Một số giải pháp nâng cao công tác giáo dục học sinh chưa ngoan ở khối 10

Một trong những tư tưởng đổi mới nền giáo dục hiện nay là tăng cường giáodục đạo đức cho học sinh, đặc biệt là học sinh chưa ngoan và giảm nguy cơ bỏ họccủa học sinh được thể hiện trong

LỜI NÓI ĐẦU

Trong chiến lược con người, Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao vai trò của giáodục đạo đức, chính đạo đức đã góp phần quan trọng vào quá trình giáo dục nhân cáchcon người ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là thế hệ trẻ Bác Hồ đã dạy: “ Đạo đức là cái gốccủa người cách mạng Đạo đức cũng phải là cái gốc của con người phát triển toàn diện

mà nhà trường phổ thông có trách nhiệm đào tạo”

Một trong những tư tưởng đổi mới nền giáo dục hiện nay là tăng cường giáodục đạo đức cho học sinh, đặc biệt là học sinh chưa ngoan và giảm nguy cơ bỏ họccủa học sinh được thể hiện trong nghị quyết của Đảng, Luật giáo dục và các văn bảncủa Bộ Giáo dục và Đào tạo Luật giáo dục đã xác định: “ Mục tiêu của giáo dục phổthông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ

và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủnghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân…( Điều 23-Luật giáo dục)

Gần đây, trên các phương tiện thông tin báo chí, truyền hình đã lên tiếng khánhiều về hiện tượng học sinh chưa ngoan, học sinh bỏ học tụ tập băng nhóm, gây gổđánh nhau Vấn đề này đã trở thành một mối quan ngại của dư luận, nhất là đối với giađình và nhà trường

Thực vậy, trong nhà trường phổ thông hiện nay, vấn đề giáo dục học sinh chưangoan luôn là nội dung được các nhà quản lý – thầy cô giáo đặc biệt quan tâm, họđang tìm và thực hiện nhiều giải pháp để giáo dục có hiệu quả Tuy nhiên thực tế vẫncòn là điều bức xúc của nhà trường, gia đình và xã hội Các nhà giáo dục, các thầy côgiáo vẫn luôn đau đầu về tình trạng học sinh chưa ngoan được biểu hiện ở các hành vilệch lạc so với chuẩn mực nhà trường, năng lực học tập yếu kém với những cái tênkhá phổ biến thông thường như: học sinh cá biệt, khó dạy, hư hỏng, chậm tiến, lườihọc…thực trạng này luôn tồn tại ở các nhà trường phổ thông trong đó có ở học sinhkhối 10 trường THCS & THPT Hậu Thạnh Đông, huyện Tân Thạnh tỉnh Long An Ngoài ra, do ảnh hưởng mặt trái của cơ chế thị trường: game online, các trang web

kích dục, bạo lực ảnh hưởng đến các hoạt động của nhà trường trong công tác giáodục học sinh, đặc biệt là học sinh chưa ngoan, vì vậy nếu không định hướng tốt sẽ xóimòn những giá trị đạo đức được xây dựng từ trước, nảy sinh một số mâu thuẩn thậmchí trái ngược với bài giảng về đạo đức của giáo viên đến học sinh Bên cạnh đó, đa

số học sinh ở trường là con em nông dân nên trình độ nhận thức về mọi mặt còn thấp.Một số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, gia đình không hạnh phúc, bố mẹ ly hôn, vìvậy các em chán nản dẫn đến việc bê trễ trong học tập cũng như rèn luyện, thậm chítâm lý không ổn định

Ngoài những yếu tố trên thì ở trường THCS & THPT Hậu Thạnh Đông tuyểnsinh đầu vào là học sinh lớp 9 từ 6 xã khác nhau nhập học cấp III, nên khác nhau về

nề nếp sống, nề nếp sinh hoạt dẫn đến khó hòa đồng với nhau Gây khó khăn cho việcquản lý nề nếp trật tự kỷ luật, giáo dục đạo đức học sinh nhằm đảm bảo hoạt độnggiảng dạy đạt hiệu quả tốt nhất

Qua thực tế, trong thời gian công tác của mình về việc giáo dục đạo đức họcsinh chưa ngoan, tôi nhận thấy một số yếu tố tác động ảnh hưởng không nhỏ đến côngtác giáo dục đạo đức học sinh : Phương pháp giáo dục học sinh chưa ngoan ở trườngcòn nhiều hạn chế, việc xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức học sinh chưa thật sự cụthể Chưa kết hợp chặt chẽ với nhà trường – gia đình và xã hội trong công tác giáo dụchọc sinh chưa ngoan

Với khả năng hiện có của mình cùng những lí do trên, và là một giáo viên kiêmnhiệm công tác Đoàn thanh niên quản lý nề nếp, trật tự kỷ luật học sinh của trường,nên bản thân nhận thức rõ nhiệm vụ được giao trong mục tiêu giáo dục học sinh chưangoan của trường hiện nay Xuất phát từ thực trạng đó, tôi mạnh dạn chọn và viết đề

tài: “Một số giải pháp nâng cao công tác giáo dục học sinh chưa ngoan ở khối 10

trường THCS & THPT Hậu Thạnh Đông”

Tuy đây là đề tài khá sâu rộng đã được nhiều người nghiên cứu, áp dụng chonhiều đối tượng ở các trường phổ thông như: Xây dựng lại niềm tin cho học sinh cábiệt, ngăn chặn và giáo dục lại trẻ chưa ngoan… nhưng các nghiên cứu này áp dụng

thực hiện đối với học sinh khối 10 trường THCS & THPT Hậu Thạnh Đông thì gặpnhiều khó khăn, chưa thật sự phù hợp, chưa mang lại hiệu quả cao nhất Chính vì thế,trong năm học 2012 -2013 bản thân tôi đã nghiên cứu và thực hiện các giải pháp nângcao công tác giáo dục học sinh chưa ngoan ở khối 10 trường THCS & THPT HậuThạnh Đông và áp dụng trong năm học 2013 -2014 Mặc dù vận dụng các hình thứcnày chưa nhiều, nhưng tôi cũng đã tích lũy cho mình một số kinh nghiệm, những kinhnghiệm này giúp tôi thành công trong công tác giáo dục học sinh chưa ngoan ở trườngvới mong muốn góp phần nhỏ phương pháp của mình nhằm nâng cao chất lượng giáodục trong trường.

PHẦN I: THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI

Quan điểm giáo dục của Hồ Chí Minh là phát triển cái tốt, cái thiện để khắcphục, đẩy lùi cái xấu, cái ác trong bản thân mỗi con người Niềm tin vào khả nănghướng thiện và hoàn lương đối với con người chỉ có trên cơ sở thấu hiểu tính nhân bảncủa con người để tin cậy và ra sức giúp đỡ, giáo dục con người trở nên tốt đẹp với tất

cả tấm lòng nhân ái và bao dung

Kế thừa và phát triển tư tưởng giáo dục lại con người của Hồ Chí Minh, trong

sự nghiệp giáo dục, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến vấn đề giáo dục lại trẻ

em hư, người chưa thành niên phạm pháp Từ đó các Bộ, Ngành chức năng luôn chútrọng vần đề này Một số công trình và dự án nghiên cứu tình hình, nguyên nhân vàcác giải pháp ngăn chặn, giáo dục lại trẻ em hư, người chưa thành niên phạm pháp đãđược thực hiện Một số công trình, đề tài nghiên cứu về vấn đề này đực thể hiện trongcác tác phẩm, bài báo khoa học… hỗ trợ tích cực cho công tác giáo dục học sinh chưangoan ở các trường phổ thông

Ở nước ta, từ ngày chuyển sang nền kinh tế thị trường, đời sống vật chất và tinhthần của nhân dân được nâng cao, nhưng bên cạnh đó những tiêu cực của cơ chế thịtrường đã tác động đến một bộ phận thanh niên, học sinh Do rất nhiều nguyên nhânkhác nhau đã dẫn đến một bộ phận thanh thiếu niên học sinh chưa ngoan, cá biệt, khógiáo dục, vi phạm chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực pháp luật do xã hội quy định như:Thiếu ý thức tổ chức kỉ luật, kết quả học tập yếu kém, trốn học, bỏ học, thái độ vô lễ,thiếu tôn trọng thầy cô, người lớn, không vâng lời cha mẹ Tác phong sinh hoạt bê tha,

la cà hàng quán, chống đối, ngỗ ngáo, tham gia vào các băng nhóm Vấn đề gâynhiều nỗi lo cho các bậc phụ huynh, cho xã hội và cho nhà trường trong việc giáo dụcđạo đức học sinh

Bên cạnh đó, những tệ nạn xã hội đã và đang xâm nhập học đường và có xuhướng gia tăng Sự du nhập văn hóa phẩm đồi trụy, phim ảnh, các trang web “ đen”…làm ảnh hưởng đến những quan điểm về tình bạn, tình yêu, tình dục và cách nghĩtrong lứa tuổi học sinh… mà nhất là các em chưa được trang bị và thiếu kiến thức về

những vấn đề này Đặc biệt các vụ việc đánh nhau của các thanh thiếu niên bỏ họcphía trước cổng trường và vấn nạn bạo lực học đường đã trở thành một hiện tượngnguy hiểm Những vụ đánh nhau đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới tâm lý và sức khoẻhọc sinh Vấn nạn bạo lực học đường do ảnh hưởng của nhiều yếu tố như: ảnh hưởngcủa môi trường xã hội, do các bậc cha mẹ thiếu sự quan tâm nhưng quan trọng nhất có

lẽ do việc giáo dục đạo đức cho học sinh, thanh niên hiện nay chưa đi đúng hướng,chưa phát huy hết tác dụng của nó

Chúng ta biết rằng tuổi các em học sinh khối 10 ở độ tuổi 15 đến 16 là độ tuổiđang phát triển, tuổi giả từ ấu thơ bắt đầu nhìn đời với sự tò mò, hiếu kỳ năng động,tuổi có nhiều hứa hẹn không còn thơ dại, dễ bị cám dỗ, sa ngã, thiếu lòng nhẫn nại và

ý thức tự trọng Do đó các em cần được giáo dục chu đáo về kiến thức đạo đức cănbản, tối thiểu cần thiết để ngăn chặn các nhận thức về hành vi sai lệch trái với chuẩnmực đạo đức nội quy nhà trường Trong công tác giáo dục đạo đức học sinh chưangoan ở trường, bản thân tôi nhận được rất nhiều thuận lợi:

- Trường tiếp tục nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi củaĐảng bộ, chính quyền địa phương đặc biệt của sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh

- Ban giám hiệu luôn quan tâm và đặt lên hàng đầu về công tác giáo dục đạođức học sinh Nhà trường đã xây dựng và duy trì được nề nếp của tất cả các mặt từnhiều năm qua

- Luôn được Hội Cha mẹ học sinh và phụ huynh học sinh quan tâm theo dõiphối kết hợp với nhà trường trong việc giáo dục đạo đức con em mình

- Học sinh chủ yếu là con gia đình nông dân nên có bản chất hiền lành, chất phác

và có ý thức tự rèn luyện phấn đấu trở thành học sinh ngoan, giỏi

- Đội ngũ cán bộ đoàn là lực lượng chủ đạo trong việc giáo dục đạo đức học sinh

là những người có lòng nhiệt tình cao, trẻ năng động

Tuy nhiên để đạt hiệu quả cao trong công tác giáo dục học sinh chưa ngoan bản thântôi thường gặp không ít những khó khăn

*Về phía học sinh:

- Một số học sinh là con em nông dân nên trình độ nhận thức về mọi mặt còn

thấp Đa số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt: gia đình kinh tế khó khăn, đông anh em, cha mẹ thường đi làm ăn xa nhà không quan tâm đến việc học tập và giáo dục các em… Các em thường không nhận thức được khó khăn trên để làm động cơ phấn đấu trong học tập, rèn luyện mà trái lại các em xem đó là nguyên nhân làm các em chán nản dẫn đến việc bê trễ trong học tập cũng như rèn luyện, thậm chí tâm lý không ổn định Hoặc một số học sinh có kinh tế gia đình khá giả thì tận dụng tiền bạc của cha

mẹ làm ra để ăn chơi, đua đòi với các bạn…

- Ngoài giờ học chính khóa ở trường, các em thường nói dối gia đình đi học ngoại khóa để có thời gian tụ tập ở các tiệm game, bàn bida, banh bàn, hoặc đi uống bia rượu, karaoke…Từ đó, em thường lười biếng học tập, không chuyên cần, nghỉ họctùy tiện Hoặc có những hành vi chống đối vô lễ với giáo viên, có thái độ xem thường bạn bè, thầy cô

- Cán bộ lớp thường ngại va chạm, thường hay bao che cho bạn, chưa mạnh dạnphối hợp với giáo viên trong việc động viên giúp đỡ những học sinh chưa ngoan tiến

bộ nên kết quả thực hiện việc giáo dục đạo đức cho đối tượng này trong nhà trườngvẫn chưa đạt được kết quả cao

* Về phía giáo viên:

-Hệ thống giáo viên chủ nhiệm thường xuyên thay đổi theo từng năm nên rấtkhó nắm vững tâm lý và tính cách của các em

-Một số giáo viên vừa mới ra trường tuổi đời còn rất trẻ hoặc công tác được vài

ba năm nên kinh nghiệm trong công tác giáo dục đạo đức học sinh còn gặp rất nhiềuhạn chế, xem nhẹ, thờ ơ không chú ý đến việc giáo dục tình cảm đạo đức cho họcsinh…chưa thực sự tận tâm với công tác giáo dục đạo đức học sinh Đa số giáo viên ởtrường thường xem công tác giáo dục đạo đức học sinh là nhiệm vụ của bộ phận quảnsinh, bộ phận Đoàn Thanh niên, của Ban giám hiệu mà quên mất vai trò của bản thân

*Về phía gia đình - xã hội:

Ảnh hưởng từ internet, sách báo không lành mạnh, những hành vi bạo lực vàảnh hưởng từ những thực tế xảy ra trong xã hội: những tệ nạn xã hội, cũng tác độngđến tâm lý lứa tuổi của các em

Một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm sâu sát đến việc giáo dục đạo đức vàquản lý giờ giấc học hành, sinh hoạt của học sinh, giao phó việc dạy dỗ con em chonhà trường, chưa nhiệt tình hợp tác với nhà trường trong việc giáo dục con em.

Một số phụ huynh do buông lỏng quản lý con em, để các em quá tự do trongviệc giao du với những bạn bè ngoài xã hội, dần dần đã bị nhiễm những thói xấu củanhững đối tượng này, đến khi phát hiện ra thì bất lực trong việc giáo dục quản lý con

em, chỉ trông nhờ vào sự gíao dục của nhà trường

Để tìm ra các giải pháp nhằm khắc phục hạn chế nêu trên và đạt hiệu quả caotrong việc giáo dục đạo đức học sinh chưa ngan tôi đã tiến hành khảo sát về các biểuhiện làm cho học sinh chưa ngoan trong năm học 2012 - 2013, kết quả cụ thể như sau: Bảng khảo sát học sinh biểu hiện của học sinh chưa ngoan năm học 2012 - 2013

Khối

Lớp

Số lượng học sinh chưa ngoan đầu năm học

Biểu hiện học sinh chưa ngoan

Số lượng học sinh chưa ngoan cuối năm học

Thiếu ý thức tổ chức kỉ luật

Thường xuyên trốn học,

bỏ học

Thái độ

vô lễ, thiếu tôn trọng thầy cô, người lớn

Sống đôi trá, nói tục, chây lười lao động

Tác phong sinh hoạt

Từ kết quả thu thập trên cho thấy rằng, sau một năm học được giáo dục, rèn luyện bằng các nhiều biện pháp khác nhau của nhà trường nhưng số học sinh chưa ngoan vẫn không có chiều hướng suy giảm Chúng ta thấy rằng có 100% học sinh chưa ngoan trong năm học điều biểu hiện: Thiếu ý thức tổ chức kỉ luật, thường xuyên trốn

học, bỏ học, thái độ vô lễ, thiếu tôn trọng thầy cô, người lớn, Sống đôi trá, nói tục, chây lười lao động, tác phong sinh hoạt bê tha…

Như vậy, để hạn chế bớt những khó khăn trên, tôi luôn quan tâm đến từng chi tiết nhỏtrong việc giáo dục học sinh chưa ngoan bằng lòng nhiệt huyết mong muốn sau chochất lượng đạo đức của học sinh đi lên kể cả trong và ngoài nhà trường Để thực hiệnđược vấn đề này, tôi luôn học hỏi, tìm tòi sáng tạo những phương pháp phù hợp giúpcho các em vừa học giỏi vừa chăm ngoan

PHẦN II: CÁC GIẢI PHÁP

Giáo dục học sinh chưa ngoan, chậm tiến là quá trình giáo dục lại nhằm làmthay đổi, làm từ bỏ những cái cũ kỹ, sai lầm trong nhân cách của học sinh so vớinhững yêu cầu phát triển mới, phù hợp với các chuẩn mực xã hội Như vậy, việc giáodục lại bao gồm cả việc giáo dục học sinh lưu ban, học sinh vô kỷ luật, gắn liền nhiềuhơn với những học sinh có biểu hiện của tính chất khó dạy, những trẻ có nhiều thiếusót, sai lầm đã trở thành nét nhân cách, cần sửa chữa, gọi chung là trẻ khó dạy

Qua nhiều năm giảng dạy và phụ trách công tác quản lý nề nếp trật tự kỷ luậthọc sinh, nắm bắt hoàn cảnh cụ thể của học sinh và rút kinh nghiệm qua các trườnghợp xử lý học sinh vi phạm nội quy, nề nếp trật tự kỷ luật của bản thân và của cácđồng nghiệp, tôi rút ra được một số kinh nghiệm, giải pháp để áp dụng vào công táccủa mình

1 Đổi trong nhà trường

Trong công tác giáo dục đạo đức học sinh chưa ngoan, tại sao chúng ta cần phảinâng cao chất lượng hoạt động của Đoàn thanh niên? Do đặc điểm tâm sinh lý của lứatuổi học sinh chưa ngoan lớp 10: là lứa tuổi dậy thì, có sự biến đổi nhiều, dễ dạng bị

xã ngã, cám dỗ trước những hoạt động không lành mạnh từ phía ngoài xã hội Do đómuốn giáo dục tốt học sinh chưa ngoan hướng các em vào các hoạt động bên trongnhà trường, có tiến bộ trong họa tập và rèn luyện dần trở thành một học sinh ngoan.Trước hết, là một cán bộ Đoàn, ngay từ đầu năm học tôi đã tìm hiểu từng đối tượnghọc sinh chưa ngoan; nguyên nhân nào làm cho các các em này trở thành học sinhchưa ngoan Khi đã xác định được đối tượng nguyên nhân, tôi cùng với Ban chấphành Đoàn tiến hành các hoạt động nhằm giúp đỡ các em

VD: Đối với nhóm học sinh chưa ngoan do thiếu ý thức tổ chức kỉ luật : thườngtrốn học, đi trễ, nghỉ học không xin phép, tự ý ra khỏi lớp khi giáo viên đang giảngbài…tôi cho các em viết bảng tường trình để tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến vi phạmcủa các em, sau đó tôi gọi từng học sinh làm việc riêng phân tích cho các em thấyđược hạn chế của bản thân và cho các em viết cam kết cùng với đội cờ đỏ của trường

cần phải nâng cao chất lượng hoạt động của Đoàn Thanh niên trong nhà trường Đoàn

thanh niên phải là một đơn vị thường xuyên tổ chức thực hiện có sáng tạo các phongtrào hoạt động vui chơi giải trí cho học sinh Từ đó làm cho các em ham thích vào cáchoạt động bên trong nhà trường, thích làm việc tập thể, theo nhóm trong lớp … các

em dần dần xa lánh được các hoạt động không lành mạnh phía ngoài: game, bida,Internet, hạn chế giao tiếp các nhóm bạn xấu

VD: Theo chủ điểm hàng tháng, Đoàn thanh niên chủ động vạch kế hoạchphong trào thật chi tiết, cụ thể cho học sinh tham gia Trong đó, cần sự đa dạng, luânphiên tổ chức các hoạt động tránh sự nhàm chán Tháng 9 tổ chức thi kiến thức Antoàn giao thông bằng nhiều hình thức: hái hoa dân chủ, diễn tiểu phẩm sao cho phùhợp với các khối lớp Tháng 11 tổ chức thi hội diễn văn nghệ, hoa điểm mười, Tập sanchủ đề “Nhớ ơn thầy cô” Tháng 3 tổ chức các hoạt động thể dục thể thao: bóng đá,bóng chuyền chào mừng ngày thành lập Đoàn…

Ngoài việc thực hiện công tác giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh, ý thứctuân thủ pháp luật, giáo dục kỹ năng sống cho các em, cần phải xây dựng cho Đoànthanh niên thật sự trở thành nơi mà học sinh tin tưởng có thể trình bày các ý kiến, bày

tỏ tâm sự của bản thân hay các khó khăn vướn mắc xảy ra trong giao tiếp hằng ngày ởtrường và bên ngoài Từ đó các em được định hướng tốt trong ứng xử giao tiếp, tránhcác xung đột đáng tiếc xảy ra…

VD: Trong năm học 2011 – 2012 em Lương Trung Toán là học sinh chưangoan khối 10, sau nhiều lần xung đột với bạn em không kiềm chế được bản thân nênđánh bạn bị xử lí kỉ luật ở lại lớp Trong năm học 2012 -2013 em xin nhập học lại vàvẫn còn biểu hiện của một học sinh chưa ngoan, nhưng sau nhiều lần được trao đổivới Đoàn thanh niên em đã không còn đánh nhau, ứng xử tốt hơn với bạn bè và thầy

cô, hiện nay là học sinh lớp 11A1 năm học 2013 -2014

2 Kịp thời xây dựng kế hoạch giáo dục học sinh.chưa ngoan.

Với một học sinh lười, một học sinh chưa ngoan, chúng ta không nên ảo tưởng

là các em sẽ tiến bộ ngay sau vài lần nhắc nhở hay xử phạt Có khi, các em vẫn tiếptục lười, tiếp tục phạm lỗi lầm với mức độ liên tục hơn, nghiêm trọng hơn - như mộtcách thách thức, một cách khẳng định mình với bạn, với thầy cô, với mọi người