Nâng cao kết quả các bài học trong chương hình học của môn Toán lớp 5 thông qua việc ứng dụng CNTT trong dạy học

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMĐỀ TÀI: "NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CÁC BÀI HỌC TRONG CHƯƠNG HÌNH HỌC CỦA MÔN TOÁN LỚP 5 THÔNG QUA VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC"... Cũng chính vì v

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

"NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CÁC BÀI HỌC TRONG CHƯƠNG HÌNH HỌC CỦA MÔN TOÁN LỚP 5 THÔNG QUA VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY

HỌC"

I Lí do chọn đề tài.

Bước vào thế kỷ XXI, phải nói rằng Công nghệ thông tin phát triển đến mức được con

người nhìn nhận, đánh giá và đề cao đúng mức vai trò của Công nghệ thông tin trong giáo dục có một ý nghĩa cực kỳ quan trọng, bởi vì trong thời đại ngày nay muốn phát triển giáo dục để giáo dục nước ta hội nhập được với quốc tế, không thể không đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin Đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin thực sự

là một sự đổi mới đáng kể về nhận thức và tư duy giáo dục, nó đánh dấu một bước ngoặt trong công tác giáo dục và đào tạo

Đối với ngành giáo dục đào tạo ứng dụng Công nghệ thông tin có tác dụng mạnh mẽ, làm thay đổi nội dung và phương pháp dạy học Mặt khác ngành giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực cho Công nghệ thông tin Hơn nữa, ứng dụng Công nghệ thông tin là phương tiện để giúp chúng ta hòa nhập toàn thế giới trong mọi lĩnh vực Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên năm học 2009 - 2010 ngành Giáo dục đào tạo đã chọn là năm tiếp tục "Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giáo dục" Vì vậy việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào trường học

là việc làm cần thiết và đúng đắn Trong công tác giảng dạy, Công nghệ thông tin có tác dụng mạnh mẽ, làm thay đổi phương pháp dạy và học Nhờ đó mà giúp học sinh hứng thú học tập hơn, kết quả là học sinh tiếp thu bài tốt hơn

Ứng dụng Công nghệ thông tin vào tất cả các môn học, đặc biệt là các môn có sử dụng nhiều tranh ảnh, tư liệu phục vụ bài giảng giúp học sinh hiểu và nắm vững kiến thức Chính vì thế trong những năm gần đây, tôi đã ứng dụng Công nghệ thông tin vào tất cả các môn học Trong các môn học, tôi thấy môn nào cũng cần thiết song tôi chọn môn Toán mà đặc biệt là các bài học trong chương hình học của môn toán 5 Bởi vì môn Toán lớp 5 là môn có nhiều kiến thức, hình ảnh trừu tượng cần minh họa để giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức hơn so với một số môn khác Cũng chính vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn

đề tài: “Nâng cao kết quả học tập các bài học trong chương tình hình học của môn toán

lớp 5 thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.”

II Hiện Trạng.

Với sự bùng nổ của công nghệ thông tin hiện nay, việc ứng dụng rộng rãi đa phương tiện vào quá trình dạy học là xu hướng tất yếu của các trường học trên thế giới và

ở Việt nam nói riêng Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc hỗ trợ dạy học môn toán như là một công cụ dạy học.Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học nói chung

và trong dạy học toán nói riêng là quá trình sử dụng một cách hợp lí phương tiện dạy học: máy tính, máy chiếu, băng đĩa hình, phần mềm dạy học, bài giảng điện tử…nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học, năng cao chất lượng dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay Tuy nhiên làm thế nào để việc đổi mới phương pháp mang lại hiệu quả thiết thực là vấn đề mà giáo viên toàn ngành nói chung và giáo viên trường Tiểu học Tô Hạp nói riêng đang trăn trở Nội dung dạy học chương hình học trong môn toán lớp 5 có rất nhiều vấn đề trừu tượng,

ví dụ: các bài về diện tích, chu vi các hình tam giác, hình thang, hình tròn; diện tích xung quanh, diện tích toàn phần, thể tích hình hộp chữ nhật và hình lập phương Để hỗ trợ việc dạy học các nội dung này, sách giáo khoa cũng có khá nhiều hình ảnh minh họa Giáo viên tâm huyết cũng đã sưu tầm và sử dụng thêm các phương tiện bổ trợ như bộ đồ dùng dạy học toán 5 Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát, kèm theo lời mô tả, giải thích kết hợp với hình thức lyện tập, thực hành với mục đích giúp cho học sinh hiểu bài và vận dụng giải toán tốt hơn Tuy nhiên, đối với những nội dung khó, ví dụ khi học về thể tích hình hộp chữ nhật, hình lập phương hoặc đếm số hình lập phương để xác định thể tích

mà giáo viên chỉ dùng lời nói và các đồ dùng trong bộ đồ dùng dạy học toán 5 để minh họa thì học sinh vẫn rất khó hình dung, việc tiếp thu bài của các em vẫn hạn chế Nhiều học sinh thuộc qui tắc mà không hiểu được bản chất của bài toán

Giải pháp của tôi là ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học vào một số bài học thuộc chương hình học của môn toán lớp 5

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương ( hai lớp ), mỗi nhóm 25 học sinh: lớp 5C là nhóm thực nghiệm, lớp 5A là nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm được áp dụng giải pháp Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rất rõ đến việc học toán ( chương hình học ) của học sinh: lớp thực nghiệm đã có kết quả cao hơn nhóm đối chứng điểm bài kiểm tra sau khi áp dụng giải pháp của nhóm thực nghiệm có giá trị trung bình là 8.9; còn của nhóm đối chứng là 7.5 Kết quả kiểm chứng t-test cho thấy P =

0.0002 < 0,05 ; Tức là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của nhóm thực nghiệm

và đối chứng Điều đó chứng ming rằng việc ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học một số bài học thuộc chương hình học đã mang lại hiệu quả cao cho lớp 5C trường Tiểu học thị trấn Tô Hạp

III.Giới Thiệu:

Trong sách giáo khoa ở tiểu học các hình được vẽ trên mặt phẳng, phần phía trước sẽ che lấp phần phía sau nên học sinh rất khó hình dung nhất là việc hình thành qui tắc tính thể tích, giáo viên khó cung cấp và học sinh cũng khó tưởng tượng và phần lớn học sinh là chấp nhận công thức dựng sẵn của giáo viên Công nghệ tiên tiến của máy vi tính và máy chiếu Projector đã tạo ra những hình màu 3D sinh động góp phần nâng cao chất lượng công cụ, thiết bị đồ dùng dạy học trong nhà trường và phù hợp với học sinh tiểu học

Qua việc thăm lớp, dự giờ khảo sát trước tác động, chúng tôi thấy giáo viên chỉ sử dụng các phiên bản tranh ảnh trong sách giáo khoa treo lên bảng cho học sinh quan sát hoặc đồ dùng trong bộ đồ dùng dạy học toán 5 Họ đã cố gắng đưa ra hệ thống câu hỏi gợi mở dẫn dắt học sinh tìm hiểu vấn đề Học sinh tích cực suy nghĩ, trả lời câu hỏi của giáo viên, phát hiện và giải quyết vấn đề Kết quả là học sinh thuộc qui tắc nhưng hiểu chưa sâu về bản chất các bài toán , kĩ năng vận dụng vào thực tế giải toán chưa cao

Để thay đổi hiện trạng trên, đề tài nghiên cứu này đã ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học các nội dung phù hợp vào một số bài học thuộc chương hình học thay cho các phiên bản tranh ảnh và khai thác nó như một nguồn dẫn đến kiến thức

Giải pháp thay thế: Khi hình thành các qui tắc tính chu vi hình tròn, diện tích hình

thang, thể tích hình hộp chữ nhật, hình lập phương, giáo viên sử dụng các hiệu ứng được lập trình sẵn có trong máy vi tính để di chuyển hình theo ý muốn để cho học sinh quan sát tường tận vấn đề sau đó nêu hệ thống câu hỏi dẫn dắt giúp học sinh phát hiện kiến thức

Ví dụ : Khi học về thể tích hình hộp chữ nhật, hình lập phương hoặc đếm số hình lập phương để xác định thể tích mà giáo viên chỉ dùng lời nói và các đồ dùng trong bộ đồ dùng dạy học toán 5 để minh họa thì học sinh vẫn rất khó hình dung, việc tiếp thu bài của các em vẫn hạn chế Nhiều học sinh thuộc qui tắc mà không hiểu được bản chất của bài toán

Khi học về thể tích hình hộp chữ nhật, hình lập phương hoặc đếm số hình lập phương

để xác định thể tích Giáo viên chỉ cần hiệu ứng lần lượt xếp các hình lập phương vào thể tích hình hộp chữ nhật, hình lập phương theo lần lượt từng lớp cho học sinh quan sát và trả lời theo hệ thống câu hỏi dẫn dắt giúp học sinh phát hiện kiến thức Từ đó rút ra quy tắc, công thức tính hình hộp chữ nhật, hình lập phương

Về vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong đó có ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, đã có nhiều bài viết được trình bày trong các hội thảo liên quan Ví dụ:

- Bài Công nghệ mới với việc dạy và học trong các trường Cao đẳng, Đại học của

GS.TSKH Lâm Quang Thiệp

- Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học của cô giáo Trần

Hồng Vân, trường tiểu học Cát Linh Hà Nội

- Các đề tài :

+ Ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học môn Toán của Lê Minh Cương – MS

720

+ Sử dụng Công nghệ tin học trong dạy học ở tiểu học của Vũ Văn Đức – MS 756.

Các đề tài này đều đề cập đến những định hướng, tác dụng, kết quả của việc đưa Công nghệ tin học vào dạy và học

Vấn đề nghiên cứu: Việc ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học vào một số bài

thuộc chương hình học của môn toán lớp 5 có mang lại hiệu quả không?

Giả thuyết nghiên cứu: Việc ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học vào một số bài

thuộc chương hình học của môn toán lớp 5 sẽ mang lại hiệu quả cho học sinh lớp 5C trường tiểu học thị trấn Tô Hạp

IV PHƯƠNG PHÁP:

1 Khách thể nghiên cứu:

Tôi chọn trường tiểu học thị Trấn Tô Hạp vì trường có những điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

* Giáo viên:

Hai giáo viên giảng dạy hai lớp 5 có tuổi đời và tuổi nghề gần như là tương đương nhau và đều là giáo viên dạy giỏi trong nhiều năm liền, đều có lòng nhiệt tình và trách nhiệm cao trong giảng dạy và giáo dục học sinh

1 Lê Nguyễn Phi Anh- Giáo viên dạy lớp 5A (Lớp đối chứng)

2 Mai Thị Hạnh - Giáo viên dạy lớp 5C(Lớp thực nghiệm)

* Học sinh:

Học sinh của hai lớp 5A và 5C của trường tiểu học thị trấn Tô Hạp Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau về tỉ lệ giới tính, dân tộc Cụ thể như sau:

Dân tộc

Về ý thức học tập, học sinh ở hai lớp này đều tích cực, chủ động là như nhau

Kết quả học lực năm học trước, hai lớp tương đương về xếp loại học lực cuối năm của tất cả các môn học

2 Thiết kế:

Chọn hai lớp , lớp 5C là lớp thực nghiệm và lớp 5A là lớp đối chứng Tôi đã ra đề bài kiểm tra về chương Số thập phân, Các phép tính với số thập phân trước tác động Kết quả cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó tôi dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của hai nhóm trước tác động

Kết quả:

Bảng kiểm chứng xác định các nhóm tương đương ( trước tác

động )

Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm

P= 0 2768

P = 0 2768 > 0,05 Sự chênh lệch về điểm số trung bình của hai nhóm là không có ý

nghĩa, nên hai nhóm được coi là tương đương nhau

Chọn thiết kế 2 : “Thiết kế Kiểm tra trước tác động và kiểm tra sau tác động với các nhóm tương đương.”

Nhóm KT trước tác

động

Thực nghiệm

5C ( 25HS )

O1 Dạy học có ứng dụng

Công nghệ tin học

O3

Công nghệ tin học

O4

5A ( 25 HS )

Ở thiết kế này , chúng tôi sử dụng phép kiểm chứng T-Test độc lập

3 Qui trình nghiên cứu:

* Chuẩn bị bài của giáo viên:

- Cô Lê Nguyễn Phi Anh dạy lớp đối chứng: Thiết kế kế hoạch bài học không ứng dụng Công nghệ tin học , quy trình chuẩn bị bài như bình thường

- Cô Mai Thị Hạnh dạy lớp thực nghiệm: Thiết kế kế hoạch bài học có ứng dụng Công nghệ tin học và tham khảo các bài giảng của đồng nghiệp

* Tiến hành dạy thực nghiệm:

Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan Cụ thể:

Thời gian thực nghiệm (Từ tuần 17 đến tuần 24)

Thứ ngày Môn/Lớp Tiết theo PPCT Tên bài dạy

Sáu

23/12/11

Hai

9/01/12

Sáu

13/01/12

Năm

23/02/12

4 Đo lường và thu thập dữ liệu:

Xây dựng thang đo kiến thức (môn toán) bằng bài kiểm tra 40 phút ở cuối tháng

12 – 2011 là bài kiểm tra trước tác động Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi học xong chương hình học lớp 5, do hai giáo viên dạy lớp 5A, 5C Bài kiểm tra sau tác động gồm 5 câu hỏi trong đó có 3 câu hỏi trắc nghiệm dạng nhiều lựa chọn, đúng sai,1 câu viết số đo, 1 câu tự luận

Sau khi thực hiện xong các bài trong chương hình học, tôi tiến hành kiểm tra 1 tiết (nội dung kiểm tra trình bày ở phần mục lục)

Sau đó giáo viên hai lớp cùng chấm bài cả hai nhóm theo đáp án của tổ

V Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả:

1 Phân tích.

Sử dụng phép t-test độc lập và mức độ ảnh hưởng kiểm chứng dữ liệu

So sánh điểm trung bình các bài kiểm tra sau tác động

Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm

Giá trị P của T-test 0.0002

Độ lệch giá trị chuẩn

( SMD)

1.0

Từ kết quả trước tác động, hai nhóm là tương đương Sau khi tác động, dùng T-test kiểm chứng sự chênh lệch điểm trung bình cho kết quả P = 0.0002 cho thấy sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm rất có ý nghĩa; điểm trung bình của nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng là không ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD =

4 1

5 7 9

= 1,0

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD = 1,0 cho thấy độ ảnh hưởng của dạy học có ứng dụng thông tin trong dạy học tác động lên nhóm thực nghiệm là rất lớn

Giả thuyết về việc ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học một số bài thuộc chương hình học trong môn toán lớp 5 có làm nâng cao kết quả học tập của học sinh hay không? Đã được kiểm chứng

Biểu đồ so

sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động

của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.

2 Bàn luận:

Kết quả của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là điểm trung bình = 8.9 kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng là điểm trung bình = 7,5 Độ chênh lệch điểm số giữa hai nhóm là 1.4; Điều đó cho thấy điểm trung bình cộng của hai lớp đối chứng

và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp được tác động có điểm trung bình cao hơn lớp đối chứng

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD=1,0

Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn

Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của hai lớp là P

=0.0002 < 0.05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động

* Hạn chế: Nghiên cứu này ứng dụng Công nghệ tin học trong giờ học môn Toán ở tiểu

học là một giải pháp rất tốt nhưng để sử dụng có hiệu quả, người giáo viên cần phải có trình độ về công nghệ thông tin, có kĩ năng thiết kế giáo án điện tử (biết vẽ hình ), biết khai thác và sử dụng các nguồn thông tin trên mạng Internet, biết thiết kế kế hoạch bài học hợp lí Người giáo viên mất khá nhiều thời gian cho một thiết kế trên máy nếu chưa thành thạo trong việc sử dụng các hiệu ứng

VI Kết luận và khuyến nghị

* Kết luận:

Việc ứng dụng Công nghệ tin học trong dạy học một số bài thuộc chương hình học trong môn toán lớp 5 ở trường Tiểu học Tô Hạp thay thế các hình ảnh tĩnh có trong sách giáo khoa đã nâng cao kết quả học tập của học sinh Đồng thời phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh trong học tập Tạo cho giờ học sôi nổi và hứng thú hơn

Qua đó cũng nâng cao trình độ, kĩ năng sử dụng Công nghệ tin học của giáo viên và trình độ tin học, tác phong học tập thông qua sử dụng Công nghệ tin học cho các giáo viên

*Khuyến nghị:

Đối với các cấp lãnh đạo: cần quan tâm về cơ sở vật chất cho các nhà trường Nhất là về phòng học ( để cố định phòng dạy học bằng việc ứng dụng Công nghệ tin học), laptop, máy chiếu, kết nối mạng Internet Mở các lớp bồi dưỡng ứng dụng công nghệ thông tin, khuyến khích và động viên tất cả giáo viên áp dụng cộng nghệ thông tin vào dạy học Đối với giáo viên: không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để hiểu biết về Công nghệ tin học, biết khai thác thông tin trên mạng Internet, có kĩ năng sử dụng thành thạo các trang thiết

bị dạy học hiện đại

Trên đây là một vài kinh nghiệm đưa ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy Toán chương Hình học lớp 5C trường Tiểu học thị trấn Tô Hạp Khi ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học tuy có vất vả và mất nhiều thời gian, nhưng hiệu quả bài học rất