Bài 6: GIẢI BÀI TOÁN TRÊN MÁY TÍNH

Kiến thức: Biết các bước cơ bản khi tiến hành giải toán trên máy tính: xác định bài toán, xây dựng và lựa chọn thuật toán , lựa chọn cấu trúc dữ liệu, viết chương trình, hiệu chỉnh, đưa

Bài 6: GIẢI BÀI TOÁN TRÊN MÁY TÍNH



I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Biết các bước cơ bản khi tiến hành giải toán trên máy tính: xác định bài toán, xây dựng và lựa chọn thuật toán , lựa chọn cấu trúc dữ liệu, viết chương trình, hiệu chỉnh, đưa ra kết quả và hướng dẫn sử dụng

2 Kỹ năng: nhận biết và giải được 1 số bài toán đơn giản.

3 Thái độ: ham thích và tích cực đóng góp bài học.

II Đồ dùng dạy học:

Giáo viên: SGK, SGV

Học sinh: SGK

III Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp và kiểm tra sĩ số (2’):

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

 Thế nào ngôn ngữ máy ?

 Thế nào là hợp ngữ ?

 Để máy tính có thể thực hiện lệnh thì cần có chương trình gì ?

3 Tiến trình tiết dạy:

HOẠT ĐỘNG : Nêu tiến trình thực hiện giải bài toán trên máy tính

3’

3’

Bài 6: GIẢI BÀI TOÁN

TRÊN MÁY TÍNH

 Các bư ớc giải bài toán

- Xác định bài toán

- Lựa chọn và xây dựng thuật toán

- Viết chương trình

- Hiệu chỉnh

- Viết tài liệu

1 Xác định bài toán

 Các em hãy cho biết, để giải một bài toán trên máy tính chúng ta cần thực hiện những công việc gì?

 Trong một bài toán có thể

có nhiều thuật toán khác nhau

do đó chúng ta cũng phải lựa chọn thuật toán tối ưu Ngoài

ra, chúng ta cần phải viết một dãy lệnh để tạo thành chương trình, hiệu chỉnh lại chương trình và viết tài liệu sử dụng chương trình Đây chính là các bước để giải một bài toán

 Các em hãy nhắc lại khi xác định bài toán chúng ta phải xác định những yếu tố nào ?

 Xác định input, output của bài toán

 Ý tưởng giải bài toán

và thuật toán

 Input và Output

5’

3’

10’

Xác định phần INPUT và OUTPUT

của bài toán Từ đó xác định ngôn ngữ

lập trình và cấu trúc dữ liệu một cách

thích hợp

2 Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán

a Lựa chọn thuật toán

-Mỗi thuật toán chỉ giải một bài

toán, có thể có nhiều thuật toán để giải

Do đó cần thiết kế hoặc chọn một thuật

toán phù hợp đã có để giải bài toán cho

trước

 Thuật toán tối ưu: là thuật toán

có các tiêu chí sau:

- Dể hiểu

- Trình bày dể nhìn

- Thời gian chạy nhanh

- Tốn ít bộ nhớ

b Biểu diễn thuật toán

Ví dụ:tìm ước chung lớn nhất (UCLN)

của 2 số nguyên dương M và N

 Xác định bài toán.

- Input: nhập M,N (M,N > 0)

- Output: UCLN(M,N)

 Ý tưởng: sử dụng những điều đã

biết sau:

- Nếu M=N thì giá trị chung đó là

UCLN(M,N);

- Nếu M<N thì

UCLN(M,N)=UCLN(M,N-M);

- Nếu M>N thì

UCLN(M,N)=UCLN(M-N,N)

 Như vậy, input và output là hai thành phần cần xác định để giải bài toán Trong quá trình

từ input cho đến khi tìm được Output chúng ta cần có những thao tác gì tiếp theo ?

 Trong một bài toán có thể

có nhiều thuật toán Do đó chúng ta cần lựa chọn thuật toán nào tối ưu để giải bài toán

đã cho

 Như vậy, thế nào là thuật toán tối ưu ?

 Thuật toán phải làm cho người đọc nhìn thấy và hiểu chúng ta giải bài toán như thế nào Tốc độ là thành phần không thể thiếu đối với những người lập trình chuyên nghiệp

 Sau khi tìm và lựa chọn được thuật toán Bước tiếp theo

là chúng ta biểu diễn thuật toán

 Sử dụng ví dụ SGK – 48)

Em nào hãy xác định bài toán

 Em nào trình bày ý tưởng để giải bài toán trên ?



 Giáo viên nhận xét và chính xác hoá lại

 Các em hãy biểu diễn thuật toán theo cách liệt kê và sơ đồ khối ?

 Cần phải qua thao tác tìm ý tưởng và tìm thuật toán

- Dể hiểu

- Trình bày dể nhìn

- Thời gian chạy nhanh

- Tốn ít bộ nhớ

- Input: nhập M,N (M,N > 0)

- Output:

UCLN(M,N)

- Nếu M=N thì giá trị chung đó là

UCLN(M,N);

- Nếu M<N thì UCLN(M,N)=

- UCLN(M,N-M); Nếu M>N thì UCLN(M,N)=

UCLN(M-N,N)

Cách liệt kê

B1: Nhập M, N;

B2: Nếu M = N thì

2’

 Thuật toán

Cách liệt kê

B1: Nhập M, N;

B2: Nếu M = N thì UCLN = M;

B3: Nếu M < N thì N = N – M, quay

lại B2;

B4: Nếu M > N thì M = M – N, quay

lại B2;

B5: đưa ra kết quả UCLN

Sơ đồ khối (SGK-49)

3 Viết chương trình

Là việc tổng hợp giữa việc lựa chọn

cách tổ chức dữ liệu và sử dụng ngôn

ngữ lập trình để diễn đạt đúng thuật

toán

Khi viết chương trình ta nên chọn một

ngôn ngữ lập trình hoặc một phần

mềm chuyên dụng thích hợp với thuật

toán Viết chương tình trong ngôn ngữ

nào thì cần phải tuân theo đúng quy

định ngữ pháp của ngôn ngữ đó

4 Hiệu chỉnh

Sau khi viết xong chương trình cần

phải thử chương trình bằng một số

Input đặc trưng Trong quá trình thử

này nếu phát hiện ra sai sót thì phải sửa

lại chương trình Quá trình này gọi là

hiệu chỉnh

 Chúng ta đã biểu diễn thuật toán xong Như thế thuật toán trên đã có thể giải bài toán trên máy tính được chưa ? vì sao ?

 Như vậy, chúng ta cần biểu diễn thuật toán qua ngôn ngữ lập trình Cách làm như vậy gọi

là viết chương trình

 Mỗi ngôn ngữ lập trình có một cú pháp riêng, do đó cần phải tuân thủ theo cú pháp của mỗi ngôn ngữ lập trình

 Mọi thuật toán chúng ta đưa

ra đều thành công hết phải không?

 Giả sử chương trình chúng

ta viết sai thì chúng ta cần làm gì?

 Cách làm như vậy gọi là hiệu chỉnh chương trình

 Sau khi chương trình đã

UCLN = M;

B3: Nếu M < N thì N

= N – M, quay lại B2; B4: Nếu M > N thì M

= M – N, quay lại B2; B5: đưa ra kết quả UCLN

Sơ đồ khối (SGK-49)

 Chưa, vì thuật toán chưa được diễn đạt qua ngôn ngữ lập trình

 Không, chúng ta cần thử lại mới biêt đúng, sai

 Cần chỉnh sửa lại cho đúng

2’ 5 Viết tài liệu

Tài liệu phải mô tả bài toán, thuật toán,

thiết kế chương trình, kết quả thử

nghiệm và hướng dẫn sử dụng Tài liệu

này rất có ích cho người sử dụng

chương trình và cho việc đề xuất

những khả năng hoàn thiện thêm

hoàn thành, để người khác sử dụng được chương trình đó thì cần phải có tài liệu hướng dẫn

sử dụng Quá trình như vậy, người ta gọi là viết tài liệu

4 Củng cố: (3’)

 Các bước để giải bài toán trên máy tính,

 Tiêu chuẩn lựa chọn thuật toán

5 Dặn dò: (2’)

 Về nhà học bài,

 Xem trước bài 7