Từ vị trí và nhiệm vụ vô cùng quan trọng của môn toán vấn đề đặt ra chongười dạy là làm thế nào nâng cao chất lượng học toán, học sinh được phát triểntính tích cực, chủ động sáng tạo tro
Trang 1Phßng gd& ®t Thanh oai Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam
Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn toán rất to lớn, nó có khả năng pháttriển tư duy lôgic, phát triển trí tuệ Nó có vai trò to lớn trong việc rèn luyện
Trang 2phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề
có suy luận, có khoa học toàn diện, chính xác, có nhiều tác dụng phát triển tríthông minh, tư duy độc lập sáng tạo, linh hoạt góp phần giáo dục ý trí nhẫn nại,
ý trí vượt khó khăn
Từ vị trí và nhiệm vụ vô cùng quan trọng của môn toán vấn đề đặt ra chongười dạy là làm thế nào nâng cao chất lượng học toán, học sinh được phát triểntính tích cực, chủ động sáng tạo trong việc chiếm lĩnh kiến thức toán học
Từ mục đích, yêu cầu của bậc tiểu học là cung cấp cho các em một trình
độ tối thiểu về tri thức, nhằm năng cao vốn hiểu biết về cuộc sống và tạo nềnmóng vững chắc cho việc bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu cao của xã hội.Giúp các em bước vào kỉ nguyên mới, kỉ nguyên của khoa học, kĩ thuật và côngnghệ hiện đại một cách tự tin nhất
Theo tôi việc nâng cao chất lượng học toán bao giờ cũng phải xuất phát
từ vị trí, mục đích, nhiệm vụ và mục tiêu giáo dục của môn toán ở bài học nóichung và trong giờ dạy toán lớp 4 nói riêng Nó không phải là cách thức truyềnthụ kiến thức toán học, rèn kỹ năng giải toán mà là phương tiện để tổ chức hoạtđộng nhận thức tích cực, độc lập và giáo dục phong cách làm việc một cáchkhoa học, hiệu quả cho học sinh tức là dạy cách học
- Từ những văn bản, những nguyên lý giáo dục của Đảng và nhà nước là “ Học đi đôi với hành” Có thực hành nhiều thì học sinh mới nắm chắc kiến thức để vận dụng vào cuộc sống
- Từ đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học là dễ nhớ nhưng mau quên, sựtập trung chú ý trong giờ học toán chưa cao, trí nhớ chưa bền vững, thích họcnhưng chóng chán Vì vậy giáo viên phải làm thế nào để khắc sâu kiến thức chohọc sinh và tạo ra không khí sẵn sàng học tập, chủ động tích cực trong việc tiếpthu kiến thức
Trang 3- Xuất phỏt từ cuộc sống hiện tại Đổi mới của nền kinh tế, xó hội, vănhoỏ, thụng tin đũi hỏi con người phải cú bản lĩnh dỏm nghĩ dỏm làm, năngđộng , chủ động sỏng tạo, cú khả năng để giải quyết vấn đề
- Hiện nay toàn ngành giỏo dục núi chung và giỏo dục tiểu học núi riờngđang thực hiện tốt việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chớ Minh;cuộc vận đụng thực hiện “hai khụng” với bốn nội dung nờn yờu cầu đổi mớiphương phỏp dạy học theo hướng phỏt huy tớnh tớnh cực của học sinh làm cho
hoạt động dạy trờn lớp "nhẹ nhàng, tự nhiờn, hiệu quả" Để đạt được yờu cầu đú
giỏo viờn phải cú phương phỏp và hỡnh thức dạy học để nõng cao hiệu quả họctập cho học sinh, vừa phự hợp với đặc điểm tõm sinh lớ của lứa tuổi tiểu học vàtrỡnh độ nhận thức của học sinh Để đỏp ứng với cụng cuộc đổi mới của đất nướcnúi chung và của ngành giỏo dục tiểu học núi riờng
- Từ mục đớch thực tế của trường Tiểu học Đỗ Động là đào tạo học sinh trở thành những con người toàn diện cú đủ nghị lực và tri thức để sau này xõy dựng quờ hương đất nước
- Từ thực tế của gia đỡnh tụi : Chồng tụi cú trỡnh độ đại học, hai con trai tụi đangtheo học tại hai trường đại học lớn là Học viện ngõn hàng và Học viện quõn y Bản thõn tụi là một giỏo viờn rất yờu thớch mụn toỏn
Từ những lớ do trờn, tụi đó thực hiện một số biện phỏp nhằm giỳp học sinhnâng cao chất lượng học toỏn
II : mục tiêu của đề tài: Nâng cao chất lượng học toỏn cho
học sinh lớp 4B, trường Tiểu học Đỗ Động
III- Đối tợng nghiên cứu
Tụi đó tiến hành thực hiện đề tài với học sinh lớp 4B, trường Tiểu học ĐỗĐộng – Thanh Oai – Hà Nội
IV- Đối tợng khảo sát
- 28 học sinh lớp 4B, trờng Tiểu học Đỗ Động- Thanh Oai- Hà Nội
Trang 4V ph¹m vi vµ kÕ ho¹ch nghiªn cøu
Thời gian thực hiện đề tài từ ngày 1 tháng 10 năm 2011 đến ngày 20tháng 4 năm 2012
B Néi dung cña s¸ng kiÕn kinh nghiÖm
Trang 5- Học sinh ở rải rỏc bốn thụn trong xó, nhiều em cú hoàn cảnh khú khăn, cú 4 emthuộc hộ nghốo ( em Nhàn, Phỳc, Hồng, Dương) Cú 1em học sinh cơ nhỡ là emMinh Shera Graham Cú một em khuyết tật( cõm điếc) là em Nguyễn Hoàng An.
- Bố mẹ cỏc em đa số làm ruộng, gia dỡnh khú khăn nờn phải làm thờm nhiềunghề phụ để kiếm sống và phải đi làm ăn xa Cú 1 em bố mẹ bỏ nhau phải ở với
bà nội là em Nguyễn Hoàng Phỳc
2 Tỡnh trạng thực tế khi chưa thực hiện đề tài: Qua điều tra, xem xột sổ điểm.
thụng qua giỏo viờn chủ nhiệm lớp 3A- 3B, tụi thấy:
- Chất lượng hai mặt giỏo dục năm lớp 3
+ Hạnh kiểm : thực hiện đầy đủ: 29 em
+ Học lực mụn toỏn :
Giỏi : 3 em
Khỏ : 5 em
Trung bỡnh : 20 em
- Mụn toỏn là mụn học khú khăn nờn học sinh dễ chỏn Trỡnh độ nhận thức
học sinh khụng đồng đều Một số học sinh cũn chậm, nhỳt nhỏt, kĩ năng túm tắtbài toỏn cũn hạn chế, chưa cú thúi quen đọc và tỡm hiểu kĩ bài toỏn dẫn tớithường nhầm lẫn giữa cỏc dạng toỏn, lựa chọn phộp tớnh cũn sai, chưa bỏm sỏtvào yờu cầu bài toỏn để tỡm lời giải thớch hợp với cỏc phộp tớnh Kĩ năng tớnhnhẩm với cỏc phộp tớnh (hàng ngang) và kĩ năng thực hành diễn đạt bằng lời cũnhạn chế Một số em tiếp thu bài một cỏch thụ động, ghi nhớ bài cũn mỏy múcnờn cũn chúng quờn cỏc dạng bài toỏn, vỡ thế phải cú phương phỏp khắc sõukiến thức Trong lớp có nhiều học sinh còn yếu về giải toán, tính toán còn chậm
và nhầm lẫn Có một số em học toán còn lơ mơ, không chú ý đến bài ( em Mạnh.Dương, Linh, Ho n, àn, Phỳc, Quõn, Tuấn, Hương, Yến, Đức, Khỏnh, Minh.)
Qua việc xem kết quả hai mặt giaó dục năm lớp 3 và ba tuần dạy học, tôi đã rabài khảo sát chất lợng môn toán Tôi ra đề vừa sức với học sinh Qua quá trìnhcoi và chấm, tôi đã thu đợc kết quả nh sau:
Trang 6Tổng số bài : 28 bài
Giỏi : 2 bài Khỏ : 4 bài Trung bỡnh : 12 bài Yếu : 10 bài
*Qua kết quả đợt khảo sát và xem bài của học sinh, tôi thấy :
- Số bài điểm yếu là do các em cha nắm vững cách thực hiện phép tính, chathuộc bảng cửu chơng, không biết giải toán
- Số bài đạt điểm trung bình do các em cha thực hiện bài giải và một số em cònnhầm lẫn khi thực hiện phép tính
- Số bài đạt điểm khá: Các em đã biết làm bài và trình bày bài nhng còn nhầmlẫn, trả lời các câu hỏi cha chính xác
- Số bài đạt điểm giỏi: Các em đã tỏ ra nắm vững kiến thức, lập luận rõ ràng,trình bày khoa học song còn đôi chỗ cha lôgic
* Qua kết quả bài khảo sát nh vậy, tôi đã đi tìm hiểu nguyên nhân chính dẫn
đến kết quả trên:
-Tôi thấy các em đều có tố chất để trở thành học sinh khá giỏi Các em đều tỏ rarất thích học môn toán Nhng do các em còn cha biết đọc và phân tích đề bài đểtìm cách giải quyết Các em cha biết đa các bài toán có lời văn về dạng toán điểnhình và cha tiếp cận nhiều với toán nâng cao
- Do lứa tuổi tiểu học của các em còn nhỏ, hiếu động, mải chơi, chóng nhớ,chóng quên, nên trong 3 tháng nghỉ hè phần nào kiến thức đã bị rơi rụng
- Do một số em nhận thức còn chậm, gia đình còn gặp nhiều khó khăn nênkhông quan tâm đến việc học của con em mình ( em Mạnh Dương, Linh, Ho n,àn, Phỳc, Quõn, Tuấn, Hương, Yến, Đức, Khỏnh, Minh.)
- Do địa bàn xã Đỗ Động chủ yếu làm nông nghiệp, kinh tế còn chậm phát triểnnên một số bố mệ các em phải đi làm ăn xa, để con lại cho ông bà trông
* Từ các nguyên nhân trên, tôi đã nghiên cứu, tìm tòi hớng đi trong phơng phápdạy học thực tế, gây hứng thú và lòng say mê yêu thích học môn toán cho họcsinh Đồng thời tìm các biện pháp để thu hút các em và thu hút sự quan tâm củacác gia đình tới việc học tập của con em mình
Trang 7III Những biện pháp thực hiện chính
Năm học 2011 – 2012 là năm học đầu tiờn thực hiện Nghị quyết Đại hội
XI của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giỏo dục Việt Nam theo hướngchuẩn húa, hiện đại húa, xó hội húa, dõn chủ húa và hội nhập quốc tế, giỏo dụctiểu học Tiếp tục thực hiện cỏc cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gươngđạo đức Hồ Chớ Minh”, "Mỗi thầy giỏo, cụ giỏo là một tấm gương đạo đức, tựhọc và sỏng tạo" và phong trào thi đua "Xõy dựng trường học thõn thiện, họcsinh tớch cực" Tổ chức dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng; điều chỉnh nộidung dạy học và đỏnh giỏ, xếp loại phự hợp đặc điểm tõm lớ, sinh lớ học sinh tiểuhọc; tăng cường giỏo dục đạo đức, giỏo dục kĩ năng sống; đổi mới phương phỏpdạy học; tăng cường cơ hội tiếp cận giỏo dục cho trẻ em cú hoàn cảnh khú khăn
Năm học 2011- 2012 vẫnlà năm học đang thực hiện giáo dục toàn diện cho họcsinh Học tập tốt ở tất cả các môn học trong chơng trình vẫn đợc đề cao lên hàng
đầu Tiếp tục thực hiện cuộc vận động “ hai không” với bốn nội dung Với họcsinh giỏi cần phải đạt điểm giỏi ở cả hai môn : toán và Tiếng Việt Trong đó có
điểm trình bày cao Chính vì vậy, ngoài những sách vở đã mua từ đầu năm, tôi đãkhuyến khích các em mua thêm các loại sách tham khảo để nâng cao kiến thức Sau khi nhận lớp, ổn định tổ chức, xem xét học lực chung và riêng môn toáncủa các em, tìm hiểu tình hình học toán của cả lớp qua hai cô giáo cũ, tôi đã sắpxếp vị trí chỗ ngồi cho các em theo nhóm để phù hợp cho việc ra bài tập và kiểm
Trang 8tra theo khả năng và trình độ của học sinh Từ đó nhằm phát huy, khích lệ tríthông minh, sáng tạo của từng em trong học tập Tôi phân công các em học khágiỏi giúp đỡ, kèm cặp các em học còn yếu, trung bình để cùng nhau tiến bộ Cùng với những việc làm trên, tôi đã tiến hành một số biện pháp sau:
Biện pháp thứ nhất
Bổ sung kiến thức hổng cho học sinh.
Qua bài khảo sát, tôi thấy lợng kiến thức toán học của các em từ đầu nămcòn lơ mơ, đặc biệt là các dạng toán cơ bản Tôi dã tiến hành nghiên cứ kỹ vàthống kê các dạng toán điển hình đã học cho học sinh Ôn tập kĩ phần lý thuyếtcủa từng dạng toán , sau đó cho các em áp dụng vào làm bài tập từ đơn giản đếnphức tạp nh các dạng:
+ Toán hợp giải bằng hai phép tính chia có liên quan dến việc rút về đơn vị +Toán hợp giải bằng hai phép tính nhân, chia có liên quan đến việc rút về đơn vị + Toán tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó
- Giải toỏn đối với học sinh là một hoạt động trớ tuệ khú khăn, phức tạp.Việc hỡnh thành kỹ năng giải toỏn hơn nhiều so với kĩ năng tớnh vỡ bài toỏn giải
là sự kết hợp đa dạng hoỏ nhiều khỏi niệm, quan hệ toỏn học, chớnh vỡ đặctrưng đú mà giỏo viờn cần phải hướng dẫn cho học sinh cú được thao tỏc chungtrong quỏ trỡnh giải toỏn sau:
Bước 1: Đọc kỹ đề bài: Cú đọc kỹ đề bài học sinh mới tập trung suy nghĩ
về ý nghĩa nội dung của bài toỏn và đặc biệt chỳ ý đến cõu hỏi bài toỏn Tụi rốncho học sinh thúi quen chưa hiểu đề toỏn thỡ chưa tỡm cỏch giải Khi giải bàitoỏn ớt nhất đọc từ 2 đến 3 lần
Bước 2: Phõn tớch túm tắt đề toỏn Để biết bài toỏn cho biết gỡ? Hỏi gỡ?(tức là yờu cầu gỡ?)
Đõy chớnh là trỡnh bày lại một cỏch ngắn gọn, cụ đọng phần đó cho và phần phải tỡm của bài toỏn để làm rừ nổi bật trọng tõm, thể hiện bản chất toỏn học của bài toỏn, được thể hiện dưới dạng cõu văn ngắn gọn hoặc dưới dạng cỏc
sơ đồ đoạn thẳng
Trang 9Bước 3: Tỡm cỏch giải bài toỏn: Thiết lập trỡnh tự giải, lựa chọn phộp tớnh thớch hợp.
Bước 4: Trỡnh bày bài giải: Trỡnh bày lời giải (núi - viết), phộp tớnh tươngứng, đỏp số, kiểm tra lời giải (giải xong bài toỏn cần thử xem đỏp số tỡm được cútrả lời đỳng cõu hỏi của bài toỏn, cú phự hợp với cỏc điều kiện của bài toỏnkhụng? (trong một số trường hợp nờn thử xem cú cỏch giải khỏc gọn hơn, hayhơn khụng?
Ví dụ: Đối với dạng toán “ Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó”.
Tôi đã ra hai bài toán nh sau:
Bài toán 1: Mẹ đi chợ mua 65 kg ngô và gạo Số gạo nhiều hơn ngô là 17 kg.
Hỏi mẹ mua bao nhiêu kg gạo, bao nhiêu kg ngô?
Bài toán 2: Cả hai thùng đựng đợc tất cả 36 lít dầu Nếu lấy bớt 4 lít ở thùng
thứ nhất đổ sang thùng thứ hai thì thùng thứ hai đựng nhiều hơn thùng thứ
nhất 6 lít dầu Hỏi lúc đầu mỗi thùng đựng bao nhiêu lít dầu?
- Trớc hết tôi cho học sinh tự làm hai bài toán này, tôi chấm bài để xem các emhiểu bài tới đâu? Sau đó tôi tiến hành hớng dẫn các em làm bài ( Vì đa số các emkhông làm đợc bài 2)
- Tôi yêu cầu các em đọc kĩ từng bài toán để:
+ Nêu dạng toán của hai bài? ( Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó)
+ Nêu những dữ liệu bài đã cho?
+ Nêu vấn đề cần tìm?
+ Nêu các bớc giải bài toán
+ Giải bài toán
Giải bài toán 2 ( Bài toán này có hiệu số ẩn Muốn giải đợc bài toán
ta phải đi tìm hiệu số) Nếu lấy 4 lít dầu ở thùng thứ nhất sang thùng thứ hai thì thùng thứ hai hơn thùng thứ nhất là 6 lít, vậy hiệu số lúc này là 6 lít Tổng số vẫn giữ nguyên là 36lít
Theo bài ra ta có sơ đồ khi đã lấy 4 lít dầu ở thùng thứ nhất chuyển sang thùngthứ hai:
Thùng 1:
? lít 6 lít 36 lít
Trang 10- Tôi chấm bài lần hai và thấy các em đã đạt kết quả cao hơn.
Sau khi cho học sinh làm những bài tập nh trên , tôi nhận xét tổng hợp và khắcsâu kiến thức cho các em Giúp các em nhận thấy sự liên quan của các bài toán,
sự giống nhau và khác nhau trong cùng một dạng toán để các em dễ ghi nhớ vàphân biệt đợc cách làm
Ví dụ: ở bài toán 2, các em phải đi tìm đợc hiệu số sau đó mới vẽ đợc sơ đồ và
Ví dụ: Khi cho học sinh tính giá trị của biểu thức.
* Với nhóm học sinh khá giỏi, tôi cho:
+ Điểm trung bình: 11 bài
+ Điểm yếu: 4 bài
Trang 11Trong đó có 2 em đạt điểm 10 ; 3 em đạt điểm 9; 5 em đạt điểm 8; 3 em đạt
điểm 7 Bài làm của các em đã gọn gàng, sạch đẹp hơn
Biện pháp thứ hai
Vận dụng các phơng pháp dạy học trong đó có một số phơng
pháp dạy toán theo hớng "tích cực hoá hoạt động của học sinh"
Trong quỏ trỡnh thực hiện biện phỏp một , tụi cũng đó tiến hành song songvới cỏc biện phỏp hai và ba Tụi luụn luụn chỳ ý đến cỏc phương phỏp dạy họctheo hướng tớch cực hoỏ hoạt động của học sinh qua cỏc hoạt động sau:
1 Phỏt huy tớnh tớch cực húa của học sinh trong hương phỏp dạy học vấn đỏp kết hợp với một số phương phỏp dạy học khỏc trong hỡnh thành tri thức mới.
Học sinh muốn tiếp thu tri thức mới cần cú sự hướng dẫn của giỏo viờnbắng một hệ thống cõu hỏi phự hợp Tụi đó tổ chức cỏc hoạt động dạy học nhằmchuyển giao ý đồ sư phạm của thầy thành nhiệm vụ học tập của trũ
Vớ dụ trong bài: “Phộp nhõn phõn số” Hỡnh thành phộp tớnh nhõn của 2
phõn số 43 và 52
Hỡnh thành phộp tớnh nhõn của 2 phõn số 43 và 52 cho học sinh là mộtvấn đề mới nếu giỏo viờn chỉ giới thiệu quy tắc tớnh sau đú ỏp dụng vào luyờntập thỡ khụng phỏt huy được tớnh tớch cực, tư duy, sỏng tạo của học sinh Do đú,tụi đó suy nghĩ, chuẩn bị hệ thống cõu hỏi phự hợp để hướng dẫn học sinh tiếpthu tri thức mới một cỏch tớch cực, sỏng tạo
Với bài học này, tụi đó tổ chức hoạt động dạy học bằng hệ thống cõu hỏisau:
- Hóy tớnh 43 của 52
Đõy là một tỡnh huống mà học sinh chưa thể thực hiện được ngay Nhưng
nếu học sinh chịu khú suy nghĩ, vận dụng kiến thức đó học ( Cỏch cấu tạo phõn
Trang 12số ) hoặc giáo viên hướng dẫn thì học sinh có thể thực hiện được Ở đây, tôi
muốn học sinh thực hiện câu hỏi trên để dẫn đến cách tính 43 x 52
- Hãy phân tích 52 thành tổng của 4 phân số bằng nhau?
2
là 20
Kết luận: Ta nói tích của 43 với 52 là 206
Ví dụ trong bài: “ Phép cộng phân số ” ( tiếp theo ).
Bài toán: Có một băng giấp màu, bạn Hà lấy 21 băng giấy, Bạn An lấy 31
băng giấy Hỏi cả 2 bạn lấy bao nhiêu phấn băng giấy màu? ( Toán 4 trang