Báo cáo tại Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm Xây dựng THTT, HSTC - Hà Tĩnh 8/2010

Một số biện phápTriển khai nội dung giáo dục văn hoá dân tộc cho trẻ mầm non trong phong trào thi đua xây dựng tr ờng học thân thiện, học sinh tích cực Tác giả: Nguyễn Thị Bích Thảo – P

Một số biện pháp

Triển khai nội dung giáo dục văn hoá dân tộc cho trẻ mầm non trong phong trào thi đua xây dựng tr ờng học thân thiện,

học sinh tích cực

Tác giả: Nguyễn Thị Bích Thảo – Phó hiệu trưởng trường mầm Phó hiệu tr ởng tr ờng mầm

non Chiềng Lề, Thành phố Sơn La, Tỉnh Sơn La

I Vài nét về tỉnh Sơn La

 Sơn La là một tỉnh miền núi - Tây Bắc; có 12

dân tộc anh em Thành phố Sơn La là một trung tâm chính trị - kinh tế - văn hoá - xã hội của tỉnh và vùng Tây Bắc

 Kho tàng văn học, sử học, luật tục cũng như

nền nghệ thuật dân gian đặc sắc của người Thái và các dân tộc khác ở Sơn La thật sự là vốn quí và niềm tự hào của dân tộc Việt Nam.

 Các trò chơi dân gian, các lễ hội độc đáo của

cộng đồng các dân tộc ở Sơn La vô cùng phong phú

II Một số lễ hội của đồng bào các dân tộc Sơn La

- Lễ hội “Cầu mưa” - dân tộc Thái Yên Châu.

- Lễ hội “Cầu mùa” - dân tộc Khơ Mú, Yên Châu.

- Lễ hội “Hoa ban”, “Chá nó” - dân tộc Thái Mộc Châu.

- Lễ hội “Xên lẩu nó”, “Hạn khuống” - dân tộc Thái Thuận Châu.

- Lễ hội “Gội đầu”, “Xíp xí” - dân tộc Thái trắng Phù Yên.

- Lễ hội “Xên bản xên mường” - dân tộc Thái đen Sông Mã.

- Lễ hội “Lập tịnh” - dân tộc Dao Mộc châu

- Lễ hội “Gầu tào” - dân tộc H’Mông Mộc Châu

- Lễ hội “Mợi” - dân tộc Mường Phù Yên…

Lễ hội King Pang Then – Dân tộc Thái

Lễ hội Mợi – Dân tộc Mường

Lễ hội Xên bản – Xên mường

Dân tộc Thái

Lễ hội Hết chá – Dân tộc Thái

Dân bản sửa soạn dựng cây nêu để làm lễ Theo truyền tích của người Thái, các vị thần linh và tổ tiên về sẽ trú ngụ trong cây nêu

Lễ hội Hết chá – Dân tộc Thái

Những người được chữa khỏi bệnh trong mường đến dâng rượu cảm ơn thầy

mo và thần linh để được nhận làm con nuôi

Lễ hội Hết chá – Dân tộc Thái

Các thầy mo làm lễ gọi các vị thần linh về chứng giám lòng thành của bà con dân bản.

Lễ hội Hết chá – Dân tộc Thái

Chàng trai (do nữ đóng) đang tán tỉnh cô gái (do nam đóng) đang lao động trên đồng Hoạt cảnh này muốn gửi thông điệp tới người xem là con người sẽ tìm được hạnh phúc của mình khi cần cù lao động.

Lễ hội Hết chá – Dân tộc Thái

Hoạt cảnh cày ruộng trên đồng Thông qua hành động của người cày và con trâu (do người đóng) muốn nhắn nhủ người Thái tôn trọng và quý mến con trâu – “đầu cơ nghiệp” đối với cư dân trồng lúa nước

Lễ hội Hết chá – Dân tộc Thái

Kết thúc hội, bà con lại tay trong tay múa điệu xòe đoàn kết

III Đặt vấn đề

1 Văn hoá dân tộc đang dần bị mai một

2 Nhiều trẻ là người dân tộc nhưng lại không biết

nghe, nói tiếng mẹ đẻ

3 Hầu hết các bậc cha mẹ là người dân tộc ít quan

tâm đến vấn đề giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá của dân tộc mình

4 PT thi đua xây dựng trường học thân thiện, học

sinh tích cực là tạo cơ hội cho trẻ mầm non hiểu về văn hoá nguồn cội thông qua các trò chơi dân gian, các hoạt động lễ hội được tổ chức trong nhà trường

5 Đối với trẻ mầm non, việc tiếp thu kiến thức thông

qua các trò chơi, bài hát, câu chuyện, bài thơ, câu đố… Là con đường ngắn nhất và hiệu quả nhất

IV Các biện pháp thực hiện

Biện pháp 1: Xây dựng

kho tài nguyên về nội

dung GDVHDT

1 Tìm hiểu về bản sắc văn

hoá: lễ hội, trò chơi dân

gian, phong tục tập quán

và lao động của các dân

tộc tỉnh Sơn La, đặc biệt là

dân tộc Thái và dân tộc

Mông.

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

2 Khai thác nguồn tài nguyên qua Internet; báo hình, báo nói; tạp chí, tài liệu, tranh ảnh để nghiên cứu, tìm hiểu, sưu tầm các

tư liệu về văn hoá các dân tộc trong tỉnh.

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

4 Sáng tác truyện, thơ phục vụ chủ đề Quê

với nội dung ca ngợi vẻ đẹp của quê hương Sơn La, phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc.

- Thơ Ngày Tết quê em.

- Truyện Hoa của mùa xuân; Chuyện của hoa đồng tiền; Chuyện của các loài cây

- Kịch bản Lễ hội đến trường.

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

nét sinh hoạt văn hoá

của dân tộc Mông, Thái

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

2 Thiết kế các trò chơi tương tác cho trẻ sử dụng trên máy tính

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

3 Đọc, kể thu âm, quay hình ảnh những bài thơ, câu chuyện đã sáng tác, dựng phim kể chuyện, phim tư liệu: Ngày Tết quê em, Hoa của mùa xuân….

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

Biện pháp 3: Bồi dưỡng kiến thức về nội dung

giáo dục văn hoá dân tộc cho giáo viên

1 Cung cấp các tư liệu về các trò chơi, lễ hội, nét văn

hoá riêng của các dân tộc trên địa bàn tỉnh Sơn La

2 Hướng dẫn thiết kế GD lồng ghép, giúp cho giáo viên

lựa chọn nội dung lồng ghép phù hợp; cách sưu tầm, tìm kiếm các tài liệu giảng dạy, trao đổi thảo luận để

có sự thống nhất cao trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện các nội dung GDDT trong nhà trường

3 Cho GV xem VideoClip về GDDT, học cách sử dụng

đầu Video, sử dụng đài, băng đĩa hình, sử dụng máy tính, soạn thảo trình chiếu trên PowerPoint… ,truy cập Internet để tìm kiếm thông tin…

4 Định hướng cho giáo viên XD kế hoạch thực hiện

chủ đề “Quê hương đất nước” trong CT GDMN mới

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

Biện pháp 4: Tổ chức hoạt động GD trẻ về VHDT

1 Mời các bậc cha mẹ cùng tham gia tổ chức đóng,

mở chủ đề và thống nhất các nội dung GDVHDT.

IV Các biện pháp thực hiện (Tiếp)

2 Tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ lồng ghép khai thác các bài đồng dao, ca dao, dân ca của các dân tộc Trao đổi, nói với trẻ bằng tiếng dân tộc song song với tiếng Việt hàng ngày

H Đ học có chủ đích - Lĩnh vực Phát triển thẩm mỹ

Tổ chức trò chơi dân gian – HĐ ngoại khoá

V Kết quả đạt được

- Giáo viên bước đầu có những kiến thức cơ bản về GDVHDT cho trẻ mẫu giáo, ứng dụng linh hoạt các sản phẩm GDVHDT cho trẻ.

- XD kế hoạch thực hiện chủ đề “Quê hương - đất nước” của 3 độ tuổi: MG Bé, Nhỡ, Lớn….

- XD kho tài nguyên về hình ảnh sinh hoạt, lễ hội, phong tục tập quán của 12 dân tộc tỉnh Sơn La.

- XD tuyển tập “Quê hương Sơn La của bé” bao gồm

33 bài thơ, câu chuyện, câu đố, trò chơi dân gian, kịch bản lễ hội… do giáo viên nhà trường sưu tầm và sáng tác….

- Thiết kế một số giáo án lồng ghép nội dung GDVHDT theo chương trình GDMN mới.

V Kết quả đạt được (Tiếp)

* Kiến thức của GV về nội dung giáo dục VH dân tộc cho trẻ.

Nội dung kiến

Biết số lượng, gọi

tên 12 dân tộc của

V Kết quả đạt được (Tiếp)

* Hình thức triển khai nội dung GD VH DT của GV

V Kết quả đạt được (Tiếp)

- Thiết kế Video Clip dùng dạy trẻ trong quá trình triển khai chủ đề “Quê hương đất nước” và lồng ghép GDVHDT.

V Kết quả đạt được (Tiếp)

2 Đối với trẻ.

- Trẻ hứng thú, tích cực hoạt động,

tiếp nhận các kiến thức về dân tộc một cách nhẹ nhàng thông qua các trò chơi, các bài hát, bài thơ, câu chuyện,

bộ phim, hình ảnh…

- Trẻ biết thể hiện tình yêu quê hương

và lòng tự hào dân tộc qua những lời nói, hành động cụ thể.

V Kết quả đạt được (Tiếp)

3 Đối với cha mẹ trẻ:

- Tạo được sự gắn kết chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.

- Các bậc cha mẹ đã có ý thức tích cực trong việc GD trẻ hướng về nguồn cội.

V Kết quả đạt được (Tiếp)

4 Đối với cộng đồng xã hội

- Góp phần làm chuyển biến nhận thức của cộng đồng về nội dung giáo dục văn hoá dân tộc cho trẻ mầm non.

- Tạo nên một môi trường thân thiện, tích cực trong trường mầm non.

VI Tính bền vững của đề tài

- Đề tài đã góp phần giải quyết khó khăn thực trạng

chung về việc triển khai thực hiện nội dung giáo dục dân tộc của các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Sơn La.

- Các biện pháp thực hiện gần gũi, sát thực tế, đơn

giản, dễ thực hiện, phù hợp với mặt bằng nhận thức chung của giáo viên trong toàn tỉnh.

- Các sản phẩm ứng dụng của đề tài phù hợp với

CT GDMN mới; góp phần bổ sung thêm tư liệu giảng dạy trong quá trình thực hiện chủ đề “Quê hương đất nước”, có thể áp dụng trên toàn quốc.