Trái lại tranh vẫnchinh phục được đông đảo quần chúng yêu nghệ thuật trong và ngoài nướcbởi yếu tố truyền thống và hiện đai thể hiện trong giá trị nội dung và giá trịnghệ thuật của nó..
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Văn hóa của mỗi dân tộc luôn là một dòng chảy không ngừng và ở
đó, quan hệ giữa truyền thống với hiện đại có vai trò rất quan trọng Việcgiải quyết hài hòa quan hệ này sẽ vừa giúp xác định tính chất, diện mạo vănhóa của mỗi dân tộc, vừa góp phần tạo ra động lực cho phát triển
Trong kho tàng mỹ thuật cổ truyền Việt Nam, có một mảng tranh rấtquý giá còn lưu truyền đến ngày nay đó là tranh dân gian Tranh được sảnxuất ở rất nhiều vùng khác nhau trên khắp đất nước ta từ Bắc đến Nam Và
có rất nhiều làng tranh nổi tiếng Đông Hồ (Hà Bắc) Hàng Trống (Hà Nội), Nam Hoành (Nghệ An), Sình (Huế), tranh Nam Bộ tranh của các dân tộc
thiểu số- lâu đời và nổi tiếng hơn cả là tranh Đông Hồ
Tranh dân gian là một phần quan trọng trong toàn bộ nền văn hóa dântộc, ở đó thể hiện những nét độc đáo trong sinh hoạt, vui chơi, lễ hội vàtruyền thống dân tộc Tranh có cội nguồn từ xa xưa và ra đời phục vụ chonhu cầu chơi tranh dịp tết đến xuân về và nhu cầu thờ cúng tổ tiên của đôngđảo quần chúng nhân dân trước kia cũng như hiện nay
Với cuộc sống hiện đại hôm nay có thể nội dung tranh không còn phùhợp Song không vì thế tranh dân gian không còn tồn tại Trái lại tranh vẫnchinh phục được đông đảo quần chúng yêu nghệ thuật trong và ngoài nướcbởi yếu tố truyền thống và hiện đai thể hiện trong giá trị nội dung và giá trịnghệ thuật của nó Trên cơ sở sự hình thành, phát triển, giá trị nghệ thuật mà
tranh dân gian Đông Hồ có được tôi nghiên cứu đề tài “Yếu tố truyền thống
và hiện đại trong tranh”.
2 Mục đích
Chọn và nghiên cứu “Yếu tố truyền thống và hiện đại trong tranh dângian Đông Hồ” tôi mong muốn có thêm những kiến thức về nền văn hóa
Trang 2đậm đà bản sắc văn hóa Việt, hiểu thêm về tranh dân gian nói chung vàtranh đông hồ nói riêng.
Tìm hiểu yếu tố truyền thống và hiện đại trong tranh dân gian xưa vànay là tìm về những giá trị văn húa tinh thần, giá trị truyền thống của dântộc Việt
Qua sự hiểu biết sâu sắc về tranh dân gian, hiểu về nguồn gốc ra đời,
sự phát triển; giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tranh dân gian để từ
đó biết gìn giữ và phát triển nghệ thuật truyền thống
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Nghiên cứu về yếu tố truyền thống và hiện đại trong tranh dân gianĐông Hồ
- Tranh Đông Hồ xưa và nay tại Thuận Thành , Bắc Ninh và Hà Nội
4 Phương pháp nghiên cứu
Phân tích so sánh tổng hợp được áp dụng để tìm hiểu nguồn gốc rađời, cách làm tranh, màu sắc trong tranh, từ đó thấy được những nét biếnđổi của tranh từ trước đến nay
Nghiên cứu tài liệu, sử dụng những tri thức chuyên nghành giáo dục,văn học, văn hóa dân gian, sử học…để nghiên cứu quá trình hình thành,phát triển và sức sống của tranh dân gian
Tham khảo ý kiến của các thạc sĩ, nhà phê bình mỹ thuật về sự hiểubiết tranh dân gian nói chung và tranh Đông Hồ nói riêng
Trang 3B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TRANH DÂN GIAN ĐÔNG HỒ
1.1 Tranh dân gian Việt nam
Tranh dân gian Việt Nam có lịch sử rất lâu đời, đã từng có thời gianphát triển rất mạnh mẽ, ngày nay nó có phần giảm sút nhưng vẫn còn đượcgiữ gìn bảo tồn trong một số làng nghề và một số gia đình làm tranh.Tranhđược sáng tạo nhờ trí tuệ của tạp thể, của nhân dân và gồm nhiều thể loại
Về cơ bản có hai loại tranh chính là tranh Tết và tranh thờ Sở dĩ tranh dângian Việt Nam xuất hiện rất sớm là bởi vì nó với hai loại chính là tranh tết
và tranh thờ xuất hiện gần như cựng lỳc với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên củangười Việt và việc thần thánh hóa các hiện tượng tự nhiên
Vào thời nhà Lý (thế kỷ 12) đã bắt đầu xuất hiện những gia đình hay
thậm chí là cả một làng chuyên làm khắc ván, làm tranh Đến cuối đời nhà
Trần nhiều nơi đã in được tiền giấy (là một cách thể hiện của tranh dân gian) và sang đời nhà Hồ tiền giấy đã được phát triển mạnh.
Thời thời kỳ Lê sơ việc in khắc tranh đã được tiếp thu thêm kỹ thuậtkhắc ván in của Trung Quốc và sau khi vào Việt Nam đã được cải tiến thêmcho phù hợp Cùng với đó là sự phõn hoỏ của tranh dân gian xuất hiện ngàycàng rõ nét
Đến đời nhà Mạc (thế kỷ 16) một thay đổi đặc biệt đã xảy ra, tranh
dân gian không còn là sản phẩm riêng của những người nông dân nghèo khónữa, mà đã được cả tầng lớp quý tộc ở kinh thành Thăng Long ưa thích,thường sử dụng vào dịp Tết Nguyên Đán
Sang thế kỷ 18 - 19, tranh dân gian đã dần đi vào giai đoạn ổn định vàphát triển mạnh mẽ Nghề làm tranh đã lan truyền rộng rãi hầu khắp cảnước Cùng với đó là sự phân hóa, những dòng tranh mới xuất hiện, đượcgọi tên theo địa danh nơi sản xuất, đó cú những phong cách riêng của mỡnh.Nột riờng của mỗi dòng tranh được thể hiện ngay từ quy trình làm tranh
Trang 4cũng như trong mỗi đường nét của tranh Đó là sự khác biệt giữa kỹ thuậtkhắc ván in, kỹ thuật vẽ, nguyên liệu làm tranh, cách pha chế tạo màu sắcriêng
Cùng với những đổi thay của đất nước, tranh dân gian cũng vậy, cónhiều dòng tranh xuất hiện Cú dũng tranh thì phát triển mạnh mẽ nhưngcũng có những dòng tranh nhanh chóng biến mất Ngày nay, dù thời gian đãlàm mai một đi, cỏc dũng tranh dân gian hiện không còn ở thời kỳ cựcthịnh, nhưng những giá trị to lớn của mỗi dòng tranh vẫn còn đó, như là mộtchứng tích của xã hội Việt Nam một thời, nó sẽ vón mói là di sản của dântộc Việt Nam
Có một số dòng tranh dân gian chớnh đó một thời cực thịnh và ngàynay còn lưu giữ được một phần, như:
Tranh dân gian Đông Hồ (Bắc Ninh)
Làng Đông Hồ nằm ven sông Đuống, cách Hà Nội chừng bốn mươi
km về phía đông, huyện Siêu Loại, chấn Kinh Bắc (nay là Song Hồ, huyện Thuận Thành, Hà Bắc) Đông Hồ có truyền thống nghệ thuật lâu đời làng
có nghề làm tranh nổi tiếng và nghề làm tranh này đã được ca dao xưa ghilại qua lời tỏ tình hết sức nhẹ nhàng và khéo léo:
Hỡi cô thắt lưng bao xanh
Có về làng Mái với anh thì về Làng Mỏi cú lịch có lề
Có ao tắm mát có nghề làm tranh.
Ta bắt gặp làng Hồ hiện lên với những hình ảnh rất thơ mộng, với mộttruyền thống văn hóa có lịch có lề, không gian làng quê với ao tắm mát, rồi
Trang 5làng nghề làm tranh Đây là một ngôi làng truyền thống của người Việt ở vùngđồng bằng sông Hồng.Ở Đông Hồ ngày nay vẫn còn một số nghệ nhân duy trìnghề làm tranh dân gian của cha ông để lại Tiêu biểu là nghệ nhân NguyễnĐăng Chế Theo gia phả của dòng họ Nguyễn đăng, đến ông Chế là đời thứ 20
và là dòng họ làm tranh lớn nhất ở Đông Hồ Điều này có lẽ cũng là một trongnhững cơ sở xác định thời điểm ra đời của tranh dân gian Đông Hồ
1.2.2 Tranh Đông Hồ
Vào dịp tết Nguyên đán, theo phong tục cổ, những tờ tranh in màusắc tươi rói lại được bày bán khắp nơi từ nông thôn đến thành thị làm khôngkhớ đún xuõn chờ tết càng thêm nao nức
Tranh dân gian, tranh tết truyền từ đời này sang đời khác bằng kỹ thuật
in bản gỗ Tranh khắc gỗ dân gian nổi tiếng cú: Đụng Hồ (Hà Bắc) Hàng Trống (Hà Nội), Nam Hoành (Nghệ An), Sình (Huế), tranh Nam Bộ tranh của
các dân tộc thiểu số - lâu đời và nổi tiếng hơn cả là tranh Đông Hồ
Tranh Đông Hồ là thể loại tranh khắc gỗ và được in hoàn toàn TranhĐông Hồ còn có tên gọi khác là tranh Điệp Sở dĩ có tên gọi đó là vì nềntranh được quét bột điệp và cũng bởi sự đặc biệt của tranh Đông hồ chính lànền tranh Bột điệp được chế ra từ vỏ con sò, con diệp nung nóng rồi nghiềnnhỏ ta sẽ có một loại bột màu trắng , óng ánh Sau đó trộn bột điệp với hồnếp và quét lên giấy vẽ bằng một chiếc chổi lá thông sẽ để lại trên nền giấynhững vệt màu không đều thậm chí có nhiều chỗ giấy không có màu Điềunày đã tạo một nền tranh rất đặc biệt Để nền tranh có màu sắc phong phú,các nghệ nhân đã quét lên nền điệp một lớp màu mỏng Nền tranh Đông Hồthường có ba màu: vàng chanh, trắng điệp và đỏ cam
Giấy để vẽ tranh Đông Hồ là giấy dó: một loại giấy được chế tạo thủcông từ cõy dú Cõy dú cú đặc điểm: mỏng, nhiều xơ và chất thấm màu.Điểm đặc biệt nữa trong tranh Đông Hồ là màu vẽ Tất cả đều là màu đượcchế ra từ cây gỗ vang thì gọi là đỏ vang Màu đỏ mài từ son là đỏ son Do
đó chỉ cần đọc bảng màu tranh dân gian Đông Hồ ta sẽ biết được nguồn gốc
Trang 6của màu Ví dụ xanh chàm, vàng hòe hay vàng dành dành, vàng nghệ… Để
có được màu ấm áp, các nghệ nhân chọn các màu vàng tươi, đậm chộn vớimàu trắng điệp Nói chung màu dung để vẽ tranh Đông Hồ được gọi bằngmột cái tên cũng rất dân gian: màu thuốc cái Sau này trong quá trình pháttriển, người ta có thể dựng thờm phẩm màu, màu bột…cựng màu thuốc cái
để vẽ tranh mà vẫn giữ được đặc điểm của tranh dân gian
Để có được tờ tranh các nghệ nhân còn phải chế bản in Có hai loạibản khắc: khắc màu và khắc nét Muốn có được bản khắc màu, người taphải chọn loại gỗ thớ mềm, xốp và dễ hút màu Các nghệ nhân làng Hồthường chọn gỗ giổi, gỗ vàng tâm để làm bản khắc và in màu Bản khắc nétphải được khắc trên loại gỗ bền, chắc , thớ dẻo, mịn như gỗ thị, gỗ mỡ, gỗlồng mực Cách in tranh là lối in ván sấp và in theo dõy truyền Mỗi người
in một màu Trong tranh có bao nhiêu màu thì phải có bấy nhiêu bản khắcmàu và lần in Cuối cùng quan trọng nhất là in nột Nột in sẽ chặn các mảngmàu và định hình cho các hình tượng trong tranh Tranh Đông Hồ được sảnxuất ở làng quê Do đó vẻ đẹp của tranh cũng mộc mạc, chân chất và đậm
đà theo quan niệm thẩm mỹ của người nông dân làm nghệ thuật
1.2.3 Giá trị nghệ thuật của tranh dân gian Đông Hồ
Tranh dân gian có truyền thống lịch sử lâu đời Đến nay tranh vẫnđược yêu thích Người làm tranh Đông Hồ cú lỳc đó bị mai một Nhưng nú
đó được phát triển trở lại Một trong những nguyên nhân làm cho tranh dângian có được sức sống mạnh mẽ như vậy chính là bởi giá trị nghệ thuật củadòng tranh này Một số tác phẩm là một sự sắp xếp bố cục, đường nét, hìnhkhối Các nghệ nhân đã tìm được cách bộc lộ ý tưởng qua các đề tài mangtính dân gian sâu sắc
Đối với tranh Đông Hồ, các nghệ nhân không diễn tả chiều sâu khônggian Mọi hình tượng được in, vẽ trên nền tranh một màu Mặc dù vậy khixem tranh chúng ta đều cảm nhận được không gian trong tranh Không gian
đó được tạo nên bởi các lớp, các tuyến nhân vật trước sau, bởi cảnh vật
Trang 7dựng lên một cách ước lệ như trong tranh “Đánh ghen”: các nhân vật được
đặt ở giữa, trước là chậu hoa, sau là tường, là cây Tùng, cho ta cảm nhậnđược không gian mà các nhân vật hoạt động là trong sân một gia đình khá
giả thời đó Không gian trong tranh là không gian ước lệ Trong tranh “Đấu vật” ngoài hình tượng của 4 đôi đô vật được các tác giả sắp xếp cân đối, trên
tranh còn 2 mảng đậm treo ở phía trên Các nghệ nhân đã thổi hồn cho cácnhân vật trong tranh có sự sống Các hình tượng trong tranh được sắp xếptheo nhiều bố cục rất đặc biệt Có tranh tuân theo bố cục trong các hình tam
giác như tranh “Hứng dừa”, “Đấu vật”…, hình chữ nhật như tranh “Gà đàn, lợn đàn”…, hình tròn như trong tranh “Đánh ghen” hình trứng như tranh
“Vinh hoa, phú quý, bộ ụm khúc”… Ngoài ra một cách bố cục khác là theo
tầng lớp Các nhân vật được dàn trên mặt tranh khụng hỡnh nào bị chekhuất Dù bố cục hình theo kiểu gỡ, cỏc nghệ nhân dân gian đều có cách sắpxếp các mảng màu theo những đường lượn khác nhau rất phong phú Vì vậytranh dân gian dù chỉ vẽ với ba bốn màu nhất định không pha trộn nhưngnhững đường lượn tạo vẻ chuyển động của từng màu trong tranh đã làm chotranh không đơn điều nhàm chán
Một yếu tố nữa trong ngôn ngữ tạo hình là đường nét và hình mảng.Nét và mảng tạo hình cho nhân vật Khi xây dựng các hình tượng nhân vậtđiều đầu tiên được chú ý là dáng, cử chỉ, động tác của nhân vật Dáng phảiđộng và diễn tả được đúng đặc trưng, tâm trạng, tính cách của nhân vật.Theo quan niệm tạo hình dân gian, khi vẽ quan trọng nhất là diễn tả được
cái “thần” của nhân vật Trong tranh dân gian các nhân vật mặc dù chưa
đúng tỷ lệ, giải phẫu tạo hỡnh… nhưng lại rất sống động trong dáng, trongtâm trạng, tính cách của từng người, không ai lẫn với ai
Tất cả các yếu tố hỡnh, dỏng, đường nét, màu sắc, bố cục đã tạo nên
vẻ đẹp cho tranh dân gian Việt Nam Cái đẹp ở đây là cái đẹp hài hòa cânđối của các yếu tố ngôn ngữ tạo hình mang theo nét hồn hậu, mộc mạc củađồng quê
Trang 8CHƯƠNG 2: YẾU TỐ TRUYỀN THỐNG VÀ HIỆN ĐẠI TRONG TRANH DÂN GIAN ĐÔNG HỒ
Nghệ thuật giữ được ngọn lửa truyền thống văn hóa đem đến ý nghĩasinh động cho khái niệm truyền thống như Thomas Morus (tác giả cuốnUtopia, 1478-1535) nhận chân: "Truyền thống không có nghĩa gìn giữ đốngtro, mà là chuyển tiếp ngọn lửa"
Giữ "lửa" và tiếp "lửa" là thổi sinh khí truyền thống văn hóa vào hiệnđại, mang sức ấm mùa xuân vào ngày hôm nay, mang nhiên liệu thức ăn bồi
bổ cho sức trẻ, đó là công việc đồng thời của cha mẹ trong gia đình, của bạn
bè trong xã hội, của thầy trò trong trường học, của đạo sư và môn đồ, vàkhông phải là kẻ cuối cùng, của nhà văn hóa và của cả một thế hệ thức tỉnh
và sáng tạo Chất lửa ấy chính là ý thức tổng hợp linh động có thể hội nhậpmâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại, thâu gồm cái đồng dạng và cái dịbiệt, kết nạp cái cũ và cái mới, để có thể thật là "hiện đại" đầy sáng tạo chotương lai
2.1 Yếu tố truyền thống trong tranh dân gian Đông Hồ
Tranh dân gian được sản xuất ở rất nhiều vùng khác nhau trên khắpđất nước ta suốt từ Bắc đến Nam chính vì thế nên tranh rất đa dạng về nộidung cũng như cách thể hiện nhưng dù ở đâu, tranh dân gian cũng thể hiệntrí tuệ tạo hình của một tập thể một dòng họ, một làng xã, một vùng miền
Vì vậy dù ở đâu nội dung tranh cũng nói lên những điều người dân khaokhát, mong chờ, mơ ước, thỏa mãn nhu cầu của họ trong đời sống thực tếcũng như đời sống tinh thần Tranh dân gian nói chung và tranh Đông Hồnói riêng đều có một điểm chung đó là cách biểu hiện dễ hiểu, dễ đi vàolòng người thưởng thức.Với cuộc sống hiện đại có thể nội dung tranh khôngcòn phù hợp Xong không vì thế tranh dân gian không thể tồn tại mà ngượclại tranh còn càng ngày càng giá trị cao trong cuộc sống tinh thần của ngườidân Việt và tranh vẫn thể hiện chất truyền thống vốn có của nó Tranh dân
Trang 9gian Đông Hồ đã chinh phục được đông đảo công chúng yêu nghệ thuậtkhông những trong nước mà cả khách nước ngoài bởi tính truyền thống của
nó Sức sống của tranh dân gian thật mãnh liệt vượt qua cả thời gian hoàncảnh xã hội đến với chúng ta Giá trị truyền thống ấy trong tranh thể hiệnqua những yếu tố nào?
Về nội dung tranh Đông Hồ mộc mạc mang ý nghĩa tốt lành, giáo dụclòng yêu nước, đề cao các anh hùng kiệt xuất đã có công dựng nước và giữnước như mảng tranh lịch sử; đề cao lòng nhân ái hướng thiện yêu cái tốtghét cái xấu
Về hình thức là sự tìm tòi công phu qua nhiều thế hệ Tranh Đông Hồ
có vẻ đẹp dung dị, mộc mạc rất độc đáo, mà ít có loại tranh nào trên thế giớiđạt được Về cách dùng màu có sẵn trong thiên nhiên có thể sánh ngang vớichất liệu mà các nghệ sĩ Ai Cập đã thể hiện trên những bức tranh tường,trong các kim tự tháp cổ đại mà các đời sau đã bỏ ra bao công sức để khámphá ra chất liệu đó Trong đó hình thức được của tranh Đông Hồ được thểhiện qua chất liệu, bố cục, đường nét, màu sắc:
Sau khi đã cơ bản vẽ sáng tác (vẽ ra mẫu) một số nghệ nhân chuyên
nghiệp tìm gỗ để khắc (khắc ván) Gỗ khắc là gỗ mít hay gỗ dổi, đã xẻ thànhvãn được vài năm, cho gỗ khô kiệt, ván không bị vênh, cong Không khắcbằng dao mà đục, đục sâu vào thân gỗ ngập nửa ngón tay, do đó nét phải tokhỏe, tranh Hàng Trống khắc bằng dao trên gỗ thừng mực-gỗ mềm nétmảnh nên dễ nhòe, dễ gãy, đó là sự khác biệt giữa hai dòng tranh Trước khi
in phải ngõm vỏn, hết vụ lại cọ ván sạch sẽ, treo lên gác bếp để vụ sau làmtiếp, gỗ cứng như sừng, mỗi ván phải in tính bằng triệu bản Có gia đình khi
Trang 10có con gái đi ở riêng cha mẹ cho vài ván làm của hồi môn, để giữ nghề vàtết nhất có đồng gia đồng vào.
2.1.2 Bố cục
Là sự sắp xếp cỏc mụ tớp trong tranh sao cho chặt chẽ hợp lý Tranh
“Gà đàn” gà mẹ nằm giữa, thể hiện nội dung chủ đề tình mẫu tử, mẹ vừa nuôi con (đang ngậm mồi) vừa sẵn sàng dang rộng cánh để bảo vệ đàn con,
đôi mắt long lanh như cảnh giác để phát hiện kẻ thù ở bất cứ đâu xông tới,dáng điệu vừa uy nghi vừa hiền từ Mười chú gà nhóc, mỗi con một dáng vẻkhông trùng lặp, tạo nên sự nhịp nhàng uyển chuyển trông rất ngộ nghĩnh,sống động và vui mắt Một bố cục chặt, các khoảng trống hợp lý, khôngthừa một nét, không thiếu một đường, nó được chau chuốt kỹ lưỡng có chắtlọc, phối hợp với lối cách điệu cao như thực như hư, nét to đi với nét mảnh
và đan xen những họa tiết trang trí, đều có dụng ý
2.1.3 Đường nét
Đường nét tranh dân gian Đông Hồ được khắc họa một cách chắt lọc
về đường nét và mang yếu tố trang trí cao; tỉ lệ hình ước lệ theo một sự hợp
lý của bản năng nghệ thuật và cảm thức trong sáng, hồn hậu, dí dỏm… Ví
dụ như trong tác phẩm “Em bé ôm gà và ôm vịt” ta thấy hai em đều mũm
mĩm, xinh tươi giống nhau như đúc, nhưng đó lại là một em bé trai và một
em bé gỏi Hóy thử so sánh mà xem, cũng áo cộc đeo vòng cổ và vòng tay,
chỉ khác nhau chỏm tóc, tác giả đã quan sát rất kỹ hoặc tranh “Hứng dừa”
chủ đề của tranh ở trước mắt, nhưng ít ai để ý đó là tàu dừa cong xuống, kếthợp với tàu dừa đưa ngang tạo thành hình tam giác sâu hun hút
2.1.4 Màu sắc
Cái độc bản của màu sắc tranh dân gian đông hồ là nghệ nhân đã biết
sử dụng và khai thác kho nguyên liệu vô tận từ thiên nhiên, vừa dễ kiếm vừa
rẻ tiền Có một sự lao động thong minh sang tạo của rất nhiều thế hệ thì mới
có một bảng hòa sắc nhuần nhuyễn như thế Của kho thì vô tận nhưng đâu
dễ chiều lòng người, hơn nữa lại là người làm nghệ thuật Công việc tưởng
Trang 11như đơn giản nhưng quả công phu Loại màu cổ xưa nhất, màu cổ truyềnthống gọi là màu điệp.
- Điệp: lung linh, óng ả, biểu hiện sự trong trắng thanh cao như tâmhồn người việt trải 4000 năm dựng nước và giữ nước, lớp lớp anh hung, hàokiệt, làm nên những trang sử oanh liệt
- Màu vàng hũe Đụng Hồ dịu dàng mà ấm cúng Đó là màu tượngtrưng cho sự no đủ, tươi vui như biển lúa dập dờn, trĩu hạt Đó cũng là màucủa rơm, mái rạ quen thuộc và còn đọng trĩu tấm áo, vuông yếm sồi của mẹgià tần tảo
- Đỏ vàng quen thuộc với thẩm mỹ giõn dan trong những ngày hội hèđình đám, cưới xin
- Màu đỏ tưng bừng náo nhiệt ấy không thể thiếu được trong những
ngày vui Tục ngữ cú cõu “ đỏ như vang, vàng như nghệ” Tuy cùng với
vàng tạo nên sắc màu then thiết với người Việt Nam nhưng nghệ ko phải làchất liệu in tranh, chỉ là một món gia vị ngon lành
- Màu xanh lấy từ rỉ đồng Màu nâu lấy từ sỏi son có nhiều ở TõnYờn, Bắc Giang
- Màu tím chiết xuất từ lá chàm hái từ rừng sâu Việt Bắc
Còn nhiều màu nữa Mỗi mầu đươc tạo ra là cả một quy trình kỹthuật, với phương tiện hết sức thô sơ: màu den của than lá tre, màu xanh của
rỉ đồng, màu nâu của sỏi, màu tím của chàm Người Đông Hồ gọi nôm natên chất liệu tạo ra màu thành tên màu chứ ko bao giờ gọi theo tên người tìm
ra nó, như phong cách Châu Âu
Gam màu Đông Hồ tuy hạn chế nhưng cách đặt màu rất khéo, đúngchỗ tạo nên màu uyển chuyển có duyên Nhiều tranh chỉ từ hai đến ba màu
nếu không kể điệp và đen Có khi chỉ cần một màu như tranh “Đánh vật”
thêm màu nữa sẽ thừa Một màu nhưng nổi bật nội dung, thật tài tình vàkhôn khéo, nội dung quyết định hình thức chứ không phải hình thức quyếtđịnh nội dung