Nhiệm vụ chức năng Tổ hợp pháo phòng không

Nhiệm vụ chức năng Tổ hợp pháo phòng không

Đề bài :

Nhận định : “Với bên bị tấn công, vấn đề cơ bản là phòng không Trong thực

tế chống tác chiến , phòng không là một vấn đề vô cùng phức tạp vì với cuộc cách mạng khoa học nh hiện nay , các phơng tiện tấn công đờng không ngày càng tiến bộ cả về chiến thuật và công nghệ Pháo phòng không đợc đánh giá

là một lực lợng đánh trả có hiệu quả các phơng tiện tấn công đờng không” Bằng nhận thức của mình , em hãy khẳng định vai trò của pháo phòng không trong chiến tranh hiện nay

Với vai trò là sinh viên công nghệ em có ý kiến gì để nâng cao khả năng chiến

đấu của pháo phòng không

“ Hò dô ta nào kéo pháo ta vợt qua đèo

Hò dô ta nào kéo pháo ta vợt qua núi ”

Câu hát năm nào trong “ Hò kéo pháo ” của nhạc sĩ Hoàng Vân vẫn luôn in

đậm trong tâm trí những ngời đã từng kéo pháo tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 và của những ngời luôn dõi theo cuộc kháng chiến trờng kì của dân tộc , chắc hẳn những câu hát ấy , những chiến công , những tấm gơng hi sinh quên mình vì độc lập cho dân tộc , cho đất nớc nh Tô Vĩnh Diện , Nguyễn Viết Xuân sẽ mãi không bao giờ phai mờ

Nhiều ngời trong chúng ta biết rất nhiều về những chiến công huy hoàng của lực lợng pháo phòng không nhng không phải ai cũng đều biết những gian nan vất vả của lực lợng pháo phòng không Sự ra đời lực lợng phòng không gắn liền với sự xuất hiện máy bay - một trong những phát minh vĩ đại của nhân loại trong cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật - và khi ngời ta dùng máy bay để ném bom các mục tiêu dới mặt đất thì lúc ấy đòi hỏi phải có một loại vũ khí để

đánh trả và hạn chế tầm hoạt động của những “ con chim sắt ” ấy Trong chiến tranh thế giới thứ nhất pháo phòng không là vũ khí cơ bản và đã tỏ ra rất hiệu quả trong việc chống lại máy bay ném bom của đối phơng Sang thế chiến thứ hai lực lợng pháo phòng không phát triển mạnh cả về chất và lợng

Chiếc máy bay đầu tiên xuất hiện trên bầu trời Việt Nam vào ngày 10/12/1910 do trung uý phi công Pháp Wanden Borg lái Sau đó 7 năm , thực dân Pháp dùng máy bay ném bom tàn sát đẫm máu các cuộc biểu tình gây ra nhiều đau thơng , mất mát cho nhân dân ta Sau Cách mạng tháng Tám , quân

đội ta đã tổ chức đánh máy bay địch bằng các loại súng trờng , súng máy và đã gây nhiều tổn thất cho địch nhng kết quả vẫn còn hạn chế do thiếu vũ khí chuyên dùng để chống trả các loại máy bay Ngày 1/4/1953 đã đánh dấu bớc ngoặt mới khi binh chủng phòng không ra đời , đơn vị đầu tiên là E367 và đây chính là tiền thân của quân chủng Phòng Không - Không Quân hiện nay Từ khi đợc sử dụng , pháo phòng không luôn khẳng định vai trò quan trọng không

thể thiếu của mình trong thế trận chiến tranh nhân dân , làm chủ vùng trời khống chế đợc sự hoạt động của lực lợng không quân vốn là chỗ mạnh , là u thế tuyệt đối của địch Kể từ ngày bắn rơi đợc chiếc máy bay đầu tiên vào ngày 29/6/1946 cho đến ngày 20/6/1954 , ta đã bắn rơi và phá huỷ 435 chiếc máy bay các loại của quân đội Pháp Chỉ riêng trong 57 ngày đêm chiến dịch

Điện Biên Phủ , ta đã bắn rơi 52 máy bay các loại , làm thơng 153 chiếc khác , bắt sống nhiều phi công địch Trong chiến dịch này bộ đội phòng không đã

đánh bại không quân Pháp mà trớc đây là uy thế , là niềm tự hào của quân đội Pháp Lần đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống Pháp , lực lợng phòng không , nòng cốt là trung đoàn E367 đã xây dựng một thế trận phòng không chiến dịch và hậu phơng chiến dịch giành quyền làm chủ vùng trời khống chế

đợc hoạt động của không quân Pháp Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ , pháo phòng không tiếp tục phát huy vai trò quan trọng của mình bằng việc bắn rơi 8 chiếc máy bay trong ngày 5/8/1964 và trong 12 ngày đêm từ 18/12/1972 đến 30/12/1972 bắn rơi 81 máy bay của địch , trong đó có 34 máy bay B52 và 5 máy bay F111 trong tổng số 4181 máy bay của không lực Hoa Kì tạo nên một “ Điện Biên Phủ trên không ” đi vào lịch sử vẻ vang của dân tộc Đế quốc Mỹ đã hoàn toàn thất bại trong việc dùng phơng tiện tiến công

đờng không hiện đại đánh phá miền Bắc phá huỷ hậu phơng chi viện cho chiến trờng miền Nam , lực lợng pháo phòng không đã bắn rơi 2/3 trong tổng số

4181 máy bay Mỹ viết nên một trang sử chói lọi hào hùng , tạo nên thế mạnh cho Việt Nam trên bàn đàm phán Sự xuất hiện của các loại tên lửa có điều khiển chống lại máy bay tiêm kích , cờng kích hiện đại đã làm cho vai trò của pháo phòng không giảm sút nhng tên lửa phòng không không hoàn toàn phủ

định pháo phòng không mà luôn có sự hỗ trợ lẫn nhau Pháo phòng không chịu trách nhiệm phòng không trong phạm vi thấp , ở cự ly gần nó bổ sung rất hiệu quả những góc chết của tên lửa phòng không Ngoài ra, pháo phòng không có tốc độ bắn nhanh, thời gian phản ứng ngắn, di chuyển hoả lực

nhanh , có thể bắn mục tiêu tập kích đờng không ở nhiều hớng , nhiều tốp , nhiều tầng ; pháo phòng không ít bị nhiễu vô tuyến điện , tia hồng ngoại nên

có phản ứng nhanh , linh hoạt đối với những mục tiêu gần trận địa hơn sử dụng tên lửa phòng không ; pháo phòng không còn có tính cơ động tốt , khả năng sống còn cao Qua những nhận định trên ta có thể nhận thấy tầm quan trọng của pháo phòng không , nó là lực lợng không thể thiếu trong chiến tranh nhân dân bảo vệ vùng trời Tổ quốc

Để có thể phân tích , đánh giá một cách sâu sắc khả năng chiến đấu của pháo phòng không chúng ta cần phải tìm hiểu một số khái niệm : thế nào là

hợp pháo phòng không là tập hợp các thành phần có liên quan chức năng với nhau nh pháo phòng không (một hoặc vài khẩu) các phơng tiện kỹ thuật khác nhau để phát hiện và bám sát mục tiêu đã chọn để bắn , để chuẩn bị và thực hành bắn Những bộ phận chủ yếu của tồ hợp pháo phòng không là : pháo và đạn dợc , đài điều khiển pháo (rada) , khí tài chỉ huy hoả lực pháo hoặc thiết bị tính toán , thiết bị đồng bộ và hệ thống theo dõi nguồn và máy nổ

có thể đợc bố trí trên những xe vận tải riêng hoặc bố trí trên cùng một xe tạo

không là tiêu diệt các loại mục tiêu trên không nh : Máy bay , quân dù , đèn chiếu sáng của địch trong phạm vi bắn có hiệu quả Tiêu diệt các loại mục tiêu mặt đất nh : xe tăng , xe bọc thép , bộ binh , hoả điểm của địch Tiêu diệt các loại mục tiêu mặt nớc nh : tàu chiến , canô của địch Nhiệm vụ chủ yếu là tiêu diệt các loại máy bay địch , khi làm nhiệm vụ bảo vệ trực tiếp mục tiêu thì bắn máy bay bổ nhào là chủ yếu Chỉ tiêu diệt mục tiêu mặt đất, mục tiêu mặt nớc khi có lệnh của cấp trên Pháo phòng không có nhiệm vụ bảo vệ mục tiêu của ta nh các mục tiêu diện ( R>500m) , các mục tiêu điểm ( R<500m) , hành

lang giao thông (các tuyến đờng giao thông , cầu phà ) , đội hình quân binh chủng hợp thành Sự phát triển của vũ khí công nghệ cao đặc biệt là vũ khí tiến công đờng không hiện đại đã làm thay đổi lớn đến hình thức chiến tranh Các phơng tiện tiến công đờng không là các loại vũ khí , khí tài , trang thiết bị dùng để tiến công từ trên không vào các mục tiêu trên đất , trên nớc và trên không , v v Hiện nay , các phơng tiện tiến công đờng không hết sức phong phú và đa dạng , nhng chúng ta cần quan tâm đến hai loại chính là máy bay và tên lửa

Máy bay là phơng tiện chiến đấu quyết định sự tồn tại và sức mạnh của không quân Nó là thiết bị bay có hoặc không có ngời lái , có thiết bị động lực

để tạo lực kéo hoặc đẩy và thiết bị tạo lực nâng khi chuyển động trong khí quyển Máy bay đợc chia ra thành : máy bay ném bom , máy bay tiêm kích , máy bay cờng kích chiến thuật , máy bay của hải quân , trinh sát

Máy bay ném bom là loại máy bay dùng bom hoặc tên lửa để tiêu diệt mục tiêu , chúng có thể đợc trang bị cả súng pháo bảo vệ Máy bay ném bom có nhiều loại nhng điển hình phải kể đến loại máy bay ném bom chiến lợc B52

Đây là loại máy bay ném bom hiện đại của không quân Hoa Kỳ đợc coi là pháo đài bay bất khả xâm phạm , ta có thể điểm qua một số thông số của B52

nh : nặng trên 200 tấn , bay cao 12 - 15km , vận tốc bay đạt đến 1050 km/h ,

có thể bay xa 20000km và mang tới 34 tấn bom , chúng đợc trang bị pháo 80mm để bảo vệ Máy bay tiêm kích có nhiệm vụ không kích là chủ yếu song khi cần chúng cũng có thể tiến công các mục tiêu dới đất Loại máy bay tiêm kích ta có thể kể đến máy bay tiêm kích F117A, loại này có thể tàng hình tránh đợc lới rada phòng không , vận tốc bay đạt đến 2000km/h , có thể bay cao 20 km , bay xa 5000 km , máy bay tiêm kích MIC17 , MIC21 đợc dùng cho không quân Việt Nam Máy bay cờng kích có nhiệm vụ chủ yếu là tiến công các mục tiêu dới đất nhng khi cần thiết chúng cũng có thể chiến đấu trên không , ví dụ F105 Ngoài ra còn có máy bay dùng cho hải quân , trinh sát ,

Bên cạnh máy bay thì tên lửa cũng là phơng tiện tiến công đờng không đợc

sử dụng rộng rãi trong các cuộc tập kích đờng không (tên lửa hành trình ) Tên lửa là khí cụ bay không ngời lái , đem đầu đạn , có hoặc không có điều khiển , thờng tên lửa đợc sử dụng một lần và dùng động cơ phản lực Tên lửa

có độ chính xác cao và là hoả lực mạnh Tên lửa có các loại nh tên lửa đờng

đạn , hay còn gọi là tên lửa đạn đạo , có thể bắn đợc ở cự ly rất xa (ví dụ nh tên lửa MX của Mỹ) , tên lửa hành trình (ví dụ nh tên lửa Tomahauk BGM109) , và các loại tên lửa khác

Trong các cuộc tập kích đờng không , ngày càng có cờng độ cao , thời gian diễn ra dài , tính chất ác liệt tăng , phơng tiện tiến công đờng không tham gia tác chiến đa dạng Để bảo vệ mục tiêu của ta và đánh trả có hiệu quả , cần phải huy động tối đa sức mạnh của lực lợng phòng không , trong đó ảnh hởng của pháo phòng không là không thể phủ nhận , lịch sử phòng không Việt Nam

đã hơn một lần chứng minh Trong chiến dịch Điện Biên Phủ , pháo phòng không khi đó là nòng cốt của lực lợng phòng không đã bắn rơi tại chỗ nhiều máy bay địch , hạn chế hoạt động của chúng , chi viện đắc lực cho lực lợng bộ binh chiến đấu ; thu hẹp vùng trời , cắt đứt tiếp tế đờng không của địch , pháo phòng không khi đó góp phần không nhỏ vào chiến thắng của quân đội ta trong chiến dịch này Trong kháng chiến chống Mỹ , khi không quân Mỹ

đánh phá miền Bắc tập trung vào các thành phố lớn các mục tiêu tuyến đờng giao thông huyết mạch , pháo phòng không tham gia tác chiến đã bắn rơi nhiều máy bay , hoặc bắn trả máy bay làm cho chúng không thể đánh trúng mục tiêu của ta Thí dụ các trận chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng , trong suốt nhiều năm Mỹ đã dùng nhiều máy bay ném bom cầu để cắt đứt đờng giao thông huyết mạch của ta bằng các máy bay ném bom bổ nhào , pháo phòng không đã đợc bố trí trận địa hợp lý , chiến đấu anh dũng bảo vệ cầu , đập tan mọi âm mu phá hoại của chúng Việc bảo vệ đợc cầu Hàm Rồng trong nhiều năm có ảnh hởng lớn đến thắng lợi của quân đội ta Hay một thí dụ khác , khi

máy bay của hải quân Mỹ vào đánh phá miền Bắc , chúng thờng lợi dụng địa hình để men theo các sông lớn ( nh sông Thái Bình ) nhằm tránh mạng lới radar và tên lửa của lực lợng phòng không của ta Do biết đợc điểm mạnh của máy bay tàng hình và điểm yếu của tên lửa phòng không , ta đã bố trí các trận

địa pháo gần các sông lớn để đánh trả , bảo vệ đợc chiếc cầu nối liền Nam Bắc

đồng thời tiêu diệt đợc nhiều máy bay địch

Pháo phòng không dùng để bắn mục tiêu vận động tầm thấp , dùng đầu đạn không có điều khiển nên muốn bắn trúng mục tiêu thì phải bắn đón tại một

điểm ở phía trớc trên đờng mục tiêu sẽ bay qua sao cho đạn và mục tiêu sẽ gặp nhau tại một điểm Nh vậy muốn bắn đợc mục tiêu cần phải xác định đợc quy luật vận động của nó , có ba giả định mục tiêu vận động trong thời gian bắn

đón nh sau :

h-ớng bay (q) nh thời gian thao tác

- Mục tiêu bay theo một đờng thẳng có cùng tốc độ , hớng bay nh thời gian thao tác nhng độ cao thay đổi

- Mục tiêu bay theo một cung tròn có cùng tốc độ , độ cao nh thời gian thao tác

Để giải quyết đợc điểm bắn đón chính xác ta phải quyết đợc tam giác bắn đón

và tam giác đờng đạn chính xác Trong tam giác bắn đón ( hình vẽ dới )

S =VMT Tb Ab Ay S =VMT Tb Ab

O O

Dùng hệ toạ độ xác định đợc vị trí hiện tại của mục tiêu ở Ab Dùng hệ toạ

độ tham số xác định đợc phơng , chiều và tốc độ vận động của mục tiêu Khi mục tiêu vận động nh hình vẽ trên , nếu chỉ thẳng nòng pháo vào điểm Ab để bắn , khi đó đạn bay từ O đến Ab mất thời gian Tb đạn sẽ không trúng mục tiêu Để bắn trúng mục tiêu phải căn cứ vào phơng chiều , tốc độ , cự ly của

vào điểm Ay ta sã gặp đợc mục tiêu tại đó Trong tam giác đờng đạn ( hình vẽ dới )

Ay Ab C

O O

Đầu đạn vận động trong không gian chịu tác động của trọng lực bay theo đ-ờng cong Nếu chỉ thẳng nòng pháo vào Ay thì đạn sẽ thấp hơn Ay một đoạn

là tam giác đờng đạn Sau khi giải quyết chính xác tam giác bắn đón và tam giác đờng đạn , ta thực hiện các phơng pháp tìm điểm bắn trúng theo 2 cách :

- Phơng pháp liên tục nhích dần dựng hình

- Phơng pháp liên tục nhích dần trên máy ngắm

Cả hai phơng pháp đều tìm cách giảm dần sai số để lấy đợc điểm bắn có xác suất trúng lớn nhất ở phơng pháp thứ 2 , muốn tính điểm bắn chính xác , nhanh chóng các pháo thủ cần hiệp đồng tác chiến một cách chặt chẽ

Ngoài ra , cần phải có kiến thức cơ bản về đờng đạn để nâng cao hiệu quả bắn Sau khi đạn đợc bắn ra khỏi nòng , do pháo có rãnh xoắn nên đầu đạn

đ-ợc truyền chuyển động quay với tốc độ tơng đối lớn điều này giúp cho đạn chuyển động ổn định hơn tránh hiện tợng cự ly bắn bị giảm và tản mác đạn bắn lớn Hiện tợng tản mác đạn bắn là nguyên nhân chính gây nên sai số Có hai loại tản mác là : tản mác đơn pháo và tản mác đại đội

- Tản mác đơn pháo là hiện tợng khi bắn cùng một loại đạn , lấy phần tử

và ngắm chính xác vào mục tiêu , theo lý thuyết thì đạn sẽ bay theo một

đờng và trúng vào một điểm , nhng thực ra mỗi đầu đạn lại bay theo một

đờng và trúng vào một điểm riêng biệt trong một vùng nhất định Hiện tợng tản mác có nhiều nguyên nhân nhng chủ yếu là do các nguyên nhân

nh : sơ tốc của các đầu đạn là khác nhau , hệ số phóng khác nhau , điều kiện khí hậu thay đổi , tình hình phóng và thao tác bắn của ngời bắn khác nhau

- Tản mác đại đội là do tản mác đơn pháo hợp thành Có hai loại là tản mác giứa điểm nổ (chạm nổ) trung bình của các pháo với điểm nổ (chạm nổ) trung bình của toàn đại đội ; tản mác giữa điểm nổ (chạm nổ) trung bình của đại đội với mục tiêu Ngoài các nguyên nhân nêu ở phần trớc , nguyên nhân của hiện tợng tản mác đại đội chủ yếu là : Độ mòn buồng

đạn, nòng pháo khác nhau nên sơ tốc đầu đạn các pháo khác nhau gây nên tản mác về cự ly ; mức chính xác trong chuẩn bị chiến đấu của các khẩu độ khác nhau ; vị trí các pháo khác nhau

Nh vậy muốn giảm sai số đạn bắn , hay giảm hiện tợng tản mác ta cần hạn chế đến mức tối đa các nguyên nhân gây ra hiện tợng tản mác Song có những

nguyên nhân khách quan mà ta ít chủ động khắc phục đợc nh sự thay đổi về khí hậu Để khắc phục hiện tợng sơ tốc đầu đạn khác nhau ta cần thờng xuyên duy trì bảo dỡng pháo Các pháo thủ cần đợc luyện tập thờng xuyên, nghiêm túc , cần đợc tôi luyện trong chiến đấu để tích luỹ kinh nghiệm , có thao tác thuần thục và chính xác Trong một đại đội cần đợc trang bị pháo đồng đều về chỉ số kỹ thuật áp dụng khoa học công nghệ kỹ thuật cao cải tiến pháo , đạn pháo để giảm thiểu sai số Khi đầu đạn ra khỏi miệng nòng súng , nếu không bị ảnh hởng gì thì đầu đạn sẽ đi theo đờng phóng với tốc độ đều và tiến

đi mãi nhng thực tế do ảnh hởng của trọng trờng , đầu đạn sẽ dần tách khỏi đ-ờng phóng và rơi xuống đất theo gia tốc trọng trđ-ờng g = 9,8m/s , nh vậy quỹ

đạo của đầu đạn là một đờng cong Thêm vào đó khi bay trong tầng khí quyển , đầu đạn sẽ chịu sự cản trở rất lớn của không khí làm cho vận tốc và cự ly bắn

bị ảnh hởng Có thể phân tích lực cản không khí đối với đầu đạn thành các

đối lớn ) Nh vậy khi đạn có tốc độ nhỏ thì lực cản ma sát là chủ yếu , còn khi

đạn có tốc độ lớn thì lực cản xoáy chiếm 40% , lực cản sóng chiếm 50% , còn lực cản ma sát chỉ chiếm 10% lực cản toàn bộ

Khi dùng một khẩu pháo bắn ở một hớng nhng theo các góc bắn khác nhau , nối tất cả các điểm xa nhất mà đạn có thể đi tới ta sẽ đợc một đờng cong giới hạn lớn nhất Đối với pháo phòng không nó có giới hạn Ví dụ với pháo

không 37mm , góc bắn tơng tự thì cự li bắn lớn nhất cỡ 9150m Ngoài ra còn

có một số điểm hạn chế nh sau :