luận văn đại học sư phạm hà nội Một số biện pháp nâng cao khả năng thể hiện múa cho trẻ mẫu giáo lớn

“Nghệ thuật múa là một loại hình nghệ thuật đặc thù”, phương tiện thể hiệnchúng là con người, ngôn ngữ được biểu hiện bằng các động tác, dáng dấp, cửchỉ, điệu bộ, nét mặt cùng với sự chu

A PHẦN MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

“Ước muốn ngày nào, ôm Êp trong tim mai đây là cô giáo”…

Bài hát Êy, câu hát Êy không chỉ là giấc mơ của tôi mà còn là của cả giađình tôi, từ khi chóng tôi còn học phổ thông Cũng như một bài hát đã viết “Mùaxuân a đi hái hoa, còn tôi đi nuôi dạy trẻ… em yêu những đôi môi đỏ, những đôi

má hồng…” Đó cũng là mơ ước, là tình yêu giúp tôi lựa chọn theo học nghề côgiáo mầm non và gắn bó với nghề hơn

Để đáp ứng với nhu cầu và sự phát triển lớn mạnh của đất nước Đảng ta đãđặt ra nhiệm vụ phải phát triển nền giáo dục và đào tạo, đặc biệt là luôn quantâm đến thế giới trẻ thơ, người xưa có câu “Đi một ngày đàng, học một sàngkhôn” Vì giáo dục mầm non là nền móng sau này cho các bậc học khác, giáodục mầm non là giáo dục toàn bộ đức, trí, thể, mỹ cho trẻ giúp trẻ phát triển toàndiện

Mét trong những hoạt động được chú trọng trong trường mầm non đó làhoạt động giáo dục âm nhạc và múa Đây là hoạt động góp phần hình thành vàhoàn thiện nhân cách cho trẻ

“Nghệ thuật múa là một loại hình nghệ thuật đặc thù”, phương tiện thể hiệnchúng là con người, ngôn ngữ được biểu hiện bằng các động tác, dáng dấp, cửchỉ, điệu bộ, nét mặt cùng với sự chuyển động, hoạt động có tính logic có thểphản ánh một sự việc, một sự kiện, một tình cảm nào đó hay chuyển tải một nộidung hoặc tư tưởng… Múa là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, nghệ thuật múa làbức “Điêu khắc sống” để là cho một bức điêu khắc múa, ở múa chính là conngười thể hiện gây Ên tượng sâu sắc tới những người thưởng thức Nó mangtrong mình về màu sắc, nó có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện các chứcnăng hoạt động

Từ khi cất tiếng khóc chào đời, trẻ đã nghe được những lời ru à ơi của mẹ,những động tác vuốt ve, âu yếm của người thân Trẻ cảm nhận được tình yêuthương đùm bọc đó bằng ánh mắt và một số vận động cơ thể Lớn lên, khi trẻchập chững bước vào trường học đầu tiên – trường học mầm non, những bài hát,điệu múa cô dạy cho trẻ đã góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, tình cảm của trẻhướng tới cái đẹp, hình ảnh nhân cách và khả năng linh hoạt cơ thể.

Bắt đầu bằng những động tác đơn giản, sau đó cùng với sự phát triển củalứa tuổi, những động tác phức tạp tăng dần lên, những vận động đó làm cho trẻ

sự mềm dẻo của cơ thể, sự khéo léo của toàn thên, vận động múa giúp trẻ có một

cơ thể khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, dẻo dai đáp ứng yêu cầu phát triển thể chất Qua

đó trẻ còn nhận biết được cái đẹp của lời ca, của động tác, trẻ thêm tự tin vàthoải mái trong các hoạt động

Trong nhiều năm là giáo viên đứng lớp, tôi nhận thấy nghệ thuật múa trongtrường mầm non chưa thực sự được chú trọng, chưa được khai thác triệt để, chưatách biệt được thành một môn học độc lập mà chỉ là một nội dung trong một tiếthọc Giáo dục âm nhạc Chính vì vậy mà nó khó có thể phát huy hết những tiềmnăng của một môn nghệ thuật Dạy múa ở đây chỉ là những động tác đơn giản

nh cuộn cổ tay, nhón theo nhạc, nghiêng người… rất đơn điệu Trong khi đónghệ thuật múa đòi hỏi phải có sự phối hợp của toàn bộ cơ thể, sự cảm thụ âmnhạc, phối hợp nhịp nhàng giữa giai điệu với lời ca với các động tác múa, phảiphát huy được sự hồn nhiên, ngây thơ của trẻ Hiện nay, những bài múa dạy chotrẻ con dập khuôn, máy móc Vì vậy trẻ thường không có kiến thức về các độngtác cơ bản của múa, cho nên trình độ và khả năng hướng dẫn múa cho trẻ củagiáo viên còn nhiều hạn chế, còn áp đặt theo chương trình, chưa khuyến khíchtạo sự hứng thú tích cực say mê cho trẻ khi tham gia múa

Chính vì những điều băn khoăn trên, với mong muốn nghệ thuật múa thực

sự đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của xã hội, cũng nh muốn góp một phần bé nhỏ

của mình vào công việc nâng cao chất lượng múa cho trẻ Tôi đã mạnh dạn chọn

đề tài: “Một số biện pháp nâng cao khả năng thể hiện múa cho trẻ mẫu giáo lớn”

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Lựa chọn một số bài hát múa và đưa ra các biện pháp nhằm nâng cao nghệthuật múa cho trẻ mẫu giáo lớn

Bước đầu cho trẻ mẫu giáo lớn nắm được các dạng múa, các động tác múa

cơ bản, múa mô phỏng, múa minh hoạ, múa biểu hiện – ngôn ngữ Nhằm pháttriển năng lực cảm thụ, sáng tạo, tưởng tượng và giáo dục thẩm mỹ cho trẻ

III GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Các cháu mẫu giáo lớn đã được đi học, được làm quen và tiếp xúc với múa

từ lớp mẫu giáo bé

Các giáo viên được trang bị cơ sở lý thuyết và có năng khiếu trong hoạtđộng múa

Cơ sở vật chất của trường mầm non tương đối đầy đủ đáp ứng các nhu cầu

tổ chức dạy múa cho trẻ

Việc nghiên cứu đưa vào chương trình giáo dục một số biện pháp nâng caokhả năng thể hiện múa cho trẻ mẫu giáo lớn sẽ giúp cho trẻ trong giờ học múakhi tiếp thu các động tác, hình thức minh hoạ mới

Nếu tổ chức dạy múa cho trẻ bằng nhiều biện pháp phong phú, phù hợp vớinội dung nghệ thuật múa thì sẽ tác động đến trẻ tốt hơn

Trẻ sẽ thể hiện các tiết mục tốt hơn, trẻ cảm thụ nghệ thuật và thuận lợitrong việc phát triển toàn diện nhân cách của trẻ

IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lý luận có liên quan đến đề tài

+ Thông qua một số bài hát múa lựa chọn, đề xuất ra các biện pháp mới đểnâng cao khả năng múa cho trẻ.

+ Đề xuất sư phạm, rót ra kết luận sư phạm và đề xuất ứng dụng vào thực tế

V ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU – KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp nhằm nâng cao khả năng thể hiệnmúa cho trẻ mẫu giáo lớn (5-6 tuổi)

Khách thể nghiên cứu: 30 trẻ cháu lớp 5 tuổi A làm thực nghiệm 30 trẻ lớp

5 tuổi B làm đối chứng Trẻ mẫu giáo lớn ở trường mầm non Liên Cơ - thànhphố Lạng Sơn

VI PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu khả năng tiếp thu nghệ thuật múa của trẻ mẫu giáo lớn

- Nghiên cứu chương trình dạy trẻ vận động theo nhạc và dạy múa cho trẻmẫu giáo lớn

- Nghiên cứu mức độ hứng thú, khả năng cảm nhận, độ tập chung chó ý củatrẻ thông qua cách tổ chức dạy múa của giáo viên để thấy được sự cần thiết trongviệc xây dựng một số biện pháp dạy múa cho trẻ mẫu giáo lớn một cách khoahọc, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ

- Chọn một số bài hát múa dành cho trẻ mẫu giáo lớn, sử dụng một số biệnpháp múa mới làm thực nghiệm

VII PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Đọc tài liệu cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Quan sát, ghi chép hoạt động của cô và trẻ trên tiết học vận động theonhạc, tiết múa chuyên biệt, năng khiếu

+ Trò chuyện trao đổi đàm thoại với trẻ để tìm hiểu sự hứng thú của trẻ

- Phương pháp thực nghiệm đối chứng

* Kế hoạch thực hiện

- Tháng 10/2009: Xác định đề tài

- Tháng 11/2009: Sưu tầm tài liệu và đọc tài liệu

- Tháng 12/2009: Nghiên cứu thực trạng

- Tháng 1/2010: Điều tra thực trạng

- Tháng 2/2010: Hoàn thành đề cương

- Tháng 3/2010: Hoàn thành bài tập

B PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN

I VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU

Nghệ thuật múa là loại hình nghệ thuật có từ sớm nhất của loài người, nótồn tại và phát triển theo lịch sử văn hóa và lịch sử phát triển trí tuệ của conngười Ngay từ thuở bình minh của bộ người nguyên thuỷ, nghệ thuật múa đãxuất hiện như một nhu cầu thiết yếu trong đời sống văn hoá tinh thần và pháttriển ngày càng hoàn thiện

Từ thời kỳ xã hội nguyên thuỷ, sang thời kỳ chiếm hữu nô lệ rồi đến thời kỳ

xã hội phong kiến, đến chế độ tư bản và lên chủ nghĩa xã hội Múa được pháttriển theo từng thời kỳ Đầu tiên chưa có định hướng, sau đó múa mang tính môphỏng, múa thể hiện các nội dung sinh hoạt của con người, rồi múa ngày càngđược nâng cao thành các thể loại múa, hình thức múa và các dòng múa Đến naymúa có sự định hướng và hướng con người đến chân – thiện – mỹ, nó chiếm vịtrí quan trọng trong nền văn hoá dân tộc và đời sống văn hoá xã hội Ta có thểthấy điều này qua “Mô hình nghệ thuật múa phát triển qua các thời kỳ”

Nh vậy có thể kết luận: Lịch sử phát triển nghệ thuật múa gắn liền với sựphát triển của loài người Múa còn có các chức năng cơ bản giáo dục, phản ánh,góp phần cải tạo xã hội, định hướng thẩm mỹ và phát triển thể chất Với nhữngchức năng này, chúng ta thấy múa rất gần gũi với cuộc sống của con người Conngười không chỉ là nhu cầu thưởng thức mà còn nhu cầu muốn học, muốn sángtạo ra nó Việc tìm hiểu một số biện pháp nâng cao khả năng thể hiện múa chotrẻ mẫu giáo lớn là rất cần thiết

Có rất nhiều tác giải viết về vai trò giáo dục của nghệ thuật múa nói chung

và nghệ thuật múa cho trẻ mẫu giáo nói riêng Vì múa có tầm quan trọng trongđời sống con người, nghệ thuật múa có chức năng đóng vai trò rất quan trọngtrong sự phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Hiện nay, có rất nhiều nhà sưphạm đi sâu nghiên cứu về nghệ thuật múa cho trẻ mầm non nh: “Cải tiến một số

hình thức vận động theo nhạc cho trẻ 5-6 tuổi” Dựa vào khả năng tiếp xúc nghệthuật của trẻ, tác giả đã đưa ra một số phương pháp mới trong tiết học nhằm pháttriển ở trẻ khả năng cảm thụ và lĩnh hội cái đẹp trong cuộc sống xung quanh trẻ.Nhưng mới chỉ dừng lại ở mức độ chung với những hành động tác dịch chuyểnđơn giản, đơn điệu chưa thật phù hợp với sự phát triển nền văn hoá Việt Namtrong thế kỷ XXI này.

Với bài viết “Một số điệu múa cho trẻ mẫu giáo” của tác giả Lã Tiến Thêm(Viện Khoa học giáo dục – Trung tâm nghiên cứugiáo dục mầm non - 1996) Tácgiả đã đáp ứng mong mỏi của đông đảo giáo viên mầm non ở các vùng miền về

cá bài múa dành cho trẻ mẫu giáo, nhằm góp phần làm phong phú các hoạt độngbiểu diễn cho trẻ ở trường mầm non

Bài: “ Múa và phương pháp vận động theo nhạc” của tác giả Trần Minh Trí(NXB Giáo dục - 1999) tác giả có đề cập đến những kiến thức cơ bản về nghệthuật múa Đưa ra một số phương pháp dạy trẻ vận động theo nhạc và múa Tácgiả nhận thức được vai trò quan trọng của múa đối với trẻ, nhưng mới chỉ dừnglại ở việc dạy trẻ vận động theo nhạc, mà chưa đưa ra các phương pháp và biệnpháp nhằm nâng cao khả năng múa cho trẻ

Trong qúa trình công tác và học tập, tôi đã được trang bị cơ sở lý luận vềnghệ thuật múa, nên đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp nhằm nâng caokhả năng thể hiện múa cho trẻ mẫu giáo lớn” Với mong muốn giúp trẻ có hứngthú, có khả năng cảm nhận nghệ thuật múa tốt nhất Góp phần vào sự phát triểnnghệ thuật trong ngành Giáo dục mầm non

II KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGHỆ THUẬT MÚA

1 Lý luận của nghệ thuật múa

Múa là một loại hình nghệ thuật mang tính tổng hợp, thông qua múa, cáiđược phản ánh là các hiện tượng trong cuộc sống con người, qua hình thức đặcbiệt của nó là những hình dáng, động tác, cử chỉ, điệu bộ, luân chuyển động tác

trên các tuyến, đội hình tiết tấu, giai điệu múa của âm nhạc chuyển động trongkhông gian và thời gian.

Những động tác điệu bộ hình dáng có được bắt nguồn từ lao động có sángtạo, từ sinh hoạt văn hoá (Văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần) trong đấu tranh

tự nhiên và đấu tranh xã hội của con người Nghệ thuật múa còn chịu ảnh hưởngcủa môi trường tự nhiên, kinh tế, văn hoá, xã hội và các tập tục của cộng đồng.Trải qua thực tiễn lao động có sáng tạo và tiến trình lịch sử mà nghệ thuật múangày một hoàn thiện

Nghệ thuật múa có những cơ bản la giàu tính cách, khái quát tạo hình dựatrên cơ sở lao động, sinh hoạt, thể hiện mọi lĩnh vực tình cảm của con người.Phương tiện thể hiện nghệ thuật múa là con người Quá trình biểu diễn củacon người là quá trình biểu đạt ngôn ngữ, động tác, đội hình, luôn hoà điệu vớinghệ thuật âm nhạc, mỹ thuật Nó là loại hình nghệ thuật có tính nguyên hợp cácthành tố nghệ thuật biểu diễn

2 Thực tiễn nghệ thuật múa

Trải qua tiến trình lịch sử nghệ thuật múa đã hình thành 4 hình thái: Múadân gian, múa cung đình, múa tôn giáo, múa tín ngưỡng Trong nghệ thuật múachia ra 2 loại: múa mô phỏng và múa biểu diễn

Nghệ thuật múa có chức năng giáo dục nhận thức, phản ánh giáo dục thẩm

mỹ, văn hoá xã hội, nghệ thuật múa có bản chất là thẩm mỹ, Jan Jooc Nove (Nhàbiên đạo người Pháp) nói: “Động tác là tiếng nói thứ hai của con người, nhưng tachỉ nghe được khi tâm hồn bắt nói nói lên” Có thể nói tất cả những hoạt độngtrong ngôn ngữ động tác múa là yếu tố quyết định tới sự tồn tại và phát triển củanghệ thuật múa, phản ánh hoạt động của xã hội, góp phần cải tạo xã hội Nghệthuật múa tồn tại chính là để phục vụ, nhằm giáo dục đạo đức, nâng cao tínhthẩm mỹ cho con người

3 Định nghĩa về nghệ thuật múa

“Nghệ thuật múa là một loại hình nghệ thuật đặc thù” phương tiện thể hiệnbằng cơ thể con người, ngôn ngữ thể hiện bằng động tác, dáng dấp, cử chỉ, điệu

bộ tình cảm nào đó được hoạch định

III VAI TRÒ CHỨC NĂNG CỦA NGHỆ THUẬT MÚA

1 Các chức năng cơ bản của nghệ thuật múa

“Mục tiêu của giáo dục đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đò tạo nhân lực, bồidưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động có tri thức và có tay nghề, có nănglực thực hành, tự chủ, năng động, sáng tạo, có đạo đức cách mạng và có tinhthần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội” (trang 106, Giáo dục mầm non tập 1).Việc giáo dục thẩm mỹ ở trường mẫu giáo nhằm phát triển ở trẻ khả năngcảm nhận, cảm thụ, hiểu biết, lĩnh hội được cái đẹp, phân biệt được cái hay cái

dở, cái tốt cái xấu, biết độc lập suy nghĩ, có chính kiến và sự sáng tạo khi tiếpxúc với các hoạt động khác nhau của âm nhạc

Các vận động theo nhip điệu, các động tác múa giúp cho trẻ bộ lộ cảm xúc,diễn đạt cảm xúc Nhịp điệu vui tươi, khoẻ mạnh của bản nhạc giúp trẻ hứng thú

tự tin Hay các bài hát ru em bé ngủ vỗ về, âu yếm, nhẹ nhàng khắc sâu trong trẻtình cảm trìu mến, dịu dàng

Trong khi trẻ múa, trẻ không chỉ cảm nhận được tính âm nhạc, tình cảm âmnhạc (hưởng ứng với trạng thái, cảm xúc có trong âm nhạc mà còn cảm nhậnđược cái đẹp trong sự chuyển đổi đội hình, động tác, hình tượng múa… Các bàitập rèn luyện nhịp điệu âm nhạc tạo cho trẻ khả năng hoạt động độc lập sáng tạo.Trong khi trẻ múa theo nhạc trẻ hình dung ra các hình tượng (Chú bộ đội, em bé,

cụ già…), hình dung ra các chuỗi động tác nối tiếp nhau theo vốn hiểu biết củamình, trên cơ sở đó phối hợp các động tác múa đã biết ruồi biến đổi, thêm thắtvào các động tác cho đẹp Được tham gia múa trong nhóm bạn bè, trẻ biết đánhgiá nhận xét về bạn và bản thân Trên cơ sở đó trẻ nhận ra chất lượng biểu diễn

tốt hay không tốt, đúng hay sai Cùng với sự phát triển kỹ năng hoạt động nhịpđiệu âm nhạc, trên cơ sở đó góp phần giáo dục thẩm mỹ cho trẻ.

1.1 Múa là phương tiện hình thành đạo đức cho trẻ mầm non

Khi trẻ thực hiện một hoạt động có mục đích nào đó thì đồng thời tình cảm,đạo đức cũng được hình thành Đối với hoạt động múa cũng vậy, khi trẻ cùngnhau múa hát cũng là lúc trẻ được giao lưu cảm xúc với nhau Sù quan tâm chia

sẻ giúp đỡ lẫn nhau, nhường nhịn nhau giúp trẻ có ý thức tập thể, tạo điều kiệntốt cho trẻ có khả năng hoà nhập với cộng đồng

Khi biểu diễn múa trên sân khấu, trẻ mạnh dạn tự tin, cố gắng biểu diễn múacho đều, đẹp và hoàn chỉnh Không phá đám, không bỏ cuộc giữa chứng đòi hỏitrẻ phải có tính kỷ luật cao mới làm được

Múa trên nền nhạc tạo ra những điều kiện cần thiết đối với sự hình thànhnhững phẩm chất đạo đức, nhân cách của trẻ, đặt ra những cơ sở ban đầu cho vănhoá chung của người công dân tương lai Khi múa, trẻ thể hiện động tác bắtnguồn từ thực tiễn chứ không phải bịa đặt, nên khi múa hát tập thể, trẻ biết cảmthông và quan tâm đến nhau Đối với điệu múa dân gian, xúc cảm mang đến chotrẻ thơ là niềm tự hào dân tộc, trẻ thêm yêu quê hương đất nước Ngoài ra, ở mỗimàn múa hoạt cảnh, các hình thức múa cũng đem lại nội dung giáo dục đạo đứccho trẻ

1.2 Múa là phương tiện giáo dục trí tuệ cho trẻ mầm non

Múa là phương tiện đẩy mạnh khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ thơ nên nócũng gắn liền với sự phát triển trí tuệ của trẻ Khi múa đòi hỏi trẻ phải chú ýquan sát, linh hoạt phối hợp các động tác với nhau một cách tuần tự, logic đồngthời phải lắng nghe giai điệu âm nhạc Với những tác phẩm múa phức tạp nhưcác bài hát tập thể, múa dựng hình tượng hoạt cảnh đòi hỏi trẻ phải lắng nghegiai điệu, nghe nhạc; ghi nhớ diễn, đội hình chuyển động, thứ tự tác động tácmúa, vị trí từng người để điều chỉnh đội hình cho đẹp Như vậy trên cơ sở liênkết thống nhất các cơ quan vận đông thính giác, thị giác, giúp trí nhớ trẻ phát

triển Theo từng độ tuổi, các bài tập kỹ năng múa ngày càng khó dần và phức tạphơn, đòi hỏi trẻ phải tích cực tư duy, dần dần trẻ có thể tự hình dung ra các độngtác, hình tượng phù hợp với lời ca, làm cho trí tưởng tượng của trẻ ngày càngphong phó.

1.3 Múa góp phần phát triển thể chất cho trẻ mầm non

Múa là sự biểu hiện của cảm xúc âm nhạc bằng hình thể, động tác, tư thếcủa con người Khi trẻ múa đòi hỏi sự hoạt động của toàn thân, nên từ đó huyđộng được tất cả các cơ quan trong cơ thể cùng tham gia hoạt động Nhịp điệunhanh, sự tuần hoàn của máu tăng, hô hấp tăng, trẻ thở nhanh, mạnh làm nởphổi, bài tiết ra nhiều mồ hôi Trẻ tích cực múa làm cho hệ vận động phát triển,các cơ bắp săn lại, trẻ cứng cáp khoẻ mạnh, phối hợp các động tác nhanh nhẹnhoạt bát, uyển chuyển nhịp nhàng, tư thế đẹp, duyên dáng

Mặt khác, trẻ múa làm tiêu hao năng lượng, do đó quá trình tiêu hoá diễn ranhanh, trẻ chóng đói và có cảm giác thèm ăn, đến bữa trẻ ăn ngon miệng hơn, tạođiều kiện cho sự phát triển thể chất cho trẻ

1.4 Nghệ thuật múa góp phần giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non.

Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ là quá trình tác động có mục đích và có hệ thốngvào nhân cách của trẻ, nhằm phát triển năng lực cảm thụ và nhận biết cái đẹptrong nghệ thuật, trong thiên nhiên và trong đời sống xã hội Qua giáo dục thẩm

mỹ trẻ phân biệt được cacis hay, cái đẹp trong cuộc sống để học tập và làm theo.Trong nghệ thuật múa, các động tác múa kết hợp với giai điệu giúp trẻ bộc

lộ cảm xúc và diễn đạt cảm xúc Khi múa trẻ thấy được vẻ đẹp hình thể củamình, của bạn thông qua những động tác mềm dẻo, dáng đi uyển chuyển, nhịpnhàng, duyên dáng Trẻ cảm nhận nét đẹp của giai điệu bài hát, kết hợp với phụctrang nhiều màu sắc, quần áo dân tộc các vùng miền, các điệu theo nội dung từngvai diễn Kết hợp với cảnh trang hoàng sân khấu trong mỗi hoạt cảnh múa đềukhơi gợi cho trẻ tình cảm và cảm xúc thẩm mĩ, giúp trẻ thể hiện sâu hơn về nộidung và hình thức của tác phẩm

Hình tượng thẩm mỹ là tấm gương phản chiếu đời sống xã hội, những hìnhtượng đẹp mang lại cảm xúc và nhận thức thẩm mỹ cho người xem Khi trẻ múanhững bài về Bác Hồ, trẻ càng thêm kính trọng và tỏ lòng tôn kính Bác, hiểuđược rằng Bác luôn thương yêu các cháu nhỏ trên mọi miền Tổ quốc Từ đó sẽtruyền tải được nội dung và tư tưởng của tác phẩm một cách tốt nhất với trẻ.

2 Vai trò của nghệ thuật múa

2.1 Vai trò của nghệ thuật múa đối với con người trong xã hội

Nghệ thuật múa được sinh ra và phát triển trong quá trình lao động và hoạtđộng của con người Trải qua các giai đoạn phát triển của xã hội loài người, nghệthuật múa cũng dần được hoàn thiện và chiếm một vị trí quan trọng trong nềnvăn hoá dân tộc và trong đời sống văn hoá xã hội

Nghệ thuật múa là một hình thái ý thức xã hội Nó ra đời do nhu cầu củacon người trong cuộc sống để biểu đạt nhận thức, hoạt động, tư tưởng, tình cảmcủa mình Khi con người mới được tiến hoá từ loài vượn, ngôn ngữ múa đã trởthành nhu cầu của xã hội nguyên thuỷ, ban đầu nó mang trong mình yếu tố kịchcâm Mỗi khi muốn truyền đạt kinh nghiệm lao động, săn bắt… họ thường dùngngôn ngữ múa để diễn đạt, để mọi người cùng học tập, bắt chước, hoặc khi muốntập thể cùng thống nhất phải dùng ngôn ngữ múa để đồng nhất sức lực, hànhđộng

Trong quá trình lao động, tình cảm của con người trong xã hội ngày cànggắn bó yêu thương, lúc đó họ lại cùng nhau cầm tay reo hò, nhảy múa xungquanh đống lửa Những điệu múa chỉ dừng lại ở chỗ dậm chân, vỗ tay, hò reobiểu lộ sự phấn khích của mình Ngày nay, sự phát triển của nghệ thuật múa còn

là con đường giáo dục tốt nhất Thông qua múa có thể làm rung động những tráitim, khối óc, làm cho cong người xích lại gần nhau hơn Tính chất giáo dục củamúa không mạnh mẽ dữ dội mà nhẹ nhàng bền bỉ nhưng không kém phần sâusắc

Nghệ thuật múa còn giúp con người thể hiện sự dạt dào, say mê, bay bổng,tình yêu trong lao động, tình yêu lứa đôi, tình yêu quê hương đất nước Múa đạtđược mục tiêu là đưa con người đến sự hoàn thiện của nhân cách.

Múa là tấm gương phản ánh đời sống hiện thực, là sự chọn lọc, nhào nặn cósáng tạo của người nghệ sĩ Thông qua các động tác được cách điệu đã đem đếncho người xem những tư tưởng, nội dung cần thiết

2.2 Vai trò của nghệ thuật múa đối với trẻ trong trường mầm non

Đối với trẻ mầm non, nghệ thuật múa góp phần hình thành nhân cách củatrẻ Nghệ thuật múa còn là phương tiện để giáo dục đạo đức, thẩm mĩ, trí tuệ, thểchất cho trẻ

Múa mang lại cho trẻ thơ một thế giới kỳ diệu không ngừng chuyển động,gợi cho trẻ những cảm giác thú vị, thoả mãn nhu cầu khao khát được hiểu biết vàđược hoạt động của trẻ Đồng thời tác động mạnh mẽ đến sự phát triển tâm lý,năn lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ

Múa là hình thức hoạt động kết hợp âm nhạc rất thú vị, hấp dẫn tốt với trẻ.Trong khi múa trẻ được bộc lộ mình, được giao tiếp với thế giới xung quanh.Trẻ mầm non vốn rất hiếu động và ham hiểu biết, trẻ tiếp nhận thế giới xungquanh bằng trực quan hình tượng và thể hiện bằng cảm xúc, tình cảm Nghệthuật múa không những giúp trẻ có hình thể khoẻ đẹp, mà còn giúp trẻ phát triểnkhả năng cảm thụ, lĩnh hội cái đẹp, biết phân biệt tốt xấu

Khi múa trẻ dễ dàng cảm nhận được giai điệu âm nhạc, trên cơ sở đó trẻ đótrẻ biết phối hợp động tác cho phù hợp với giai điệu, đó chính là điều kiện địnhhướng thẩm mỹ cho trẻ một cách tốt nhất

Nghệ thuật múa gắn với sự phát triển trí tuệ của trẻ, đòi hỏi trẻ phải ghi nhớ

có chủ định, có trí tưởng tượng, tư duy sáng tạo Khi mua trẻ biết lắng nghenhạc, phối hợp giữa âm nhạc và động tác, kết hợp từ những động tác giản đơnđến động tác phức tạp Múa còn rèn luyện cho trẻ tính kiên trì, biết tự kiềm chế

và hoà mình với tập thể

Như vậy, có thể nói, mỗi loại hình nghệ thuật phản ánh một cách độc đáocuộc sống và ảnh hưởng đặc biệt quan trọng đến sự phát triển tình cảm trí tuệcủa trẻ, mà nghệ thuật múa cũng như các loại hình nghệ thuật khác (âm nhạc,điêu khắc, hội hoạ…) đều mang trong mình chức năng phản ánh sâu sắc về đạođức, vui chơi, giải trí, đồng thời tính nhân văn của nghẹ thuật múa luôn đượcthẩm định ở độ cao trong vai trò hoàn thiện các chức năng hoạt động Khôngnhững thế mà hoạt động múa còn có quan hệ mật thiết với các loại hình nghệthuật khác như thơ ca, văn học, âm nhạc, sân khấu, giúp trẻ tiếp cận các loạihình nghệ thuật khác thông qua múa được dễ dàng và gây hứng thú cho trẻ.

IV ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ VÀ KHẢ NĂNG MÚA CỦA TRẺ MẪU GIÁO LỚN (5-6 TUỔI)

1 Đặc điểm tâm sinh lý

Trẻ thơ rất hiếu động, ham hiểu biết, muốn tìm tòi, khám phá những điểmmới lạ, tâm hồn trẻ thơ rất hồn nhiên, trong sáng và nhạy cảm với thế giới xungquanh, do đó mà năng khiếu nghệ thuật thường được nảy sinh Ngay từ tuổi nhỏ,trẻ luôn say mê mong ước tạo ra được nhiều cái đẹp, ước mình đẹp hơn

Đến tuổi mẫu giáo tư duy của trẻ đã chuyển dần từ tư duy trực quan hànhđộng sang tư duy trực quan hình tượng Việc thay thế này giúp trẻ nhìn sự vật,hiện tượng một cách toàn diện, chứ không tách rời từng mảng, từng bộ phận mộtcách khô cứng

Cùng với sự phát triển tư duy thì trí tưởng tượng của trẻ cũng trở nên phongphú hơn, trẻ có khả năng dùng vật này thay thế cho vật khác và hành động vớivật thay thế nh đồ vật có thật

Việc biết sử dụng các hệ thống ký hiệu khác nhau để biểu thị các sự vật hiệntượng của hiện thực, làm giàu thêm trí tưởng tượng của trẻ Ví dụ: từ chiếc bánhthành trống, thìa thành dùi, cái tăm thành cuống diêm, cuộn tờ giấy thành micro

để hát

Một đặc điểm nữa về sự phát triển tâm lý của trẻ là khả năng bắt chước vàthích bắt chước Nhờ khả năng này mà trẻ có thể tiếp nhận hay nói một cáchkhác “bắt chước” một cách nhanh chóng những bài luyện tập múa theo sự hướngdẫn của cô giáo.

2 Đặc điểm phát triển vận động ở trẻ

Đến tuổi mẫu giáo, trẻ đã dần hoàn thiện một số chức năng, trẻ đi đứng chạynhảy vững vàng Tuy nhiên, xương trẻ còn mềm do có nhiều sụn Về khả năngvận động trẻ biết phối hợp nhịp nhàng giữa tay, chân Theo tài liệu “Tâm lý vậnđộng” của Viện nghiên cứu trẻ em thuộc Viện khoa học giáo dục thì trẻ mầmnon đã biết giữ thăng bằng trực quan cảm tính Do đó các hoạt động vui chơinhảy múa là điều kiện để trẻ bộc lộ nhu cầu giao tiếp với mọi vật xung quanh,làm cho trẻ có năng lực cảm thụ nghệ thuật một cách tốt nhất

3 Khả năng cảm thụ nghệ thuật múa ở trẻ 5-6 tuổi

Các vận động cơ thể của trẻ gần như thành thạo, khả năng nghe nhạc của trẻcũng phát triển hơn vì vậy nghệ thuật múa rất phù hợp với trẻ Trẻ có khả năngthực hiện tốt các động tác khi được tiếp xúc với các tác phẩm múa phù hợp.Quan sát một đứa trẻ bình thường khoẻ mạnh chúng ta thấy được hàng ngàycác bé có rất nhiều hoạt động, với trẻ mẫu giáo chỉ thực hiện những động tác đơngiản theo nhạc

Trẻ biết vỗ tay theo nhịp phách, lắc lư nhún nhảy, vững vàng và hoàn thiệnhơn Biết phối hợp chân tay nhịp nhàng, cá phẩm chất cũng được hình thành,phát triển như: nhanh, mạnh, bền, dẻo, giúp trẻ dễ dàng hơn khi thực hiện cácđộng tác múa theo nhạc

VD: Khi múa bài “múa cho mẹ xem” Trẻ đã biết phối hợp chân, tay và biểu

lộ tình cảm vui tươi, hồn nhiên

4 Thực trạng của việc dạy múa ở trường mầm non

Là một giáo viên có 15 năm công tác tại trường mẫu giáo, trong suốt thờigian đứng lớp, qua thực tế giảng dạy và học tập, quan sát và đàm thoại về quá