một số vấn đề để bàn luận về cán bộ quản lý sản xuất công nghiệp.

Công nghiệp thì baogồm nhiều loại hoạt động, tuy nhiên nó có ba hoạt động chủ yếu là khai tháctài nguyên thiên nhiên tạo ra nguồn nguyên liệu nguyên thủy, sản xuất và chếbiến sản phẩm củ

Lời nói đầu

Hoạt động sản xuất công nghiệp có những điểm tương tù nh các hoạtđộng khác của con người Tuy nhiên nó có một số điểm khác là về sản phẩmđầu ra, các yếu tố đầu vào và phương pháp tiến hành Sản xuất công nghiệpban đầu là sản xuất ra công cụ, phương tiện, tư liệu sản xuất Sản phẩm củacông nghiệp là một sản phẩm có cấu tạo phức tạp và độ chính xác cao conngười phải sử dụng những yếu tố đầu vào là nguyên liệu công cụ thiết bị laođộng có chất lượng cao để sản xuất

Quá trình sản xuất ra các sản phẩm công nghiệp phải trải qua nhiều côngđoạn với nhiều người tham gia, với trình độ công nghệ và trí tuệ cao Một nềncông nghệ cao nó cũng đồng nghĩa với nền kinh tế phát triển và trình độ trítuệ của con người cũng phát triển Từ trước tới nay con người luôn tìm cáchđổi mới cách thức sản xuất công nghiệp nhằm đạt được hiệu quả cao và bềnchắc Sản xuất công nghiệp chỉ đạt được hiệu quả cao khi nó được hoạchđịnh, điều phối, tổ chức tốt và được kiểm tra một cách nghiêm túc, khoa học Việt nam chóng ta đang trong giai đoạn tiến lên chủ nghĩa xã hội, thựchiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nên quản lý sản xuất công nghiệp là vấn

đề hết sức quan trọng và cần được chú trọng đầu tư Do vậy, vấn đề đào tạo,xây dựng đội ngò cán bộ quản lý doanh nghiệp sản xuất công nghiệp đáp ứngcho yêu cầu của sản xuất công nghiệp là vấn đề cấp thiết Được sự hướng dẫnqua môn khoa học quản lý của thầy giáo PGS TS Đỗ Văn Phức cùng với

những kiến thức thực tế em xin đưa ra một số vấn đề để bàn luận về cán bộ quản lý sản xuất công nghiệp.

Tiểu luận gồm có ba phần :

Phần mét : SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP

Phần hai : NỘI DUNG TÍNH CHẤT QUẢN LÝ SẢN XUẤT CÔNGNGHIỆP

Phần ba : CÁN BỘ QUẢN LÝ SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP

Phần I SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP

I - SẢN PHẨM CÔNG NGHIỆP

Công nghiệp là ngành kinh tế thuộc lĩnh vực sản xuất vật chất, một bộphận cấu thành nên nền sản xuất vật chất của xã hội Công nghiệp thì baogồm nhiều loại hoạt động, tuy nhiên nó có ba hoạt động chủ yếu là khai tháctài nguyên thiên nhiên tạo ra nguồn nguyên liệu nguyên thủy, sản xuất và chếbiến sản phẩm của công nghiệp khai thác và của nông nghiệp thành nhiều loạisản phẩm nhằm thoả mãn các nhu cầu khác nhau của xã hội, khôi phục nhữnggiá trị sử dụng của sản phẩm được tiêu dùng trong quá trình sản xuất và trongsinh hoạt Từ những hoạt động chủ yếu đó, dưới tác động của phân công laođộng xã hội trên cơ sở của tiến bộ khoa học và kỹ thuật thì trong nền kinh tế

đã hình thành nên một hệ thống các ngành công nghiệp như công nghiệp khaithác, chế biến, dịch vụ sửa chữa Hoạt động khai thác là hoạt động khởi đầucủa toàn bộ quá trình sản xuất công nghiệp, hoạt động chế biến là hoạt độngtạo ra sản phẩm công nghiệp Nh vậy sản phẩm công nghiệp được hình thành

từ hai hoạt động khai thác và chế biến, còn sửa chữa là hoạt động không thểthiếu được nhằm kéo dài tuổi thọ của sản phẩm

Sản phẩm công nghiệp là sản phẩm được hình thành nên qua quá trìnhsản xuất công nghiệp, sau mỗi chu kỳ sản xuất thì đối tượng lao động đượcthay đổi cả về lượng lẫn về chất từ công dụng cụ thể này sang công dụng cụthể hoàn toàn khác, thậm chí từ một loại nguyên liệu ban đầu sau quá trìnhsản xuất thì có thể tạo ra nhiều loại sản phẩm có các công dụng khác nhau.Đây là một đặc trưng cơ bản và quan trọng tạo ra cho sản phẩm công nghiệp

sự khác biệt so với các sản phẩm được tạo ra trong quá trình sản xuất nôngnghiệp Chúng ta có thể xem xét các đặc trưng của sản xuất công nghiệp vớisản xuất nông nghiệp trên hai mặt : mặt kỹ thuật của sản xuất và mặt kinh tế

xã hội của sản xuất để thấy được vai trò quan trọng của sản phẩm côngnghiệp.

- Đặc trưng về mặt kỹ thuật - sản xuất của công nghiệp được thể hiện trêncác khía cạnh là:

+ Đặc trưng về công nghệ sản xuất : trong công nghiệp chủ yếu là quátrình tác động trực tiếp bằng phương pháp cơ lý hoá của con người, làm thayđổi các đối tượng lao động thành các sản phẩm thích ứng với nhu cầu củacon người Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp lại bằng phương pháp sinhhọc là chủ yếu, tạo ra các điều kiện, môi trường sinh thái sống tốt hơn để làmbiến đổi đối tượng lao động là cây trồng, vật nuôi, hình thành và phát triển,tạo ra các sản phẩm thích ứng với nhu cầu của con người

+ Đặc trưng về sự biến đổi của các đối tượng lao động sau mỗi chu kỳsản xuất : các đối tượng lao động của quá trình sản xuất công nghiệp, sau mỗichu kỳ sản xuất, được thay đổi hoàn toàn về chát từ công dụng này sang côngdụng khác Trong khi đó, đối tượng lao động của sản xuất nông nghiệp baogồm các động thực vật sau quá trình sản xuất chỉ có sự thay đổi về lượng làchủ yếu

+ Đặc trưng về công dụng kinh tế của sản phẩm : sản phẩm côngnghiệp có khả năng đáp ứng nhiều loại nhu cầu ở các trình độ ngày càng caocủa xã hội Sản phẩm trong nông nghiệp thì chỉ đáp ứng được nhu cầu cơ bảnthiết yếu mà thôi

- Đặc trưng về kinh tế - xã hội của sản phẩm:

+ Do các đặc điểm về mặt kỹ thuật của sản xuất nên trong quá trìnhphát triển, công nghiệp luôn luôn là ngành có điều kiện phát triển về kỹ thuật,

tổ chức sản xuất, lực lượng sản xuất phát triển nhanh ở trình độ cao

+ Do đặc điểm kỹ thuật của sản xuất, trong quá trình sản xuất , côngnghiệp đào tạo ra được một đội ngò lao động có tính tổ chức, tinh kỷ luậtcao, có tác phong lao động công nghiệp

Nh vậy, sản phẩm công nghiệp có vai trò hết sức to lớn, nó ngày càngchiếm tỉ trọng cao trong nền kinh tế, nó cũng thể hiện trình độ phát triển của

xã hội Điều này là phù hợp với quy luật phát triển trong cơ cấu kinh tế,ngành công nghiệp từ một ngành có vị trí thứ yếu đã phát triển thành mộtngành to lớn có vị trí hàng đầu trong cơ cấu kinh tế Do đặc điểm về mặt kỹthuật sản xuất thì sản xuất nông nghiệp, chủ yếu là đặc điểm công nghệ thểhiện khả năng sinh trưởng của các đối tượng lao động thành sản phẩm, vàđặc biệt là sản phẩm nông nghiệp chỉ có thể đáp ứng nhu cầu thiết yếu cơ bảncủa con người Trong khi đó, do các đặc điểm của bản thân quá trình sảnxuất, công nghiệp ngày càng phát triển tạo ra các sản phẩm đáp ứng nhu cầu

có tính đa dạng, với trình độ thỏa mãn nhu cầu của xã hội ngày càng cao hơn,

từ thỏa mãn những nhu cầu cơ bản thiết yếu đến thỏa mãn nhiều loại nhu cầu

có tính cao cấp, từ đáp ứng nhu cầu cấp một tiến đến đáp ứng nhu cầu cấp hai

và ba Như vậy, sản phẩm công nghiệp ngày càng trở nên cần thiết trongđời sống xã hội, nó là sản phẩm của trí tuệ loài người, xã hội càng phát triểnthì sản phẩm công nghiệp càng trở nên tinh vi hơn và quan trọng hơn Chúng

ta có thể lấy những ví dụ rất điển hình ở trong cuộc sống như trước đâyphương tiện giao thông chủ yếu là đường bộ, sự giao lưu giữa các nước ởtrong một phạm vi hẹp, tiến dần lên là bằng đường thủy, khi công nghệ trởnên tiên tiến thì đường không đã ra đời Máy bay ra đời đã thu hẹp mọikhoảng cách giữa các quốc gia trên thế giới, mọi người trở nên gần gũi nhauhơn và từ đó lại thúc đẩy công nghệ phát triển

II – CÔNG NGHỆ TRONG SẢN XUẤT KINH DOANH CÔNG NGHIỆP

1 – Thực chất và vai trò của công nghệ

Trong những buổi đầu công nghiệp hóa, người ta dùng khái niệm côngnghệ với nghĩa rất hẹp, nó được định nghĩa là các phương pháp, giải pháp kỹthuật trong các dây chuyền sản xuất Tuy nhiên, từ những năm 60 trở lại đây

do có quan hệ mua bán, nên công nghệ được hiểu theo nghĩa rộng hơn Hiệnnay, trên thế giới đang tồn tại khá nhiều quan niệm về công nghệ.

Có thể hiểu công nghệ là tổng hợp các phương tiện kỹ thuật, kỹ năng,phương pháp được dùng để chuyển hóa các nguồn lực thành một loại sảnphẩm hoặc một loại sản phẩm nào đó Công nghệ gồm bốn thành phần cơbản, tác động đồng bộ qua lại với nhau để tạo ra bất kỳ một sự biến đổi mongmuốn nào

Nã bao gồm các thành phần nh sau :

- Công cụ, máy móc thiết bị, vật liệu gọi là phần cứng của công nghệ

- Thông tin, phương pháp, quy trình, bí quyết

- Tổ chức, thể hiện trong thiết kế tổ chức, liên kết, phối hợp, quản lý

- Con người

Những phần sau này được gọi là phần mềm của công nghệ Nh vậy,công nghệ được hiểu với nghĩa rộng hơn, đầy đủ hơn so với kỹ thuật Tuynhiên kỹ thuật và công nghệ luôn luôn liên quan với nhau và có quan hệ mậtthiết với nhau, chúng chỉ có sự phân biệt tương đối, để sáng tạo ra một côngnghệ mới thường đòi hỏi phải có phương tiện kỹ thuật, công nghệ mới tạo raphương tiện kỹ thuật mới Trong thời đại của tiến bộ khoa học kỹ thuật ngàynay thì khoa học, kỹ thuật, công nghệ, sản xuất có mối quan hệ hữu cơ vớinhau, không tách rời nhau Trướcđây thì khoa học, kỹ thuật, công nghệ, sảnxuất được tách rời, khoa học đi sau kỹ thuật và công nghệ, nó chỉ làm đượcchức năng giải thích, tổng kết hiện tượng tự nhiên Loài người đã tạo ra công

cụ lao động bằng đá từ buổi sơ khai, sau đó là bằng sắt, bằng đồng để săn bắt,đánh cá, trồng trọt, trước khi khám phá ra căn cứ khoa học để sản xuất rachóng Khi cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên mới bắt đầu, nhiều côngnghệ, kỹ thuật mới ra đời dùa vào kinh nghiệm sản xuất trực tiếp hơn là dùavào tiến bộ khoa học.Nhưng ngày nay, mối quan hệ khoa học kỹ thuật, côngnghệ sản xuất đã có sự thay đổi căn bản, kỹ thuật công nghệ không thể pháttriển từ kinh nghiệm thực tế, mà phải từ kết quả nghiên cứu khoa học Ngược

lại, nghiên cứu khoa học lại dùa vào kỹ thuật, công nghệ và sản xuất pháttriển cho phép tạo ra vốn và những phương tiện, thiết bị ngày càng hoàn thiệnhơn cho công tác nghiên cứu, thúc đẩy khoa học phát triển ngày một nhanhchóng hơn.

Khoa học kỹ thuật, công nghệ và sản xuất phát triển ngày càng đóngmột vai trò quan trọng trong xã hội, nó đáp ứng được nhu cầu ngày càng caocủa con người Từ những nhu cầu cơ bản thiết yếu trong cuộc sống đếnnhững nhu cầu cao hơn, đồng thời giúp cho con người ngày càng hoàn thiệnchính mình hơn Công nghệ là tinh hoa trí tuệ, là lao động sáng tạo của conngười để phục vụ con người Chính công nghệ là chìa khoá của sự phát triển

là cơ sở và động lực thúc đẩy phát triển Tiến bộ trong công nghệ đã làm thayđổi mọi mặt của đời sống xã hội, làm thay đổi động thái của dân số và tăngcường năng lực của con người ở mọi lứa tuổi

2 - Nguyên liệu trong sản xuất kinh doanh công nghiệp

Nguyên liệu trong sản xuất kinh doanh công nghiệp là đối tượng laođộng đã trải qua lao động của con người để khai thác, sản xuất ra nó Nguyênliệu là đối tượng lao động nhưng không phải tất cả đối tượng lao động đều lànguyên liệu, tiêu chuẩn để phân biệt sự khác nhau giữa nguyê liệu và đốitượng là sự kết tinh lao động của con người ở trong đối tượng lao động

Nh vậy, chúng ta có thể thấy tài nguyên giàu có của một đất nước chỉ làtiềm năng để phát triển nguyên liệu Trình độ phát triển cơ sở nguyên liệucòn phụ thuộc vào trình độ phát triển của ngành khai thác và chế biến tàinguyên thiên nhiên, để tạo ra các sản phẩm trung gian trong quá trình tái sảnxuất công nghiệp Một quốc gia có nền công nghệ phát triển thì cũng sẽ khaithác quản lý tốt nguồn nguyên liệu cho sản xuất kinh doanh công nghiệp Nguyên liệu là đối tượng của quá trình sản xuất kinh doanh công nghiệpđược vận động theo một quá trình liên tục qua nhiều khâu, quá trình này

được bắt đầu từ khi nguyên liệu còn là đối tượng lao động trong môi trường

tự nhiên, qua khai thác và sản xuất thì trở thành sản phẩm công nghiệp

Vậy nguyên liệu là một thành phần không thể thiếu để tạo ra sản phẩmcông nghiệp, chính vì thế chúng ta cần phải xây dựng và bảo đảm nguồnnguyên liệu thật tốt Tuy nhiên để làm được điều nay thì cần phải có một nềncông nghệ phát triển, nhân tố con người là một nhân tố chủ đạo, quyết địnhđến sự phát triển đó

Con người nh đã nói ở phần trên, nó là một phần cấu tạo nên công nghệ

và là phần mềm Con người làm cho công nghệ hoạt động, làm cho máy mócthiết bị, phương tiện kỹ thuật phát huy hết tính năng của chúng Nhờ tínhnăng động và sáng tạo, con người đã cải tiến, mở rộng, đổi mới các thiết bịmáy móc, tạo ra những sản phẩm mới ngày một hiện đại hơn, tiên tiến hơn

Tóm lại sản xuất công nghiệp là sản xuất ra máy móc, thiết bị để nhânsức lao động của con người lên nhằm nâng cao hiệu quả trong công việc Sảnxuất công nghiệp là loại hình sản xuất trong đó con người sử dụng những thứquý hiếm để tạo ra những sản phẩm quý giá nhằm phục vụ cho cuộc sống vànhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của con người Nh vậy, trong sản xuấtkinh doanh công nghiệp thì tạo ra được những sản phẩm mới sẽ có thể giànhđược thắng lợi trong kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường ngày nay, cácdoanh nghiệp cần không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hoásản phẩm, muốn làm được điều này thì các doanh nghiệp cần đổi mới côngnghệ sản xuất, nâng cao trình độ của người lao động lên phù hợp với trình độcủa công nghệ sản xuất

Phần II

Nội dung và tính chất của quản lý sản xuất kinh doanh công nghiệp

I - NỘI DUNG CỦA QUẢN LÝ SẢN XUẤT KINH DOANH CÔNGNGHIỆP

Thứ nhất, quản lý kinh tế được tiếp cận theo các dạng hoạt động laođộng, thì quản lý kinh tế là một dạng lao động đặc biệt Tính đặc biệt của nóđược thể hiện ở hệ thống đối tượng quản lý, hệ thống chủ thể quản lý và đặcbiệt là ở hệ thống công cụ quản lý Đối tượng quản lý là hoạt động của hệthống nền kinh tế, bao gồm nhiều phân hệ được quản lý theo ngành, theolãnh thổ với mọi loại hình các đơn vị sản xuất kinh doanh cơ sở Hoạt động

đó lại chịu sự tác động tổng hợp của nhiều loại quy luật nh : kinh tế, xã hội,

tự nhiên, tâm lý Do đó đòi hỏi những con người, trong hệ thống chủ thểquản lý phải có trình độ tổng hợp về việc vận dụng các quy luật đó trong hoạtđộng quản lý Tính đặc thù cảu hệ thống chủ thể quản lý là một hệ thống baogồm nhiều tuyến, nhiều cấp và nhiều bộ phận chức năng khác nhau, đòi hỏi

sự tác động quản lý của cả hệ thống đó phải đồng bộ, đồng hướng theo mụctiêu chung của hệ thống Tính đặc thù của hệ thống công cụ quản lý là cơ chếvận dụng các phạm trù kinh tế của nền sản xuất hàng hoá tạo thành một hệ

thống các đòn bẩy quản lý lấy phương pháp kinh tế và đòn bẩy kinh tế làcông cụ tác động chủ yếu trong hoạt động quản lý.

Thứ hai, quản lý kinh tế được tiếp cận theo quy trình và nội dung củahoạt động, thì quản lý kinh tế là tổng hợp của ba quá trình gồm : quá trìnhxây dựng mục tiêu, quá trình tổ chức thực hiện mục tiêu, quá trình đIều khiểnđIều hành và kiểm tra Ba quá trình trên phải được tiến hành đồng bộ, đồnghướng theo một mục đích thống nhất của hệ thống trong hoạt động quản lý.Quá trình xây dựng mục tiêu được thực hiện thông qua các hoạt động hoạchđịnh chiến lược, kế hoạch Quá trình tổ chức thực hiện mục tiêu được thựchiện thông qua các hoạt động tổ chức hệ thống sản xuất kinh doanh và tổchức hệ thống bộ máy quản lý và cơ chế hoạt động của bộ máy đó Quá trìnhđiều khiển, điều chỉnh và kiểm tra được thực hiện thông qua các hoạt độngxây dựng cơ chế vận dụng các phạm trù kinh tế, hình thành hệ thống cáccông cụ quản lý và sử dụng các công cụ đó

Thứ ba, quản lý kinh tế được tiếp cận theo phương pháp hệ thống thìquản lý bao gồm ba bộ phận cơ bản : hệ thống đối tượng quản lý, hệ thốngchủ thể quản lý và hệ thống thông tin ra quyết định quản lý Hoạt động quản

lý mà muốn được thực hiện thông suốt và hiệu quả, đòi hỏi phải có tính thíchứng, thích nghi giữa ba bộ phận đó Hệ thống tổ chức sản xuất được coi là cơ

sở, căn cứ để lùa chọn phương thức ra quyết định và hệ thống thông tin raquyết định, tổ chức quản lý bộ máy phù hợp

Tóm lại với những cách thức tiếp cận nh trên cho phép chúng ta hiểu sâuhơn về thực chất quản lý nói chung và quản lý kinh tế nói riêng

2- nội dung và tính chất của quản lý sản xuất kinh doanh công nghiệp

2.1 – kinh doanh sản xuất công nghiệp trong kinh tế thị trường

Mét trong những hoạt động cơ bản, quan trọng nhất của con người làhoạt động kinh tế, loài người đã sáng tạo ra nền kinh tế và thị trường nhằm

mục đích phát triển nhanh, có hiệu quả hoạt động kinh tế Nền kinh tế là mộtphương thức ( thể chế, cơ chế định hướng, điều khiển và cách thức) tiến hànhcác hoạt động kinh tế chủ yếu Thị trường là nơi gặp gỡ giữa người có vàngười cần hàng hóa, họ tiến hành trao đổi, mua bán với nhau Loài người đãtrải qua các nền kinh tế từ thấp đến cao nh sau :

- Nền kinh tế tự nhiên, tự cung tự cấp, tự sản tự tiêu

- Nền kinh tế hàng hóa giản đơn, trong đó con người chỉ mới tiến hành traođổi hàng lấy hàng là chủ yếu

- Nền kinh tế thị trường tự do, trong đó tiền đã xuất hiện và trở thành hànghóa đặc biệt, là vật trung gian cho việc trao đổi, nó đã thúc đẩy kinh tế tưnhân phát triển mạnh mẽ

- Nền kinh tế hiện đại, trong đó các công ty cổ phần và công ty xuyên quốcgia phát triển mạnh mẽ, sản xuất kinh doanh được tiến hành trên cơ sởthiết bị công nghệ hiện đại, sản phẩm sáng tạo, uy tín, dịch vụ trở thànhloại hàng hóa đặc biệt và chiếm tỉ trọng cao

Nh vậy, đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường là hàng hóa, là tự

do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật cho phép Chính vì vậy, mà nềnkinh tế thị trường cạnh tranh diễn ra mạnh mẽ, quyết liệt, đa dạng và đôi khitrở nên thô bạo Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế hoạt động chủ yếu theoquy luật cạnh tranh đáp ứng nhu cầu hàng hóa Cạnh tranh diễn ra trong thiênnhiên và trong đời sống con người ở mọi nơi, mọi lúc không tuỳ thuộc vào ýmuốn của riêng ai nên là một quy luật quan trọng thúc đẩy sự phát triển Conngười thường xuyên phải tạo ra, giành giập nguồn sống, điều kiện phát triển,

sự cạnh tranh là hết sức khắc khiệt Trong hoạt động kinh tế cạnh tranh là sựgiành giật thị trường, khách hàng, đối tác trên cơ sở các ưu thế về chất lượnghàng hóa, giá cả, thời hạn, sự thuận tiện và uy tín lâu dài Cạnh tranh theonghĩa này là sự cạnh tranh lành mạnh Để có thể giành được lợi thế và chiếnthắng trong nền kinh tế thị trường thì các doanh nghiệp, những người sảnxuất phải tạo được lợi thế về giá cả, chất lượng, dich vụ Muốn có được

những lợi thế đó thì những người quản lý cần phải đầu tư thoả đáng cho việcnghiên cứu đổi mới sản phẩm, đổi mới quản lý, công nghệ và nhất là cho conngười Chất lượng sản phẩm có ưu thế hơn so với đối thủ cạnh tranh, trướchết là chất lượng phải đảm bảo, phù hợp với yêu cầu của người sử dụng, vìvậy khi quản lý kinh doanh thì cần nắm bắt được chất lượng mà người sửdụng cần và phải biết được quan hệ giữa chi phí với chất lượng Trước đây,thì người ta quan niệm để đảm bảo nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụphải đầu tư, sử dụng những vật tư, thiết bị đắt tiền tuy nhiên nó lại làm tăngkhấu hao, từ đó dẫn đến việc tăng chi phí, giảm sự canh tranh về giá bán Tuynhiên, trong nền kinh tế thị trường do đảm bảo được chất lượng phù hợp vớiyêu cầu của người sử dụng thì sản phẩm sẽ được tiêu thụ nhanh và với sốlượng nhiều vì thế nó cũng sẽ làm tăng phần chi phí cố định, giảm giá thànhmột đơn vị sản phẩm từ đó dẫn đến giảm giá bán Cạnh tranh lành mạnh giữanhững nhà sản xuất và nhà cung cấp tạo ra phản ứng dây chuyền tích cựcđem lại nhiều lợi Ých thiết thực trước hết là cho người tiêu dùng, cho nhữngngười cạnh tranh thành công, cho cộng đồng và cho toàn xã hội Tiến hànhcạnh trạnh lành mạnh là phải không ngừng sáng tạo, sử dụng sản phẩm sángtạo, phải biết chi nhiều để thu được nhiều hơn, phải biết mạo hiểm và chấpnhận rủi ro… Trong kinh tế thị trường phương pháp quản lý hiện đại và tiến

bộ khoa học kỹ thuật là hai vũ khí sắc bén để tạo nên thành công cho doanhnghiệp khi cạnh tranh Bản thân sản xuất kinh doanh có cạnh tranh lại luônthúc đẩy hai lĩnh vực đó nhanh chóng phát triển Doanh nghiệp nào bị tụt hậu

và không xác định được sự quan trọng và có sự quan tâm thích đáng cho hailĩnh vực đó thì luôn có nguy cơ thất bại trong cạnh tranh, nguy cơ phá sản.Chính vì vậy, trong kinh tế thị trường thường thì doanh nghiệp phải chủ động

bỏ tiền mua thành tựu khoa học công nghệ, phương pháp quản lý hiện đạihoặc đầu tư nghiên cứu triển khai để tạo ra các lợi thế cạnh tranh của sảnphẩm, dịch vụ Thực tế thì luôn có những người không chịu hoặc không biếttiến hành cành tranh lành mạnh, tức là luôn có khả năng xuất hiện, tồn tại

cạnh tranh không lành mạnh Quản lý nhà nước có nhiệm vụ và trách nhiệmtạo điều kiện cho cạnh tranh lành mạnh được phát triển và kiểm soát, ngănngõa, xử lý cạnh tranh không lành mạnh.

Cạnh tranh lành mạnh trong nền kinh té thị trường đem lại cho chóng

ta những lợi Ých to lớn nh sau :

- Hàng hóa phong phú hơn đẹp hơn, dễ mua hơn

- Con người chủ động hơn, năng động hơn

- Các yếu tố thuộc lực lượng sản xuất ra đời nhanh hơn và phát triển mạnh

mẽ hơn

- Phân công lao động công bằng hơn trong xã hội

Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trường cũng tồn tại những khiếm khuyết khókhắc phục nh :

- Một số người quá cuồng nhiệt với việc theo đuổi hiệu quả kinh tế dẫn đếnmua bán mọi thứ, tiến hành cạnh tranh thô bạo, thiếu công bằng

- Dễ dẫn đến sự tàn phá môi trường sống, không quan tâm đến môi trườngsống và làm việc của người lao động

- Bất công với những người có khả năng cạnh tranh yếu kém do nguyênnhân khách quan như : bẩm sinh, cống hiến cho cách mạng

Chính vì thế, nhà nước cần có nhiệm vụ tạo ra khung pháp lý, cơ sở hạtầng, cơ chế kiểm soát, đề ra chiến lược ưu tiên phát triển cho từng giai đoạnnhằm phát huy tối đa các lợi Ých, phòng ngõa được nhiều nhất những khuyếttật của kinh tế thị trường

Nh vậy, chúng ta có thể khẳng định nền kinh tế thị trường là nền kinh

tế hoạt động chủ yếu theo quy luật cạnh tranh đáp ứng nhu cầu hàng hóa Con người sống là hoạt động để thỏa mãn nhu cầu, con người luônmong muốn và tìm cách để được sống tốt hơn, để hoạt động hiệu quả hơn.nTiến hành hoạt động bao giê con người cũng phải huy động và sử dụng một

số nguồn lực nhất định, hoạt động nào thì cũng đem lại những hiệu quả, kếtquả cụ thể Kết quả, hiệu quả đó có thể là hữu hình cũng có thể là vô hình nó

có thể trực tiếp thỏa mãn nhu cầu sống của con người và cũng có thể chỉ là tưliệu sản xuất, sản phẩm trung gian Sù so sánh tương quan, so sánh kết quả,lợi Ých do hoạt động đem lại với phần các nguồn lực sử dụng, tham gia vàoquá trình tạo ra kết quả đó được gọi là hiệu quả Hiệu quả được dùng để đánhgiá trình độ hoạt động, phản ánh mức độ thỏa mãn nhu cầu Nh vậy, conngười không chỉ lo nghĩ và thực thi việc tạo ra sản phẩm cụ thể để phục vụcho cuộc sống và phát triển mà còn luôn phải trả lời câu hỏi quan trọng nhất

là đạt được sản phẩm với giá nào? và bằng cách nào?

Con người ngày càng tập trung vào một hoặc một số hoạt động đểthông qua đó có tiền thỏa mãn các nhu cầu của cuộc sống Hoạt động địnhhướng, đầu tư, tổ chức chi nhằm vào việc thỏa mãn nhu cầu của người khác

để có thu thỏa mãn nhu cầu của chính mình được gọi là hoạt động kinhdoanh Doanh nghiệp là một đơn vị tiến hành một hoặc một số hoạt độngkinh doanh, là tổ chức làm kinh tế có tư cách pháp nhân, doanh nghiệp có thểtiến hành sản xuất kinh doanh, hoặc thương mại, kinh doanh dịch vụ hoặc cả

ba Để kinh doanh có hiệu quả trước hết phải nghiên cứu lùa chọn được sảnphẩm, thị trường phù hợp và cần phải chuẩn bị một cách công phu và thôngminh nhất, muốn có phương án kinh doanh thì doanh nghiệp sản xuất côngnghiệp phải đầu tư nghiên cứu, dự báo nhu cầu cụ thể, định lượng tương đốichính xác nhu cầu của thị trường, các nguồn lực đáp ứng khác như đối thủcạnh tranh và năng lực của bản thân doanh nghiệp trong tương lai Nhu cầucủa thị trường là nhu cầu của một cộng đồng người nên rất đa dạng, phongphú và luôn biến động, từ nhu cầu của con người chúng ta có thể nhận biếtđược phần lớn nhu cầu của thị trường

Vậy nhu cầu của thị trường có thể quan niệm nh sau nhu cầu của conngười là những gì cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của con người

Khi dự báo nhu cầu của thị trường thì cần chú ý đến nhận thức, khả năngthanh toán của người tiêu dùng, giai đoạn của chu kỳ sống sản phẩm và độngthái cơ cấu chất lượng

Từ một góc nhìn nhận khác chúng ta thấy do kỳ vọng về hiệu quả, điềukiện, hoàn cảnh nên hoạt động của con người phần lớn có sự tham gia củanhiều người Hoạt động kinh tế có sự tham gia của nhiều người trong bốicảnh có cạnh tranh là hoạt động vô cùng phức tạp, muốn có hiệu quả sản xuấtcông nghiệp cao phải biết nhìn nhận, định hướng, lập kế hoạch, chuẩn bịtriển khai nghiêm túc, phân công rõ ràng hợp lý, phối hợp ăn khớp nhịpnhàng, điều chỉnh linh hoạt… Các thao tác đó là thao tác quản lý sản xuấtcông nghiệp Vậy quản lý sản xuất công nghiệp là loại quản lý lao động đặcbiệt của con người nhằm đạt được hiệu quả cao của kinh doanh sản xuất côngnghiệp có sự tham gia của nhiều người, là tác động đến người thừa hành của

họ thực hiện công việc, mục tiêu của doanh nghiệp, là loại quan hệ đặc giữangười với người trong hoạt động sản xuất công nghiệp

Quản lý sản xuất công nghiệp trong điều kiện cạnh tranh là tìm cách,biết cách tác động đến những người cấp dưới, những người thừa hành để họtạo ra và duy trì các lợi thế về chất lượng, giá cả của sản phẩm công nghiệpđược chế tạo, thời hạn, thuận tiện, uy tín

2.2 – quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp sản xuất công nghiệp

Nhà nước là một thiết chế quyền lực, là một hệ thống thống trị, lãnhđạo, quản lý cảu giai cấp thắng thế của toàn xã hội đối với các cá nhân, tậpthể và các giai cấp khác Nhà nước bao gồm có cơ quan lập pháp, cơ quanhành pháp và cơ quan tư pháp Từ khi có giai cấp và các đảng phái thì nhànước xuất hiện và đóng vai trò hết sức quan trọng, không thể thiếu, nhà nướccần thiết để tham gia quản lý sự nghiệp xây dựng và phát triển nền kinh tế là

do :

- Hoạt động kinh tế là hoạt động trọng yếu của xã hội, của một quốc gia Sựtác động của cơ chế thị trường vào hoạt động của nền kinh tế có tính trựctiếp, sự tác động đó đã làm cho nền kinh tế hoạt động năng động, tạo

doanh có hiệu quả, song sự tác động đó cũng có những nhược điểm như

do chạy theo lợi nhuận tối đa nên không tạo ra cơ cấu sản phẩm tối ưu đốivới xã hội, cũng do chạy theo lợi nhuận nên đã cố gắng bớt xén chi phí,không chú ý đến tác hại của sản xuất đến chất lượng môi trường

- Nền kinh tế thường có tính chu kỳ, dễ có những biến động to lớn

- Tư nhân không dễ dàng đầu tư vào các hoạt động cần thiết cho phát triểnnền kinh tế, phát triển xã hội nhưng Ýt lãi hoặc khó thu hồi vốn, đầu tưvào các vấn đề chung liên quan đến nhiều địa phương, nhiều đơn vị, liênquan đến tương lai xa như các công trình công cộng cầu đường…

- Nhiều sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp đưa ra cho xã hội tiêu dùngkhông dễ dàng kiểm dịch được chất lượng và ảnh hưởng xấu đến sứckhoẻ, đến môi trường lao động và môi trường sinh thái

- Các chủ doanh nghiệp trong quá trình chạy đua tìm kiếm, săn lùng lợinhuận dễ thỏa hiệp với nhau đi đến độc quyền làm ảnh hưởng đến lợi Ýchcủa người tiêu dùng, chèn Ðp quyền lợi của người làm công, sử dụng cácnguồn tài nguyên kém hiệu quả, cạnh tranh thô bạo với nhau và thườngdẫn tới xung đột

- Bản thân từng doanh nghiệp, nhà kinh doanh điều khiển hoạt động trongmột bộ phận nhỏ hẹp, một doanh nghiệp do đó tầm nhìn xa trông rộng đểđịnh hướng sự phát triển và tránh rủi ro, hoặc do khả năng tự tạo lập điềukiện, những môi trường cho hoạt động kinh doanh bị hạn chế, họ rất cầnphải có sự hỗ trợ của nhà nước

- Công nghiệp do đặc điểm của quá trình sản xuất, đặc điểm về tính đadạng hóa hoạt động, đa dạng hóa sản phẩm, đặc điểm về công nghệ sảnxuất mà sự phát triển của phân công lao động có trình độ sâu hơn, trình độ

xã hội hóa cao hơn bất cứ một ngành nào Vì thế, đòi hỏi phải có sự quản

lý của nhà nước để cho quá trình sản xuất được diễn ra nhịp nhàng, cânđối và đúng định hướng, tránh được tình trạng khủng hoảng kinh tế cótính chu kỳ

- Trong xã hội tồn tại những lĩnh vực, lực lượng quan trọng cần được bảođảm đầu tư và điều tiết thu nhập.

- Sô tham gia hoà nhập với kinh tế các nước khác, chịu sức Ðp của cạnhtranh quốc tế

Như vậy, sự tham gia quản lý của nhà nước đối với việc xây dựng vàphát triển nền kinh tế là hoàn toàn cần thiết, điều quan trọng là phải phân địnhhợp lý nội dung quản lý nhà nước về kinh tế để vừa tăng cường quản lý tậptrung vừa tăng cường quyền chủ động, tự quyết cho doanh nghiệp

Quản lý nhà nước về kinh tế đối với các doanh nghiệp nhằm thực hiện mụctiêu sau đây :

- Tạo cho tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, hợp lý và ổn định

- Tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động

- ổn định giá cả, giữ tỷ lệ lạm phát ở mức vừa phải

- Cân bằng tích cực cán cân thanh toán quốc tế

- ổn định tỷ giá hối đoái

- Phân bố tối ưu các nguồn lực của nền kinh tế quốc dân

- Có được ngày càng nhiều lợi thế so sánh trong quan hệ kinh tế với cácnước khác

Nh vậy, để đạt được các mục tiêu đó quản lý nhà nước về kinh tế phải thựchiện tốt những chức năng cơ bản sau :

- Hoạch định chiến lược phát triển kinh tế trong đó có chiến lược cơ cấu vàđịnh hướng phát triển cho các ngành ở từng giai đoạn Sự phát triển vàhoạt động sản xuất kinh doanh theo mục tiêu tổng quát của hệ thống chủthể quản lý nhà nước nền kinh tế nói chung và công nghiệp nói riêng

- Tạo môi trường, điều kiện và điều tiết hoạt động cho các doanh nghiệp.Hoạt động hệ thống công nghiệp theo những định hướng đã định và đạthiệu quả ngày càng cao Định hướng phát triển mới chỉ đưa ra các mụctiêu cuối cùng, các mục tiêu trung gian và phác hoạ hướng phát triển cácmục tiêu đó Điều quan trọng là phải tạo được môi trường và điều kiện

thuận lợi, những động lực mạnh mẽ để hệ thống công nghiệp phát triểntheo định hướng đó Đồng thời, trong quá trình phát triển còn phải có cácgiải pháp điều chỉnh, điều tiết để sự phát triển đó theo đúng hướng nhằmđảm bảo tính ổn định của sự phát triển Chức năng tạo điều kiện, môitrường và điều tiết được thực hiện thông qua các hoạt động như hìnhthành toàn diện đồng bộ các loại thị trường của các yếu tố đầu vào, baogồm thị trường vốn, thị trường tư liệu sản xuất, lao động, thị trường sảnphẩm và dịch vụ Tạo môi trường ổn định về chính trị xã hội và tâm lý,tạo điều kiện về cơ sử hạ tầng, đồng thời thông qua các công cụ thuế, luậtpháp để điều tiết sự phát triển và hoạt động sản xuất kinh doanh.

- Kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp Chức năng này thông qua hoạtđộng của các tổ chức kiểm tra kiểm soát và thanh tra của nhà nước, bằngcác công cụ kiểm tra, thanh tra hành chính