Kinh nghiệm rèn học sinh viết đúng chính tả ở lớp 2C

Môn Tiếng Việt từng bước hình thành cho các em những kỹ năng nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong môi trường hoạt động thông qua các phân môn như: Tập đọc, Kể chuyện, Luyện

Kinh nghiệm rèn học sinh viết đúng chính tả ở lớp 2C

1 Thực trạng hoặc vấn đề đặt ra

Bậc Tiểu học được xem là nền móng của quá trình xây dựng tri thức, góp phần trong việc hình thành và phát triển nhân cách của con người Môn Tiếng Việt từng bước hình thành cho các

em những kỹ năng nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong môi trường hoạt động thông qua các phân môn như: Tập đọc, Kể chuyện, Luyện từ và câu, Tập viết, Tập làm văn, Chính

tả Trong đó, phân môn Chính tả được xem là một phân môn

có vị trí đặc biệt quan trọng, thực hiện mục tiêu của môn Tiếng Việt và phát triển năng lực tiếng mẹ đẻ cho học sinh, nhất

là năng lực viết chữ Mục đích của phân môn Chính tả ở lớp

2 là giúp học sinh rèn luy ện kĩ năng viết và nắm vững các quy tắc chính tả Thực tế cho thấy học sinh Tiểu học nhất là học sinh lớp 2 đa số các em chỉ biết viết thành chữ mà

không hề chú ý đến nghĩa của tiếng, có em viết đúng chính tả nhưng tốc độ viết rất chậm, có em viết nhanh đạt tốc độ quy định nhưng chữ viết lại quá cẩu thả, không đều nét hoặc

thiếu nét, thiếu dấu thanh Muốn rèn học sinh viết đúng chính tả đồng thời rèn tính nắn nót, cẩn thận thì phải rèn cho học sinh cách phát âm chuẩn, nắm các quy tắc chính tả thường

gặp thông qua các bài tập cần làm trong chuẩn để khi diễn đạt thành chữ thì các em sẽ viết đúng chính tả và có kiến thức vững vàng học tập lên các lớp trên

2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng và một số quy tắc viết chính tả thường gặp trong chương trình sách giáo khoa lớp 2 năm học 2012 - 2013

Kinh nghiệm rèn học sinh viết đúng chính tả ở lớp 2 được áp dụng trực tiếp cho học sinh lớp 2C trường TH Thuận An

3 Giải pháp mới, tính sáng tạo của đề tài

Muốn học sinh viết đúng chính tả giáo viên cần hướng dẫn học sinh thực hiện một số

điều sau:

1) Thói quen chuẩn bị bài Tư thế ngồi khi học, khi viết

2) Phân tích nghĩa của tiếng, từ dễ viết sai Nắm qu y tắc và mẹo viết chính tả

3) Khắc phục lỗi chính tả từ các môn học khác

Từ những vấn đề nêu trên, tôi đã nghiên cứu và đề ra những giải pháp cụ thể giúp học

sinh viết đúng chính tả

a Tìm hiểu nội dung chương trình

Chương trình phân môn Chính tả ở lớp 2 được rèn luyện theo kiểu tập chép hoặc

nghe viết một đoạn văn hoặc một bài thơ Chính tả âm, vần, thanh được luyện viết các từ

MS: 11

34

có âm, vần, thanh dễ viết sai do không nắm vững quy tắc chính tả hoặc do ảnh hưởng của

cách phát âm địa phương

Thực ra chính tả tập chép là một bước chuẩn bị cho chính tả nghe viết, giáo viên cần

hướng cho học sinh thấy sự khác nhau ở chỗ tập chép tức là học sinh tự đọc lấy để viết,

còn nghe viết có nghĩa là giáo viên đọc cho học sinh viết, tránh cho học sinh hiểu nhằm

tập chép là nhìn từng âm từng chữ để viết

b Chuẩn bị tiết dạy

Để tiết dạy đạt hiệu quả thì khâu chuẩn bị hết sức quan trọng không phải chỉ riêng

giáo viên mà các em học sinh cũng phải chuẩn bị

- Về giáo viên: Đối với giáo viên khi dạy chính tả không nên chỉ dừng lại ở mức độ

đọc cho học sinh viết rồi kiểm tra và chữa lỗi Với mức độ đó thì kết quả đạt được không

mấy khả quan Do đó, giáo viên cần phải trang bị cho chính mình một số kinh nghiệm sau:

+ Kiến thức về từ vựng

+ Luyện phát âm chuẩn

+ Tìm hiểu và vận dụng kết hợp nhiều phương pháp trong đó có phương pháp diễn

giải, phân tích

+ Dùng lời giải thích và dẫn chứn g cụ thể bằng đồ dùng trực quan

đ ể hướng cho

các em hiểu nghĩa từ hoặc có thể giải thích rõ ràng hơn bằng cách cho các em đặt từ

trong văn cảnh

Với những cách làm trên, tuy mất nhiều thời gian nhưng mang lại kết quả rất tốt, học

sinh ghi nhớ và khắc sâu kiến thức hơn

Đối với bài tập ngoài việc tra từ điển, chuẩn bị tâm lý ứng xử tình huống trong giảng

dạy giáo viên cần ghi sẵn bảng phụ để các em mạnh dạn, tự tin giải bài thi đua cá nhân

hoặc theo nhóm, giáo viên khen thưởng tu y ên dương tạo hứng thú giúp cho các em học tập

tích cực

- Về học sinh: Giáo viên cần tập cho các em những thói quen sau: + Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập: sách, vở, viết, bảng con, phấn + Tập thói quen đọc bài nhiều lần, lọc từ khó viết vào vở rèn chữ viết

+ Ôn lại quy tắc viết chính tả đã học

+ Tư thế ngồi học thoải mái, lưng thẳng, hai chân song song

Khi thực hiện được những việc như trên thì chắc chắn kết quả rất khả quan Mỗi em

cần có ý thức cố gắng học tập thông qua việc luyện đọc, luy ện viết thì việc viết đúng chính

tả không còn khó khăn nữa

c Tìm hiểu nguyên tắc dạy phân môn Chính tả

Thực tế cho thấy dạy phân môn Chính tả dựa vào rất nhiều nguyên tắc, các nguyên

tắc này không tách rời nguyên tắc dạy học môn Tiếng Việt Phân môn Chính tả có tính chất

thực hành làm cơ sở cho việc dạy học môn Tiếng Việt Để khắc phục được tình trạng viết

sai lỗi chính tả, nâng cao dần kỹ năng viết cho các em, tôi

đã tìm hiểu một số nguyên tắc

* Nguyên tắc dạy phân môn Chính tả gắn với việc phát triển tư duy

Tư duy của trẻ khi đến trường là tư duy trực quan cụ thể, mang tính hình thức dựa

vào đặc điểm trực quan Khi phân tích, lu y ện tập, sửa chữa hay cung cấp kiến thức mới cần

tiến hành theo một số thao tác tư duy, để kích thích hứng thú tìm hiểu, giúp học sinh nắm

chắc hiện tượng, nhận ra hướng đúng Tránh áp đặt máy móc những quy tắc mà phải để

học sinh tự chiếm lĩnh và áp dụng, có như vậy các em mới nhớ lâu

Ví dụ: Nối các tiếng ở cột A với các tiếng ở cột B để tạo thành những từ viết đúng

chính tả

A B

35

bênh trái

bên vực

bện tật

bệnh dây

* Nguyên tắc dạy phân môn Chính tả chú ý đến trình độ phát triển ngôn ngữ

Trước tuổi đi học, trẻ em sử dụng ngôn ngữ ở dạng thức nói Bước vào lớp 1 các em

mới bắt đầu học chữ, tiếp xúc với dạng thức viết của ngôn ngữ Do đó dạy chính tả chú ý

đến trình độ phát triển ngôn ngữ của trẻ em Khi đến lớp 2 trở đi thì dần dần hình thành

những quy tắc biểu hiện mối quan hệ âm - chữ - nghĩa theo dạng thức viết Đối với học

sinh lớp 2, Chính tả được xem là tri thức mới Khi viết chữ, trình độ tư duy và ngôn ngữ

của các em sẽ có một bước phát triển nhảy vọt từ tư duy trực quan cụ thể cảm tính các em

tiến đến tư duy khái quát lý tính, qua đó ngôn ngữ cũng phát triển theo

Ví dụ: Qua bài tập điền vào chỗ trống học sinh biết lựa chọn

để điền vào chỗ chấm

cho có nghĩa như:

+ Điền vào chỗ trống tr hay ch: cây…e, mái…e,…ung thành,…ung sức

+ Điền vào chỗ trống ân hay âng: v… lời, bạn th…, bàn ch…

* Nguyên tắc dạy phân môn Chính t ả hướng v ề dạng thức viết của hoạt động lời nói

Ngôn ngữ được hiện thực hóa theo dạng thức nói và dạng thức viết Nói và viết là

những hoạt động có hai mặt: một là phát ra âm thanh, hai là tái hiện lại âm thanh bằng chữ

viết Vì vậy chữ viết và chính tả được xem là hệ thống hoạt động chức năng của ngôn ngữ

có liên hệ hình thức ngữ âm với nội dung ngữ nghĩa của văn bản Dạy phân môn Chính tả

hướng về dạng thức viết của hoạt động lời nói sẽ kích thích hứng thú và hình thành động

cơ học tập của học sinh để đem lại hiệu quả thiết thực và vững chắc

Ví dụ: Tìm những từ chứa tiếng có âm đầu l hoặc n:

- Chỉ vật đội trên đầu để che mưa nắng Ví dụ: nón

- Chỉ con vật kêu ủn ỉn Ví dụ: lợn

- Trái nghĩa với già Ví dụ: non

Ví dụ: Tìm những từ chứa tiếng có vần en hoặc eng:

- Chỉ đồ dùng để xúc đất Ví dụ: xẻng

- Chỉ vật dùng để chiếu sáng Ví dụ: đèn

- Trái nghĩa với chê Ví dụ: khen

* Nguyên tắc dạy phân môn chính tả theo hướng song song dạng thức nói và dạng

thức viết của ngôn ngữ

Nói và viết đều là hình thức nói của ngôn ngữ dựa trên mối liên

hệ âm - chữ - nghĩa

nhằm hoàn thiện kĩ năng đọc - hiểu - viết Các em biết phân biệt nghĩa, vận dụng những

qu y tắc, hiểu biết được tích lũy và tái hiện thông qua các bài tập Luy ện từ và câu, Tập làm

văn Nguyên tắc này hướng cho các em lựa chọn từ diễn đạt cho bài Tập làm văn bằng

cách đặt từ trong văn cảnh thì các em sẽ thấy được nghĩa rõ ràng, rèn tính cẩn thận tránh

được tình trạng nói thế nào viết thế ấy

Ví dụ: Học sinh nói và viết câu thế này : “Chị hai em có khuôn mặt rất sinh đẹp”

Giáo viên gạch dưới từ sai rồi đưa lên bảng phân tích bằng cách đặt từ trong văn cảnh:

“Mẹ em vừa mới sinh em bé Em là học sinh lớp 2”, để các em thấy rằng khi nào thì viết

tiếng “sinh”, khi nào thì viết tiếng “xinh”

d Tìm hiểu nguyên nhân học sinh viết sai chính tả

* Nguyên nhân học sinh mắc lỗi chính tả

Nhiều năm liền trực tiếp giảng dạy và kiểm tra bài viết thực tế của học sinh, tôi nhận

thấy những học sinh hay viết sai chính tả do một số nguyên nhân sau:

36

- Đọc yếu, đọc chậm, đọc đánh vần, đọc sai tiếng Ví dụ:

“màu vàng” đọc thành

“màu quàng”

- Thói quen phát âm theo vùng, miền hay phương ngữ địa phương Ví dụ: “về nhà”

đọc thành “dề nhà”

- Học sinh lơ là chưa tập trung khi giáo viên phân tích và giải nghĩa từ; chưa nắm

vững quy tắc chính tả; ngồi viết chưa đúng tư thế

* Tác hại của việc viết sai chính tả

Học sinh Tiểu học, do tri giác củ a các em còn h ạn hẹp hay nó i đún g hơn là một tờ

giấ y trắng mà giáo viên là người trực ti ếp viết lên đ ấy ch ữ và ngh ĩa Nếu các em sai mà

chúng ta không chỉnh sửa kịp thời thì tác hại mang lại rất to lớn có thể nói là lâu dài về

sau Sau này, khi viết văn bản sẽ không tránh khỏi tình trạng n gười đọc hiểu sai nghĩa

Do đó, việc giúp học sinh vi ết đúng chính tả là vấn đề được giáo viên qu an tâm nhiều

nhất và giáo viên nào cũng đều mong muốn tìm biện pháp khắc phục lỗi ch ính tả cho

các em cũn g như mong muốn rèn luyện nhân cách cho học sinh

e Biện pháp khắc phục

Để khắc phục lỗi và rèn luy ện kĩ năng viết đúng chính tả tôi

đã từng bước cung cấp

cho các em những kiến thức thông qua bài tập, bài dạy trong những giờ Chính tả như sau:

- Lỗi chưa nắm vững cấu tạo âm vần, cấu tạo âm tiết của vần tôi cho các em phát âm

để phân biệt

- Lỗi phát âm theo phương ngữ tôi kết hợp với bài tập đọc để hướng các em phát âm

đúng từ đó các em sẽ viết đúng

- Lỗi do không nắm quy tắc viết chính tả tôi lập bảng ghi nhớ và cho học sinh đọc

mỗi ngày

Ngoài những biện pháp trên, tôi còn cung cấp cho các em một số mẹo viết đúng

chính tả như sau:

Mẹo viết âm đầu s/x; mẹo viết dấu hỏi/ngã; Mẹo viết vần có

âm cuối n/ng tôi luôn

nhắc các em chú ý khi giáo viên phát âm

Mẹo viết vần có âm cuối “c, t” thường đi kèm với dấu sắc hoặc dấu nặng

Qua bài tập, tôi có thể dễ dàng sửa lỗi cho các em bằng nhiều hình thức, thông qua

trò chơi để tạo điều kiện cho những em yếu tự tin, mạnh dạn tham gia học tập

Ngoài những giải pháp nêu trên tôi còn chú trọng vào việc chấm bài thật kĩ Khi

chấm bài tôi gạch dưới những phụ âm, vần hoặc dấu thanh

mà các em viết sai để các em

nhận biết mình sai chỗ nào rồi yêu cầu các em viết lại dưới bài chính tả cho nhớ Nếu em

nào mắc từ 6 lỗi trở lên thì tôi y êu cầu viết lại cả bài Tôi cũng đã hướng dẫn cách đối

chiếu bài chính tả của mình với bài trong sách giáo khoa hoặc bài chép của giáo viên trên

bảng Qua cách này học sinh biết dò bài soát lỗi và gạch dưới chỗ sai bài viết của mình

hoặc của bạn

* Phối hợp với các môn học khác trong việc khắc phục lỗi sai chính

tả của học sinh

Để việc ch ữa lỗi chính tả thường xu yên cho học si nh ghi nhớ và khắc phục

không chỉ dựa vào phân môn Ch ính tả mà còn ph ải kết hợp chữa lỗi qua nhiều mô n

học kh ác như:

+ Phân môn Tập đọc: Tôi luyện phát âm cho các em rất k ỹ , chú ý đến những em

đọc đánh vần và phát âm sai, tôi cho các em phát âm lại nhiều lần Bởi vì muốn viết đúng

các em phải phát âm chuẩn

+ Phân môn Luyện từ và câu: Trước khi các em làm bài tập tôi yêu cầu các em đọc

lại lệnh của bài khi phát hiện các em phát âm sai tôi chỉnh sửa trước lớp Khi chấm bài tôi

đưa từ sai lên, phân tích, giải thích nghĩa để các em tự nhận xét và ghi nhớ

37

+ Phân môn Tập làm văn: Khi học sinh làm bài miệng trước lớp nếu phát hiện các

em phát âm sai tôi chỉnh sửa ngay để khi làm bài viết các

em viết đúng Đối với bài văn

viết của các em khi chấm bài tôi gạch dưới từ mà các em đã dùng sai chữa lại từ đúng rồi

giải thích cho các em hiểu nghĩa của cả hai từ và lưu ý khi nào thì dùng từ này khi nào thì

dùng từ kia

+ Môn Toán: Khi giải toán có lời văn thông qua bài toán tôi luôn lưu ý các thuật

ngữ trong bài là mấu chốt để hướng dẫn các em giải bài toán bằng cách gạch dưới những từ

đó Khi chấm bài tôi chỉnh sửa lời giải rất kỹ Nếu phát hiện lỗi sai tôi đưa lên bảng lớp sau

đó phân tích rồi chữa lại

Qua việc áp dụng những giải pháp nêu trên và việc phối kết hợp nhiều phương pháp

trong dạy học, các em học sinh trong lớp tôi có hứng thú học tập hơn Khi học các phân

môn trong môn Tiếng Việt, nhất là phân môn Chính tả thì kết quả học tập của các em có

tiến bộ rõ rệt Ngay cả khi học môn Toán thì các em có thói quen cẩn thận, viết đẹp, đúng

chính tả Việc trình bày trong vở không còn tình trạng bôi xóa nữa

4 Hiệu quả đem lại: Sau khi áp dụng những giải pháp trên thường xuyên trong mỗi

giờ dạy cho học sinh Tôi rất hài lòng khi thấy số lượng học sinh yếu kỹ năng viết giảm rất

nhiều, bài viết nhanh đạt tốc độ quy định, chữ viết đẹp không sai lỗi chính tả

5 Khả năng và áp dụng cho đến thời điểm hiện tại:

a Về tính mới và tính sáng tạo: Tiếng Việt là môn học chiếm khoảng thời gian

rất lớn trong su ốt ch ương trì nh bậc Tiểu học Tron g đó, phân môn Chính tả có nh iệm

vụ chủ yếu là tái h iện lạ i lời n ói thành chữ viết Ch ính tả còn thể hiện rõ vốn hiểu biết

củ a họ c sinh thông qua chữ viết, thể h iện kết q uả của việc học Tiến g Việt Do đó, để

học sinh viết đún g ch ính tả, giáo viên luôn đổi mới phươn

g pháp, hình thức tổ chức

dạ y học tạo đ iều kiện cho các em h ọc sinh phát hu y tín

h sáng tạo, khả năng tư du y,

thường xu yên vận dụn g nh ững qu y t ắc chính tả và mẹo viết ch ính tả vào bài viết, bài

tập thì chắc chắn rằng tất cả các em đều học tốt ph ân môn này

b Hiệu quả xã hội

Qua việc áp dụng những giải pháp khi học phân môn Chính tả thì kết quả học tập của

các em có tiến bộ rõ rệt Ngay cả khi học môn Toán và các môn học khác thì các em có

thói quen cẩn thận, viết đẹp, đúng chính tả, trình bày vở sạch đẹp Tôi tiến hành thao giảng, thực hiện chuyên đề để trao đổi trực tiếp với giáo viên dạy

Tiếng Việt ở các đơn vị bạn để tìm ra những biện pháp mới,

áp dụng vào giảng dạy nhằm

nâng cao chất lượng của môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Chính tả nói riêng

c Về triển vọng áp dụng và triển khai

Với “Kinh nghiệm rèn học sinh viết đúng chính tả ở lớp 2C” đã mang lại kết quả khả

quan Học sinh rất tự tin, phấn khởi tham gia tích cực các hoạt động trong giờ học Giảm tỷ