Trong quá trình thực hiện tơi đã tích luỹ được một số kinh nghiệm về việc sử dụng thiết bị dạy học trong trong phân mơn tập viết ở lớp 3 nhằm hồn thiện hơn kỹ năng sử dụng thiết bị dạy h
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ THIẾT
BỊ DẠY HỌC TRONG PHÂN MÔN
TẬP VIẾT LỚP 3
Trang 2A.MỞ ĐẦU
I.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Mục tiêu dạy phân môn Tập viết cấp Tiểu học đó là: Rèn kĩ năng viết chữ cho học sinh, kết hợp dạy viết chữ với rèn chính tả, mở rộng vốn từ, phát triển tư duy, góp phần rèn luyện những phẩm chất: tính cẩn thận,óc thẩm mĩ,
yù thức tự trọng và tôn trọng người khác Vì vậy, sử dụng thiết bị dạy học là rất cần thiết trong việc thực hiện mục tiêu của phân môn Tập viết Sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học có tác dụng quan trọng trong việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Nó vừa phù hợp quy luật nhận thức"Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tường đến thực tiễn” vừa phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi làm cho giờ học nhẹ nhành hơn, tự nhiên hơn và chất lượng hơn
Do vậy, hoạt động sử dụng thiết bị dạy học phaân môn Tập viết có một vai trò rất quan trọng, có yù nghĩa to lớn trong quá trình học ở cấp Tiểu học Hoạt động sử dụng phương tiện, đồ dùng dạy học có quan hệ chặt chẽ với mục tiêu-nội dung-phương pháp dạy học, là một trong các vấn đề đang được cải tiến,đổi mới đồng bộ, toàn diện giáo dục cấp Tiểu học nói chung, phân môn Tập viết nói riêng
Trong những năm gần nay, mỗi giáo viên Tiểu học đều tích cực hưởng ứng phong trào đổi mới phương pháp dạy học theo hướng: “phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh” Kết quả của việc đổi mới phương pháp dạy học phụ thuộc nhiều yếu tố, trong đó sử dụng thiết bị dạy học là một điều kiện quan trọng để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học thành công Qua việc tiếp cận sách giáo khoa, các phương tiện đồ dùng dạy học, học sinh có thể tự tìm tòi phát hiện kiến thức mới Học sinh được hoạt động, được tiếp thu kiến thức mới trên nhiều kênh thông tin; tạo được sự hứng thú,
tự tin vào niềm vui trong học tập; cá thể hoá được quá trình dạy học để phát huy được khả năng của từng học sinh; học sinh được rèn luyện kĩ năng, khắc sâu kiến thức và có điều kiện phát huy, sáng tạo trong học tập
Trong phân môn Tập viết, thiết bị dạy học có khả năng chứa đựng hoặc chuyển tải thông tin về nội dung dạy học và về sự điều khiển quá trình dạy học làm cho việc truyền dạt kiến thức và kỹ năng của giáo viên tới học sinh
Trang 3được dễ dàng hơn Bản thân tơi, với vai trị là người trực tiếp giảng dạy tơi nhận thấy sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học là hoạt động khơng thể thiếu của người giáo viên trong quá trình dạy học Trong những năm gần đây, việc sử dụng thiết bị dạy học đã được các cấp quản lý và đội ngũ giáo viên quan tâm, thực hiện, bước đầu đã thu được những kiết quả đáng khích lệ Tuy nhiên trong quá trình thực hiện vẫn cịn gặp khơng ít khĩ khăn và chưa đạt được kết quả như mong đợi
Là giáo viên trực tiếp đứng lớp, tơi xác định rõ trách nhiệm của mình đối với chất lượng giảng dạy trước học sinh, phụ huynh học sinh và nhà trường; tơi luơn suy nghĩ làm thế nào để sử dụng thiết bị dạy học trong từng tiết dạy đạt hiệu quả cao nhằm giúp học sinh hứng thú trong học tập cũng như nâng cao chất lượng giờ dạy Trong quá trình thực hiện tơi đã tích luỹ được một số kinh nghiệm về việc sử dụng thiết bị dạy học trong trong phân mơn tập viết ở lớp 3 nhằm hồn thiện hơn kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học phân mơn Tập viết cũng như gĩp phần nâng cao chất lượng giảng dạy trong thời gian tới
II.MỤC ĐÍCH, PHƯƠNG PHÁP VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Tơi nghiên cứu đề tài này nhằm phát huy hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học trong phân mơn Tập viết ở lớp 3 từ đĩ nâng cao chất lượng chữ viết của học sinh Khi nghiên cứu đề tài này tơi dã sử dụng phương pháp điều tra, sửu tầm tài liệu và khảo sát thực nghiệm Đề tài này đã được áp dụng vào việc giảng dạy phân mơn Tập viết ở lớp 3, do tơi phụ trách và các lớp 3 trong nhà trường thì chất lượng chữ viết của học sinh tăng lên
B.NỘI DUNG I.CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN
1.Cơ sở lý luận
Chương trình Tập viết ở lớp 3 chủ yếu là ơn tập và khắc sâu các biểu tượng về chữ, đặc biệt là chưõ hoa Do đĩ, chữ mẫu là trực quan ở tất cả các bài tập viết ở lớp 3 Đây là điều kiện đầu tiên để các em viết đúng Chữ mẫu phĩng to trên bảng sẽ giúp học sinh dễ quan sát, từ đĩ tạo điều
kiện để các em nhớ lại hình dáng, kích thước và các nét cơ bản cấu tạo chữ cái cần viết trong bài
Trang 4Trong dạy học người giáo viên biết sử dụng, phát huy tối đa thiết bị dạy học là đã góp phần vào việc đổi mới phương pháp Bên cạnh đó, thiết bị dạy học tạo điều kiện thuận lợi để học sinh duy trì sự chú yù và hứng thú đối với bài học, giúp các em lĩnh hội bài học một cách có yù thức
2.Cơ sở thực tiễn
Năm học 2008-2009 là năm học thứ năm thực hiện chương trình thay sách lớp 3, trong những năm học này mỗi lớp đều đã được cấp phát một bộ thiết
bị cho giáo viên Ñieđu này đã phần nào thúc đẩy mỗi giáo viên chúng tôi tích cực sử dụng thiết bị trong các giờ dạy, song để áp dụng vào thực tế mỗi nhà trường, mỗi lớp và với từng đối tượng học sinh thì những gì mà chúng tôi tiếp thu được qua các đợt tập huấn mới chỉ mang tính định hướng chung; chất lượng của việc sử dụng thiết bị cơ bản còn phụ thuộc vào sự vận dụng linh hoạt sáng tạo của mỗi giáo viên Trong thực tế vẫn còn một số giáo viên mới chỉ thực hiện cách máy móc, đối phó mà không có sự sáng tạo; đối với những bài chưa có đồ dùng cấp phát giáo viên còn ngại đầu tư về thời gian, trí tuệ và vật chất Chính vì vậy, chất lượng của việc sử dụng thiết bị dạy học còn một số hạn chế, chủ yếu chỉ mang tính trình diễn mà chưa thực sự phát huy được khả năng tư duy của học sinh
Bản thân tôi sau 5 năm thực hiện nghiêm túc việc sử dụng thiết bị trong dạy học, tôi nhận thấy: để sử dụng thieát bị dạy học trong phân môn Tập viết Lớp 3 thực sự có hiệu quả thì người giáo viên cần phải có những biện pháp sát thực phù hợp với cơ sở vật chất của trường, lớp; phù hợp với năng lực của bản thân cũng như khả năng học tập của học sinh
II.ĐIỀU TRA CƠ BẢN
Bắt đầu từ năm học 2004-2005 thực hiện chương trình thay sách giáo khoa lớp 3 trong những năm học này, mỗi lớp được cấp phát 1 bộ chữ viết hoa, 1 bảng mẫu tên riêng, 2 bảng chữ viết trong khung chữ(chữ đứng và chữ nghiêng) Qua khảo sát thực tế hầu hết giáo viên trường tôi và các
trường bạn đều đã tích cực sử dụng thiết bị được cấp phát Tuy nhiên, bộ thiết bị được cấp phát chưa gắn được trực tiếp lên bảng nên một
số giáo viên đôi khi còn ngại sử dụng Bên cạnh đó, giáo viên có tự làm thiết
bị dạy học, nhưng thiết bị chưa đảm bảo tính khoa học, tính thẩm mĩ, tính chính xác…vì vậy hiệu quả chữ viết chưa cao
Trang 5Qua khảo sát học sinh lớp 3 ở trường tơi , tơi nhận thấy những giờ học
giáo viên quan tâm đến việc sử dụng thiết bị dạy học thì học sinh hứng thú
học tập, chất lượng chữ viết cao hơn đặc biệt là chữ viết hoa Cịn những giờ
học mà giáo viên chưa chú ý đến việc sử dụng thiết bị dạy học thì học sinh
tiếp thu bài học một cách thụ động, kém hiệu quả, chất lượng chữ viết thấp
Học sinh khơng hào hứng trong học tập
III.NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠT RA CẦN GIẢI QUYẾT
Từ kết quả điều tra trên tơi đã đặt ra cần được giải quyết đĩ là:
-Giáo viên sử dụng thiết bị dạy học được cấp phát như thế nào để đạt hiệu
quả cao nhất?
-Tự làm thiết bị dạy học trong phân mơn Tập viết lớp 3 như thế nào, gồm
những thiết bị gì để bổ sung vào bộ thiết bị đã được cấp phát?
IV.BIỆN PHÁP SỬ DỤNG CĨ HIỆU QUẢ THIẾT BỊ DẠY HỌC
PHÂN MƠN TẬP VIẾT Ở LỚP 3
1.Tìm hiểu noọi dung, chương trình phân mơn Tập viết lớp 3 và bộ
thiết bị được cấp phát
Sau khi được giao nhiệm vụ dạy lớp 3, tơi đã tập trung nghiên cứu
chương trình, sách giáo khoa để tìm ra mối liên hệ giữa chương trình phân
mơn Tập viết lớp 3 với phân mơn Tập viết lớp 1 và lớp 2 xác định kiến thức
trọng tâm và mục tiêu cần đạt được của chường trình phân mơn tập viết lớp
3, phân loại các dạng bài từ đĩ lựa chọn thiết bị, phương pháp dạy học cho
phù hợp
Ngay sau khi nhận được bộ thiết bị tơi đã nghiên cứu và lập kế hoạch cụ
thể cho việc sử dụng vào các bài dạy Qua tìm hiểu bộ thiết bị tơi thấy những
thiết bị hiện cĩ mới đáp ứng được việc giảng dạy ở phần hướng dẫn viết hoa
Như vậy so với nội dung chương trình thì cịn thiếu đồ dùng để hướng dẫn
dạy cách viết các câu ứng dụng
Bộ thiết bị được cấp phát cĩ ưu điểm đẹp, tính khoa học, tính chính xác,
tính trực quan cao
Hạn chế: các thiết bị chưa gắn trực tiếp được lèn bảng lớp và mẫu chữ hoa thì chưa phù hợp với độ cao theo kiểu chữ nhỏ ở lớp 3
2.Sử dụng thiết bị được cấp phát cĩ hiệu quả
Trang 6-Mỏi thiết bị dạy học có tác dụng nhất định để đưa nguồn thông tin cũng
như gây hứng thú học tập cho học sinh Song không có nghĩa là tiết học nào
cũng dùng thiết bị dạy học Việc lựa chọn và sử dụng đồ dùng dạy học tuỳ
thuộc vào nội dung và phương pháp của tiết dạy
-Sau khi đã lựa chọn đồ dùng cho một tiết dạy thì cần kiểm tra sự vận
hành của chúng Nếu cần phải thử trước khi trình bày trên lớp
-Xác định vị trí và thời điểm sử dụng từng phương tiện, thiết bị dạy học
cho phù hợp Khi sử dụng xong, tôi phải cất đi ngay, tránh sự phân tâm của
học sinh
-Phương tiện thiết bị dạy học phải đảm bảo phát triển năng lực nhận thức,
năng lực tư duy, năng lực quan sát chính xác của học sinh đảm bảo yêu cầu
vệ sinh, thẩm myõ và an toàn cho học sinh
-Khi sử dụng thiết bị dạy học cần phối hợp với việc giới thiệu các phương
tiện đó với việc hướng dẫn học sinh quan sát, thao tác khi sử dụng
Để sử dụng bộ thiết bị dạy học Tập viết lớp 3 được cấp phát có hiệu
quả bản thân tôi đã nghiên cứu kĩ nội dung bài học, chuẩn bị trước thiết
bị dạy học cho thầy và hướng dẫn học sinh chuẩn bị đồ dùng của từng
em; xem xét kĩ cách thức sử dụng phù hợp với từng nội dung kiến thức
bài học
Ví dụ : Khi sử dụng thiết bị dạy học để dạy tiết Tập viết Tuần 3:
Chưõ hoa: B
Tên riêng : Bố Hạ
Câu ứng dụng:
Bầu ôi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn Trong bộ đồ dùng của giáo viên có sẵn mẫu chữ tên riêng được viết
trên bảng kẻ oâ Khi tổ chức hoạt động cho học sinh để tìm ra cách viết õ tên riêng tôi đã tiến hành như sau:
1 Yêu cầu học sinh quan sát và nhận xét mẫu tên riêng:
-Tên riêng gồm máy chữ, máy con chữ ?
-Các con chữ nào cao 2,5 li?
-Các con chữ nào cao 1 li ?
Trang 7-Khoảng cách giữa các chữ, vị trí đặt dấu thanh?
Sau khi cho học sinh nhận xét nhanh xong Giáo viên viết mẫu và kết hợp nêu lại cách viết để học sinh quan sát lắng nghe
Tên riêng Bố Hạ gồm 2 chữ ,4 con chữ
+Những có độ cao 2,5 li: B,H
+Những có độ cao1 li: oâ, a
+Cách đặt dấu thanh: dấu sắc đặt trên đầu chữ oâ, dấu nặng đặt trên đầu
chữ a
+Khoảng cách giữa các chữ bằng khoảng cách viết một con chữ
3.Tự làm thieát bị dạy học trong phân môn Tập viết lớp 3
3.1 Chữ mẫu có gắn nam châm
Hiện nay nhà trường đã được trang bị bảng từ nên tôi đã cải tiến bộ chữ
mẫu bằng cách gắn thêm nam châm vào sau mỗi thẻ chữ để tiện cho việc
thao tác nhanh, chính xác và sinh động
Khi nào tôi thấy cần sử dụng thiết bị dạy học thì mới đưa ra chứ không để
học sinh nhìn thấy trước, sử dụng trước
3.2 Bảng kẻ sẵn oâ vuông có gắn nam châm.
Trong quá trình tìm hiểu nội dung chương trình phân môn Tập viết Lớp 3
cũng như tìm hiểu bộ thiết bị được cấp phát tôi thấy thiết bị dùng cho môn
tập viết không cầu kì vì ở lớp 3 chủ yếu là ôn cho học sinh viết chữ hoa và
viết những câu ứng dụng theo cỡ chữ nhỏ để học sinh nắm vững cỡ chữ,
thao tác viết (đạt bút, rè bút, lia bút theo đúng quy trình viết ) biết nói các
chữ hoa với chữ thường trong một tiếng
Tôi đã tự làm bảng kẻ sẵn oâ vuông có gắn nam châm để giáo viên viết
chữ mẫu, câu ứng dụng để học sinh có thể dễ dàng quan sát và nhận xét cách
viết chữ
Ví dụ: Khi dạy bài tập viết tuần 3
Chữ hoa: B
Tên riêng : Bố Hạ
Câu ứng dụng:
Bầu ôi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn 1.Hướng dẫn học sinh quan sát chữ B hoa
Trang 8
-Giáo viên treo mẫu chữ B hoa để học sinh nhận xét Giáo viên viết mẫu và nhắc lại cách viết
+Độ cao (2,5 li)
+Gồm 2 nét (Nét 1 giống nét móc ngược trái nhưng phía trên hơi lượn sang phải, đầu móc cong hơn; nét 2 là nét kết hợp của 2 nét cơ bản cong trên
và cong phải nối liền nhau, tạo thành vòng xoắn nhỏ ở thân chữ)
2 Chỉ dẫn cách viết trên bìa chữ mẫu:
-Giáo viên vừa viết mẫu chữ Bị hoa vừa nêu cách viết
+Nét 1: Đặt bút khoảng giữa đường kẻ3,4; dừng bút khoảng giữa đường kẻ
1, 2
+Nét 2: Từ điểm dừng bút của nét 1, lia bút trên đường kẻ 3, viết 2 nét cong liền nhau, tạo vòng xoắn nhỏ gần giữa thân chữ, dừng bút ở giữa
đường kẻ 1 và đường kẻ 2
-Yêu cầu học sinh viết bảng con chữ B hoa 2 lần, giáo viên nhận xét sửa sai Giáo viên yêu cầu học sinh tìm thêm các con chữ được viết hoa trong bài
Các chữ hoa trong bài: H, T
-Hỏi độ cao của 2 chữ hoa đó rồi yêu cầu học sinh viết bảng con 1 lần Sau khi đã hướng dẫn học sinh quan sát, nhận xét luyện viết chữ B,H,T hoa đến phần hướng dẫn viết câu ứng dụng giáo viên cũng gắn mẫu yêu cầu học sinh nhận xét nhanh
Tòi đã viết câu ứng dụng trên bảng kẻ oâ để học sinh dễ dàng quan sát và nhận xét
+ Các chữ cao 1 li: a,âu, ô,i, ö, n,aê,a, c,oâ
+Chữ cao 1,25 li: r
+Chữ cao 1,5 li: t
+Chữ cao 2,5: B, b, h,g,y,l,T,k
+Cách đạt dấu thanh ở các chữ
-Giáo viên viết mẫu chữ Bầu và chữ Tuy vào bảng oâ li hoc sinh quan sát tập viết chữ Bầu và chữ Tuy vào bảng con
-Như vậy bảng oâ li có tác dụng rất lớn có thể sử dụng ở tất cả các bài của phân môn Tập viết
3.3 Bảng trưng bày vở sạch chữ đẹp
Trang 9Tơi đã làm một bảng trưng bày gĩc học tập và gắn những bài đẹp nhất của
lớp trong tuần, trong tháng lên để học sinh cả lớp học tập Nhờ việc trưng
bày chữ viết mà các em lấy đĩ làm mức độ để phấn đấu nên đã động viên
khuyến khích các học sinh trong lớp viết đẹp hơn Sau 1 tháng của năm học,
tơi lại tổng kết phong trào viết chữ của lớp và tuyên dương những học sinh
cĩ chữ viết đẹp nhất
V.KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Trong quá trình sử dụng thiết bị dạy học vào trong các tiết dạy tơi nhận
thấy:
+Thiết bị dạy học cĩ vai trị quan trọng trong quá trình hình thành cách
viết chữ: Quy trình viết, viết chữ hoa đúng quy định, điểm đạt bút, điểm
dừng bút, cách nĩi chữ…
+Huy động được sự tham gia ở nhiều các giác quan của học sinh, tạo điều
kiện cho học sinh dễ hiểu, dễ nhớ,dễ vận dụng
+Phát triển ở học sinh năng chú ý, quan sát, gây được tính tị mị khoa
học
+Tạo điều kiện cho các em liên hệ giữa lý thuyết với thực tiễn
Ví dụ: Khi dạy bài tập viết tuần 3: Chữ B, Tên riêng : Bố Hạ
Câu ứng dụng: Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn Tơi đã tiến hành thử nghiệm ở 2 lớp cĩ trình độ nhận thức của học sinh
tương đương nhau: Lớp 3B khơng sử dúng đồ dùng dạy học, lớp 3A cĩ sử
dụng đồ dùng dạy học
Ơû lớp 3B khi giáo viên giảng bài thì học sinh thụ động các em lúng túng
trong khi thực hành viết
Viết chữ đúng và đẹp tháng…
Lớp 3 A
…
…
…
…
…
…
…
……
……
……
……
Trang 10
Ơû lớp 3A học sinh được quan sát, nhận xét mẫu chữ cả chữ hoa và cụm từ ứng dụng trên bảng ô vuơng nên phần lớn các em chủ động viết và viết đúng cỡ chữ, quy trình viết chữ ghi tiếng và nĩi chữ đúng quy định
Kết quả bài kiểm tra khảo sát chất lượng viết chữ của lớp 3 như sau:
Lớp Số học
sinh
Kết quả khảo sát
3A 35 25 71,4 10 28,6 0 0 3B 34 22 64,7 12 35,3 0 0 Đặc biệt sau nhiều năm giảng dạy và sử dụng cĩ hiệu quả thiết bị đồ dùng dạy học, lớp do tơi phụ trách năm nào chất lượng chữ viết cũng đạt kết quả cao Cụ thể, năm học 2007-2008 lớp tơi cĩ 2 học sinh đạt ïgiải trong kỳ thi viết chữ đẹp vịng trường
Sau khi phổ biến sáng kiến kinh nghiệm cho các đồng nghiệm cho các đồng nghiệp trong trường thì chất lượng chữ viết được nâng cao Kết quả khảo sát cho thấy trong số học sinh của trường mà tơi đã khảo sát tỉ lệ học sinh viết đúng và đẹp là à70ø%
VI.BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Qua thực tế 4 năm sử dụng thiết bị, dạy học trong phân mơn Tập viết lớp 3 tơi thấy để thực hiện cĩ hiệu quả thiết bị khi dạy học phân moan Tập viết, mỗi giáo viên cần phải:
1.Cĩ nhận thức đúng đắn về việc sử dụng thiết bị, dạy học; thấy được tính cấp thiết và tầm quan trọng của việc sử dụng thiết bị dạy học trong nhà trường Tiểu học nĩi chung và phân moan Tập viết nĩi riêng Từ đĩ cần thực hiện nghiêm túc các quy định của nhà trường về sử dụng thiết bị dạy học đồng thời vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình phụ trách
2.Bố trí thời gian hợp lý để nghiên cứu nội dung chương trình, chuẩn bị thiết bị dạy học và làm bổ sung cho các tiết dạy
3.Báo cáo kế hoạch làm thêm thiết bị dạy học với lãnh đạo nhà trường để
hỗ trợ, tạo điều kiện về kinh phí và thời gian