Tiểu luận: So sánh dự án phát triển và dự án thương mại nhằm trình bày về dự án phát triển là những dự án lớn có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của quốc gia. Dự án phát triển nhằm tới 2 mục tiêu: Hiệu quả tài chính và hiệu quả xã hội.
Trang 1Tiểu luận
So sánh dự án phát triển (DAPT)
và dự án thương mại (DATM)
Thành viên nhóm 1:
1 Nguyễn Thị Kim Chi
2 Hồ Vĩnh Duy
3 Phan Thị Minh Hạnh
4 Nguyễn Thị Hoa
5 Đinh Văn Học
6 Trần Văn Long
7 Vũ Tiến Nam
8 Hà Quỳnh Phương
9 Trần Võ Huyền Trang
10 Trần Văn Tuấn
Trang 2MỤC LỤC
I Tổng quan về DAPT 1
1.1 Khái niệm 1
1.2 Mục đích 1
1.3 Vai trò 1
1.4 Đặc điểm 2
+Dự án phát triển là những dự án lớn có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của quốc gia 2
+Dự án phát triển nhằm tới 2 mục tiêu: Hiệu quả tài chính và hiệu quả xã hội .2
+Dự án phát triển nhận hỗ trợ từ Nhà Nước 2
II S o sánh DAPT và D ATM 2
2.1 Giống nhau 2
1 Cả DAPT và DATM đều trải qua 3 giai đoạn chính là 2
2 Sử dụng các nguồn lực bị hạn chế 2
3 Có mục tiêu hoặc nhóm mục tiêu nhất định 2
4 Chịu những rủi ro nhất định 2
2.2 Khác nhau 4
1 M ục tiêu 5
2 Vai trò 6
3 Thời gian 7
4 Quy mô vốn, nguồn vốn 7
5 Chủ đầu tư 8
6 Nhu cầu NVL và nhân lực 9
7 Sản phẩm của dự án 10
8 Tính ưu đãi,hỗ trợ 10
9 Tính cạnh tranh 11
10.Rủi ro 12
11 Đánh giá hiệu quả của DA .14
Trang 3I Tổng quan về D APT
1.1 Khái niệm
Dự án là một kế hoạch chi tiết và cụ thể bao gồm các hoạt động sử dụng các nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu nhất định trong tương lai
DAPT là DA trực tiếp tạo ra các s ản phẩm chiến lược, thú c đẩy s ự phát triển kinh tế của ngành, vùng, thúc đẩy quá trình thay đổi cơ cấu kinh tế hoặc cơ cấu thu nhập của nhiều bộ phận dân cư
1.2 Mục đích
Các dự án phát triển nhằm làm giả m khuyết tật (thất bại) của thị trường, làm giả m tác động của những nhân tố làm chậ m quá trình phát triển như:
+ Việc hình thành và phát triển các công ty lớn, có tính chất độc qu yền cao đã làm giảm tính cạnh tranh của thị trường
+ Yêu cầu về hàng hóa công cộng nhằm đảm bảo phúc lợi cho đa số người dân thường không được thị trường đáp ứng tốt
+ Nhu cầu vốn lớn để phát triển những ngành kinh tế mới vượt quá khả năng huy động vốn của thị trường tài chính nhỏ bé
1.3 Vai trò
DAPT đóng vai trò hết s ức quan trọng trong phát triển kinh tế:
+ thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa
+tạo ngành kinh tế chủ đạo mũi nhọn thúc đẩy s ự s ử dụng có hiệu quả nguồn lực khan hiếm, tạo bước phát triển nhanh,
+thực hiện lồng ghép các mục tiêu xã hội trong quá trình tăng trưởng kinh tế
+tạo sự phát triển có hiệu quả thông qua chính s ách đầu tư phát triển, thay đổi cơ cấu kinh tế nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế
Trang 41.4 Đ ặc đi ểm
Ba đặc điểm ch ính của DAPT:
+Dự án phát triển là những dự án lớn có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh
tế của quốc gia
+Dự án phát triển nhằm tới 2 mục tiêu: Hiệu quả tài chính và hiệu quả xã hội
+Dự án phát triển nhận hỗ trợ từ Nhà Nước
II S o sánh DAPT và DA TM
2.1 G iống nhau
1 Cả DA PT và DA TM đều trải qua 3 giai đoạn chính là
- Chuẩn bị dự án và quy trình phê duyệt dự án
- Giai đoạn đầu tư
- Vận hành , quản lý khai thác
2 Sử dụng các nguồn lực bị hạn chế
Cả hai loại dự án này, xét về khía cạnh kinh tế, đều có thể xem là quá trình huy động
và s ử dụng các nguồn lực trong xã hội, như vốn, lao động, công nghệ,… Và rõ ràng các nguồn lực này đều bị hạn chế bởi những nguyên nhân nhất định như khả năng của chủ đầu tư, chủ dự án; khả năng cho vay vốn của các tổ chức tín dụng,…
3 Có mục tiêu hoặc nhóm mục tiêu nhất định
Mục tiêu là cái “đích” mà dự án hướng tới Điều này luôn được đặt ra từ đầu, khi dự
án mới chỉ là ý tưởng Th ông thường, hai loại dự án n ày đều có một số mục tiêu nhất định, đặc biệt là mục tiêu hiệu quả tài chính
4 Chịu những rủi ro nhất định
- Cả hai dự án đều chịu tác động của b iến động thị trường, tỉ giá, lạm p hát, khi những yếu tố đó thay đổi thì có thể sẽ làm ch i phí cho dự án tăng lên từ
đó ảnh hưởng đến hiệu quả của dự án
- Chi phí xã hội môi trường quá lớn so với dự kiến: các DA thường không tính đến những hệ quả về mặt mô i trường do dự án mang lại gây lên tính trạng ôi nhiễm môi trường và hủy hoại xã hội Chính điều này sẽ cản trở sự vận hành của DA do s ự phản kháng của xã hội VD: dự án boxit ở Thái Nguyên đã vấp phải dự luận xã hội, qua tính toán , dự án bô-xít Tây Nguyên vừa lỗ nặng, vừa gây ô nhiễm đến môi trường cả trước mắt và lâu
Trang 5dài" TS Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Na m, cho hay
- Thiếu cam kết ủng hộ của địa phương, đây là vấn đề muôn thuở ở Việt nam khi mà quá trình quá trình đền bù thường gây ra tốn kém về mặt tiền của và thời gian
Ngoài ra, thì các dự án đều có thể chịu rủi ro về lựa chọn công nghệ ko thích hợp dẫn đến hiệu quả sản xuất kém, hay thiết kế quá kh ả năng nguồn vốn dẫn đến thời gian kéo dài, bỏ bớt hạng mục, phát s inh thêm nhiều chi phí
Trang 62.2 Khác nhau
Chỉ tiêu DAPT DATM
Mục tiêu Hiệu quả tài chính
Hiệu quả xã hội
Hiệu quả tài chính
Va i trò Va i trò quan trọng đối với sự
phát triển kinh tế của quốc gia Tác động lan tỏa, nâng cao hiệu quả của các DA TM
Mang lại lợ i nhuận cho nhà đầu
tư
Th ời gian Thời gian đầu tư, vận hành dài Tùy thuộc vào từng DA cụ thể Quy mô vốn Đòi hỏi quy mô lớn Tùy thuộc vào từng DA cụ thể
quy mô vốn từ nhỏ đến lớn Nguồn tài trợ +Có nguồn vốn tài trợ đặc thù
mà ít DATM có thể có được:
NSNN , NHPT,viện trợ, tài trợ của các nước, tổ chức tài chính
+đđ: chủ yếu được tài trợ bởi nguốn vốn thời hạn dài, lãi
s uất thấp/ ko chịu lãi suất
Chủ yếu là vốn tự có của chủ đầu tư và vay NHTM
+ nguồn vốn có lãi suất cao hơn
Chủ đầu tư Chủ yếu là NN Tổ chức, cá nhân
Nhu cầu NVL và
nhân lực
Đòi hỏi nguồn NVL và nhân lực với khối lượng lớn và có chất lượng
Tùy thuộc vào quy mô của DA
Sản phẩm đầu ra Sử dụng trong thời gian dài,
tính chuyên biệt cao
Ít tính chuyên biệt, có thể chuyển hướng nếu ko phù hợp
Ưu đãi, hỗ trợ Nhận được nhiều ưu đãi hỗ trợ
từ chính phủ
Hầu như không được ưu đãi hỗ trợ
Tính cạnh tranh Không chịu áp lực cạnh tranh Cạnh tranh gay gắt với các dự
án cùng lĩnh vực Rủi ro DA PT có rủi ro cao hơn Ít rủi ro hơn
Đánh giá hiệu
quả của DA
DA PT khó đánh giá hơn Dễ dàng đánh giá hiệu quả tài
chính
Trang 71 Mục tiêu
Khi xe m xét mục tiêu giữa Dự án Phát triển với Dự án Thương mại ta thấy: khác với DATM nhằm mục tiêu duy nhất là gia tăng lợi nhuận (đạt hiệu quả tài chính), DA PT kết hợp 2 mục tiêu hiệu quả tài chính và hiệu quả xã hội
Các DA TM phải tạo ra thu nhập bù đắp toàn bộ chi phí và có lãi Do đó, các DATM này phải được thiết kế trên cơ s ở tính toán được hiệu quả tài chính trực tiếp Còn đối với các DA PT, ngoài các mục tiêu trên nó còn phải thực hiện các mục tiêu xã hội như: phát triển cơ sở hạ tầng, tạo công ăn việc làm, thay đổi cơ cấu kinh tế… Nên việc thực hiện đa mục tiêu là tất yếu đối với DA PT Trong một số trường hợp các mục tiêu này lại mâu thu ẫn với nhau hoặc làm giả m đ ộ lớn của nhau (VD: một DAPT công nghệ cao nếu xây dựng gần thành phố có thể s ẽ có hiệu quả hơn ở nông thôn do có được nguồn lao động có kỹ thuật, cơ s ở hạ tầng tốt, dễ tiêu thụ s ản phẩm… tuy nhiên để thực hiện mục tiêu phát triển nông thôn, giảm đói nghèo th ì DA cần được xây dựng ở nông thôn Điều này làm giả m h iệu quả tài chính của DA
Dự án mỏ s ét Mỹ Xuân 2
(DA TM)
Dự án Hầm Hải Vân (DA PT)
* Mục tiêu cơ bản – Mục tiêu tài chính
- Đầu tư, chi phí để có quyền sử dụng và
khai thác 42ha diện tích mỏ sét Mỹ Xuân 2
tại xã Mỹ Xuân, huyện Tân Thành, tỉnh
BRVT theo đúng qui hoạch và các qui
định của Nhà nước
- Tổ chức quản lý, khai thác và kinh doanh
nguồn nguyên liệu an toàn và hiệu quả,
đảm bảo thu hồi vốn, trả nợ Ngân hàng cả
gốc và lãi đúng hạn và có lợi nhuận để tích
lũy, tái đầu tư trong tương lai
* Mục tiêu cơ bản-Mục tiêu xã h ội
- Thực hiện mục tiêu, ch iến lược phát triển giao thông đường bộ Việt Nam, cải thiện điều kiện giao thông đèo Hải Vân, th úc đẩy quá trình giao lưu kinh tế giữa các vùng miền, hỗ trợ chiến lược phát triển kinh tế xã hội vùng, quốc gia
- Đặc biệt, hầm đường bộ Hải Vân chính là một trong những mấu chốt khá quan trọng, góp phần hình thành và phát triển Khu kinh tế Lăng Cô - Chân Mây
và Khu công nghiệp Liên Chiểu; đ ẩy mạnh tăng cường giao lưu kinh tế - xã hội giữa Đà Nẵng và Th ừa Thiên Huế…
- Đẩy mạnh quá trình chuyển giao và áp dụng công nghệ hiện đại của Việt Na m
- Thu hút khách tham quan du lịch và phát triển các dịch vụ ngành công
Trang 8nghiệp không khói
- Mục tiêu xã hội: tạo thêm công ăn việc
làm cho địa phương, đóng góp vào ngân
sách nhà nước
- Mục tiêu tài chính: thông qua thu phí thu hồi lại vốn đầu tư
2 Vai trò
Chính vì s ự khác biệt trong mục tiêu theo đuổi của cả DA TM và DAPT cho nên vai trò cơ bản của chúng đối với nhà đ ầu tư, hay cả nền kinh tế cũng khác nhau DATM chỉ theo đuổi mục tiêu hiệu quả tài chính nên DATM chỉ mang lại lợi nh uận cho nhà đầu tư (hay DATM có vai trò quan trọng đối với nhà đầu tư) Còn DA PT thực h iện chiến lược phát triển kinh tế của quốc gia như chiến lược công nghiệp hóa, chiến lược
XK thay thế NK, chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn, xóa đói giảm nghèo…
- Khuyến khích xuất khẩu: NN thường hỗ trợ hoặc thực hiện các dự án xuất khẩu lớn, xây dựng cơ s ở chế biến xuất khẩu, cơ sở nghiên cứu phục vụ trực tiếp cho XK, cảng biển…
- Th ay thế nhập khẩu: phát triển ngành sản xuất thay thế NK bằng cách s ử dụng tối đa lợi thế của đất nước, giảm chi tiêu ngoại tệ, tạo công ăn việc làm…
- Phát triển nông thôn: xây dựng hệ thống thủy lợi, nghiên cứu lai tạo giống mới…
- Sản xuất các ngành liên quan đến an n inh xã h ội và quốc g ia như viễn thông, điện nguyên tử, hàng không…
Hầm Hải Vân đã bảo đảm cho hơn 6,3 triệu lượt ô tô các loại qua hầm an toàn và cải
thiện điều kiện giao thông qua đèo Hải Vân, cải thiện được đoạn đường nối với hành lang giao thông Đông Tây thúc đẩy phát triển du lịch kinh tế tại khu vực miền Trung, góp phần th ực hiện mục tiêu, chiến lược phát triển hệ thống giao thông đường bộ Việt Nam
Với mục tiêu đã trình bày ở trên thì dự án Mỏ sét Mỹ Xuân 2 sẽ giúp cô ng ty mở
rộng phạm vi khai thác sét, đảm bảo được nguồn nguyên liệu cho s ản xuất vật liệu xây dựng của đ ơn vị trong những năm tới cũng như việc chủ động được quyền s ử dụng,
Trang 9khai thác một khu đất giàu tài nguyên này và đem lại thu nhập khoảng 2 tỷ VNĐ mỗi năm cho công ty
Đồng th ời, căn cứ nhu cầu về vật liệu xây dựng bằng đất s ét nung và vật liệu san lấp trên thị trường khu vực là rất lớn ở thời điểm hiện tại và những năm tiếp theo đó cũng
là cơ hội để công ty mở rộng kinh doanh trong lĩnh vực cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu phục vụ cho công nghiệp, xây dựng…, tăng khả năng cạnh tranh của công ty so với các đối thủ khác trong cùng địa bàn
3 Thời gian
Các DA TM thường gắn với chu kỳ sản xuất kinh doanh của chính doanh nghiệp, kỳ vọng thu hồi vốn và khả năng s inh lời cho chủ đầu tư nên các dự án này thường tồn tại trong thời gian khá ngắn Đối với các dự án xây d ựng nhà xưởng và lắp đặt trang thiết
bị có thể dài hơn nhưng thường không quá 10-15 năm Các DA PT d o gắn liền với các hiệu quả xã hội, hoặc tác động của nó đem lại không trực tiếp cho chủ đầu tư nên thời gian tồn tại thường dài hơn Nhất là các dự án gắn liền với chiền lược ph át triển kinh
tế quốc gia
-DA đè o Hải Vân vận hành và s ử dụng vĩnh c ửu
- Đối với DA mỏ sét Mỹ Xu ân 2 do tổng công ty đầu tư xây dựng tiến hành từ tháng
1/2010 với tổng vốn đầu tư 61.721 tỷ đồng tổ chức công tác quản lý và khai thác kinh doanh nguồn nguyên liệu an toàn và hiệu quả, với trữ lượng sét là 4.536.000m3 sẽ dự
kiến khai thác hết trong vòng 29 năm
4 Quy mô vốn, nguồn vốn
DAPT đòi hỏi nhu cầu vốn lớn, công nghệ phức tạp (nhu cầu vốn lên tới h àng chục, hàng nghìn tỷ đồng) Quy mô vốn của DA TM tùy thuộc vào từng DA cụ thể quy mô vốn có thể từ nhỏ đến lớn
Nguồn tài trợ của DAPT phải đảm bảo yêu cầu: tập trung khối lượng lớn trong thời gian ngắn, lãi s uất thấp, thời gian s ử dụng dài Do đó nguồn tài trợ chủ yếu của DA PT là:
+ NSNN: nguồn ngân s ách đầu tư s ẽ được ưu tiên cho các DA không có khả năng hoàn trả (giao thông miền núi, th ủy lợi, tồng rừng phòng hộ…) hoặc có khả năng hoàn trả s ong mức s inh lời thấp, thời gian hoàn vốn dài
Trang 10+nguồn tài trợ phát triển của các chính phủ, các tổ chức tài chính quốc tế: nguoogn vốn đáp ứng yêu cầu của DA PT Tu y nhiên, nguồn tài trợ này được thiết kế cho những mục tiêu cụ thể, do vậy chỉ sử dụng cho các chương trình dự án theo thỏa thuận của bên tài trợ
+vay NHPT: đây là nguồn vốn thích hợp với DAPT vì lãi s uất thấp, không cần thế chấp, chấp nhận rủi ro cao… đây là nguồn cung cấp vốn trung và dài hạn có hiệu quả cho các DA TP khi nguồn NSNN còn hạn chế ở các nước đang phát triển
+do đặc điểm của DA PT ( t ính s inh lời thấp, rủi ro cao, yêu cầu nguồn vốn với lãi s uất thấp và thời gian dài…) do đó các NHTM không “mặn mà” với các DAPT N HTM chỉ tài trợ 1 phần các DA PT có tính sinh lời cao rủi ro th ấp, hoặc dưới s ự bão lãnh của chính phủ hoặc NHPT (đ iều này hoàn toàn khác với DA TM)
Trong khi đó vốn chủ yếu của các DA TM thường là vốn tự có (do chủ đẩu tư đóng góp) và vay NHTM hoặc đ i vay trên thị trường tài chính trực tiếp (tuy nhiên nguồn vốn này khá h ạn chế và không phải DATM nào cũng huy động được trên thị trường trực tiếp).Các nguồn vốn này có chi phí cao hơn (phản ánh cung cầu về vốn trên thị trường), chủ yếu vay với trong ngắn hoặc trung hạn
DA hầm Hải Vân: tổng vốn đầu tư trên 150 triệu USD từ nguồn vay ngân hàng JBIC
Nhật Bản,trong đó:
+Vốn đối ứng của chính phủ Việt Nam khoảng 20 triệu USD
+Vốn vay từ phía Nhật Bản khoảng 130 triệu US D
DA Mỏ Sét Mỹ Xuân 2 tổng s ố vốn đầu tư 61.721.000.000đ ch ia làm nhiều đợt
Trong đó đợt đầu tư tháng 3/2010:
+Vốn tự có tham gia: 4.700.000.000đ (chiế m 32% vốn đầu tư)
+Vốn vay BID V: 10.000.000.000đ (chiếm 68% vốn đầu tư)
Lã i suất: theo qui định hiện hành của ngân hàng là 14.5%/năm
Thời hạn vay: 48 tháng (4 năm)
5 Chủ đầu tư
Chủ đầu tư là người s ở hữu vốn hoặc được giao quản lý s ử dụng vốn đầu tư (luật đầu
tư 2005).Th eo nghĩa đầy đủ, chủ đầu tư là người s ở hữu vốn, ra quyết định đầu tư
Trang 11quản lý quá trình thực h iện vận hành kết quả đầu tư và là người hưởng lợi từ thành quả đầu tư đó
Do đặc điểm của DA PT là t ính s inh lời thấp, rủi ro cao, đòi hỏi nhu cầu vốn lớn và thời gian thực hiện DA dài nên các cá nhân, tổ chức kinh tế thường không có khả năng
và không muốn thực hiện các DA PT Chủ đẩu tư thường là Nhà nước (hoặc các cơ quan phát triển) thực hiện DAPT nhằm mục tiêu thúc đẩy sự phát triển: tạo công ăn việc làm, phát triển giao thông, bảo vệ ngành công nghiệp còn non trẻ…Khác với các DATM chủ đầu tư thường là các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp thực hiện hoạt động đầu tư nhằm mục đích lợi nhuận (các DATM ít khi có s ự tham gia của CP)
Chủ đầu tư của DA hầm Hải V ân là Bộ Giao thông vận tải (MOT), đại diện là Ban
Quản lý dự án 85 (PMU85)
Và chủ đầu tư của DA Mỏ Sét Mỹ X uân 2 là: Cty Cp Đầu tư Xây dựng Dầu Khí
Idico – Conac
6 Nhu cầu NVL và n hân lực
- DA Hầm Hải V ân: là côn g trình GTĐB tổng hợp gồm: hầm, cầu, đường và các hệ
thống th iết bị,là đoạn đường phức hợp cho hai làn xe d ài 12km bao gồm đường hầm chính, 8 cầu dài tổng cộng 1.635m và khu vực đường bộ dài 4.273m Nhu cầu nguyên vật liệu cho DA vô cùng lớn, cần huy động khối lượng lớn máy móc thiết bị hiện đại
và các kỹ s ư có chuyên môn cao mà p hía VN ko thể đáp ứng được =>Liên danh các nhà thầu Hazama (Nhật Bản) - CIEN CO 6 (Tổng Công ty Xây dựng công trình giao thông 6), liên dan h Sông Đà (Tổng Công ty Xây dựng Sông Đà)- Dong Ah (Hàn Quốc) thi công
- DA Mỏ S ét Mỹ Xu ân 2: Vì tính chất khai thác sản phẩm mang tính chất mùa v ụ nên
không cần thiết phải đầu tư trang thiết bị khai thác mới Để đảm bảo hiệu quả kinh tế công ty sẽ sử dụng các thiết bị như xe cu ốc, xe ủi, xe ben đang sẵn có của công ty Trường hợp nếu trang thiết bị không đáp ứng được thì s ẽ thuê các đơn vị khai thác bên ngoài s ẽ có hiệu quả kinh tế hơn.Nguồn nhân lực phục vụ khai thác thuê trực tiếp nhân công ở địa phương
Điều này xuất phát từ đặc đ iểm: DAPT thường sản xuất ra khối lượng sản phẩm lớn Do đó, DA PT đòi hỏi nguồn nguyên liệu vật tư, lao động với khối lượng lớn, chất lượng cao tức là phải hình thành nên các vùng sản xuất nguyên liệu đủ tiêu chuẩn Đây là khó khăn lớn tại các n ước đang phát triển khi mà nông nghiệp chiếm phần quan trọng nhưng sản xuất thủ công, phân tán; công ngiệp chưa phát triển, công nghệ