến, các căn cứ ựịa ựó phải ựược xây dựng về các mặt chắnh trị, quân sự, kinh tế, văn hóa

Mặt trận văn hóa giáo dục cũng ựược xây dựng và phát triển phù hợp với ựiều kiện kháng chiến Hội nghị cán bộ tháng 4/1947 của đảng

ựã ựề ra nhiệm vụ phải tiếp tục phát triển phong trào bình dân học vụ, thanh tán nạn mù chữ cho nhân dân, mở trường ở các vùng dân tộc thiểu

số Sự nghiệp giáo dục ựào tạo nhân tài cho kháng chiến về tất cả các ngành, trước hết là y tế, canh nông, quân giới, ngoại giao, thương mại ; công tác tuyên truyền kháng chiến sáng tác thơ ca nhạc kịch giáo dục yêu nước, chống văn hóa ngu dân của Pháp cũng ựược coi trọng Trên cơ sở

ựó mặt trận văn hóa ựược chấn chỉnh một bước, nhất là từ sau năm 1947 khi các căn cứ kháng chiến ựược củng cố, hoạt ựộng kháng chiến tiến triển mạnh

Với những cố gắng vượt bậc trên ựây, đảng và chắnh phủ ta ựã lãnh ựạo và tổ chức nhân dân cả nước ra sức xây dựng lực lượng kháng chiến trên các mặt trận quân sự kinh tế văn hóa xã hội, bước ựầu xác lập nên công trình cuộc kháng chiến toàn dân toàn diện

d/ Chiến thắng Việt Bắc thu ựông 1947

Sau gần một năm kể từ ngày kháng chiến toàn quốc bùng nổ, thực dân Pháp tuy chiếm ựược cá thành phố và ựường giao thông chiến lược, phạm vi chiếm ựóng của chúng ựược mở rộng, song chúng không thực hiện ựược ý ựồ tiêu diệt lực lượng kháng chiến của ta; ngược lại chúng bị sức kháng cự mãnh liệt của quân dân ta, lực lượng chúng bị hao mòn, phân tán Nhân dân Pháp phản ựối chiến tranh xâm lược, nội bộ chắnh giới Pháp mâu thuẫn, phong trào giải phóng dân tộc ở các thuộc ựịa Ma-ựa-gat-ca, An-giê-ri, Ma-rốc ựã gây thêm cho Pháp nhiều khó khăn Pháp không dễ dàng huy ựộng lực lượng chi viện cho quân ựội của chúng ở đông Dương

Về phắa ta, do ựịch ở rộng phạm vi chiếm ựóng nên kháng chiến gặp nhiều khó khăn, song lực lượng của ta vẫn dần dần tăng cường mọi mặt, tiếp tục các hoạt ựộng kháng chiến tiêu hao, tiêu diệt sinh lực ựịch làm cho húng bị sa lầy trong chiến tranh

Trước tình hình ựó tháng 4/1947 chắnh phủ Ramadier15 cử Bô-la (Bollaert) sang làm Cao ủy Pháp ở đông Dương thay đác-giăng-li-ơ Chắnh phủ Pháp vẫn theo ựuổi chiến tranh đông Dương với âm mưu mới chúng vừa tăng cường lực lượng quân sự, vừa lừa bịp chắnh trị, nhưng bộ

15

Thủ tướng LeỖon Blum ựổ, Ramadier lên thay tháng 1/1947

mặt hiếu chiến xâm lược sớm bị vạch trần trước chắnh sách ngoại giao của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muốn chấm dứt chiến tranh bằng ựàm phán16

Ngay khi ựến đông Dương Bô-la thực hiện nhiệm vụ chắnh trị là ra sức tập hợp bọn việt gian phản ựộng lập cái gọi là ỘMặt trận quốc gia thống nhấtỢ làm tay sai, xúc tiến âm mưu chuẩn bị thành lập chắnh phủ bù nhìn Trung ương Trong diễn văn ựọc tại Hà đông ngày 10/9/1947, Bô-la trắng trợn tuyên bố nước Pháp không công nhận quyền ựộc lập của Việt Nam Về quân sự Pháp cố gắng tập trung lực lượng chuẩn bị kế hoạch hành quân lớn ở Bắc Bộ ựể ựánh vào chủ lực và cơ quan ựầu não kháng chiến Va-luy Tổng chỉ huy quân ựội viễn chinh Pháp ở đông Dương quyết ựịnh rút bớt các ựồn bốt, bỏ bớt một số vùng chiếm ựóng, tập trung lực lượng cơ ựộng và phương tiện chiến ựấu cho cuộc tiến công lớn dự tắnh vào mùa thu ở Bắc Bộ Kế hoạch của Va-luy nhằm giải quyết chiến tranh đông Dương bằng quân sự trong vòng hai tháng

Hỗ trợ cho kế hoạch ựánh lên Việt Bắc, chắnh phủ Pháp tăng viện thêm hai vạn quân từ Pháp sang đông Dương lực lượng Pháp ở đông Dương lúc này khoảng 115.000 quân trong ựó ngụy binh 25.000 (khoảng 22%); ngoài ra chúng còn 6 tiều ựoàn pháo, 4 trung ựoàn thiết giáp, 100 máy bay và 77.000 tấn tàu chiến

Trước âm mưu quân sự và chắnh trị của Pháp, đảng, chắnh phủ và

Hồ chủ tịch ựã kêu gọi toàn dân tăng cường ựoàn kết, tắch cực chuẩn bị ựánh bại âm mưu mới của ựịch, ựưa cuộc kháng chiến tiến lên Ngày 15/9/1947, Ban thường vụ Trung ương đảng ra chỉ thị ỘBô-la nói gì ta phải làm gì?Ợ khẳng ựịnh lập trường trước sau như một của dân tộc ta trong cuộc kháng hiến này là ựộc lập thống nhất chỉ thị ựề ra nhiệm vụ cần kắp là: ựoàn kết toàn dân một cách rộng rãi và chặt chẽ hơn, ra sức tuyên truyền cổ ựộng ựể lột mặt nạ bọn thực dân xâm lược Pháp trước nhân dân ta, phải tắch cực chuẩn bị mọi mặt ựể ựối phó với cuộc tấn công

có thể lan rộng và ác liệt của ựịch Về mặt quân sự, phải chuẩn bị chống các cuộc hành quân của ựịch nhằm ựánh xuyên mũi dùi, ựánh vòng thật rộng, nhảy dù sâu vào hậu phương ta Phải phát triển dân quân và vũ trang nhanh chóng cho quân ta ựánh vào vùng sau lưng ựịch và các vùng ựịch kiểm soát, làm cho ựịch không thể dồn lực lượng tiến xa các thành phố lớn do chúng chiếm ựóng, phải phá tề trừ gian, gấp rút xây dựng làng kháng chiếnẦ

Quân dân cả nước ta nhất là ở Việt Bắc nêu cao quyết tâm chuẩn bị lực lượng sẵn sàng ựối phó với âm mưu uân sự của ựịch, quyết phá tan kế

16 Ngày 25/4/1947 Chắnh phủ ta gửi cho chắnh phủ Pháp thư ựề nghị ựình chiến và mở lại ựàm phán; Hồ Chủ tịch sẵn sàng tiếp Pôn Muýt cố vấn của Bô la ngày 12/5/1947

hoạch quân sự ựánh nhanh giải quyết nhanh của giặc Pháp trong Thu đông năm 1947

Sau nhiều tháng chuẩn bị, Va-luy ựã tập trung lực lượng gồm 1 sư ựoàn bộ binh, 2 tiểu ựoàn quân nhảy dù, 2 tiểu ựoàn công binh, 1 thủy ựội gồm 40 tàu chiến ca nô và một ựơn vị lắnh thủy ựánh bộ, 40 máy bay, 800

xe cơ giới cho cuộc tấn công Việt Bắc Mục ựắch của chúng nhằm:

Ớ đánh phá căn cứ ựịa chắnh của ta, tiêu ựiệt cơ quan ựầu não kháng chiến, tiêu diệt phần lớn chủ lực ta, chiếm ựóng biên giới Việt Ờ Trung triệt ựường liên lạc quốc tế của ta

Ớ Giành thắng lợi về quân sự ựể thống nhất lực lượng phản ựộng tiến tới thành lập chắnh phủ bù nhìn toàn quốc

Ớ Phá hoại các cơ sở kinh tế, kho tàng, mùa màng, cướp thóc lúa, triệt ựường tiếp tế hòng làm giảm khả năng chiến ựấu của

ta

Ngày 7/10/1947 Pháp huy ựộng 12000 quân chia thành 3 cánh tấn công Việt Bắc Sáng sớm 7/10 binh ựoàn quân dù do Sô-va-nhắc (Sauvagnac) chỉ huy ựổ quân xuống thị xã Bắc cạn, chợ Mới, Chợ đồn Cùng ngày binh ựoàn

cơ giới do Bo-phơ-rê(BeufreeỖ) chỉ huy từ Lạng Sơn ựánh lên Cao Bằng vòng xuống Bắc cạn, bao vây Việt Bắc phắa ựông và phắa Bắc Ngày 9/10 binh ựoàn hỗn hợp bộ binh và lắnh thủy ựánh bộ do côm-muy-nan(Communal) chỉ huy từ Hà Nội ngược sông Hồng, sông Lô lên Tuyên Quang ựến Chiêm Hóa ựể ựánh vào đại Từ, bao vây Việt Bắc ở phắa Tây Phạm vi chiến dịch bao gồm 12 tỉnh Các cánh quân ựịch hình thành những mũi thọc sâu vào Hậu Phương của ta với những gọng kìm dài từ 3 ựến

4 trăm km ựánh thẳng vào trung tâm căn cứ phắa Bắc

Dựa vào ưu thế về binh lực và phương tiện cơ ựộng, ựịch sử dụng lối ựánh tập kắch bất ngờ thọc sâu vào hậu phương của ta, tạo thành một thế bao vây, chia cắt, phân tán và ựẩy ta vào thế bị ựộng ựể tiêu diệt

Cuộc tấn công của giặc Pháp lên Việt Bắc ựã ựặt ra trước mắt chúng ta, trước hết là quân dân Việt Bắc những thử thách lớn Trước những âm mưu quân sự và chắnh trị mới của thực dân Pháp, Trung ương đảng, Chắnh Phủ

và Hồ Chủ tịch ựã kêu gọi toàn dân tăng cường ựoàn kết, tắch cực chuẩn bị lực lượng ựánh bại âm mưu mới của ựịch, ựẩy mạnh cuộc kháng chiến tiến lên

Ngày 15/10/1947, Thường vụ Trung ương đảng lại ra chỉ thị Ộ Phải phá tan cuộc tiến công mùa ựông của giặc PhápỢ Trên cơ sở ựánh giá những chổ yếu khi ựịch ựánh lên vùng rừng núi, ựịa hình hiểm trở, vận ựộng khó khăn, phải phân tán mỏng lực lượng, phải vận chuyển liên lạc và tiếp tế xa, không hợp khắ hậu dễ bị bệnh tật và dễ bị tiêu diệt Chỉ thị ựã rõ cuộc tấn công của

ựịch tuy rất mạo hiểm nhưng vì lực lượng có hạn nên sức tấn công của chúng

ào ạt lúc ựầu Nhiệm vụ của quân và dân ta là phải phá kế hoạch của ựịch, làm cho chúng bị thiệt hại nặng nề, không ngược lại ựược sau chiến dịch mùa ựông này, buộc ựịch phải chuyển sang thế thủ Chỉ thị ựã vạch ra phương hướng hành ựộng và phương thức tác chiến cụ thể cho các ựịa phương, các lực lượng vũ trang giành quyền chủ ựộng ựánh ựịch

Trên khắp các mặt trận, quân và dân ta ựã anh dũng chiến ựấu, tiêu hao tiêu diệt sinh lực ựịch, từng bước phá vỡ các gọng kìm của chúng Ở mặt trận ựường số 3, quân ta ựã ựánh ựịa lôi, phục kắch, tập kắch ựịch trên 20 trận lớn nhỏ ở Chợ Mới, Chợ đồng, Phú Thông, Phú Minh, cắt ựứt ựường tiếp tế của địch, buộc chúng phải rút quân khỏi Chợ đồn, chợ Rã vào cuối tháng 11/1947

ở mặt trận ựường số 14, ựã diễn ra nhiều trận phục kắch, ựặc biệt là trận phục kắch Bông Lau ngày 30/10/1947, quân ta ựã phá hỏng 27 xe, diệt hơn một ựại ựội ựịch, thu nhiều vũ khắ, ựạn dược, cắt ựường tiếp tế, không cho ựịch gặp ựội quân của Com-muy-nan, cô lập ựịch và cuối cùng buộc chúng phải rút quân khỏi bản Thi Hai gọng kìm đông và Tây của ựịch không khép lại ựược mà ựã bị bẻ gãy

Trên mặt sông Lô-Chiêm Hóa, quân và dân ta ựã liên tục chặn ựánh ựịch hàng chục trận Nổi bật là các trận đoan Hùng, Khoan Bộ và Khe Lau, ựánh chìm nhiều tàu chiến, ca nô, diệt nhiều ựịch

Phối hợp với Việt Bắc, ở các chiến trường trên toàn quốc ựã hoạt ựộng mạnh,kìm chế ựịch không cho chúng tập trung binh lực nhiểu vào chiến trường chắnh

Tại Nam bô, quân và dân ta giành quyền chủ ựộng ựánh ựịch nhiều trận, diệt nhiều ựịch ở các nơi như Long Xuyên, Tân An, Cà Mau, Rạch Giá, Hà Tiên, Châu đốc, Cần Thơ, Bạc Liêu, Sa đéc, Bến Tre, Mỹ Tho, Thủ Dầu Một, Biên Hòa v.vẦ Ở Sài Gòn, ựội danh dự ựã bắn chết tên việt gian Nguyễn Văn Sâm Ờ người ựứng ra thành lập chắnh phủ bũ nhìn làm tay sai cho Pháp

ở liên khu V, lực lượng vũ trang của ta ựã ựột kắch vào Ninh Hòa (8/10/1947), phục kắch ựịch ở trại Dầu (9/11/1947), tập kắch ựịch ở cửa biển Cam Ranh (7/12/1947)

Ở Hà Nội , ựội danh dự ựã diệt tên Việt gian Trương đình Tri gây tiếng vang lớn

Trước tình hình khó khăn do bị thiệt hại nhiều mặt trận, các cánh quân không gặp ựược nhau, các mục tiêu của chiến dịch không thực hiện ựược, buộc ựịch phải rút lui khỏi Việt Bắc, ựánh dấu một thất bại về chiến lược ựầu tiên trong cuộc chiến tranh xâm lược của chúng ở đông dương, mặc dù ựịch

có chiếm ựóng ựược một số ựịa ựiểm trên ựường số 3 và 4, phá ựược một số

kho tàng của ta, song những mục tiêu chủ yếu của ựịch ựều thất bại ựịch không tiêu diệt ựược cơ quan ựầu não của cuộc kháng chiến và bộ ựội chủ lực của ta, trái lại chúng ựã bị tiêu diệt mộ bộ phận sinh lực gồm 3.300 tên, làm bị thương 3.900 tên, ựầu hàng 270 tên, hạ 18 máy bay, bị ựốt 255 xe các loại, 38 ca nô và 16 tàu chiến bị ựánh chìm Ta thu ựược hai khẩu lựu pháo

105 ly, 3 ựại bác 75 ly, 42 mooc-chiê, 45 ba-ựô-ca, 16 khẩu tiểu pháo 20ly,1600 súng trường và hàng chục tấn quân trang quân dụng

đây là lần ựầu tiên trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, dân tộc Việt Nam với một lực lượng vũ trang cách mạng vừa mới xây dựng, trang bị rất thiếu thốn, trình ựộ kỹ thuật chiến ựấu còn non trẻ, ựã cùng toàn dân ựánh bại một kế hoạch quân sự lớn của ựịch, giáng một ựòn quyết ựịnh vào chiến lược ựánh nhanh, giải quyết nhanh của của chúng, buộc chúng phải chuyển qua ựánh lâu dài với ta Chiến thắng ở Việt Bắc ựã ựưa quân và dân ta bước sang một giai ựoạn mới

e/ đẩy mạnh cuộc kháng chiến toàn dân toàn diện (1948-1950)

* Thực dân Pháp buộc phải chuyển hướng chiến lược sang ựánh lâu dài

Sau khi thất bại trong chiến thuật ựánh nhanh thắng nhanh, từ ựầu năm

1948 thực dân Pháp ráo riết thực hiện chắnh sách Ộdùng người Việt ựánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranhỢ ựể chống lại cuộc chiến toàn dân, toàn diện và lâu dài của ta

Về quân sự, từ chỗ mở rộng phạm vi chiếm ựóng, thực dân Pháp quay

về củng cố vùng tạm chiếm, nhất là các ựô thị, các ựường giao thông chiến lược, các vùng kinh tế trù phú và ựông dân cư Từ chỗ thực hiện kế hoạch tiến công ở Bắc Bộ, ựịch quay về củng cố ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Bình Trị Thiên Từ chỗ mở các cuộc hành quân lớn nhằm tiêu diệt quân chủ lực của ta, ựịch chuyển sang thực hiện các cuộc hành quân nhỏ nhằm phá hoại kinh tế, ựánh phá ở các cơ sở kháng chiến của ta đồng thời chúng ra sức củng cố ngụy quyền, ựẩy mạnh bắt lắnh ựể mở rộng ngụy quân, tranh thủ sự viện trợ của Mỹ Lược lượng quân ựội Pháp ở đông Dương năm 1948 ựã lên ựến 163.000 quân, trong ựó có 80.000 ngụy quân (chiếm 49% quân số) Tướng Bơ-le-dô (Blaizot) ựược chắnh Phủ Pháp cử sang thay Va-luy Thực dân Pháp tổ chức các cuộc càn quét bình ựịnh vùng sau lưng ựịch ựể phá cơ

sở kháng chiến, ra sức bắt lắnh xây dựng ngụy quân, lập ngụy quyền Về tác chiến ựịch sử dụng chiến thuật càn quét kết hợp với việc ựóng quân bằng các

cứ ựiểm nhỏ, xây dựng từng hệ thống Ộcứ ựiểm nhỏ và ựội ứng chiến nhỏỢ Chiến thuật này ựược áp dụng vào việc bảo vệ các ựường giao thông, bảo vệ chắnh quyền bù nhìn ở cơ sở Chiến thuật này phát triển thành hệ thống tháp canh đờ-la-tua (De Latour), hệ thống hành lang an toàn của Xi-ze-rơ (Sizaire) đi ựôi với nó, ựịch còn dùng chiến thuật càn quét lớn với những ựơn vị ứng chiến lớn ựánh thọc vào sâu các chiến khu, vào hậu phương của

ta Với các chiến thuật trên ựịch hy vọng bình ựịnh ựược vùng chiếm ựóng, củng cố và tăng cường ựược lực lượng, mở rộng ựịa bàn chiếm ựóng ra các vùng ựông dân nhiều của, từng bước làm suy yếu ựối phương tiến lên giành thắng lợi về quân sự trên chiến trường

Về chắnh trị, thực dân Pháp ra sức tập hợp những phần tử phản nước hại dân làm thành một Ộmặt trậnỢ chống lại kháng chiến chúng thành lập nhiều chắnh phủ bù nhìn làm tay sai cho Pháp ựể chống lại chắnh phủ kháng chiến

do Chủ tịch Hồ Chắ Minh ựứng ựầu Thực hiện chắnh sách chia rẽ dân tộc và làm suy yếu lực lượng kháng chiến Tháng 4/1948 thực dân Pháp lập ra cái gọi là ỘXứ Nùng tự trịỢ (ở Tiên Yên, Móng Cái), ỘXứ Mường tự trịỢ (Hòa Bình) tháng 5/1948, ỘTây Kỳ tự trịỢ (Tây Nguyên), tháng 6/1948, lập Ộliên bang TàyỢ (Cao Bằng, Lạng Sơn, An Châu) tháng 7/1948 Cùng với việc lập các xứ tự trị ở ựịa phương, thực dân Pháp ựã lôi kéo Bảo đại ựứng ra lập chắnh phủ bù nhìn và cử Nguyễn Văn Xuân làm Thủ tướng ngụy

Trước những chuyển hướng về quân sự và chắnh trị của thực dân Pháp trong năm 1948 tuy có gây cho ta nhiều khó khăn, nhất là ở vùng sau lưng ựịch, nhưng ựịch càng mở rộng phạm vi chiếm ựóng, lực lượng càng bị dàn mỏng, phân tán và sa lầy trước sức kháng chiến kiên trì của quân và dân ta Trong khi ựó nền kinh tế tài chắnh Pháp sụp ựổ Nội bộ chắnh giới Pháp lục ựục, nhân dân Pháp ngày càng chông lại cuộc chiến tranh phi nghĩa của thực dân Pháp ở đông Dương

Trước tình tình ựó, tháng 5/1949, chắnh phủ Pháp vội vãng cử tướng Rơ-ve (Revers), tổng tham mưu trưởng quân ựội Pháp sang đông Dương ựể tìm cách cứu vãn tình thế Rơ-ve ựã vạch kế hoạch tiếp tục cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam với những nội dung chắnh:

Ớ Phải tăng thêm viện binh, tập trung quân ra chiến trường chắnh là chiến trường Bắc Bộ, Ộkhóa chặt biên giớiỢ,

mở rộng chiếm ựóng vùng trung du và ựồng bằng

Ớ Ra sức củng cố chắnh quyền bù nhìn, sơn một lớp

Ộquốc giaỢ, Ộựộc lậpỢ cho chắnh quyền ựó, ựẩy mạnh việc tổ chức ngụy quân ựể làm nhiệm vụ thay thế chiếm ựóng cho quân ựội viễn chinh Pháp, ựể ựội quân viễn chinh Pháp có thể tập trung binh lực ựối phó với tình thế mới

Ớ Tranh thủ hơn nữa sự viện trợ của ựế quốc Mỹ

Thực hiện kế hoạch ựó, thực dân Pháp ựã rút bớt nững vị trắ lẻ tẻ, tăng cường phòng ngự tuyến biên giới (từ Cao Bằng ựến Lạng Sơn) với số quân tăng lên 13 tiểu ựoàn chiếm ựóng đồng thời ựịch ựẩy mạnh thực hiện chắnh sách Ộdùng người Việt ựánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranhỢ, tăng cường bắt linh ựể tăng cường ngụy quân, xin tăng viện binh từ Pháp sang Do ựó, năm 1949 lực lượng quân ựội của chúng ở đông Dương lên ựến

235.000 quân trong ựó có 120.000 ngụy binh, chiếm tỉ lệ 51% đến năm

1950 lực lượng ựó lên ựến 250.000 quân trong ựó có 140.000 ngụy binh chiếm tỉ lệ 56% được hình thành các binh chủng chuyên môn và trang bị hiện ựại hơn

Về tác chiến, trên cơ sở tập trung ựược binh lực, quân ựội Pháp ựã mở các chiến dịch càn quét lớn rất khốc liệt, mở rộng khu vực chiếm ựóng ở ựồng bằng và kiểm soát vùng trung du nhằm cắt ựứt ựường giao thông liên lạc giữa Việt Bắc với ựồng bằng Bắc Bộ, chiếm ựóng một vùng giàu lúa gạo, ựánh vào nguồn dự trữ của ta Ngày 16/10/1949, ựịch mở chiến dịch Ang-tơ-ra-xit (Antheraxite) ựánh chiếm Phát Diệm và Bùi Chu, chiếm ựóng một vùng tập trung nhiều ựồng bào công giáo nhằm mục ựắch chia rẽ lương giáo, cấu kết với phản ựộng tổ hức thành một căn cứ chống lại kháng chiến, cắt ựứt liên lạc giữa khu III và khu IVẦ

đi ựôi với việc mở rộng phạm vi chiếm ựóng, ựịch ựã mở một số chiến dịch ựột kắch sâu vào vùng căn cứ ựể phá kho tàng, các công trình xưởng của ta

Ở Nam Bộ, ựịch huy ựộng một lực lượng 6.000 tên tấn công căn cứ đồng Tháp Mười ( tháng 6/1949 ) nhằm tiêu diệt cơ quan ựầu não kháng chiến và tiêu diệt quân chủ lực của ta

Dưới sức ép của Mỹ, ngày 8/3/1949 tổng thống Pháp Ô-ri-ôn ( Auriol )

ựã ký với Bảo đại một thỏa hiệp công nhận cho Việt Nam Ộựộc lậpỢ Ờ một thứ ựộc lập giả hiệu Sau khi ký thỏa hiệp này, thực dân Pháp ựưa Bảo đại

về nước lập chắnh phủ bù nhìn mới, theo ựuổi chắnh sách Ộdùng người Việt ựánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranhỢ

Nhân lúc Pháp bị suy yếu, sa lầy và buộc phải cầu viện Mỹ, ựế quốc Mỹ

ựã can thiệp sâu vào cuộc chiến tranh ở đông Dương, chuẩn bị ựiều kiện ựể thay thế Pháp

Kế hoạch tập trung quân ựội viễn minh vào ựồng bằng Bằng Bắc Bộ của Rơ-ve là một cố gắng mới của thực dân Pháp nhưng nó vẫn chứa ựựng trong lòng nó sự sa lầy và thất bại

* Phát triển chiến tranh du kắch vùng sau lưng ựịch

Trước tình hình ựịch tăng cường mở rộng chiến tranh, cuộc kháng chiến của ta bước vào một thời kỳ vô cùng gay go và ác liệt Hôi nghị mở rộng của Ban chấp hành Trung ương đảng tháng 1/ 1948, Hội nghị cán bộ lần thứ 4 tháng 5/ 1948, lần thứ 5 tháng 8/1948 ựã quyết ựịnh nhiều chủ trương ựúng ựắn về các mặt quân sự, chắnh trị, kinh tế tài chắnh và văn hóa xã hội

Về quân sự, đảng chủ trương phải phá tan các cuộc tiến công của ựịch

và vùng căn cứ của ta, ựộng viên và vũ trang toàn dân, phát triển chiến tranh

du kich rộng rãi đảng ựề ra phương châm tác chiến chung là: du kắch chiến

là chắnh, vận ựộng chiến là phụ, du kắch chiến tiến dần lên vận ựộng chiến

Xây dựng lực lượng vũ trang phải từ dân quân du kắch lên bộ ựội ựịa phương, từ bộ ựội ựịa phương lên bộ ựội chủ lực, ba thứ quân cùng tồn tại và cùng phối hợp tác chiến

Thực hiện chủ trương trên, chúng ta ựã phân tán phần lớn bộ ựội chủ lực thành các ựại ựội ựộc lập và trung ựội vũ trang tuyên truyền ựi sâu vào vùng sau lưng ựịch, gây cơ sở kháng chiến dìu dắt bộ ựội ựịa phương và dân quân du kắch thúc ựẩy chiến tranh du kắch phát triển, xây dựng căn cứ ựịa phương kháng chiếnẦ

Nhờ vậy, từ năm 1948 trở ựi phong trào du kắch chiến tranh ngày càng lan rộng và dâng cao khắp nơi Khắp các vùng sau lưng ựịch Bắc Bộ, Bình Trị ThiênẦ, các ựơn vị ựại ựội ựộc lập, các ựội vũ trang tuyên truyền vượt qua gian khổ, ựã kiên trì anh dũng, mưu trắ, linh hoạt chiến ựấu với ựịch, xây dựng cơ sở chắnh trị và lực lượng vũ trang, phát ựộng chiến tranh du kắch, giành giật với ựịch từng xóm làng, từng người dân

Chiến tranh du kắch phát triển mạnh mẽ khắp vùng sau lưng ựịch với những hình thức tác chiến rất phong phú và sáng tạo, bằng mọi thứ có thể ựánh ựược ựịchẦ phong trào du kắch chiến tranh ựó ựã góp phần tiêu hao, tiêu diệt sinh lực ựịch theo phương châm Ộgóp gió thành bãoỢ, làm tan rã phần lớn các ban hội tề của ựịch ở các xã ấp Ở Nam Bộ ựến năm 1948 ta ựã kiểm soát ựược 1.000 xã trong số 1.200 xã có lập tề Ở Thừa Thiên ta kiểm soát ựược 400 trong số 500 xã Chiến thuật Ộcứ ựiểm nhỏ, ựội ứng chiến nhỏỢ của ựịch bước ựầu bị phá sản trước phong trào du kắch chiến tranh diễn

ra sôi nỏi khắp nơi Ở Nam Bộ, quân và dân ta ựã anh dũng chống lại nhiều cuộc càn quét của ựịch vào vùng căn cứ của ta như trận chống càn quét vào căn cứ Tân Uyên (1/1948), trận chống càn ở đồng Tháp Mười (2/1948 và 7/1948), trận chống càn ở Long Thạnh, Biên Hòa (12/1948)Ầ Các lực lượng

vũ trang Nam Bộ mở nhiều trận phục kắch diệt nhiều ựịch, phá hủy nhiều xe

cơ giới như các trận Tầm vu (19/4/1948), trận Mỹ Tho (5/1948), trận Mộc Hóa, Tân An (10/1948) Nổi bật là trận phục kắch ở La Ngà (3/1948) diệt

150 tên trong ựó có ựại tá Xe-vi-nhe (Saivigné) chỉ huy sư ựoàn lê dương số

13 và tên ựại tá Va-ruy(Varu) tổng tham mưu phó quân ựội viễn chinh Pháp

ở đông Dương

Ở Trung Bộ, chiến tranh du kắch phát triển mạnh, ta ựã kiên cường chiến ựấu chống càn, phá tề, trừ gian, tập kắch, phục hắch giặc khắp nơi Ngày 24/1/1948, quân ta phục kắch ựánh ựoàn xe 62 chiếc chở ựịch từ ựèo Hải Vân; cuộc chống càn ở Khánh Hòa (27/2/1948); trận ựiệt ựồn Câu Nhi, Thừa Thiên (29/2/1948); trận chống ựịch càn vào chiến khu Hòa Mỹ; trận ựánh vận ựộng ở đông Dương, quảng Trị (7/4/1948); trận chống ựịch ựổ bộ

ở Tam Quan (23/6/1948); trận tập kắch diệt vị trắ Sen Bàng, Quảng Bình; trận phục kắch ựoàn xe ựịch ở Tân Lâm, Quảng Trị (10/8/1948) Bên cạnh các hình thức chống càn, tập kắch, phục kắch ựịch, các lực lượng vũ trang

Trung Bộ ựã tiến công vào các ựô thị ựịch chiếm ựóng như trận ựột nhập thị

xã Phan Thiết, thành phố đã Nẵng, sân bay đông Hà (Quảng Trị) v.vẦ Các vùng tự do ở Tây Nguyên ựược mở rộng, cơ sở chắnh trị kháng chiến ựã phát triển ựến Kon Tum, Pơ-lây-cu, Buôn-ma-thuật

Ở Bắc Bộ, mặc dù ựịch tập trung binh lực và ựẩy mạnh kế hoạch bình ựịnh, mở rộng vùng chiếm ựóng, nhưng quân dân ta ựã hoạt ựộng ở đông Bắc, ựường số 4, dường số 5, ở vùng ven các thành phố Hà Nội, Nam định,

ở Láo Cai, Phong thổ ở Tây BắcẦ Nổi bật là phong trào du kắch chiến tranh các tắnh ven ựường số 5 Hà Nội Ờ Hải Phòng thường xuyên diễn ra các dợt diệt tà trừ gian, phá ựường, ựánh phục kắch, ựánh ựịa lôi với những ựịa danh như Long Biên, Quỳnh Khê, Thiên đáp, Vũ Xá, Tử La Kiên SơnẦ trở thành mồ chôn quân Pháp Trên ựường số 4 mặc dù ựịch tăng quân số tối ựa

ựể ngăn chặn tuyến biên giới, nhưng các trận phục kắch của ta vẫn liên tiếp diễn ra gay cho chúng nhiều nỗi kinh hoàng ở Lũng Mười, Lũng Vài (1/1948), Nậm Mười (3/1948), Bản Bé (4/1948)Ầ

Từ du kắch chiến tiến dần ên vận ựộng chiến nhằm rèn luyện bộ ựội chủ lực Bộ tư lệnh Quân ựội nhân dân Việt Nam ựã tổ chức các tiểu ựoàn tạp trung ựể học tập cách vận ựộng chiến, ựịa bàn tác chiến chủ yếu là rừng núi

ựể nhằm tiêu hao nhiều sinh lực ựịch Với lực lượng 4 tiểu ựoàn tập trung và

bộ ựội ựịa phương, ngày 18/3/1948 ta tập kắch tiêu diệt vị trắ ựịch ở Nghĩa

Lộ, búc rút 4 vị trắ khác Ngày 1/6/1948, với lực lượng 2 tiểu ựoàn ta lại diệt

vị trắ phố Ràng, bứt rút 20 vị trắ khác, bao vây uy hiếp thị trấn Yên Bình Xã (Hà Giang) Trong chiến ựịch ựường số 3 (tháng 7/1948) với 2 tiểu ựoàn chủ lực ta diệt vị trắ ựịch ở Phủ Thông, Bằng Khẩu, cắt ựứt ựường số 3 trong hai tháng Từ ngày 8/10/1948, 3 tiểu ựoàn chủ lực và bộ ựội ựịa phương mở chiến dịch đông Bắc diệt ựịch ở vị trắ An Châu , đông Dương, đông khay

và bức rút 7 vị trắ khác Tháng 11/1948 ta mở hiến dịch ựường số 4, tập kắch vào thị trấn đồng đăng, Pò đốp, Khan Hai, Na Sầm

Thắng lợi về quân sự của ta trong năm 1948 ựã ựẩy mạnh phong trào du kắch chiến tranh vùng sau lưng ựịch, gây dựng và mở rộng cơ sở, phát triển

Ộlàng kháng chiếnỢ, phát triển dân quân du kắch, xây dựng bộ ựội ựịa phương, biến hậu phương ựịch thành tiền phương của ta, tạo ựiều kiện cho ta

mở rộng hoạt ựộng vũ trang trong năm 1949

* Từ du kắch chuyển dần lên vận ựộng chiến

đầu năm 1949 với ựà thắng lợi của phong trào du kắch chiến tranh và những chuyển biến mới của tình hình thế giới, Trung ương đảng triệu tập Hội nghị cán bộ lần thứ IV ựề ra nhiệm vụ mới cho toán đảng toàn dân trong năm 1949 là phải Ộtắch cực cầm cự và chuẩn bị tổng phản côngỢ, phải Ộlàm cho lực lượng ựịch sút kém nhanh chóng, lực lượng ta ựược bổ sung nhanh

và phát triển mạnh hơn, phát triển ngay sau lưng ựịch, trong vùng tạm chiến,