Một số biện pháp tạo hứng thú giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động giáo dục âm nhạc

Tài liệu tham khảo Một số biện pháp tạo hứng thú giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động giáo dục âm nhạc

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN ĐAN PHƯỢNG

TRƯỜNG MẦM NON TÂN LẬP

===o0o===

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ GIÚP TRẺ 4 - 5 TUỔI TÍCH CỰC THAM GIA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC”

Lĩnh vực: Phát triển thẩm mĩ

Tên tác giả: Đỗ Thị Thu Hà

Chức vụ: Giáo viên lớp 4TB5 - Trường Mầm Non Tân Lập

Năm học: 2011 - 2012 A: ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

Ở trường Mầm non đặc biệt đối với lứa tuổi mẫu giáo, âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúc, tưởng tượng sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả hứng thú của trẻ

Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm, Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới

kỳ diệu đầy cảm xúc Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn nằm trong nôi Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ trong sáng, nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu

Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động như: Ca hát, vận động, nghe hát, trò chơi âm nhạc Nhưng ở lứa tuổi mẫu giáo hoạt động giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc dạy trẻ hát, vận động đơn giản mà phải tổ chức dưới nhiều hình thức, đồ dùng, đồ chơi phong phú hấp dẫn thu hút trẻ Bên cạnh đó giáo dục âm nhạc được thực hiện phù hợp trong các hoạt động học có chủ đích, mọi lúc mọi nơi có ý nghĩa rất lớn Giáo dục âm nhạc được tích hợp trong các hoạt động: Đón trẻ, thể dục sáng, hoạt động tạo hình, hoạt động làm quen với văn học, hoạt động khám phá, các ngày hội, ngày lễ Nhờ đó cuộc sống của trẻ thêm vui vẻ hồn nhiên, mạnh dạn giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách

Giáo dục âm nhạc là một trong những con đường hoàn thiện đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và thể lực Nhà sư phạm Vxu -khôm - linxki đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo dục toàn diện của âm nhạc “Chất lượng công việc giáo dục trong một nhà trường được xác định phần lớn bởi mức độ hoạt động âm nhạc trong hoạt động của nhà trường đó”

Nhận thức đúng đắn và sâu sắc tác dụng của giáo dục âm nhạc đối với trẻ mẫu giáo tôi đã nỗ lực, cố gắng tìm tòi để giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt

động giáo dục âm nhạc Tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp tạo hứng thú giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động giáo dục âm nhạc”

II Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài này, nhằm đưa ra một số biện pháp:

- Nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc, tìm hiểu phương pháp, biện pháp, thủ thuật sáng tạo giúp trẻ tích cực tập chung chý ý, thích thú, hào hứng tham gia hoạt động âm nhạc, nắm bắt kiến thức một cách có hệ thống, có tổ chức mà trẻ vẫn cảm thấy tự nhiên, thoải mái, tự tin không bị gò ép, trẻ cảm nhận và thể hiện nhịp điệu âm nhạc sáng tạo trong hoạt động âm nhạc Từ đó góp phần phát triển giáo dục tình cảm, thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ và sự phát triển tâm sinh lí của trẻ

III Đối tượng nghiên cứu

Trẻ 4 -5 tuổi lớp B5 trường Mầm non Tân Lập

IV Phạm vi nghiên cứu

Từ tháng 9/2011 đến tháng 3/2012

B NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

I Cơ sở lý luận

Ở tuổi mẫu giáo, xúc cảm thẩm mĩ của trẻ phát triển khá nhanh, tâm hồn trẻ nhạy cảm, dễ xúc cảm với những cảnh vật xung quanh Vì vậy, trẻ dễ nhận ra những vẻ đẹp và biết cảm thụ cái đẹp, thích học múa hát và học rất nhanh bằng cách bắt chước Trẻ đến với nghệ thuật một cách tự nhiên và tác động của nghệ thuật đối với trẻ thơ rất mạnh mẽ Đa số trẻ 4 - 5 tuổi đã biết nhận xét về âm nhạc như tính chất vui vẻ, nhộn nhịp, sôi nổi hay trầm tĩnh, êm dịu, nhịp điệu nhanh chậm, cường độ to nhỏ, âm sắc nhạc cụ, giọng bạn hát, tiếng kêu của các con vật, tiếng vật gì gõ, tiếng đàn gì vang lên Trẻ hiểu được yêu cầu thể hiện sắc thái bài hát, thể hiện các động tác trong điệu múa, biết hòa mình với tập thể Trong các vận động trò chơi trẻ thích giả làm gà, vịt, mèo, chim hót, thích làm

ca sĩ Đặc biệt, rất thích chơi với nhạc cụ Tuy nhiên mức độ cảm thụ âm nhạc của trẻ khác nhau, một số cháu còn nhút nhát không hứng thú tham gia hoạt động, khi hát còn không chính xác về giai điệu lời ca Để phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ âm nhạc, trẻ hứng thú hoạt động tích cực đòi hỏi giáo viên phải nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc Sử dụng các phương pháp, biện pháp dạy học cơ bản một cách khoa học sáng tạo như: phương pháp trực quan thính giác, phương pháp dùng lời, phương pháp thực hành nghệ thuật và sử dụng các thủ thuật gây hứng thú Kết hợp các hình thức khác nhau trên cơ sở các nguyên tắc tính vừa sức, tuần tự liên tục, tự giác tích cực

- Tích hợp giáo dục âm nhạc với các hoạt động khác một cách phù hợp, hiệu quả

- Sưu tầm nguyên vật liệu phế thải làm nhiều đồ dùng, đồ chơi tự tạo đẹp, phong phú để lôi cuốn trẻ

II Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

1 Khảo sát thực tế

Năm học 2011 - 2012 được nhà trường phân công dạy lớp 4 -5 tuổi B5 khu Hạ Hội, lớp tôi ó 32 cháu, nữ: 14, nam: 18 Tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:

Thuận lợi: Được phòng Giáo dục & Đào tạo huyện, BGH nhà trường thường xuyên mở các buổi kiến tập để chị em học hỏi trao đổi chuyên môn

- Lớp được sự quan tâm của BGH trường tạo điều kiện trang bị bàn ghế

đồ dùng, dụng cụ âm nhạc cho trẻ

Đa số phụ huynh quan tâm đến việc đưa trẻ đi học vì vậy tỷ lệ chuyên cần cao

Khó khăn:

- Phòng học chật hẹp, số trẻ đông, môi trường tạo hứng thú cho trẻ còn hạn chế

- Chưa có phòng âm nhạc cho trẻ hoạt động, ở khu chưa có đàn Organ, khi sử dụng phải lên khu trung tâm mượn vì vậy việc sử dụng đàn chưa thường xuyên trong các hoạt động âm nhạc

- Một số trẻ chưa qua lớp mẫu giáo 3 tuổi Nhiều trẻ còn nhút nhát chưa hứng thú tích cực tham gia hoạt động âm nhạc

Với những khó khăn trên tôi dần khắc phục học hỏi nghiên cứu tìm ra các biện pháp tạo hứng thú giúp trẻ 4 -5 tuổi tích cực tham gia vào hoạt động giáo dục âm nhạc

S li u i u tra trố liệu điều tra trước khi thực hiện: ệu điều tra trước khi thực hiện: điều tra trước khi thực hiện: ều tra trước khi thực hiện: ước khi thực hiện:c khi th c hi n:ực hiện: ệu điều tra trước khi thực hiện:

STT Tiêu chí khảo sát Số đạt trên số trẻ Tỷ lệ đạt

2 Trẻ thể hiện cảm xúc khi nghe

nhạc, nghe hát

3 Trẻ hứng thú tích cực tham gia

hoạt động

Qua khảo sát quá trình “ Hoạt động giáo dục âm nhạc của trẻ đầu năm tôi thấy:

- Trẻ chưa hứng thú tích cực tham gia vào hoạt động giáo dục âm nhạc Một số chưa thể hiện cảm xúc khi nghe nhạc, nghe hát, kĩ năng hát chưa có tính nghệ thuật, hát không rõ lời, sai giai điệu Khi dạy trẻ hát cô chưa chú trọng rèn

kĩ năng ca hát cho trẻ Khả năng vận động theo nhạc chưa tốt

- Cô chưa sưu tầm được nhiều trò chơi, bài hát hay có nội dung hấp dẫn phù hợp với chủ đề, phù hợp với độ tuổi

- Cô chưa đầu tư về nghệ thuật, kỹ năng ca hát, các thủ thuật gây hứng thú nên trẻ chưa hứng thú đối với tác phẩm âm nhạc

Để khắc phục các thực trạng và những hạn chế trên tôi đã áp dụng một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động giáo dục âm nhạc như sau:

III Biện pháp thực hiện

1 Lên kế hoạch chung:

Từng chủ đề tôi xây dựng kế hoạch hoạt động ngay từ đầu chủ đề: Sưu tầm những bài hát mới có nội dung ngắn, dễ nhớ, gần gũi với trẻ phù hợp với chủ đề, chủ điểm, phù hợp với nhận thức của trẻ chứa đựng tính nhân đạo đi sâu vào tình cảm, phản ánh được những hứng thú của trẻ

Ví dụ: Chủ đề: “Trường mầm non” tôi chọn bài “Sáng đến trường” , “Bé múa” của Hoàng Tiến

+ Chủ điểm: “Động vật” tôi lựa chọn bài hát về các con vật trẻ yêu thích như bài hát: “Đố bạn”, “Con vịt bầu” của tác giả Hoàng Long – Hoàng Lân,

“Chị ong nâu và em bé” của Tâm Huyền, “Con cào cào” Lê Thương “Con ve con kiến” Y Vân “Chú ếch con”, các bài đồng dao “xỉa cá mè”, “con gà”, “làng chim”

+ Chủ điểm: Tết – mùa xuân tôi chọn bài: “Bé chúc xuân” Vũ Hoàng, Xuân vui vui của Hoàng Công Dung, Sắp đến tết rồi (Hoàng Vân), Chúc mừng năm mới (Thanh Hải) Để chuẩn bị một hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tôi vạch sẵn 1 loạt các hoạt động giữa yên tĩnh và ồn ào giữa năng động và nghỉ ngơi, Duy trì cân đối giữa vận động “động và tĩnh”: khi kết thúc một hoạt động, tạo sự chuyển tiếp ngọt ngào uyển chuyển giữa các hoạt động Nếu dừng lại đột

ngột đứt quãng khi chuyển sang hoạt động kế tiếp sẽ làm cho trẻ mất tập trung,

dễ xảy ra lộn xộn

Muốn hoạt động giáo dục hiệu quả, tôi phải tìm hiểu phân tích bài hát trên

cơ sở đó luyện hát diễn cảm, thể hiện sắc thái tình cảm phù hợp với nội dung bài hát và phải biết đánh đàn và sử dụng thành thạo trong một hoạt động âm nhạc vì khi được nghe nhạc trẻ rất hứng thú Thường khi dạy bài hát mới trẻ đã được làm quen từ trước, ở mọi lúc, mọi nơi, qua các phương tiện truyền thông nên chỉ cần nghe nhạc là trẻ đã đoán được tên bài hát

Ví dụ: Khi nghe giai điệu bài: “Đêm trung thu” trẻ đoán ngay đó là giai điệu bài hát gì? Và nhún nhảy vận động rất phù hợp với nhịp điệu của bài hát

Để gây hứng thú cho trẻ tôi còn sưu tầm cải biên một số trò chơi phục vụ

âm nhạc phù hợp với chủ đề chủ điểm để giúp trẻ luyện tai nghe nhạc, củng cố

ca hát, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng khiếu âm nhạc, cảm thụ âm nhạc một cách nhẹ nhàng, thoải mái

Ví dụ: Ở chủ điểm “gia đình” tôi sưu tầm trò chơi: “ Hát về người thân” qua đó rèn trí nhớ âm nhạc

Cách chơi: Cô có ngôi nhà nhiều cánh cửa, đằng sau mỗi cánh cửa là hình ảnh một người thân, các con lên mở một cánh cửa, cánh cửa nào có hình ảnh bố, mẹ, bà, bé… Thì hãy nhớ tên bài hát nói về người thân đó

Cô đàn giai điệu bài “Bố là tất cả”, “sau mưa”, “cháu yêu bà”, “bàn tay mẹ”, …

Cô yêu cầu trẻ đoán tên bài hát, hát bài hát đó… nếu đoán đúng sẽ được tặng quà

Ví dụ: Ở chủ đề “Động vật” cho trẻ chơi trò chơi : “Giai điệu các con vật”

Cách chơi: Cô có vòng quay âm nhạc, cô mời tổ trưởng lên quay, khi vòng quay đến nốt nhạc sẽ có giai điệu của bài hát, con hãy lắng nghe và đoán xem đó là bài hát nói về con vật gì? Sau đó cả đội thể hiện bài hát nói về con vật đó

Luật chơi: Nếu thể hiện đúng bài hát đó, đội chơi sẽ nhận được một món quà Nếu không trả lời đúng tên bài hát hoặc không thể hiện được bài hát thì đội

đó sẽ mất lượt chơi và chờ cơ hội lần sau

Ví dụ: Ở chủ đề “giao thông” cho trẻ chơi trò chơi “ Ô số kỳ diệu”

Cách chơi: Chia trẻ làm 3 đội chơi chọn một bạn đội trưởng lên oẳn tù tì xem ai thắng sẽ được chơi trước Mỗi đội chọn 1 ô số mình thích, lật ô số đó ra Các đội quan sát hình ảnh, đội nào nhận ra hình ảnh đó, nhanh tay lắc xắc xơ để trả lời tên bài hát, có nội dung hình ảnh trên tranh và hát bài hát đó

Luật chơi: Đội nào lắc xắc xơ trước thì được quyền trả lời Đội nào trả lời đúng và hát được bài hát đó thì sẽ được tặng 1 phương tiện giao thông Đội nào

có nhiều phương tiện giao thông nhất là đội thắng cuộc

Cô cho trẻ chơi hết 4 ô số là trò chơi kết thúc

- Ở chủ đề “Bản thân” dạy hát “Năm ngón tay ngoan” cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc “chơi trên những ngón tay cô giáo quy định” các con hãy lắng nghe, khi nào cô đánh đàn có nhịp điệu nhanh các con giả đi nhanh trên 2 ngón tay trỏ và ngón tay giữa, theo nhịp của bài hát Khi nào cô đánh đàn có nhịp điệu chậm các con giả “đi” vừa phải trên 2 đầu ngón tay Cho trẻ chơi trên giai điệu của bản nhạc “ Chơi ngón tay”

Trẻ rất chú ý lắng nghe giai điệu nhanh chậm… của bản nhạc và hứng thú chơi trên những ngón tay của mình

- Một số vận động sáng tạo, trò chơi đóng vai, trò chơi đóng kịch… có tác dụng rất lớn trong việc tạo hưng phấn, phát triển nhận thức, trí tưởng tượng, kích thích khả năng sáng tạo của trẻ Để tổ chức tốt trò chơi đóng kịch vận động sáng tạo theo nhạc mỗi hoạt động tôi đều phải lập kế hoạch và tập duyệt nghiêm túc để tự tin khi dạy trẻ

2 Tạo góc mở

Trang trí góc mở tạo môi trường đẹp hấp dẫn giúp trẻ ham muốn tìm tòi khám phá, suy đoán và phát hiện nhiều điều mới lạ khuyến khích trẻ tích cực tham gia biểu diễn, nên góc âm nhạc tôi cùng trẻ sưu tầm tranh ảnh, vẽ, cắt, xé dán, làm đồ chơi từ các nguyên vật liệu thiên nhiên, phế thải, xốp màu… Để

trang trí góc thay đổi theo từng chủ đề và làm mô hình , đồ dùng dụng cụ âm nhạc, mũ múa, phách tre, trống lắc, đàn, những con rối…

Ví dụ:

Những hình ảnh ngộ nghĩnh, những đồ dùng dụng cụ do cô và trẻ làm, trẻ rất vui thích Ở giờ hoạt động góc những lúc rảnh rỗi trẻ được linh hoạt lựa chọn các dụng cụ và được tự vận động theo ý thích của mình dưới nhiều hình thức: Hát, vỗ đệm theo nhịp, theo tiết tấu chậm, vận động cơ thể, hát nhảy múa, giậm chân, lắc lư… Từ đó giúp trẻ hứng thú, hoạt động sáng tạo

3 Tạo hứng thú:

Muốn thu hút được sự chú ý của trẻ vừa dễ lại vừa khó vì trẻ rất hào hứng trước những điều mới lạ, nhưng dễ chán với những gì quen thuộc Vì vậy, tôi luôn suy nghĩ thay đổi hình thức vào bài sao cho sinh động, hấp dẫn bằng cách dùng các câu nói nhẹ nhàng, nét mặt vui tươi, sử dụng các trò chơi, tạo tình huống bất ngờ kết hợp phương tiện trực quan hình ảnh, áp dụng công nghệ thông tin: Thường xuyên sưu tầm những hình ảnh trên mạng phù hợp với đề tài, chủ đề, chủ điểm để dạy trẻ, trẻ được quan sát những hình ảnh thật sống động trẻ rất hứng thú thu hút sự chú ý của trẻ vào giờ học

Ví dụ: Khi dạy bài hát “Đố bạn”

Tôi cho trẻ quan sát 1 đoạn video clip về một số con vật trong bài hát như: Khỉ đang trèo cây, con hươu sao, con voi, con gấu, đang đi… Từ đó trẻ hình dung được đặc điểm hình dáng vận động của mỗi con vật, giúp trẻ hiểu nội dung bài hát và trẻ hứng thú vận động rất sáng tạo phù hợp với từng con vật trong bài hát

- Để gây hứng thú cho trẻ trong hoạt động âm nhạc tôi còn chuẩn bị các vật dụng như: Mũ, trang phục, dụng cụ âm nhạc và yêu cầu trẻ sáng tạo vận động cho phù hợp với trang phục đó

Ví dụ: Dạy trẻ bài hát “Vì sao chim hay hót” tôi chuẩn bị trang phục mũ múa : Lợn, vịt, chim

Ví dụ: Dạy bài “chú ếch con” tôi chuẩn bị mũ, trang phục con ếch

Ví dụ: Biểu diễn bài đồng dao “Ba bà đi bán lợn con: cho trẻ mặc những

bộ quần áo bà ba, khăn mỏ quạ

Với những trang phục, chiếc mũ ngộ nghĩnh trẻ thích thú, vận động tích cực

Khi trẻ biểu diễn các lời nhận xét cụ thể, khích lệ thích hợp sẽ tạo cho trẻ sáng tạo tích cực Tránh các lời nhận xét chung chung như: tốt, hay, dở, đúng, sai… Mà cô phải có một thái độ tích cực công nhận và tôn trọng các biểu hiện của trẻ Mỗi trẻ cần có một môi trường mang thông điệp: “Ở đây con làm gì cũng được, các sáng tạo của con thật tuyệt vời vì con đã tự nghĩ ra (tự tìm ra)

Cô có thể thổi vào trẻ bầu không khí tin tưởng bằng những hành động, lời nói khuyến khích trẻ tự tin, khi vận động sáng tạo và chơi trò chơi đóng kịch Khi trẻ nhận ra rằng cô giáo tôn trọng và hoan nghênh các biểu hiện cá nhân của

muốn, sáng tạo hơn, nhiều chi tiết phong phú hơn Khi có được sự tự tin sẽ cảm thấy hài lòng và hãnh diện với suy nghĩ “Mình đã làm được điều đó 1 mình”

4 Kết hợp âm nhạc trong các hoạt động hàng ngày:

Nếu cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc trên các giờ học âm nhạc thì chưa đủ Vì vậy trẻ được tiếp xúc với âm nhạc thường xuyên trong các thời điểm sinh hoạt hoàng ngày có tác dụng rất lớn trong việc tạo sự hứng thú, thư giãn, gây sức chú

ý của trẻ, làm phong phú đời sống tinh thần của trẻ

Sử dụng hiệu lệnh âm nhạc là một đoạn nhạc ( hoặc bài hát) được sử dụng vào lúc mở đầu cho một hoạt động tôi chọn bài hát bản nhạc có tiết tấu phù hợp tính chất của hoạt động đó

Ví dụ: Hiệu lệnh cho trẻ xếp hàng: Cô mở 1 đoạn nhạc (hoặc bài hát) hành khúc như: “Đội kèn tí hon”, “Làm chú bộ đội”, “Tập đi đều”, “Phi ngựa”

Chuẩn bị tập thể dục sáng: Cô mở một đoạn nhạc (Bài hát) hành khúc có giai điệu vui tươi, khỏe khoắn, để tạo không khí sôi nổi, phấn trấn giúp trẻ chuẩn

bị tâm thế tập thể dục sáng tích cực hơn như dùng các bản nhạc: “Đồng hồ báo thức”, “nắng sớm”, “Đồng hồ tích tắc”…

Giờ hoạt động có chủ đích cô dùng 1 bài hát ( đoạn nhạc) có tiết tấu vui tươi, trong sáng, để tạo không khí nhẹ nhàng khi bước vào giờ học: Ví dụ: Bài hát, bản nhạc “tập đếm”, “lớp em vui ghê”, “lớp chúng ta đoàn kết”, …

Chuẩn bị hoạt động góc: Dùng các bài hát (đoạn nhạc) vui tươi dí dỏm, có nội dung vui chơi, hoặc phù hợp với chủ đề để tạo tâm thế vui vẻ tích cực bước vào giờ chơi của bé

Ví dụ: Dùng các bài: “Tìm trò chơi”, “Múa vui”, “Khúc hát dạo chơi”,

“Tập tầm vông”… chuẩn bị hết giờ chơi dùng các bản nhạc, bài hát nhẹ nhàng

để trẻ biết được đã đến lúc mình phải dọn đồ chơi vì giờ chơi sắp kết thúc

Ví dụ: Bài hát “ bạn ơi hết giờ chơi” , “Những em bé ngoan”…

- Chuẩn bị giờ ăn: Cho trẻ nghe các bài nhạc nhanh, vui tươi, để tạo cho trẻ không khí tích cực, chuẩn bị thưởng thức các món ăn Ví dụ: Bài hát “Mời bạn ăn”, “Bé khỏe, bé ngoan”, “ Quả”, …