Kiến thức: - Nêu được các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật.. Để tìm hiểu các nhân tố bên ngoài tác động như thế nào đến sinh trưởng và phát triển củ
Trang 1Trường THPT Bình Khánh
Môn: Sinh Học.
GVHDTT: VŨ THỊ NGỌC MAI.
SVTT: PHAN VĂN HIẾU.
Lớp: DH8B MSSV: DSB071101
Giảng dạy lớp: 11C3 Thứ: 3 Tiết: 5 Ngày 25/01/2011
Bài giảng dạy: BÀI 39: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT (tiếp theo).
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Nêu được các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật
- Trình bày được khả năng điều khiển sinh trưởng và phát triển ở động vật và người
2 Kỹ năng:
- Thực hành quan sát sinh trưởng và phát triển
3 Thái độ:
- Có ý thức vệ sinh trong việc dinh dưỡng, bảo vệ sức khoẻ
II Phương tiện dạy học:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Tranh ảnh phóng to về một số động vật và người liên quan đến bài
- Chuẩn bị máy chiếu
2 Chuẩn bị của HS.
- Đọc trước SGK
III Phương pháp
- Trực quan.
- Vấn đáp gợi mở – phát hiện kiến thức (phương pháp chủ đạo)
IV Tiến trình bài dạy:
1 Ổn định lớp (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
- Nêu tên các hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật có xương sống
- Trình bày ảnh hưởng của tirôxin đối với sinh trưởng và phát triển của động vật có xương sống
- Câu trắc nghiệm: Sự biến thái của sâu bọ được điều hoà bởi hoocmon:
A Tirôxin B Ơstrôgen C Testostêrôn D Ecđixơn và Juvenin
Đáp án đúng: D.
3 Giảng bài mới (35 phút)
- GV dẫn nhập: Bên cạnh các nhân tố bên trong, các nhân tố bên ngoài cũng có tác động quan trọng đến sự sinh trưởng và phát triển của động vật Để tìm hiểu các nhân tố bên ngoài
tác động như thế nào đến sinh trưởng và phát triển của động vật chúng ta học tiếp BÀI39: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT (tiếp theo)
Hoạt động 1: Nhân tố bên ngoài (20 phút)
Mục tiêu:
- Kể tên được một số nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật
- Phân tích được tác động của các nhân tố bên ngoài đến sinh trưởng và phát triển của động vật
Trang 2- Biết liên hệ thực tiễn.
Thời
gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung bài học
5 phút - GV: các em hãy nghiên
cứu SGK cho biết có các
nhân tố bên ngoài nào ảnh
hưởng đến sinh trưởng và
phát triển của động vât?
- GV dẫn dắt: để biết thức
ăn có ảnh hưởng như thế
nào đến sinh trưởng và
phát triển của động vật
chúng ta vào phần 1: thức
ăn
- GV: cho HS quan sát một
số hình ảnh của người
bệnh cận thị, còi xương,
chậm lớn và gầy yếu GV
hỏi: các người bệnh này
phần lớn thiếu thành phần
nào có trong thức ăn?
- GV nhận xét
- GV hỏi: Tại sao thức ăn
có thể ảnh hưởng đến sinh
trưởng và phát triển của
động vật?
- GV nhận xét và bổ sung
- GV cho HS đọc SGK
mục II.1 trang 155 rồ hỏi:
vai trò chung của thức ăn
là gì?
- GV nhận xét, yêu cầu HS
nhắc lại và hoàn thiện kiến
thức cho HS
- GV: cho HS quan sát một
- HS đọc SGK trả lời: có 3 nhân tố đó là: thức ăn, nhiệt độ, ánh sáng
- HS ghi đề mục vào vở
- HS quan sát hình và kết hợp với kiến thức cũ cho biết:
+ Người bị cận thị: do thiếu vitamin A
+ Người bệnh còi xương: do thiếu vitamin D
+ Người chậm lớn, gầy yếu: do thiếu nhiều ptôtêin
- HS vận dụng kiến thức
đã biết trả lời được:
+ Động vật là sinh vật
dị dưỡng không thể tự tạo chất hữu cơ
+ Thức ăn cung cấp chất dinh dưỡng để nuôi tế bào, làm tăng kích thước thế bào và sự phát triển của các cơ quan làm cho
cơ thể lớn lên Đồng thời thức ăn còn cung cấp nhiều năng lượng cho cơ thể động vật hoạt động
- HS trả lời: thức ăn là nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đối với sinh trưởng và phát triển của động vật
- HS ghi nội dung vào vở
- HS quan sát hình phát
1 Thức ăn.
- Thức ăn là nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đối với sinh trưởng và phát triển của động vật
- Vd: thiếu protein động vật chậm lớn và gầy yếu, dễ mắc bệnh
Trang 3số hình ảnh về các thành
phần dinh dưỡng của thức
ăn và cách chăm sóc sức
khoẻ rồi hỏi: ở người cần
có chế độ dinh dưỡng như
thế nào để tránh bệnh tật
và chậm lớn ở trẻ em?
hiện kiến thức:
+ Đảm bảo đủ thành phần dinh dưỡng, đặc biệt
là đối với cơ thể đang lớn
+ Kiểm tra sức khoẻ thường xuyên để phát hiện bệnh tật có liên quan đến chế độ dinh dưỡng
10 phút - GV cho HS xem sơ đồ
mô tả giới hạn sinh thái
của cá rô phi ở Việt Nam
rồi hỏi: các em hãy xác
định điểm cực thuận, điểm
gây chết, giới hạn sống?
- GV nhận xét bổ sung và
cho HS biết thêm một số
thông tin: vào mùa đông
khi nhiệt độ hạ thấp xuống
16 18 độ thì cá rô phi
ngừng lớn và ngừng đẻ
- GV hỏi: nhiệt độ có ảnh
hưởng gì đến sinh trưởng
và phát triển của động vật?
- GV nhận xét bổ sung và
hoàn thiện kiến thức cho
HS
- GV hỏi tiếp: thế nào là
động vật biến nhiệt và
hằng nhiệt? Cho VD?
- HS quan sát hình trả lời được:
+ Điểm cực thuận: 30 độ
+ Điểm gây chết: dưới 5,6 độ và trên 42 độ
+ Giới hạn sống: từ 5,6
42 độ
- HS nghiên cứu SGK và kiến thức từ VD trả lời được:
+ Mỗi loài động vật sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện môi trường thích hợp
+ Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp có thể làm chậm quá trình sinh trưởng
và phát triển của động vật, đặc biệt là động vật biến nhiệt
- HS ghi chép kiến thức vào vở
- HS nhớ lại kiến thức học
từ các lớp dưới trả lời được:
+ Động vật biến nhiệt:
là động vật có nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường (cá, ếch, thằn lằn, )
+ Động vật hằng nhiệt
là động vật có nhiệt độ cơ thể không phụ thuộc vào
2 Nhiệt độ.
- Mỗi loài động vật sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện môi trường thích hợp
- Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp có thể làm chậm quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật, đặc biệt là động vật biến nhiệt
- Vd: vào mùa đông khi nhiệt độ hạ thấp xuống
16 18 độ thì cá rô phi ngừng lớn và ngừng đẻ
Trang 4- GV: Tại sao khi trời rét
lại có thể ảnh hưởng đến
sinh trưởng và phát triển
của động vật biến nhiệt và
hằng nhiệt?
- GV nhận xét và bổ sung
- GV cho học sinh biết
thêm:
+ Đợt rét năm 2008 làm
hơn 1.000 con trâu bò
huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc
Cạn bị chết, thiệt hại hàng
tỉ đồng, ngay từ đầu mùa
đông các năm vừa qua,
huyện Pác Nặm chủ động
triển khai các biện pháp
chống rét, dịch bệnh cho
đàn gia súc và cây trồng
+Trong những ngày
lạnh giá, số người phải
nhập viện trong tình trạng
nguy kịch gia tăng đột
biến Các bệnh thường gặp
của người già và trẻ em
như viêm phế quản, viêm
phổi, tim mạch, hen và dị
ứng
- GV: trong chăn nuôi, vào
mùa đông vật nuôi cần
được chăm sóc như thế
nào?
nhiệt độ môi trường (trâu, lợn, mèo, )
- HS vận dụng kiến thức vừa biết trả lời:
+ Động vật biến nhiệt: khi nhiệt độ môi trường hạ thấp xuống thì các quá trình chuyển hoá trong cơ thể giảm làm cho sinh trưởng và phát triển chậm lại
+ Động vật hằng nhiệt: khi nhiệt độ môi trường hạ thấp xuống thì nhiệt độ cơ thể động vật cao hơn nhiệt
độ MT sẽ toả nhiệt vào
MT Để bù nhiệt cho cơ thể phải tăng cường chuyển hoá các chất, oxi hoá chất hữu cơ Do đó nếu không tăng khẩu phần
ăn thì sinh trưởng và phát triển sẽ chậm lại
- HS dựa vào kiến thức bài học và sự hiểu biết thực tế trả lời: tăng khẩu phần ăn, thức ăn phải sạch sẽ, trang
Trang 5bị chuồng trại kín đáo để giữ ấm cho vật nuôi
5 phút - GV: cho HS xem vài
hình ảnh động vật phơi
nắng: thằn lằn, sư tử, cá
sấu, GV hỏi: ánh sáng
ảnh hưởng đến sinh trưởng
và phát triển của động vật
như thế nào?
- GV nhận xét bổ sung,
hoàn thiện kiến thức cho
HS
- GV hỏi: tại sao cho trẻ
tắm nắng vào sáng sớm
hoặc chiều tối (khi ánh
sáng yếu) sẽ có lợi cho
sinh trưởng và phát triển
của chúng?
- GV nhận xét bổ sung
- GV: Tại sao mèo là động
vật hằng nhiệt, nhiệt độ cơ
thể không phụ thuộc vào
môi trường bên ngoài
nhưng lại thường xuyên
phơi nắng?
- GV nhận xét bổ sung
- GV cho HS biết thêm: ở
người, có rất nhiều nhân tố
môi trường ảnh hưởng đến
sinh trưởng và phát triển,
đặc biệt là giai đoạn phôi
thai Đó là các chất kích
- HS quan sát hình kết hợp SGK mục II.3 trang 155 trả lời được:
+ Ánh sáng cung cấp nhiệt cho cơ thể động vật
+ Tia tử ngoại tác động lên da biến tiền vitamin D thành vitamin D giúp chuyển hóa Canxi thành xương
- HS ghi kiến thức vào vở
- HS vận dụng kiến thức vừa học trả lời được: nếu cho trẻ tắm nắng vào sáng sớm hoặc chiều tối thì sẽ giảm nguy cơ trẻ bị còi xương vì ánh sáng tác dụng lên da biến tiền vitamin D thành vitamin D giúp chuyển hoá canxi để hình thành xương
- HS vận dụng kiến thức vừa học và sự hiểu biết thực tế giải thích: Mèo phơi nắng không phải để giử nhiệt độ cho cơ thể mà
do cơ thể mèo chỉ có tiền vitamin D Các tiền vitamin D này được tích lũy trên bộ lông Mèo phơi nắng để chuyển hóa thành vitamin D Vì vậy ta hay thấy mỗi lần phơi nắng xong mèo lại liếm bộ lông của mình đó chính là cách
để mèo bổ sung vitamin D cho cơ thể
- HS ghi nhận
3 Ánh sáng.
- Những ngày trời rét động vật mất nhiều nhiệt Vì vậy chúng phơi nắng để thu thêm nhiệt và giảm mất nhiệt
Ánh sáng cung cấp nhiệt cho cơ thể động vật
- Tia tử ngoại tác động lên da biến tiền vitamin
D thành vitamin D giúp chuyển hóa Canxi thành xương
Trang 6thích như: ma tuý, rượu,
thuốc lá, nếu mẹ mang
thai mà bị nhiễm virus
cúm thì con sinh ra có thể
bị dị tật rất cao
Hoạt động 2: Một số biện pháp điều khiển sinh trưởng và phát triển ở động vật và người
(15 phút)
Mục tiêu:
- Học sinh nắm được các biện pháp điều khiển quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật
- Biết liên hệ thực tiễn
Thời
gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung bài học
5 phút
- GV: Theo các em có
những biện pháp nào để
điều khiển sinh trưởng và
phát triển của động vật và
người?
- GV yêu cầu HS nghiên
cứu thông tin SGK mục
III.1 trả lời câu hỏi: cải
thiện giống nhằm mục
đích gì? Biện pháp thực
hiện ra sao? Nêu một vài
VD về cải tạo giống?
- GV nhận xét bổ sung và
hoàn thành kiến thức cho
HS
- HS đọc SGK trả lời: có 3 cách là cải tạo giống, cải thiện môi trường sống của động vật, cải thiện chất lượng dân số
- HS nghiên cứu SGK trả lời được:
+ Mục đích cải tạo giống là để tạo ra các giống vật nuôi sinh trưởng và phát triển nhanh, năng suất cao, thích hợp với các điều kiện địa phương
+ Biện pháp: chọn lọc nhân tạo, lai giống, công nghệ phôi,
- HS vận dụng sự hiểu biết thực tế có thể nêu ra được một vài VD:
+ Lai cá chép trắng Việt Nam với cá chép Hungari tạo ra cá chép lai to khoẻ, thịt ngon, tăng trọng nhanh, chịu được môi trường không thuận lợi
+ Lai bò sữa Honstein của Hà Lan với bò vàng Việt Nam tạo ra giống bò honstein - vàng cho sản lượng sữa cao
- HS ghi kiến thức vào vở
1 Cải tạo giống.
- Mục đích: cải tạo giống là để tạo ra các giống vật nuôi sinh trưởng và phát triển nhanh, năng suất cao, thích hợp với các điều kiện địa phương
- Biện pháp: chọn lọc nhân tạo, lai giống, công nghệ phôi,
Trang 75 phút
- GV cho HS đọc SGK
mục III.2 trang 156 rồi
hỏi: cải thiện môi trường
sống của động vật nhằm
mục đích gì? Biện pháp
thực hiện như thế nào?
- GV nhận xét, bổ sung
Hoàn thiện kiến thức cho
HS
- HS nghiên cứu SGK trả lời được:
+ Mục đích: làm thay đổi tốc độ sinh trưởng và phát triển của vật nuôi, tăng năng suất vật nuôi
+ Biện pháp: xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lí cho từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ thoáng mát
- HS ghi kiến thức vào vở
2 Cải thiện môi trường sống của động vật.
- Mục đích: làm thay đổi tốc độ sinh trưởng
và phát triển của vật nuôi, tăng năng suất vật nuôi
- Biện pháp: xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp
lí cho từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển, xây dựng chuồng trại sạch sẽ thoáng mát, vệ sinh
5 phút
- GV hỏi: chất lượng dân
số là gì?
- GV nhận xét
- GV cho HS đọc SGK
mục III.3 trang 156 rồi
hỏi: cải thiện chất lượng
dân số là gì? Biện pháp
thực hiện?
- GV nhận xét bổ sung và
hoàn thiện kiến thức cho
HS
- HS vận dụng kiến thức hiểu biết trả lời: chất lượng dân số là vấn đề sức khoẻ
và thể chất (chiều cao, cân nặng, không mắc dị tật, ) của người dân
- HS đọc SGK rồi trả lời:
+ Cải thiện chất lượng dân số là cải thiện hình thể, sức khoẻ, trí tuệ, của người dân
+ Biện pháp: nâng cao đời sống, cải thiện chế độ dinh dưỡng, luyện tập thể dục thể thao, tư vấn di truyền, chống lạm dụng các chất kích thích và giảm thiểu ô nhiễm môi trường
- HS ghi bài vào vở
3 Cải thiện chất lượng dân số.
- Mục đích: cải thiện đời sống kinh tế, văn hoá (cải thiện chế độ dinh dưỡng, luyện tập thể dục thể thao, sinh hoạt văn hoá lành mạnh, )
- Biện pháp: nâng cao đời sống, cải thiện chế
độ dinh dưỡng, luyện tập thể dục thể thao, tư vấn di truyền, chống lạm dụng các chất kích thích và giảm thiểu ô nhiễm môi trường
IV Củng cố: (3 phút)
- Nêu một số nhân tố của môi trường gây ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật và con người
- Nêu các biện pháp cải tạo giống vật nuôi và cải thiện môi trường sống của động vật
V Dặn dò: (1 phút)
- Học bài
- Trả lời các câu hỏi SGK trang 157
- Chuẩn bị trước bài 40 Thực hành xem phim về sinh trưởng và phát triển như: sưu tầm hình ảnh, phim về sinh trưởng và phát triển
