Tìm hiểu thực trạng của việc giảng dạy môn giáo dục công dân ở các cấp học và cụ thể ở trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang

Như mét số vấn đề tôi đã nêu ở trên tôi nghĩ rằng cần phải có sự đổi mới về tài liệu giảng dạy, phương pháp giảng dạy, nhận thức của giáo viên, học sinh, phô huynh học sinh để trả lại vị

LỜI CẢM ƠN ! Tôi xin trân thành cảm ơn các thầy cô giáo cùng toàn thể các

em học sinh trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang đã tận tình giúp đỡ tôi có được những thông tin cũng như các

số liệu để thực hiên tốt đề tài.

Và nhất là tôi xin trân thành cảm ơn cô : Đỗ Thị Thanh Mai

đã tận tình hướng dẫn em hoàn thành tốt đề tài này.Em xin trân thành cảm ơn !

Phần mét Những vấn đề chung

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Môn học Giáo dục công dân là một môn nằm trong chương trình bắt buộc tại bậc học phổ thông Tuy nhiên, thực tế, nhiều giáo viên, học sinh, phô huynh các em chưa hiểu hết được ý nghĩa cũng như tầm quan trọng của môn học này

Theo quan điểm của một số giáo viên, học sinh, phô huynh đây là một môn học phụ vì thế coi nhẹ môn học này Dạy chưa hết ý nhĩa bài giáo dục công dân, học sinhhọc lơ là, việc học lý thuyết gắn với việc vận dụng vào để rèn luyện và phát triển nhân cách, phẩm chất, đạo đức Ýt được chú ý Số bài học Ýt, số tiết học trong một tuần là một tiết là Ýt, đặc biệt là không có tiết học thực hành ( SGK cò )

Môn giáo dục công dân có giá trị vô cùng lớn lao đối với việc rèn luyện nhân cách con người theo các thế hệ học sinh để học sinh hiểu biết, vận dụng vào việc rèn luyện và phát triển nhân cách của mình theo chuẩn mực đạo đức của pháp luật và xã hội

Như mét số vấn đề tôi đã nêu ở trên tôi nghĩ rằng cần phải có sự đổi mới về tài liệu giảng dạy, phương pháp giảng dạy, nhận thức của giáo viên, học sinh, phô huynh học sinh để trả lại vị trí ý nghĩa cao cả của môn học giáo dục công dân để tạo điều kiện cho việc giảng dạy môn giáo dục công dân đạt kết quả tốt, góp phần phát triển nhân cách cho học sinh phù hợp với chuẩn mực của xã hội

Chính vì vậy, tôi chọn đề tài nghiên cứu việc giảng dạy môn học giáo dục công dân làm công trình nghiên cứu khoa học cho bản thân

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

Tìm hiểu thực trạng của việc giảng dạy môn giáo dục công dân ở các cấp học và cụ thể ở trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang để thấy rõ thực tế và kết quả của việc giảng dạy cũng như việc học tập của môn học này

Qua thực tế và kết quả giảng dạy của môn giáo dục công dân để có kiến nghị và biện pháp tích cực trong giảng dậy đáp ứng được mục tiêu , ý nghĩa của việc học giáo dục công dân từ đó giúp cho việc giảng dạy đạt kết quả và góp phần xây dựng thế hệ trẻ có đức có tài để xây dựng phát triển đất nước ổn định, văn minh

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3 1 khách thể:

Trường THCS Phương Thiện : sè giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân theo tìm hiểu có 4 giáo viên dạy ở 4 khối khác nhau, giáo viên giảng dạy môn này đều là giáo viên thuộc tổ khoa học xã hội không giáo viên nào được đào tạo chuyên về môn học giáo dục công dân

Giáo viên được phân dạy môn học này thường là giáo viên chủ nhiệm líp ngoài chuyên môn được đào tạo của bộ môn khoa học xã hội như môn văn,

sử thì giáo viên đó dạy thêm môn phụ là giáo dục công dân

Đó cũng là khó khăn cho việc khai thác giảng dạy bộ môn giáo dục công dân ( Vì không chuyên )

Học sinh của trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang gần 300 học sinh thuộc 4 khối líp:

- khối líp 6 :85 học sinh 85 häc sinh

- khối líp 7 : 80 học sinh 80 häc sinh

- khối líp 8 : 80 học sinh 80 häc sinh

- khối líp 9 : 70 học sinh 70 häc sinh

Các em đều là học sinh thuộc dân téc Tày

Điều kiện kinh tế địa phương sống chủ yếu về nông nghiệp

Địa bàn dân cư đồi núi không tập trung, nhà ở chủ yếu là nhà sàn

Điều kiện học tập của học sinh khó khăn : thiếu góc học tập ở nhà, thiếu

đồ dùng học tập, thiếu sách giáo khoa tham khảo, thiếu thời gian học ở nhà

Phô huynh học sinh nhận thức về việc học tập của con em còn hạn chế

do nếp sinh hoạt và phong tục tập quán của địa phương, kinh tế khó khăn

Tóm lại: trên đây là một số yếu tố khó khăn cho việc giảng dạy môn giáo dục công dân và cũng như một số môn học khác ở trường học thuộc khu vực miền núi tỉnh Hà Giang

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Thực trạng việc giảng dạy môn giáo dục công dân trong trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang Thùc tr¹ng viÖc gi¶ng d¹y m«n gi¸o dôc c«ng d©n trong trêng THCS Ph¬ng ThiÖn huyÖn VÞ Xuyªn tØnh Hµ Giang

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC.

_ Thực trạng việc giảng dạy môn……tại……chưa tốt

_ Nếu giáo viên-học sinh hiểu hết ý nghĩa và tầm quan trọng của môn học này thì chất lượng dạy học sẽ được nâng cao

5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Do điều kiện thời gian không cho phép nên tôi chỉ tìm hiểu và nghiên cứu thực trạng việc giảng dạy môn giáo dục công dân ở trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang ( Khối líp 6 + 7 Năm học 2002 – 2003)

6. CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Khi đi vào điều tra nghiên cứu tôi thực hiện theo các bước sau:

Bước 1 : Điều tra cơ bản để thu thập tài liệu có liên quan đến thực trạng

việc giảng dạy môn giáo dục công dân

Bước 2 : Nghiên cứu tài liệu đã thu thập và tôi chọn phương pháp so

sánh và giả định để có cách nhìn đúng thực tế của học sinh, của trường trong giáo dục môn giáo dục công dân

Bước 3 : Thống kê phân loại thực trạng giảng dạy môn giáo dục công

dân và xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu

Bước 4 : Từ thực trạng việc giảng dạy môn giáo dục công dân ở nhà

trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang tôi tìm ra một số biện pháp, hình thức cụ thể để có kiến nghị và vận dụng vào việc giảng dạy môn giáo dục công dân đạt kết quả.< Đây là bước quan trọng tôi sẽ trình bày chi tiết ở phần sau >

7 NHIỆM VÔ

Có 2 nhiệm vô :

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài.

- phát hiện thực trạng và đề xuất ý kiến.

Phần hai Nội dung và kết quả nghiên cứu CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN.

1 LỊCH SỬ CỦA VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU

Bộ giáo dục và đào tạo, các nhà khoa học đã có rất nhiều nhà khoa học nghiên cứu về các vấn đề của các bộ môn giảng dậy nói chung và bộ môn giáo dục công dân nói riêng và đã có nhiều thay đổi trong phương pháp giảng dạy,phương pháp giảng dạy, sáchgiáo khoa, sách giáo khoa mới đã có tiết học thực hành môn Giáo dục công dân cho học sinh

2 CƠ SỞ LÝ LUẬN.

Môn giáo dục công dân là một môn học trong hơn 10 môn học trong trương trình giảng dạy của các trường THCS nhưng tại sao nó lại được coi là môn học phụ và hiệu quả dạy môn này không cao vì lý do gì ? phải chăng vì nhận thức này mà việc giảng dạy môn giáo dục công dân không đáp ứng được mục đích ý nghĩa của môn học giáo dục công dân

Chóng ta hiểu thế nào là giáo dục công dân ?

Môn giáo dục công dân giúp các em hiểu biết gì ?

Các em học sinh làm gì khi học môn giáo dục công dân ?

Kết quả học tập giảng dạy thực tế của môn học này ?

Nguyên nhân thực trạng của sự kém hiệu quả khi giảng dạy môn giáo dục công dân ?

Biện pháp,kiến nghị như thế nào để nâng cao hiệu quả của việc giảng dạy môn giáo dục công dân này ?

Đó là hàng loạt những vấn đề mà tôi suy nghĩ chăn trở ! làm thế nào để trả lại vị trí cao cả của môn học này ?

Tôi hiểu : giáo dục công dân theo khái niệm đơn giản nhất :

Giáo dục là dạy dỗ

công dân là con người.

Môn học giáo dục công dân : là môn học giáo dục cho học sinh hiểu được những khái niệm cơ bản nhất về đạo lí làm người.Cách đối nhân sử thế theo những chuẩn mực của xã hội,cuả cộng đồng giúp học sinh nhận thức được những việc cần làm,cần bồi dướng cho mình ,cần rèn luyện và cần phát huy Đồng thời học sinh cũng biết phân biệt phải, trái, biết đấu trang cho lẽ phải và chống lại những thãi hư tật xấu của con người và xác định cho mình

có nhận thức đúng và hành động đúng để mọi người công nhận và cùng mình thực hiện và đó cũng chính là giá trị cao cả của môn giáo dục công dân <Môn học làm người - làm người chân chính>

Giáo viên, học sinh đã nhận thức đúng giá trị cao cả của môn giáo dục công dân trong nhà trường chưa ?

Giáo viên hiểu vàgiảng dạy như thế nào ?

Học sinh nhận thức và học tập như thế nào ?

Tài liệu học tập, phương pháp học tập, phương pháp thực hành,hiệu quả đạt đến đâu ? Đạo đức của học sinh trong những năm qua được xã hội đánh giá như thế nào?

Đó là những câu hỏi song cũng là những vấn đề không đơn giản chút nào cần phải có sự kết hợp của các đối tượng các cơ quan chức năng, đoàn thể

để làm thay đổi từ nhận thức đến hành động và trả lại vị trí cần có của môn học giáo dục công dân trong các nhà trường nói chung và trường THCS Phương Thiện huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang nói riêng giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ, thế hệ tương lai của đất nước Xã hội phồn vinh ổn định phải là một xã hội có nền tảng đạo đức trong sáng như :

"Tiên học lễ - hậu học văn "( "Tiªn häc lÔ - hËu häc v¨n "(Khổng Tử ) Bác Hồ đã dạy : "người có tài mà không có đức thì là người vô dông "

Bác Hồ của chúng ta rất đề cao việc giáo dục đạo đức nhưng cũng không coi nhẹ việc rèn luyện trí, tài Con người cần phải có phẩm chất đạo đức cao cả phù hợp với truyền thống của dân téc và đạo lý làm người Như Bác hồ của chúng ta là một tấm gương điển hình về việc rèn luyện này Đạo đức sáng ngời của người, hành động cao đẹp của người là ngững điều mà dân téc việt nam cần phải học tập

Ở cấp học THCS mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh là : Giáo dục học sinh theo 5 điều bác hồ dạy ở mức độ yêu cầu nhận thức với mức độ cao hơn cấp tiểu học Vì thế các bài học của môn giáo dục công dân ở cấp học phần nào đã thực hiện được mục tiêu đó

Với những lý luận trên tôi thiết nghĩ việc tìm hiểu thực trạng việc giảng dạy môn giáo dục công dân trong nhà trường phổ thônbg hiện nay để tìm ra những biện pháp, những hình thức có thể để nâng cao tầm quan trọng của môn học này đối với học sinh,giáo viên,phụ huynh học sinh và tất cả mọi người có liên quan là rất cần thiết

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ CẦN NGHIấN CỨU.

1 ĐẶC ĐIỂM TèNH HèNH CỦA TRƯỜNG THCS PHƯƠNG THIỆN

HUYỆN VỊ XUYấN TỈNH HÀ GIANG

* Trường THCS Phương Thiện thuộc xó phương thiện, huyện Vị Xuyờn tỉnh

Hà Giang

Đặc điểm của trường: cỏch xa đường quốc lộ

Đặc điểm địa phương: là xó miền nỳi với nhiều dõn tộc đụng nhất làdõn tộc Tầy ,dõn tộc Dao

Điều kiện kinh tế: 90% dõn sống vào nghề nụng nghiệp Đời sống khú khăn, khụng cú nghề phụ phải trụng vào cõy lỳa, ngụ, khoai, sắn

Đới sống của nhõn dõn: thuộc khu vực 2 vẫn cũn 13% hộ đúi nghốo thiếu ăn từ 3 đến 5 thỏng/1 năm

Giỏo viờn của trường: ở cỏch xa trường từ 1km đến 4km khụng cú nhà lưu trỳ cho học sinh và giỏo viờn Trường mới xõy dựng được 6 năm nay nờn cơ

sở vật chất,trang thiết bị dạy học cũn thiếu nhiều Giáo viên của trờng: ở cách

xa trờng từ 1km đến 4km không có nhà lu trú cho học sinh và giáo viên Tr-ờng mới xây dựng đợc 6 năm nay nên cơ sở vật chất,trang thiết bị dạy học còn thiếu nhiều

Học sinh: thường núi tiếng dõn tộc, tiếng việt chưa hiểu biết hết do đú quỏ trỡnh giao tiếp cú phần hạn chế

Phong tục tập quỏn địa phương ảnh hưởng nhiều đến học sinh và cú hạn chế đến cỏc hoạt động phong trào của nhà trường

Đú là những khú khăn của nhà trườngnhưng dự khú khăn nhưng nhà trường đó thực hiện cụng tỏc giỏo dục để đỏp ứng phần nào yờu cầu của nhiệm

vụ năm học và phấn đấu thực hiện hết kế hoạch năm học.Trường đó đạt danh

hiệu trường tiờn tiến cấp tỉnh năm học 2002 - 2003 nhng dù khó khăn nhng nhà trờng đã thực hiện công tác giáo dục để đáp ứng phần nào yêu cầu của nhiệm vụ năm học và phấn đấu thực hiện hết kế hoạch năm học.Trờng đã

đạt danh hiệu trờng tiên tiến cấp tỉnh năm học 2002 - 2003

Với thành tớch trường đó đạt được thỡ chưa hẳn là việc giảng dạy ở cỏc mụn đó khụng cũn là vấn đề nghiờn cứu mà tụi chỉ đi nghiờn cứu một mụn học : mụn giỏo dục cụng dõn để phần nào cú tiếng núi trong nghiờn cứu thực trạng của mụn giỏo dục cụng dõn trong nhà trường

2 PHÁT HIỆN THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ CẦN NGHIấN CỨU.

2.1 Đối tượng nghiờn cứu:

Thực trạng giảng dạy mụn giỏo dục cụng dõn ở trường THCS Phương Thiện núi chung và cụ thể ở 2 khối lớp : khối lớp 6 và khối lớp 7

* Nội dung nghiờn cứu : - Giảng dạy của giỏo viờn - Giảng dạy của giáo viên

- Học tập của học sinh - Học tập của học sinh

- Kiến nghị

Qua tỡm hiểu thực tế tụi thống kờ số liệu như sau:

( số liệu của năm học 2002 - 2003)

2.2 Về phớa giỏo viờn :

Tổng số giỏo viờn của trường là 20 người, giỏo viờn dạy mụn giỏo dục cụng dõn: 04 người

- Dạy mụn giỏo dục cụng dõn khối 6: đồng chớ Hà Thị Chỳc

- Dạy môn giáo dục công dân khối 7: đồng chí Đào Thị Dung

Chuyên môn đào tạo: đều là giáo viên cao đảng sư phạm chuyên phân Văn Dạy môn văn là chính Dạy kèm môn giáo dục công dân ( không có bằng chuyên môn của môn giáo dục công dân ).Và họ đều là giáo viên chủ nhiệm Các cô đã cho biết việc giảng dạy môn học này đều dùa vào SGK là chủ yếu, cùng một số sách tham khảo mà các cô sưu tầm và vận dụng thêm một số kinh nghiệm qua nhiều năm giảng dạy

* Như vậy: giáo viên giảng dạy là giáo viên không có chuyên môn của môn giáo dục công dân

Đây là khó khăn cho giáo viên dạy môn này và việc hiểu, truyền thụ kiến thức của môn học này tới học sinh đâu phải chuyện dễ dàng ? Chưa kể

họ là giáo viên dạy văn và là giáo viên chủ nhiệm: việc đầu tư cho môn văn, cho công tác chủ nhiệm đã mất quá nhiều thời gian.Vậy thì thơi gian dành cho môn giáo dục công dân ( quan niệm là môn phô ) sẽ là bao nhiêu ? Chưa nói

tớ việc giáo viên đó có tâm huyếtvào môn này hay không ? Có nhận thức đúng để giáo dục học sinh qua các bài học giáo dục này không ? Phải chăng

đó là nguyên nhân dẫn đến việc coi môn giáo dục công dân là môn phụ và hiệu quả giáo dục học sinh sẽ như thế nào khi môn học là môn phô ?

2.3 Về phía học sinh.

Qua phương pháp tiếp cận đối tượng tôi đã đi tìm hiểu thu thập thông tin của các em và qua đó tôi nhân thấy đa số học sinh cũng có quan điểm nhân thức đây là môn học phụ vi số tiết hoc trong tuần là một tiết rât Ýt với các em

và đặc biệt khi thi, kể cả thi học kỳ đề thi do nhà trường ra, không phải do sở hoặc phòng giáo dục ra còn thi tốt nghiệp lại không thi môn giáo dục công dân Trong quá trình học môn này do nhận thức của giáo viên nên việc giảng

dạy cũng có phần xem nhẹ vì thế học sinh cũng có nhận thức là một môn học không quan trọng như là các môn khác ( Toán, Lý, Hoá, Văn …), nên các em học tập còn thiếu nghiêm túc Đặc biệt việc vận dụng bài học vào rèn luyện đạo đức cho mình và các bạn học còn chưa được chú ý

Có lẽ đây là nguyên nhân trong việc giảm xút đạo đức của học sinh trong một số năm gần đây

2.4 Phương tiện giảng dạy.

Khối 6 : năm học 2002 - 2003 môn giáo dục công dân cũng như các

môn khác của líp 6 đều được thay sách mới và có sự thay đổi về phương pháp dạy học

Lấy học sinh làm trung tâm, Giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp cận tri thức và tự rót ra bài học để học sinh chủ động lĩnh hôị kiến thức Quá trình dạy giáo viên chú ý đến phần thực hành của học sinh

Khối 7 : năm học 2002 - 2003 vẫn dùng sách cũ và phương pháp giảng

dạy truyền thống, kết hợp vận dông phương pháp tích cực trong dạy học

Thực tế phương tiện dạy học cho tôi thấy:

Tài liệu giảng dạy : SGK - SGV, giáo viên giảng dạy có đủ, các phương tiện giảng dạy ( sách tham khảo,đèn chiếu hình ảnh, băng đài truyền hình… ) chưa đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu về giảng và dạy cho học sinh Học sinh một số em có đủ sách giáo khoa, sách tham khảo chưa có

Đó là những khó khăn cho việc giảng dạy các môn học trong nhà trường nói chung và cho môn học giáo dục công dân nói riêng, phải chăng đây

là sự bất cập cho việc thay sách và đổi mới phương pháp dạy học ( Khối 6 ) Phương tiện dạy học quá thiếu thì làm sao đáp ứng được mà thay sách vào vận dụng phương pháp giảng dạy hiện đại ?

2.5 Tìm hiểu thực tế :