quan the va cac moi quan he trong quan the

Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể... * Khái niệm quần thể sinh vật là: + Tập hợp các cá thể cùng loài.. - Ví dụ: quần thể thông trong rừng, quần thể chim cá

Bài 36 Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong

quần thể.

I Quần thể sinh vật và quá trình hình

thành quần thể

1.Quần thể sinh vật.

Quan sát hình về một vài quần thể sinh

vật sau:

QUẦN THỂ THÔNG TRONG RỪNG

Quần thể ngựa vằn.

Quần thể

Quần thể chim hồng hạc ở

ngoài đồng

Quần thể voi ở Daklak

- Vậy quần thể sinh vật là gì? Cách nhận biết quần thể?

* Khái niệm quần thể sinh vật là:

+ Tập hợp các cá thể cùng loài

+ Cùng sống trong một khoảng không gian xác định, vào một thời gian nhất định

+ Có khả năng sinh sản và tạo thành thế hệ mới

- Ví dụ: quần thể thông trong rừng, quần thể chim

cánh cụt, quân thể trâu rừng…

- Bài tập: nhận biết quần thể sinh vật và không phải là quần thể sinh vật của các sinh vật sau?

+ Đàn voi ở Đaklak

+ Các loài hoa trong vườn

+ các con lợn rừng sống trong rừng cúc phương.

+ Cá rô phi đơn tính trong ao.

+ Các con gà được mua về thả vào một khu vườn

• Nhóm thuộc quần thể: Nhóm thuộc quần thể:

+ Đàn voi ở Đaklak

+ các con lợn rừng sống trong rừng cúc phương

• Nhóm không phải là thuộc quần thể:+ Các loài hoa trong vườn

+ Cá rô phi đơn tính trong ao

+ Các con gà được mua về thả vào một khu vườn → không phải quần thể vì chưa trải qua quá trình hình thành quần thể

2 Quá trình hình thành quần thể.

• Ví dụ: hình thành quần thể bò sữa Hà Lan

ở Việt Nam Ban đầu các cá thể bò sữa

được nhập nội vào nước ta chưa được coi

là quần thể, với điều kiện sống mới (khí

hậu, thức ăn, nơi sống, …) cá thể nào

Ví dụ: hình thành quần thể gà trong khu vườn Quân thể dê núi, quần thể bò sữa Hà Lan…

- Nơi sống của quần thể là phạm vi phân bố của quần thể.

- Nơi sống rộng hay hẹp phụ thuộc vào:

+ kích thước cá thể.

+ khả năng di chuyển.

+ nguồn thức ăn.

II Mối quan hệ giữa các cá thể trong quần

thể.

* Trong quần thể, các cá thể luôn gắn bó

chặt chẽ với nhau thông qua các mối quan hệ hoặc hỗ trợ hoặc cạnh tranh.

Hỗ trợ giữa các cá thể trong nhóm Hình 36.3 Chó rừng hỗ trợ nhau

Hình 36.2:

a Hiện tượng liền rễ ở 2 cây

thông nhựa mọc gần nhau

b Cây thông bị chặt phần

trên mặt đất.

Hình 36.4: Bồ nông xếp thành hàng bắt được nhiều cá hơn bồ nông đi kiếm ăn riêng rẽ

Biểu hiện của quan hệ hỗ trợ Ý nghĩa

Kiếm được nhiều thức ăn, bảo

vệ nhau tốt hơn.

b.Vai trò, ý nghĩa của hiện tượng hỗ trợ giữa các cá thể trong quần thể?

- Đảm bảo cho quần thể tồn tại ổn định.

- Khai thác tối ưu nguồn sống.

- Tăng khả năng sống sót và sinh sản.

Đại bàng tranh

giành thức ăn

Chim sẻ khóa mỏ đối thủ lại để tranh giành thức ăn

Đàn Linh cẩu đang tranh nhau chiến lợi phẩm

Tranh giành nơi

Xem đoạn phim cạnh tranh giao phối trong quần thể trâu rừng trong mùa sinh sản.

• Vậy trong quần thể có những hình thức cạnh tranh nào phổ biến?

Video 3

a Các hình thức cạnh tranh.

- Cạnh tranh giành nguồn sống như thức ăn, nơi ở, ánh

sáng, … giữa các cá thể trong cùng một quần thể.

- Cạnh tranh giữa các con đực tranh giành nhau con cái ( hoặc ngược lại) trong đàn

- Ngoài các hình thức cạnh tranh phổ biến còn một số hình thức cạnh trạnh ít gặp: ăn thịt đồng loại và ký sinh đồng loại.

Ví dụ: cá mập con khi mới nở ra sử dụng ngay các trứng chưa nở làm thức ăn, cá vược bắt con làm mồi khi nguồn thức ăn hiếm.

Những nguyên nhân nào gây ra các hình thức

 Vậy sự cạnh tranh giữa các cá thể trong

quần thể có lợi hay có hại cho quần thể?

Nêu nguyên nhân của hiện tượng

tự tỉa thưa ở thực vật ?

• Nguyên nhân: mật độ cây quá cao nên

thiếu chất dinh dưỡng, ánh sáng, …khi đó cạnh tranh giữa các cá thể xảy ra gay gắt tranh giành nhau ánh sáng, chất dinh

dưỡng

• Ví dụ: vườn rau cải, rừng keo…

Nguyên nhân và hiệu quả của việc phát tán cá thể động vật ra khỏi

đàn? Nêu ví dụ?

- Nguyên nhân: do sự cạnh tranh nhau về nơi ở, thức ăn, con đực tranh giành con cái hoặc do tập tính của từng loài chỉ tồn tại với số lượng cá thể vừa phải trong đàn.

- Hiệu quả:

+ Giảm sự cạnh tranh giữa các cá thể.

+ Hạn chế sự cạn kiệt nguồn thức ăn.

+ Giảm mật độ cá thể.

+ Hạn chế ô nhiễm.

VÍ dụ: hiện tượng tách đàn ở ong mật.

Củng cố

Câu 2: Sự giúp đỡ nhau của các cá thể cùng quần thể trong kiếm ăn, sinh sản hay chống kẻ thù được gọi là?