Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh - Nhận thức được ý nghĩa quan trọng của việc trình bày luận điểm trong một bài văn nghị luận - Biết cách viết đoạn văn trình bày một luận điểm theo các
Trang 1Tuần 27 - Tiết 107
Ngày soạn
Ngày dạy
VIẾT ĐOẠN VĂN TRÌNH BÀY LUẬN ĐIỂM
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Nhận thức được ý nghĩa quan trọng của việc trình bày luận điểm trong một bài văn nghị luận
- Biết cách viết đoạn văn trình bày một luận điểm theo các cách diễn dịch và qui nạp
II Chuẩn bị:
- GV: Soạn giáo án
- HS: Học bài, soạn bài
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu khái niệm về luận điểm? Yêu cầu về luận điểm?
- Kiểm bài soạn
3 Tổ chức các hoạt động
* Giới thiệu bài: Tìm ra luận điểm là tìm ra bộ xương
của bài văn nghị luận Nhưng đó chỉ là bước đầu, dù
rất quan trọng Việc tiếp theo ta phải biết cách sắp xếp
và trình bày các luận điểm như thế nào?
* Hoạt động 1:
- Gọi hs đọc và quan sát đoạn a,b đâu là câu chủ đề
của đoạn văn? Câu chủ đề được đặt ở vị trí nào?
(+ đ (a): “Thật là chốn tụ hội trọng yếu… muôn đời”
Vị trí đứng đầu đoạn văn
+ đ (b): “ Đồng bào ta… ngày trước”
Vị trí đứng cuối đoạn văn.)
- Theo em câu hỏi chủ đề ở đây có nhiệm vụ gì? (Câu
chủ đề có nhiệm vụ thông báo luận điểm của đoạn văn
một cách rõ ràng, chính xác Nhờ đó ta xác định được
luận điểm của đoạn văn.)
- Trong hai đoạn văn trên, đoạn nào được viết theo
cách diễn dịch, đoạn nào được viết theo cách qui nạp?
Phân tích cách diễn dịch và qui nạp trong mỗi đoạn
văn (theo sách thiết kế)
- Nếu không có từ :Huống gì” mở đầu đoạn (a) có bị
ảnh hưởng gì không? Nêu tác dụng của từ này?
(Nếu không có từ “Huống gì” thì luận điểm đoạn văn
này sẽ bị tách rời khỏi luận điểm của đoạn văn trên
Nó có tác dụng liên kết đoạn văn)
- Có thể thay huống gì bằng Bởi vì”, “ cho nên”,
“Thấy vậy” được không? Vì sao?
(Không thể thay bằng các từ trên vì không phù hợp
với mối quan hệ giữa 2 đoạn văn)
- Qua phân tích 2 ví dụ em cần lưu ý điểm gì khi
I Trình bày luận điểm thành một đoạn văn nghị luận 1/ Đoạn a: Câu chủ đề “Thật
là… muôn đời đứng đầu đoạn văn đoạn diễn dịch
Đoạn b: Câu chủ đề “Đồng bào ta… trước” đứng cuối đoạn đoạn qui nạp
Trang 2trình bày luận điểm trong đoạn văn nghị luận.
* Hoạt động 2: Gọi hs đọc và quan sát đoạn văn 2
Trả lời câu hỏi
- Luận cứ là gì? (là cơ sở, là chứng cứ để làm rõ luận
điểm)
- Tìm luận điểm và luận cứ trong đoạn văn trên?
(+ Luận điểm: “cho thằng nhà giàu… giai cấp nó
ra”
+ Luận cứ: Vợ chồng Nghị Quế thích chó
giở giọng chó má ngay với mẹ con chị
Dậu)
- Đoạn văn trình bày theo kiểu nào? (Qui nạp)
- Nhà văn có lập luận theo cách tương phản không?
Vì sao?
(Cách lập luận tương phản: đặt chó bên người, đặt
cảnh xem chó , quí chó, vồ vập mua chó… bên cạnh
giọng chó má với người bán chó cách lập luận này
có tác dụng rất lớn đến việc chứng minh và làm rõ
luận điểm: bản thân chó má của giai cấp địa chủ
- Các luận cứ trong đoạn văn trên có xác thực , có đủ
để làm rõ luận điểm không? (Các luận cứ trong đoạn
văn trên xác thực, đủ để làm rõ luận điểm nếu không
có Nghị Quế thích chó hoặc không giở giọng chó má
ngay với mẹ con chị Dậu thì sức thuyết phục của luận
điểm sẽ mất đi, giảm đi)
- Em có nhận xét gì về việc sắp xếp các ý trong đoạn
văn vừa dẫn? Nếu tg xếp nhận xét Nghị Quế “đùng
đùng giở giọng chó má ngay với mẹ con chị Dậu “lên
trên, đưa nhận xét vợ chồng địa chủ cũng… thích chó,
yêu gia súc” xuống dưới thì hiệu quả của đoạn văn sẽ
bị ảnh hưởng thế nào?
(+ Luận cứ sắp xếp theo thứ tự hợp lí, rõ ràng
+ Nếu đưa luận cứ 2 lên trên luận cứ 1 thì sẽ làm cho
luận điểm mờ nhạt đi, không nổi bật được sắp xếp
luận cứ chặt chẽ, hợp lý, không thể đảo, đổi tuỳ tiện)
- Trong đoạn văn, các cụm từ chuyện chó con, “giọng
chó má”, “thằng nhà giàu rước chó vào nhà”, chất chó
điểu của giai cấp nó được sắp xếp cạnh nhau Cách
sắp xếp ấy có làm cho sự trình bày luận điểm thêm
chặt chẽ và hấp dẫn không? Vì sao?
(Các cụm từ được đặt bên nhau làm cho đoạn văn
vừa xoáy vào luận điểm, vào vấn đề, vừa làm cho bản
chất thú vật của bọn địa chủ hiện ra bằng hình ảnh với
cái nhìn khách quan, khinh bỉ của người phê bình
trình bày luận điểm chặt chẽ, hấp dẫn)
- Qua phần tìm hiểu trên, em có nhận xét gì về cách
nêu luận cứ cũng như cách diễn đạt một luận điểm
*Hoạt động 3:
1/ Gọi hs đọc và xđ yêu cầu.
2/
- Luận điểm: Bản chất của vợ chồng NQ qua việc mua chó
- Luận cứ:
+ Vợ chồng NQ thích chó + Giở giọng chó má ngay với
mẹ con chị Dậu
Luận cứ xác thực đủ để làm sáng tỏ luận điểm
Được sắp xếp theo thứ tự hợp
lí, chặt chẽ
* Ghi nhớ
(sgk/81)
II Luyện tập 1/ Diễn đạt ý mỗi câu
a Tránh lối viết dài dòng, làm
Trang 3- Xác định luận điểm của từng câu.
(a Tránh lối viết dài dòng làm người xem khó hiểu
b Nguyên Hồng thích truyền nghề cho bọn trẻ
- Hãy diễn đạt luận điểm dưới dạng ngắn gọn, sáng rõ
hơn? (GV gợi ý thêm: a cần viết gọn, dễ hiểu, b:
Niềm say mê đào tạo nhà văn trẻ của Nguyên Hồng)
2/ Gọi hs đọc và xác định yêu cầu Quan sát đoạn văn
trả lời
- Xác định luận điểm của đoạn văn? Luận điểm được
trình bày ở câu nào? Đó là câu gì của đoạn văn? Đoạn
văn trình bày kiểu gì (đoạn diễn dịch)
- Tg đã sử dụng các luận cứ nào?
- Em có nhận xét gì về cách sắp xếp luận cứ và cách
diễn đạt của đoạn văn
(Sắp xếp theo trình tự tăng tiến: luận cứ sau biểu hiện
mức độ tinh tế cao hơn so với luận cứ trước)
3/ Viết đoạn văn GV gợi ý cho hs 1 số luận đỉêm Cho
hs thảo luận viết
- LĐ 1: + Làm bài tập là thực hành bài học Lý thuyết
nó làm cho kiến thức lí thuyết được nhận thức lại sâu
hơn, bản chất hơn
+ Làm bài tập giúp cho việc nhớ kiến thức dễ
hơn
+ Làm bt là rèn kỹ năng của tư duy, đặc biệt
là tư duy phân tích, tổng hợp so sánh, chứng minh
+ Vì vậy học nhất thiết phải kết hợp với làm
bt thì sự học mới đầy đủ và vững chắc
-LĐ 2: + Học vẹt là học thuộc lòng, có khi không
hiểu hoặc hiểu lơ mơ
+ Học không hiểu thì rất chống quên, khó vận
dụng thành công những điều đã học trong thực tế
+ Học vẹt mất thời gian, công sức mà chẳng
đem lại hiệu quả gì thiết thực
+ Học vẹt làm mòn cùn năng lực tư duy suy
nghĩ
+ Bởi vậy không thể học theo cách học vẹt
Học bao giờ phải cũng trên cơ sở hiểu, gắn với nhận
thức đúng sự vật, vấn đề
người xem khó hiểu
b Nguyên Hồng thích đựơc truyền nghề cho bọn trẻ
2/ Luận điểm: Tế Hanh là
người tinh lắm
- Luận cứ:
+ Tế Hanh đã ghi được đôi nét thân tình về cảnh sinh hoạt chốn thôn quê
+ Thơ Tế Hanh đưa ta vào một thế giới rất gần gũi… cảnh vật
- Nhận xét: Các luận cứ được tác giả xếp đặt theo trình tự tăng tiến
Tác dụng: càng đọc càng thấy hứng thú tăng thêm
3/ Viết đoạn văn
4/ Các luận cứ có thể được sắp
xếp như sau:
- Văn gth được viết ra nhằm làm cho người đọc dễ hiểu
- Giải thích càng khó hiểu thì người viết càng khó đạt được mục đích
- Ngược lại giải thích càng dễ hiểu thì người đọc càng lĩnh hội
dễ nhớ, dễ làm theo
- Vì thế, văn giải thích phải được viết sao cho dễ hiểu
* Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà
- Viết đoạn văn bt3,4
- Học bài “Nước Đại Việt ta”, soạn bài “Bàn luận về phép học”