Vấn đề xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc sau 30 năm cải cách, mở cửa

A. MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Sau 30 năm Trung Quốc tiến hành cải cách, mở cửa theo tư duy “phát triển nghiêng lệch” do Đặng Tiểu Bình đề ra, cho phép một bộ phận dân chúng , một bộ phận khu vực giàu lên trước rồi tiến tới thực hiện cùng giàu có, phát triển bằng mọi giá, “lấy xây dựng kinh tế làm trung tâm” đã làm cho Trung Quốc phát triển một cách nhanh chóng và đạt được nhiều thành tựu trên các lĩnh vực. Song, tư duy phát triển này cũng để lại không ít vấn đề cho thế hệ lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc do Hồ Cẩm Đào đứng đầu như: chênh lệch giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền, giữa các tầng lớp cư dân trong xã hội; tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; vấn đề dân sinh trở thành điểm nóng; yêu cầu của người dân về dân chủ trong xã hội ngày càng cao; trong xã hội tồn tại nhiều hiện tượng hủ bại, tiêu cực và các hoạt động phạm tội, gây ra những ảnh hưởng xấu đến sự ổn định của xã hội. Nhằm giải quyết những vấn đề nêu trên, tập thể lãnh đạo thứ tư của Đảng Cộng sản Trung Quốc do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào đứng đầu, tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XVI Đảng Cộng sản Trung Quốc (tháng 9 năm 2004), lần đầu tiên đưa ra khái niệm “xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa”, tiếp đến Hội nghị Trung ương 6 khóa XVI của Đảng Cộng sản Trung Quốc (tháng 10 năm 2006) đã tập trung bàn về vấn đề xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa và thông qua “Nghị quyết của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc về một số vấn đề quan trọng xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa”. Xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa được coi là một trong những sáng tạo về lí luận của Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào sau khi trở thành người lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Trung Quốc coi vấn đề xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ chiến lược nhằm xây dựng một xã hội công bằng và văn minh, đồng thời đảm bảo cho sự phát triển xã hội và kinh tế bền vững ở nước này. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc chủ trương đặt mục tiêu xây dựng một xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa vào “vị trí nổi bật” trong chương trình nghị sự, tiếp tục coi phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm. Đây là lần đầu tiên Đảng Cộng sản Trung Quốc nhấn mạnh các vấn đề phát triển xã hội hơn là các vấn đề phát triển chính trị và kinh tế. Dưới sự dẫn dắt của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông, học thuyết Đặng Tiểu Bình, xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa phản ánh yêu cầu hiện đại hóa và nguyện vọng chung của nhân dân Trung Quốc. Hơn nữa, bước vào thế kỉ XXI, hòa bình và phát triển vẫn đang là xu thế và chủ đề chính của thời đại. Tuy nhiên, tình hình quốc tế vẫn đang trong quá trình biến đổi phức tạp và sâu sắc, những nhân tố ảnh hưởng đến hòa bình và phát triển gia tăng. Các nước trên thế giới (trong đó có Trung Quốc), nhất là những nước đang phát triển phải đối mặt với những thách thức, rủi ro và áp lực nặng nề về kinh tế, chính trị, văn hóa, quân sự, thông tin…do cục diện mất cân bằng. Vấn đề xây dựng xã hội hài hòa được đặt ra cấp thiết. Đây là vấn đề có biên độ rộng, nhiều tầng ý nghĩa. Trong khuôn khổ một Luận văn, em đi sâu vào phân tích những cở sở dẫn đến sự hình thành và quá trình triển khai lí luận xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc, phân tích những đặc trưng cơ bản, mục tiêu, nguyên tắc, giải pháp của Trung Quốc trong quá trình này. Đồng thời em căn cứ vào mục tiêu xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa mà Trung Quốc đã đề ra để đưa ra những nhận định về thành tựu cũng như tồn tại ban đầu mà Trung Quốc đã và chưa đạt được. Với tinh thần nghiên cứu khoa học nghiêm túc, Luận văn sẽ góp phần nhỏ vào việc tìm hiểu vấn đề quan trọng trong nghiên cứu Trung Quốc đương đại. Đó là “Vấn đề xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc sau 30 năm cải cách, mở cửa”.

A MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Sau 30 năm Trung Quốc tiến hành cải cách, mở cửa theo tư duy

“phát triển nghiêng lệch” do Đặng Tiểu Bình đề ra, cho phép một bộ phận

dân chúng , một bộ phận khu vực giàu lên trước rồi tiến tới thực hiện cùng

giàu có, phát triển bằng mọi giá, “lấy xây dựng kinh tế làm trung tâm” đã

làm cho Trung Quốc phát triển một cách nhanh chóng và đạt được nhiềuthành tựu trên các lĩnh vực Song, tư duy phát triển này cũng để lại không ítvấn đề cho thế hệ lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc do Hồ Cẩm Đàođứng đầu như: chênh lệch giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, giữa cácvùng miền, giữa các tầng lớp cư dân trong xã hội; tình trạng ô nhiễm môitrường nghiêm trọng; vấn đề dân sinh trở thành điểm nóng; yêu cầu củangười dân về dân chủ trong xã hội ngày càng cao; trong xã hội tồn tại nhiềuhiện tượng hủ bại, tiêu cực và các hoạt động phạm tội, gây ra những ảnhhưởng xấu đến sự ổn định của xã hội

Nhằm giải quyết những vấn đề nêu trên, tập thể lãnh đạo thứ tư củaĐảng Cộng sản Trung Quốc do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đàođứng đầu, tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XVI Đảng Cộng sản Trung

Quốc (tháng 9 năm 2004), lần đầu tiên đưa ra khái niệm “xây dựng xã hội

hài hòa xã hội chủ nghĩa”, tiếp đến Hội nghị Trung ương 6 khóa XVI của

Đảng Cộng sản Trung Quốc (tháng 10 năm 2006) đã tập trung bàn vềvấn đề xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa và thông qua “Nghịquyết của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc về một số vấn đềquan trọng xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa” Xây dựng xã hộihài hòa xã hội chủ nghĩa được coi là một trong những sáng tạo về lí luậncủa Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào sau khi trở thành người lãnh đạo của ĐảngCộng sản Trung Quốc

Trung Quốc coi vấn đề xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa lànhiệm vụ chiến lược nhằm xây dựng một xã hội công bằng và văn minh,đồng thời đảm bảo cho sự phát triển xã hội và kinh tế bền vững ở nước này.Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc chủ trương đặt

mục tiêu xây dựng một xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa vào “vị trí nổi bật”

trong chương trình nghị sự, tiếp tục coi phát triển kinh tế là nhiệm vụ trungtâm Đây là lần đầu tiên Đảng Cộng sản Trung Quốc nhấn mạnh các vấn đềphát triển xã hội hơn là các vấn đề phát triển chính trị và kinh tế Dưới sựdẫn dắt của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông, học thuyếtĐặng Tiểu Bình, xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa phản ánh yêucầu hiện đại hóa và nguyện vọng chung của nhân dân Trung Quốc

Hơn nữa, bước vào thế kỉ XXI, hòa bình và phát triển vẫn đang là xuthế và chủ đề chính của thời đại Tuy nhiên, tình hình quốc tế vẫn đangtrong quá trình biến đổi phức tạp và sâu sắc, những nhân tố ảnh hưởng đếnhòa bình và phát triển gia tăng Các nước trên thế giới (trong đó có TrungQuốc), nhất là những nước đang phát triển phải đối mặt với những tháchthức, rủi ro và áp lực nặng nề về kinh tế, chính trị, văn hóa, quân sự, thôngtin…do cục diện mất cân bằng Vấn đề xây dựng xã hội hài hòa được đặt racấp thiết

Đây là vấn đề có biên độ rộng, nhiều tầng ý nghĩa Trong khuôn khổmột Luận văn, em đi sâu vào phân tích những cở sở dẫn đến sự hình thành

và quá trình triển khai lí luận xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở TrungQuốc, phân tích những đặc trưng cơ bản, mục tiêu, nguyên tắc, giải phápcủa Trung Quốc trong quá trình này Đồng thời em căn cứ vào mục tiêuxây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa mà Trung Quốc đã đề ra để đưa

ra những nhận định về thành tựu cũng như tồn tại ban đầu mà Trung Quốc

đã và chưa đạt được

Với tinh thần nghiên cứu khoa học nghiêm túc, Luận văn sẽ gópphần nhỏ vào việc tìm hiểu vấn đề quan trọng trong nghiên cứu Trung

Quốc đương đại Đó là “Vấn đề xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở Trung

Quốc sau 30 năm cải cách, mở cửa”.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Tháng 9 năm 2004, ý tưởng xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủnghĩa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào đưa ra lần đầu tiên tạiHội nghị Trung ương 4 khóa XVI ngay lập tức đã nhận được sự hưởng ứngmạnh mẽ của các giới trong xã hội Trung Quốc Từ đó đến nay, vấn đề này đãđược nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến ở những mức độ khác nhau vànhững quan điểm không giống nhau Đây là những cơ sở cần thiết, tạo điềukiện thuận lợi giúp em hoàn thành Luận văn của mình theo mục đích, yêu cầuđặt ra

Có thể kể đến một số công trình như:

đến tư tưởng xã hội hài hòa của Hồ Cẩm Đào”, Tạp chí nghiên cứu

Trung Quốc, Số 7, 2007”

với thời đại mở cửa phát triển và kinh tế thị trường Trung Quốc”,

Tạp chí nghiên cứu Trung Quốc, số 6, 2007

pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà

3 Đối tượng, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng

Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề xây dựng xã hội hài hòa

xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc sau 30 năm cải cách, mở cửa

3.2 Nhiệm vụ

Luận văn bước đầu tìm hiểu cội nguồn tư tưởng, cở sở thựctiễn của vấn đề xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa; chủ trương, chính sách xâydựng xã hội hài hòa của Đảng và Chính phủ Trung Quốc Ngoài ra, em xinđưa ra đánh giá về một vài nét xung quanh thành tựu và hạn chế của việcthực hiện chương trình này của Trung Quốc

3.3 Phạm vi

Không gian: Trung Quốc – một nước lớn ở Châu Á và thế giớivới diện tích khoảng 9,6 triệu km2, 23 tỉnh, 5 khu tự trị và 4 thành phố trựcthuộc Trung ương

Thời gian: Từ sau cải cách, mở cửa đến nay (2008)

4 Phương pháp nghiên cứu

Xuất phát từ yêu cầu của nội dung, Luận văn sử dụng các phươngpháp như: phương pháp logic, phương pháp lịch sử, phương pháp phân tích– tổng hợp…

5 Kết cấu khóa luận

A Mở đầu

B Nội dung: Gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở xây dựng và mục tiêu, nhiệm vụ của xã hội hài hòa

xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc

1.1 Cơ sở của xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc 1.1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1.1 Tư tưởng Nho gia, Đạo gia, Tôn Trung Sơn

1.1.1.2 Tư tưởng hài hòa trong Chủ nghĩa Mác

1.1.2 Cơ sơ thực tiễn

1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa

ở Trung Quốc

Chương 2 Chủ trương, chính sách xây dựng xã hội hài hòa

xã hội chủ nghĩa của Đảng và Chính phủ Trung Quốc.

2.1 Phát triển kinh tế nhịp nhàng

2.2 Thúc đẩy xây dựng xã hội hài hòa

2.3 Hoàn thiện chế độ Pháp luật đảm bảo công bằng chính nghĩa.2.4 Xây dựng văn hóa hài hòa

Chương 3 Đánh giá bước đầu về việc xây dựng xã hội hài hòa

xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc.

B n ỘI DUNG Ch¬ng 1:

x· héi hµi hßa x· héi chñ nghÜa ë trung quèc

1.1 Cơ sở xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc 1.1.1 Cơ sở lí luận

 Tư tưởng hài hòa của Nho gia, Đạo gia, Tôn Trung Sơn Nho gia

Nho giáo là sản phẩm và là dòng chính của văn hóa Trung Quốc

“Hòa” là phạm trù quan trọng trong tư tưởng của Nho gia Về mặt chữ mànói thì “Hòa” chính là “Hài”, “Hài” chính là “Hòa” Hai chữ này đều chỉ sựnhịp nhàng hòa phách trong âm nhạc Hay nói cách khác, “hòa nhi bấtđồng”, “trung hòa”, “dĩ hòa vi quý”, “quân tử hòa nhi bất đồng, tiểu nhânđồng nhi bất hòa” (Khổng Tử) [14, tr 436] đều là những diễn đạt cụ thể của

“Hòa” Trước hết, Nho gia chủ trương nhân tâm hài hòa, cho rằng người cóđạo đức là chỗ tồn tại căn bản cho một xã hội ổn định và hài hòa Ngoài ra,Nho gia còn coi “nhân ái” là nguyên tắc cơ bản Không chỉ có vậy, Nho giacòn chủ trương “thiên nhân hợp nhất”, theo đuổi sự hòa hợp giữa con ngườivới tự nhiên.

Đạo gia

Giống như Nho gia, phái Đạo gia trước hết cũng chủ trương hài hòa

và hợp nhất giữa thể xác và tinh thần, nhưng Đạo gia lại đề cao quy luậtcủa tự nhiên và vũ trụ, hy vọng con người bỏ đi những giả dối để quay lạinhững điều chân thực, hoàn toàn trở lại với tự nhiên Lão Tử cho rằng, bảnthân trời đất và vạn vật chính là sự hài hòa, nghĩa là trong muôn vật, khôngvật nào mà không cõng Âm và bồng Dương [16, tr 29] Là đại diện củaphái Đạo gia, Lão Tử đã từng đưa ra tư tưởng “vô vi” : giữa người với

người phải thành thực giữ chữ tín, con người chung sống hài hòa với tựnhiên, tuân theo quy luật vận hành của tự nhiên Mối quan hệ hài hòa trong

tư tưởng của Đạo gia sâu sắc ở phương diện hài hòa giữa con người với tựnhiên, phù hợp với việc xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ngàynay, xử lí tốt mối quan hệ giữa con người với tự nhiên để làm sao giảm tớimức thấp nhất sự trả thù của tự nhiên đối với nhân loại

Tôn Trung Sơn

Trong lịch sử cận đại Trung Quốc chúng ta phải kể đến tư tưởngtheo đuổi xã hội hài hòa của Tôn Trung Sơn Ông là nhà cách mạng dânchủ, có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư tưởng dân tộc và tư tưởng tự do,bình đẳng, bác ái Nhìn chung, tư tưởng của Tôn Trung Sơn về giải quyết

ba vấn đề dân tộc, dân quyền, dân sinh là những vấn đề bức thiết nhất củathời đại Trong đó, chủ nghĩa Tam dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đốivới quá trình cách mạng của Trung Quốc [6, tr 70] Tôn Trung Sơn nói: “ Ýnghĩa của chủ nghĩa Tam dân chính là dân có, dân trị, dân hưởng, chính làthế giới đại đồng mà Khổng Tử hi vọng” Điều đó làm cho học thuyết Tamdân của Tôn Trung Sơn gần gũi hơn đối với nhân dân Trung Quốc

 Tư tưởng hài hòa trong chủ nghĩa Mác

Qua những phân tích trên có thể thấy rằng, tư tưởng về sự hài hòa và

xã hội hài hòa trong các dòng tư tưởng truyền thống của Trung Quốc rấtphong phú Vậy, lí luận trong chủ nghĩa Mác có liên hệ gì với tư tưởng xãhội hài hòa ngày nay của Đảng Cộng sản Trung Quốc?

C.Mác và Ph.Ăngghen trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” đãthể hiện mong muốn xây dựng một mô hình xã hội hài hòa tương lai nhưmột thể liên hợp tự do của tất cả mọi người Hai ông đã chỉ ra một cách sâusắc căn nguyên của sự không hài hòa, bất bình đẳng xã hội của chủ nghĩa

tư bản chính là ở mâu thuẫn giữa xã hội hóa sản xuất và chiếm hữu tư nhân

về tư liệu sản xuất C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, nhân loại chỉ có bước

vào chủ nghĩa xã hội cộng sản thì mới thực hiện xã hội hài hòa một cáchthực sự Tuy C.Mác và Ph.Ăngghen không thể đề ra nhiệm vụ hay một đáp

án tiêu chuẩn cho việc xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa của TrungQuốc ngày nay, song những luận điểm khoa học của C.Mác và Ph.Ăngghen

về xã hội tương lai là cơ sở lí luận cho việc xây dựng xã hội hài hòa xã hộichủ nghĩa ở Trung Quốc Tư tưởng hài hòa xã hội trong chủ nghĩa Mác thểhiện ở mối quan hệ biện chứng giữa con người với tự nhiên, con người với

xã hội và con người với con người Điều đó trở thành những gợi ý cho

Trung Quốc để xây dựng xã hội hài hòa Một là, xây dựng xã hội hài hòa,

Trung Quốc cần phải đẩy mạnh sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên,

đi theo con đường lấy phát triển bền vững làm trung tâm, coi khoa học kĩthuật, kinh tế - xã hội, tài nguyên và môi trường là hệ thống tổng hợp với

con người làm trung tâm không thể phân tách Hai là, Trung Quốc cần phải

cải thiện thể chế quản lí xã hội, nâng cao năng lực lãnh đạo của Chính phủ

Ba là, làm nhịp nhàng phân phối lợi ích của nhân dân, tạo ra môi trường

phát triển cân bằng Điều này có nghĩa là, kinh tế thị trường là con đườngphát triển tất yếu ở Trung Quốc, trong quá trình phát triển đó không thểtránh khỏi nảy sinh những mâu thuẫn, giải quyết tốt những mâu thuẫn nàykhông chỉ không ngừng phát triển sức sản xuất mà còn xây dựng xã hội hàihòa xã hội chủ nghĩa theo phương hướng cùng giàu có

Như vậy, kế thừa tư tưởng về sự hài hòa và xã hội hài hòa trong cácdòng tư tưởng truyền thống đồng thời tìm ra mối liên hệ và những gợi ý từChủ nghĩa Mác, Trung Quốc có thể xây dựng cơ sở lí luận cho việc xâydựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa

1.1.2 Cơ sở thực tiễn.

Trong giai đoạn hiện nay, cùng với sự phát triển và hoàn thiện củanền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, với tốc độ phát triển nhanh chóngcủa tiến trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, sự thay đổi của các hình thức tổchức xã hội, kết cấu xã hội và cơ cấu việc làm, sự phát triển kinh tế - xã hộiTrung Quốc xuất hiện những đặc điểm mới, xu thế mới cần được nhận thức

và giải quyết đúng đắn Sau 30 năm cải cách, mở cửa, mặc dù Trung Quốc

đã hóa giải được nhiều mâu thuẫn và nhiều vấn đề do lịch sử để lại, nhưng

xã hội Trung Quốc lại nảy sinh nhiều mâu thuẫn và vấn đề xã hội mới cầngiải quyết

 Phân hóa xã hội và bất bình đẳng gay gắt.

Theo báo cáo điều tra của Sở Kinh tế, Viện Khoa học xã hội TrungQuốc, chênh lệch thu nhập giữa thành thị và nông thôn Trung Quốc đứngđầu thế giới, xu thế phân hóa của cải xã hội trở thành một vấn đề quantrọng Có thể dẫn một ví dụ, tất cả những đứa trẻ mới nhập cư đều học ởcác trường tỉnh, nơi cha mẹ chúng được cấp giấy phép cư trú Nhưng đếnthăm một trường Tiểu học hoặc một trường Cao học ở Bắc Kinh, người ta

sẽ dễ dàng nhận thấy, không có bất kì học sinh mới nhập cư nào ngồi vàođây Trung Quốc có hệ thống đăng kí trường học nhưng vẫn rất khắt khevới trẻ em nông thôn muốn đến học ở các trường thành phố

Hệ thống giáo dục của Trung Quốc thể hiện rõ sự bất bình đẳng gaygắt Con em nông thôn bị bỏ lại phía sau trong giáo dục đào tạo sau phổthông, do đó mà bị hạn chế con đường tiến thân trong một xã hội phát triểnnhư vũ bão Hai trường Đại học hàng đầu của Trung Quốc là Thanh Hoa vàBắc Kinh, mỗi trường có 3 vạn sinh viên, chủ yếu là con em dân thành thị

Do chi phí học hành và điều kiện tiếp cận kiến thức, kĩ năng để vào đại họchạn chế, năm 1999, sinh viên Đại học Bắc Kinh chỉ có 16,3 % sinh viênđến từ nông thôn Năm 2000, Đại học Thanh Hoa chỉ có 17,6 % sinh viênđến từ nông thôn

Theo một bài báo đăng ngày 26/6/2009, một thành viên của BộChính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc nêu một vài con số chính thức về sựphân hóa giàu –nghèo : 70 % tài sản tại Trung Quốc tập trung trong tay 0,4

% dân số Nói cách khác, 99,6 % tổng dân số Trung Quốc chỉ hưởng có 30

% của cải của nước họ; cách biệt thu nhập ở các thành thị cao hơn nôngthôn gấp 6 lần; gần 30 % số hộ nông thôn không đủ ăn, thu nhập trung bìnhdưới 1 USD/ ngày

Trung Quốc đã bước vào giai đoạn “lấy công nghiệp thúc đẩy nông

nghiệp, lấy thành thị lôi kéo nông thôn”, việc xây dựng quan hệ bình đẳng

giữa thành thị và nông thôn trở thành thách thức lớn

 Bất mãn xã hội ngày càng gia tăng.

Năm 1993, có 8.700 vụ biểu tình và nổi loạn của nông dân Năm

1999 có 32.000 vụ, năm 2003 có 58.000 vụ, năm 2004 có 74.000 vụ vànăm 2005 có 87.000 vụ Theo một số liệu của Bộ Công an Trung Quốc,

số lượng các cuộc biểu tình nổi loạn đã tăng 10 lần trong thời gian 10năm qua

 Ô nhiễm trở thành một vấn đề lớn.

Những ngôi “làng ung thư” gặp ở khắp nơi, trở thành một vấn đề anninh khi “bạo động xanh” nổ ra để xả bớt sự uất ức của người dân khi môitrường sống của họ bị hủy hoại

 Tham nhũng và lạm quyền là một cặp bài trùng.

Vấn đề nhận hối lộ của nước ngoài là hiện tượng ngày càng phổbiến ở Trung Quốc Việc các công ty đa quốc gia làm ăn tại Trung Quốc lợidụng các phương thức như trả tiền tư vấn, du lịch nước ngoài, hay giúp đỡcon cái quan chức sở tại đi du học … nhằm xây dựng mạng lưới quan hệtrong kinh doanh không còn là chuyện hiếm Rất nhiều công ty đa quốc gia,gồm cả những công ty có chi nhánh tại Hông Kông đều tự nguyện trả tiềnlương cao một cách khác thường cốt sao có thể chiêu mộ được các nhân vật

có quan hệ với các giới quyền lực, để mở đường làm ăn hay kiếm chiếc ôbảo vệ sự nghiệp kinh doanh tại Đại lục.

Tất cả các vấn đề nói trên cấu thành những mâu thuẫn xã hội và rất

dễ bùng phát thiêu hủy mọi thành quả do quá trình cải cách, mở của manglại Từ thực tiễn đó, kế thừa, bổ sung đường lối chiến lược phát triển củaĐặng Tiểu Bình và Giang Trạch Dân, tập thể lãnh đạo thứ tư, đứng đầu là

Hồ Cẩm Đào đề ra chiến lược phát triển toàn diện, đồng đều, bền vững,trong đó đề cập đến tính tổng thể phát triển cân bằng giữa các vùng miền,giữa thành thị và nông thôn, giữa kinh tế với xã hội, giữa con người vớithiên nhiên, giữa trong nước và ngoài nước Có thể nói rằng, từ nhận thứcnày, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đề ra việc xây dựng xã hội hài hòa xãhội chủ nghĩa Đây được coi là sáng tạo mới về lí luận dựa trên yêu cầu đòihỏi của thực tiễn

1.2 Mục tiêu và nhiệm vụ xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc.

Để xây dựng được xã hội hài hòa, Nghị quyết Trung ương 6 khóaXVI Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đưa ra 9 yêu cầu mục tiêu và nhiệm vụđối với việc xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa

Một là, pháp chế dân chủ xã hội chủ nghĩa được hoàn thiện hơn nữa,

phương châm sách lược cơ bản quản lí đất nước theo pháp luật được thựchiện một cách toàn diện, quyền lợi của nhân dân được thực sự tôn trọng vàđược bảo vệ

Hai là, tình trạng mở rộng khoảng cách chênh lệch phát triển giữa

thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền từng bước được thay đổi; cụcdiện phân phối thu nhập hợp lí có trật tự cơ bản hình thành; tài sản của giađình tăng lên, nhân dân có cuộc sống đầy đủ, sung túc hơn

Ba là, xã hội có đủ việc làm, hệ thống an sinh xã hội bao phủ lên cả

người dân thành thị lẫn nông thôn được cơ bản xây dựng

Bốn là, hệ thống dịch vụ công cơ bản hoàn thiện hơn, trình độ quản

lí và phục vụ của chính phủ được nâng cao một cách mạnh mẽ

Năm là, tố chất tư tưởng đạo đức, văn hóa, khoa học kĩ thuật vàsức khỏe của toàn dân tộc được nâng cao một cách rõ rệt, tác phong đạođức tốt, quan hệ giữa con người với con người hài hòa dần được định hình

rõ hơn

Sáu là, sức sáng tạo trong toàn xã hội được nâng cao rõ rệt, cơ bản

trở thành một quốc gia theo mô hình sáng tạo

Bảy là, hệ thống quản lí xã hội được hoàn thiện hơn nữa, có trật tự xã

hội tốt

Tám là, hiệu quả sử dụng tài nguyên được nâng cao rõ rệt, môi

trường sinh thái thực sự có chuyển biến tốt

Chín là, thực hiện mục tiêu xây dựng xã hội khá giả ở mức cao hơn

nữa, cố gắng hình thành cục diện mà toàn thể nhân dân đều có thể phát huyhết khả năng của mình, thu được những gì mà mình cần có và đồng thờicùng chung sống hòa bình

Đồng thời, Nghị quyết Trung ương 6 khóa XVI cũng yêu cầu việcxây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa phải tuân theo 6 nguyên tắc, đó là: lấy con người làm gốc, kiên trì sự phát triển khoa học, kiên trì cải cách

mở cửa, kiên trì pháp trị dân chủ, kiên trì giải quyết đúng đắn mối quan hệgiữa cải cách, phát triển và ổn định, kiên trì toàn xã hội cùng xây dựngdưới sự lãnh đạo của Đảng

Qua phân tích về bối cảnh kinh tế - xã hội Trung Quốc, bối cảnh thếgiới ảnh hưởng đến sự phát triển của Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay,mục tiêu và nhiệm vụ của việc xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩatrên đây có thể thấy là Hội nghị Trung ương khóa XVI Đảng Cộng sảnTrung Quốc đưa ra việc xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa đánh dấu

cho một giai đoạn mới trong tiến trình cải cách, mở cửa ở Trung Quốc, đó

là nhằm giải quyết các vấn đề bất cân bằng sau 30 năm cải cách, mở cửa:

Thứ nhất, điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế hướng tới nhịp

nhàng, cân bằng giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền, giữatăng trưởng kinh tế với môi trường

Thứ hai, vừa phát triển kinh tế vừa chú trọng đến công bằng trong xã

hội, đến phân phối lợi ích cho mọi tầng lớp trong xã hội để mọi người dânđều được hưởng thành quả của cải cách, mở cửa Trong đó đặc biệt chútrọng đến các tầng lớp yếu thế

Thứ ba, để thực hiện được những điều nêu ở trên Trung Quốc cần

phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm sự công bằng chínhnghĩa, khẳng định giá trị đạo đức tư tưởng

Tóm lại, từ những phân tích trên, chúng ta có thể thấy, các nhà lãnhđạo Trung Quốc đã rất khéo léo trong việc kế thừa, phát huy có chọn lọc tưtưởng truyền thống, đồng thời kết hợp những nguyên lí cơ bản của Chủnghĩa Mác với thực tiễn cụ thể của quá trình cải cách, mở cửa, xây dựngchủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc, hướng tới xây dựng một mô hình xãhội lí tưởng – xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa

CHƯƠNG 2 :

CHỦ TRƯƠNG, CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG XÃ HỘI HÀI HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA ĐẢNG VÀ CHÍNH PHỦ TRUNG QUỐC

2.1 Phát triển kinh tế nhịp nhàng

Trải qua 3 thập kỉ cải cách, mở của với tư duy “phát triền nghiêng

lệch” do Đặng Tiểu Bình đề ra đã làm cho Trung Quốc phát triển một cách

nhanh chóng và đạt được rất nhiều thành tựu Nhưng đằng sau sự tăngtrưởng phát triển một cách nhanh chóng đó của Trung Quốc cũng cònnhững mặt hạn chế không dề gì giải quyết, trong đó nổi lên sự chênh lệchphát triển giữa các vùng miền, giữa thành thị và nông thôn, bất cân bằngtrong phát triển kinh tế - xã hội, vấn đề dân số đông đồng nghĩa với nhucầu lượng tiêu dùng lớn, mâu thuẫn với nguồn tài nguyên môi trường cóhạn … Những vấn đề này đã trở thành áp lực đối với Đảng và Chính phủTrung Quốc Điều đó đòi hỏi Đảng Cộng sản Trung Quốc phải thay đổi tưduy, điều chỉnh chiến lược phát triển từ nghiêng lệch sang nhịp nhàng,bền vững

2.1.1 Xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy phát triển nhịp nhàng cân đối giữa thành thị và nông thôn.

Sau khi Trung Quốc thực hiện cải cách, mở cửa, vấn đề Tam nông

tuy đã có những bước phát triển, song để lại không ít tồn tại Thực trạngnày là một bài toán khó và đòi hỏi tập thể lãnh đạo thứ tư của Đảng Cộngsản Trung Quốc do Hồ Cẩm Đào đứng đầu cần phải giải quyết

Quán triệt phương châm “lấy công nghiệp thúc đẩy nông nghiệp, lấy

thành thị lôi kéo nông thôn, cho nhiều lấy ít, làm sống động”, ngày

31/12/2005 Đảng và Chính phủ Trung Quốc đã chính thức đưa ra Văn kiện

giải quyết vấn đề Tam nông kể từ khi Trung Quốc thực hiện cải cách, mở cửa đến nay với tiêu đề: “Một số ý kiến của Trung ương Đảng Cộng sản và

Quốc Vụ viện Trung Quốc về thúc đẩy xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa” với những nội dung cơ bản sau:

- Thúc đẩy cải cách tổng hợp nông thôn, thúc đẩy nông nghiệpkhông ngừng tăng cao hiệu suất, nông thôn đẩy nhanh phát triển, thu nhậpnông thôn liên tục tăng lên

- Tăng cường các chính sách hỗ trợ và ưu đãi nông nghiệp, tăngnguồn đầu tư của Nhà nước đối với nông nghiệp và nông thôn

- Đẩy nhanh tiến bộ khoa học trong nông nghiệp, thúc đẩy xây dựngnông thôn hiện đại, phát triển đa dạng hóa ngành nghề nông nghiệp, nângcao năng lực sản xuất tổng hợp của nông nghiệp

- Điều chỉnh, tối ưu hóa kết cấu kinh tế nông thôn, tích cực thúc đẩymột cách thỏa đáng mức độ đô thị hóa, phát triển lớn mạnh kinh tế khu vựccấp huyện

- Mở rộng mức độ xóa đói giảm nghèo, hoàn thiện cơ chế xóa đóigiảm nghèo, đẩy nhanh tốc độ cải thiện điều kiện sinh hoạt sản xuất củanông dân nghèo

- Các cấp chính quyền cần phải chuyển trọng điểm phát triển sựnghiệp xã hội và xây dựng cơ sở hạ tầng về vùng nông thôn

- Thi hành chế độ bảo hộ canh tác, tìm tòi các biện pháp có hiệu quả

để bảo đảm lợi ích thực tế và sự thu lợi ổn định lâu dài cho nông dân, giảiquyết tốt công ăn việc làm và an sinh xã hội cho nông dân

- Tăng cường tuyên truyền giáo dục đối với nông dân, đẩy nhanh bồidưỡng những người nông dân kiểu mới, phát huy đấy đủ vai trò chủ thể củađông đảo người nông dân trong công cuộc xây dựng nông thôn mới

Những chủ trương chính sách phát triển nhịp nhàng giữa thành thị vànông thôn trên đây còn tiếp tục được nhắc lại trong Báo cáo chính trị củaĐại hội XVII Đảng Cộng sản Trung Quốc Điều này cho thấy quyết tâm

và sự nhất quán của tập thể lãnh đạo thế hệ thứ tư Đảng Cộng sản TrungQuốc trong việc thực hiện mục tiêu xây dựng nhất thể hóa giữa thành thị

và nông thôn

2.1.2 Phát triển nhịp nhàng giữa các khu vực.

Cùng với việc điều chỉnh phát triển nhịp nhàng giữa thành thị vànông thôn, Nghị quyết Trung ương 6 khóa XVI cũng rất chú trọng đếnchiến lược điều chỉnh phát triển giữa các vùng miền Giai đoạn đầu của tiếntrình cải cách, mở cửa ở Trung Quốc, Đặng Tiểu Bình đề ra tư tưởng chiến

lược “hai đại cục”, nhấn mạnh khu vực ven biển miền Đông Trung Quốc

có các điều kiện thuận lợi phát triển trước, hiện đại hóa trước, các khu vựctrong nội địa phải chấp nhận đại cục này và khi phát triển đến một giaiđoạn nhất định khu vực ven biển miền Đông phải ra sức giúp đỡ các khuvực trong nội địa phát triển

Tiếp tục thực hiện đường lối phát triển của Đặng Tiểu Bình, GiangTrạch Dân đã chỉ ra : “Khu vực miền Đông thông qua nhiều hình thức giúp

đỡ khu vực kém phát triển miền Trung, miền Tây và các khu vực dân tộcphát triển kinh tế, thúc đẩy phát triển nhịp nhàng kinh tế khu vực”

Trên cơ sở kế thừa, bổ sung đường lối chiến lược phát triển vùngmiền của Đặng Tiểu Bình và Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào đã đề cập đếntính tổng thể phát triển nhịp nhàng giưa các vùng miền, coi đây là mộttrong những nội dung quan trọng của việc xây dựng xã hội hài hòa xã hộichủ nghĩa Điều này thể hiện qua các nội dung sau:

- Tiếp tục thực hiện chiến lược đại khai phát miền Tây, chấn hưng cơ

sở công nghiệp cũ vùng Đông Bắc, thúc đẩy miền Trung trỗi dậy, khuyếnkhích khu vực miền Đông đi đầu phát triển

- Nhà nước Trung Quốc tích cực ủng hộ các dự án ngành nghề ưu thếcủa khu vực miền Trung, miền Tây, đẩy nhanh việc biến ưu thế về tàinguyên thành ưu thế về kinh tế, tăng cường năng lực tự mình phát triển củakhu vực miền Trung và miền Tây.

- Chính phủ Trung ương tăng cường điều động đầu tư tài chính chocác khu vực cách mạng cũ, khu dân tộc, khu biên cương, khu vực nghèokhó, khu vực sản xuất lương thực nghèo khó, khu khai phát nguồn tàinguyên khoáng sản, khu trọng điểm bảo vệ tài nguyên môi trường sinh thái

ở miền Trung và miền Tây

- Thực hiện cơ chế khu vực phát triển trợ giúp các khu vực kém pháttriển, các khu vực dân tộc; xây dựng, kiện toàn chế độ sử dụng tài nguyên

có bồi thường và cơ chế bồi thường khi khai phát tài nguyên; thực hiệnquan hệ hợp tác khu vực cùng có lợi

- Tiếp tục phát huy vai trò của các đặc khu kinh tế, khu mới Phố ĐôngThượng Hải; thúc đẩy khai phát, mở cửa khu mới Tân Hải, Thiên Tân.Những khu vực này sẽ phát huy vai trò tích cực và lan tỏa đối với việc xâydựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa

Những chủ trương chính sách phát triển vùng miền của thế hệ lãnh đạo thứ

tư do Hồ Cẩm Đào đứng đầu trên đây cho thấy, Đảng Cộng sản TrungQuốc tiếp tục kiên trì lí luận phát triển của Đặng Tiểu Bình, hướng tới pháttriển nhịp nhàng, hài hòa, cùng giàu có, có sự phân công theo thế mạnh củatừng khu vực

2.1.3 Vừa phát triển vừa chú trọng đến giải quyết vấn

đề môi trường.

Sự phát triển của Trung Quốc từ khi cải cách, mở cửa đền những

năm đầu của thế kỉ XXI đã đị theo đường vòng “hủy hoại trước, bảo vệ

sau; ô nhiễm trước, xử lí sau; tiêu hao trước, tiết kiệm sau; chặt cây trước, trồng cây sau”, môi trường sinh thái bị hủy hoại một cách nghiêm trọng.

Trung Quốc là nước có lượng chất thải SO2 lớn nhất trên thế giới, lượng

mưa axit chiếm khoảng 30 % toàn bộ diện tích lãnh thổ, lượng khí thải CO2

đứng thứ 2 trên thế giới… Môi trường sinh thái đã trở thành vấn đề bức xúctrong quần chúng nhân dân

Việc điều chỉnh chiến lược phát triển bền vững giữa kinh tế và môitrường được Đảng và Chính phủ Trung Quốc chú trọng ngay từ giữa nhữngnăm 1990 Cho đến Hội nghị Trung ương 6 khóa XVI thì vấn đề phát triểnbền vững, trong đó có việc giải quyết vấn đề môi trường được gắn chặt vớinội dung xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa với những biện pháp sau:

- Đẩy mạnh nâng cấp kết cấu ngành nghề; nhanh chóng phát triểnngành chế tạo tiên tiến, ngành kĩ thuật cao và mới, ngành dịch vụ; hình thành

hệ thống ngành nghề có lợi cho tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường

- Xây dựng những công trình sinh thái và quản lí môi trường lớn,kiên trì vừa bảo vệ vừa quản lí môi trường, khống chế một cách có trọngđiểm các hoạt động khai thác nguồn tài nguyên Ưu tiên bảo vệ thảm thựcvật từ thiên nhiên, có những chính sách thích hợp đối với các địa phương,chú trọng khôi phục tự nhiên Tiếp tục thực hiện các công trình quản lí sinhthái như bảo vệ rừng tự nhiên, khôi phục thảm thực vật nguyên sinh, ngừngviệc canh tác hoàn lại rừng xanh, ngừng chăn nuôi trả lại thảo nguyên, trảlại hồ ao, ngăn chặn sa mạc hóa, bảo vệ nguồn nước, đất …

- Tính toán tổng thể việc xây dựng môi trường giữa thành thị vànông thôn, tăng cường quản lí môi trường ở thành phố, cải thiện môitrường sinh hoạt và diện mạo nông thôn

- Đẩy nhanh sáng tạo kĩ thuật trong lĩnh vực môi trường, tăng cường

xử lí các dự án gây ô nhiễm môi trường, khống chế tổng lượng chất thảigây ô nhiễm, làm tốt và có trọng điểm công tác phòng chống ô nhiễmnguồn nước, không khí và thổ nhưỡng

Những biện pháp trên đây đã tăng cường bảo vệ quản lí môi trường,thúc đẩy sự chung sống hài hòa giữa con người với tự nhiên, hướng đến sựphát triển bền vững

Như vậy, Nghị quyết Trung ương 6 khóa XVI đã khẳng định muốnxây dựng được xã hội hài hòa thì vẫn phải duy trì sự phát triển, xã hội hài hòatrước hết cần phải phát triển, nhưng sự phát triển này khác trước là phải phát

triển nhịp nhàng cân đối Trên cơ sở tiếp tục duy trì, phát triển tư duy “phát

triển là đạo lí cứng”, Trung Quốc đã điều chỉnh từ chiến lược phát triển

nghiêng lệch sang phát triển cân bằng, nhịp nhàng giữa thành thị và nôngthôn, giữa các vùng miền, giữa phát triển kinh tế với vấn đề môi trường

2.2 Thúc đẩy xây dựng xã hội hài hòa.

Từ khi cải cách, mở cửa đến giai đoạn gần đây, Trung Quốc đã chútrọng đến phát triển kinh tế, coi tăng trưởng kinh tế là chỉ tiêu quan trọngđánh giá thành tích của cán bộ Song, chỉ tiêu GDP không thể hiện đượcmức độ phát triển toàn xã hội, tăng trưởng và phát triển là hai khái niệmkhác nhau Cho nên, xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa được coi là

sự thay đổi tư duy trong phát triển, chuyển từ chủ yếu chú trọng phát triểnkinh tế sang giải quyết các vấn đề khác nảy sinh trong quá trình phát triển,trong đó có vấn đề xã hội mà nhất là vấn đề dân sinh Với tư duy như vậy,ngoài những chủ trương, chính sách điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tếhài hòa, bền vững, Đảng Cộng sản Trung Quốc còn nhấn mạnh giải quyếtcác vấn đề xã hội, trong đó chủ yếu là giải quyết các vấn đề dân sinh

2.2.1 Giải quyết vấn đề việc làm, phát triển quan hệ lao động hài hòa.

Việc làm là một trong những vấn đề dân sinh cơ bản và đồng thờicũng là một trong những vấn đề hạt nhân phát triển kinh tế - xã hội ĐảngCộng sản Trung Quốc coi người dân có việc làm tương đối đầy đủ là mộttrong 9 nhiệm vụ xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa

Nghị quyết Trung ương 6 khóa XVI của Đảng Cộng sản Trung Quốc

áp dụng chính sách việc làm đa dạng, giải quyết việc làm cho đa số quầnchúng nhân dân, xây dựng hệ thống chính sách liên quan đến những vấn đề

có quan hệ với việc làm, giải quyết mối quan hệ giữa người lao động vớingười sử dụng lao động Cụ thể như sau:

- Ra sức phát triển các xí nghiệp vừa và nhỏ, thành phần kinh tế phicông hữu, ngành dịch vụ và các ngành tập trung nhiều lao động, tăng thêmviệc làm bằng nhiều cách và nhiều kênh

- Thực hiện việc thúc đẩy các chính sách tiền tệ, thuế, tài chính, việclàm; tích cực ủng hộ, giúp đỡ sự tự chủ sáng tạo ngành nghề, tự tạo việc làm

- Kiện toàn chế độ bồi dưỡng kĩ năng nghề nghiệp cho tất cả nhữngngười lao động, tăng cường bồi dưỡng sáng tạo ngành nghề và bồi dưỡngtái tạo việc làm

- Đi sâu cải cách chế độ việc làm, từng bước hình thành thị trườnglao động và thị trường nhân tài thống nhất thành phố và nông thôn, hoànthiện chính sách lưu động nhân viên, chuẩn hóa sự phát triển cơ cấu dịch

vụ việc làm

- Tăng cường chức năng thúc đẩy việc làm của Chính phủ; làm tôtcông tác quy hoạch tổng thể tái tạo việc làm cho những người mất việc,mất chức, những lao động mới tăng thêm; chuyển dịch việc làm cho nhữnglao động dư thừa ở nông thôn; tăng cường sự chỉ đạo và dịch vụ việc làmcho quân nhân xuất ngũ và sinh viên thất nghiệp

- Mở rộng phạm vi trợ giúp cho các chính sách tái tạo việc làm; rasức giúp đỡ các gia đình không có việc làm và những người khó xin việctìm được việc làm

- Hoàn thiện cơ chế phối hợp nhịp nhàng các mối quan hệ lao động;thi hành toàn diện chế độ hợp đồng lao động và chế độ hiệp thương tập thể;bảo đảm chắc chắn cho vay đủ ngạch tiền lương đúng lúc

- Nghiêm chỉnh chấp hành tiêu chuẩn lao động quốc gia; tăng cườngbảo hộ lao động; kiện toàn thể chế giám sát bảo hiểm lao động và cơ chếtrọng tài giải quyết tranh chấp lao động; duy trì quyền lợi hợp pháp của

người lao động nhất là của người nông dân vào thành phố làm thuê (Trung

Quốc gọi họ là nông dân công).

Có thể nói, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thực hiện những chínhsách việc làm tích cực để giải quyết vấn đề việc làm cho các tầng lớp nhândân Trung Quốc, xây dựng đồng bộ những chính sách liên quan đến việclàm và xử lí mối quan hệ giữa người lao động và chủ lao động Điều đó chothấy, Trung Quốc coi mở rộng việc làm là mục tiêu quan trọng của pháttriển kinh tế - xã hội và điều chỉnh kết cấu kinh tế, thực hiện sự hỗ trợ lẫnnhau giữa phát triển kinh tế và mở rộng việc làm

2.2.2 Thúc đẩy sự nghiệp giáo dục công bằng.

Nhìn vào thực tế tổng thể hệ thống giáo dục hiện nay ở Trung Quốcchúng ta thấy rằng, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng giáo dục khôngcông bằng là sự sắp xếp các nguồn lực không hợp lí giữa thành thị với nôngthôn, giữa các vùng miền Ví như, kinh phí công bình quân dành cho mộthọc sinh Tiểu học ở thành phố gấp 3 – 4 lần kinh phí công dành cho mộthọc sinh Tiểu học ở nông thôn, 80 % diện tích lớp học Trung học, Tiểu họcnguy hiểm tập trung tại nông thôn; kinh phí công bình quân dành cho mộthọc sinh Trung học ở khu vực miền Đông gấp 2,5 lần so với khu vực miềnTây Xuất phát từ thực tế đó, trong đường lối xây dựng xã hội hài hòa,Đảng Cộng sản Trung Quốc rất chú trọng đến kiên trì ưu tiên phát triểngiáo dục, thúc đẩy sự phát triển công bằng trong giáo dục, tức là nghiênglệch về các khu vực lạc hậu, tầng lớp dân cư nghèo Đồng thời, Đảng Cộngsản Trung Quốc nhất quán nhận định rằng: Giáo dục là cơ sở phát triển củađất nước, giáo dục công bằng là cơ sở quan trọng của công bằng xã hội.Với nhận thức chung như vậy, Trung Quốc đã thực hiện những chủ trương,chính sách như sau:

- Quán triệt toàn diện phương châm giáo dục của Đảng, ra sức thực

hiện chiến lược “khoa giáo hưng quốc” và “cường quốc nhân tài”; thực

hiện toàn diện giáo dục tố chất; đi sâu cải cách giáo dục, nâng cao chấtlượng giáo dục; xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại và hệ thốnggiáo dục suốt đời, bảo đảm cho tất cả nhân dân đều có cơ hội được hưởng

sự giáo dục tốt đẹp

- Kiên trì ưu tiên các nguồn vốn giáo dục công cộng cho khu vựcnông thôn, khu vực miền Tây, miền Trung, khu vực đói nghèo, khu vựcbiên cương và khu vực dân tộc; từng bước rút ngắn khoảng cách phát triểncủa giáo dục giữa các vùng miền và giữa thành phố với nông thôn; thúc đẩy

sự phát triển nhịp nhàng, cân đối của nền giáo dục công cộng

- Bảo đảm tốc độ tăng trưởng kinh phí giáo dục mang tính tài chínhcao hơn rõ ràng so với tốc độ tăng trưởng thu nhập mang tính tài chínhthông thường, từng bước làm cho kinh phí giáo dục mang tính tài chínhchiếm tỉ lệ 4 % trong tổng GDP

- Phổ cập và củng cố giáo dục nghĩa vụ 9 năm; thực thi cơ chế bảođảm kinh phí giáo dục nghĩa vụ nông thôn; miễn học phí giáo dục nghĩa vụ

ở nông thôn và từng bước thực hiện miễn giảm học phí giáo dục ở thànhthị; thực hiện toàn diện chính sách cung cấp miễn phí sách giáo khoa, giáotrình và hỗ trợ sinh hoạt phí kí túc xá đối với những học sinh có hoàn cảnhkinh tế gia đình khó khăn; bảo đảm con cái của những người nông dâncông được hưởng giáo dục nghĩa vụ

- Đẩy nhanh mạng lưới phát triển đào tạo, giáo dục nghề nghiệp ởthành phố và nông thôn, nỗ lực làm cho mọi người lao động đều có tri thức,đều có kĩ năng

- Duy trì sự tăng trưởng hợp lí mức chỉ tiêu tuyển sinh vào cáctrường Đại học, Cao đẳng; chú trọng tăng cường năng lực thực tiễn, nănglực sáng tạo, năng lực tìm việc làm và năng lực lập nghiệp của học sinh,sinh viên

- Hoàn thiện chế độ trợ cấp tiền học và học bổng Nhà nước đối vớigiáo dục Cao đẳng và giáo dục Phổ thông, thực hiện chính sách cho vaykhuyến học quốc gia, khuyến khích xã hội quyên góp tiền để khuyến học.

- Thiết thực giảm nhẹ gánh nặng học tập của các học sinh Tiểu học

- Dẫn dắt giáo dục dân lập phát triển lành mạnh

- Tiếp tục tích cực phát triển giáo dục, cố gắng xây dựng mô hình xãhội hóa giáo dục

Sau Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 khóa XVI và Đại hội XVIIĐảng Cộng sản Trung Quốc, công tác giáo dục hàng năm của Chính phủTrung Quốc đều nhất quán thực hiện đường lối chính sách xây dựng xã hộihài hòa xã hội chủ nghĩa, trong đó giáo dục được coi là một trong nhữngvấn đề được đặt lên hàng đầu trong việc cải thiện dân sinh ở Trung Quốc.Trung Quốc đã thực hiện những chủ trương, chính sách chung của ĐảngCộng sản để phát triển giáo dục công bằng với những biện pháp cụ thể

2.2.3 Tăng cường xây dựng hệ thống y tế công; giải quyết vấn đề khám bệnh đắt, khám bệnh khó.

Cùng với giải quyết các vấn đề việc làm và giáo dục nêu trên, vấn đề

y tế cũng được Đảng Cộng sản và Chính phủ Trung Quốc rất coi trọng.Trong những năm gần đây, vấn đề y tế ở Trung Quốc đã trở thành vấn đềbức xức trong xã hội:

- Nguồn lực y tế bình quân đầu người thấp, xếp hàng thứ 100 trên thếgiới, phân bố không đồng đều, 80 % nguồn lực y tế tập trung ở thành phố

- Chế độ bảo hiểm y tế chưa kiện toàn, đa số người dân khám, chữabệnh bằng phương thức tự trả phí.

- Cơ chế vận hành cơ cấu y tế công lập không hợp lí, tính chất côngích không cao Nhiều cơ sở y tế hướng tới thị trường hóa, kê đơn thuốc vô

tổ chức, bán thuốc đắt, … tăng gánh nặng y tế cho người dân, ảnh hưởngđến hình ảnh ngành y và người thầy thuốc

Để làm dịu vấn đề này, trong nội dung đường lối, chủ trương xây

dựng xã hội hài hòa, với tư duy “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, Nghị

quyết Trung ương 6 khóa XVI đã đề ra hàng loạt các biện pháp nhằm tăngcường dịch vụ y tế, nâng cao trình độ sức khỏe của nhân dân, như :

- Kiên trì tính chất công ích của hệ thống y tế công cộng, đi sâu cảicách thể chế y tế khám chữa bệnh, tăng cường trách nhiệm của chínhquyền, giám sát kiểm tra và quản lí nghiêm ngặt, xây dựng chế độ bảo đảmsức khỏe cơ bản bao phủ lên cư dân thành phố và nông thôn, đưa đến choquần chúng nhân dân dịch vụ y tế cơ bản và y tế công cộng an toàn, hiệuquả, thuận tiện và giá rẻ

- Tăng cường xây dựng hệ thống y tế công cộng, triển khai phongtrào y tế yêu nước, phát triển sự nghiệp y tế cho phụ nữ và trẻ em, tăngcường nghiên cứu y học, nâng cao năng lực phòng chống dịch bệnh vànăng lực khám chữa bệnh

- Kiện toàn hệ thống dịch vụ y tế, tăng cường xây dựng có trọngđiểm mạng lưới dịch vụ y tế nông thôn 3 cấp và hệ thống dịch vụ y tế thànhphố kiểu mới lấy dịch vụ y tế cộng đồng làm cơ sở, thực thi các biện phápbảo đảm kinh phí

- Thực hiện quy hoạch phát triển y tế khu vực, điều chỉnh hợp nhấtnguồn tài nguyên y tế thành phố và nông thôn, xây dựng chế độ hợp tác chiviện giữa các bệnh viện ở thành phố và nông thôn, đưa các nhân viên y tế

có tay nghề kĩ thuật cao về cơ sở phục vụ theo định kì, tăng cường giáo dụcbồi dường nhân viên vệ sinh y tế ở nông thôn.

- Tăng chức năng dịch vụ công cộng của bệnh viện công, tăng cươngxây dựng tác phong y đức ngành y, chuẩn hóa quản lí thu chi, sửa đốikhuynh hướng thu tiền phiến diện

- Thành lập chế độ dược phẩm cơ bản quốc gia, chỉnh đốn trật tự lưuthông và sản xuất dược phẩm, bảo đảm về cơ bản quần chúng nhân dân đều

có thể được dùng dược phẩm

- Tăng cường giám sát quản lí chất lượng vệ sinh của lương thựcthực phẩm, dược phẩm và đồ uống, bảo đảm an toàn, sức khỏe cho quầnchúng nhân dân

- Xét duyệt nghiêm ngặt cơ cấu y tế, tư cách nghề nghiệp của nhânviên, ủng hộ và giúp đỡ nhân viên y tế có tư cách nghề nghiệp hành nghềtheo pháp luật, giúp cho quần chúng nhân dân được sử dụng dịch vụ y tếmột cách thuận tiện

- Ra sức nâng đỡ sự phát triển của y dược dân tộc và đông y dược.Với tư duy và những chính sách, biện pháp cải cách thể chế y tế trênđây, hệ thống bảo hiểm y tế của Trung Quốc bắt đầu hình thành một cụcdiện mới với 3 trụ cột bảo hiểm y tế công lập chủ yếu là : bảo hiểm y tế cơbản của cư dân thành phố, bảo hiểm y tế cơ bản của công nhân viên chứcthành phố và y tế hợp tác nông thôn kiểu mới Từ góc độ chế độ mà nói, 3trụ cột bảo hiểm y tế công lập này có thể phủ lên toàn bộ người dân TrungQuốc, ngoài ra còn có hệ thống cứu trợ y tế và bảo hiểm y tế thươngnghiệp, người dân Trung Quốc có hy vọng sẽ có được bảo hiểm y tế mộtcách thích hợp

2.2.4 Hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, bảo đảm mức sống cơ bản cho quần chúng nhân dân.

Như chúng ta đều biết, thời kì đầu cải cách, mở cửa, Trung Quốc đã

thực hiện chiến lược phát triển nghiêng lệch, ưu tiên phát triển ở khu vực

thành thị để lại đằng sau khu vực nông thôn Mọi nguồn lực về an sinh xãhội đều tập ttrung cho người dân thành thị, những người làm việc cho cácđơn vị sự nghiệp của Nhà nước

Trong hệ thống an sinh xã hội Trung Quốc hiện nay, diện bao phủcủa bảo hiểm xã hội còn hẹp, tuyệt đại đa số những người làm việc công,tuyệt đại đa số những người nông dân không được đưa vào hệ thống bảohiểm xã hội, phạm vi cứu trợ xã hội còn hẹp, dân số nghèo khổ ở thành thị

và nông thôn có hoàn cảnh khó khăn cần được cứu trợ là khoảng hơn 50triệu người, số người tàn tật khoảng hơn 60 triệu người, ngoài ra còn cókhoảng 4 triệu người được hưởng chính sách đãi ngộ của Nhà nước, nhiệm

vụ cải cách xã hội hóa phúc lợi xã hội còn rất nặng nề Bên cạnh đó, ý thứccủa người dân về từ thiện xã hội tương đối yếu, số lượng quyên góp ít …

Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, tư duy phát triển của Đảng Cộngsản Trung Quốc cho rằng cần có sự điều chỉnh, làm thế nào để mọi ngườidân đều được hưởng an sinh xã hội, nhất là những người già, những ngườithất nghiệp, tâng lớp yếu thế trong xã hội Dựa trên phương hướng củaNghị quyết Trung ương 6 khóa XVI, Chính phủ Trung Quốc đã và đangthực hiện các biện pháp chính sách như :

- Từng bước xây dựng chế độ an sinh xã hội bao phủ cư dân thànhphố và nông thôn tiếp nối sự nghiệp từ thiện, phúc lợi xã hội, cứu trợ xãhội, bảo hiểm xã hội để phù hợp với tình hình già hóa dân số, đô thị hóa và

đa dạng hóa các hình thức việc làm

- Đa dạng hóa các kênh thu thập nguồn vốn an sinh xã hội, tăngcường quản lí giám sát ngân sách an sinh xã hội, bảo đảm sự duy trì và tănggiá trị nguồn ngân sách an sinh xã hội.

- Hoàn thiện chế độ bảo hiểm lương hưu cơ bản của công nhân viênchức các doanh nghiệp, từng bước thực hiện tài khoản cá nhân, tích cựcthúc đẩy quy hoạch tổng thể cấp tỉnh, khi có đủ điều kiện sẽ tiến hành thựchiện quy hoạch tổng thể trong cả nước quỹ lương hưu cơ bản Đẩy nhanhcải cách chế độ bảo hiểm cho các cơ quan, đơn vị sự nghiệp

- Từng bước xây dựng chế độ bảo đảm mức sống tối thiểu ở nôngthôn, thăm dò xây dựng chế độ bảo hiểm lương hưu nông thôn nhiều loạihình ở những nơi có điều kiện

- Hoàn thiện chế độ bảo hiểm y tế cơ bản công nhân viên chức ởthành phố, thị trấn; xây dựng chế độ bảo hiểm y tế cư dân thành thị lấy tínhtoán bệnh nặng là chính; phát triển chế độ cứu trợ y tế xã hội

- Thúc đẩy xây dựng chế độ bảo hiểm giáo dục, bảo hiểm nai tạn laođộng, bảo hiểm thất nghiệp

- Đẩy nhanh xây dựng chế độ an sinh xã hội thích ứng với đặc điểmcủa người nông dân làm thuê

- Tăng cường cứu trợ đối với quần chúng nhân dân gặp khó khăn;hoàn thiện chế độ bảo đảm mức sống tối thiểu ở thành thị, chế độ dưỡnglão ở nông thôn; thực hiện cứu trợ đối với các hộ gia đình đặc biệt khókhăn, cứu trợ những người gặp khó khăn hoạn nạn và những người ăn xin

vô gia cư sống ở thành phố; hoàn thiện các chính sách ưu đãi, chăm lo thuxếp cho họ

- Phát triển hệ thống phúc lợi xã hội, lấy việc giúp đỡ người già, cứutrợ người tàn tật, cứu giúp người cô đơn không nơi nương tựa, hỗ trợ ngườikhó khăn làm trọng điểm Biểu dương tinh thần của chủ nghĩa nhân đạo,phát triển sự nghiệp vì người tàn tật, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của

người tàn tật Phát triển sự nghiệp vì người già, triển khai phục vụ ngườigià dưới nhiều hình thức

- Phát triển sự nghiệp từ thiện, hoàn thiện chính sách miễn giảm thuếđối với hoạt động quyên góp, hiến tặng trong xã hội, tăng cường ý thức từthiện xã hội

- Phát huy vai trò quan trọng của bảo hiểm thương nghiệp trong việckiện toàn hệ thống an sinh xã hội

- Mở rộng các kênh thu hút vốn, đẩy nhanh xây dựng nhà ở cho thuêvới giá rẻ, chuẩn hóa tăng cường xây dựng nhà ở phù hợp điều kiện kinh tế,từng bước giải quyết sự khó khăn ttrong việc thuê nhà ở đối với những giađình có thu nhập thấp ở thành phố và thị trấn

Tóm lại, xuất phát thực tiễn hệ thống an sinh xã hội chưa hoàn thiện,Chính phủ Trung Quốc đã thực hiện những biện pháp thiết thực trên mọimặt của vấn đề an sinh xã hội như: kinh phí đầu tư cho hệ thống an sinh xãhội, xây dựng thể chế an sinh xã hội Những chủ trương này bước đầu đãđược quần chúng nhân dân Trung Quốc hưởng ứng, dần thực hiện được

phương châm “mở rộng diện bao phủ, cơ bản bảo đảm, nhiều tầng lớp,

bền vững” như Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã đưa ra trong Báo cáo công tác

2008

Nhìn chung, các đường lối chủ trương của Đảng Cộng sản TrungQuốc nhằm thúc đẩy xây dựng xã hội hài hòa đã bước đầu giải quyết đượcvấn đề việc làm, phát triển quan hệ lao động hài hòa; giải quyết vấn đề pháttriển giáo dục công bằng; tăng cường dịch vụ y tế, nâng cao sức khỏe chongười dân; hoàn thiện chế độ an sinh xã hội, bảo đảm mức sống cơ bản choquần chúng nhân dân

2.3 Hoàn thiện chế độ pháp luật, bảo đảm công bằng chính nghĩa.

Hạt nhân và cũng là tư tưởng chỉ đạo của việc xây dựng xã hội hàihòa xã hội chủ nghĩa của Đảng và Chính phủ Trung Quốc là công bằngchính nghĩa và làm thế nào xây dựng được chế độ pháp luật bảo đảm côngbằng chính nghĩa trong xã hội Đồng thời, công bằng chính nghĩa được coi

là điều kiện cơ bản của xã hội hài hòa và chế độ pháp luật là bảo đảm cănbản cho xã hội công bằng chính nghĩa Điều này cho thấy, muốn xây dựngđược xã hội hài hòa, có được công bằng chính nghĩa đòi hỏi Trung Quốcphải xây dựng, hoàn thiện hệ thống chế độ pháp luật bảo vệ cho việc thựchiện công bằng chính nghĩa trên các mặt đời sống xã hội

Theo Nghị quyết Trung ương 6 khóa XVI, việc hoàn thành chế độđảm bảo công bằng chính nghĩa được đưa ra với mục đích xuất phát từ thựctiễn của Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay là xây dựng, hoàn thiện hệthống pháp luật để bảo đảm quyền và lợi ích của người dân Trung Quốctrên các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Mục đích này được thể hiện

dân chủ của Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn kiên trì kết hợp một cách hữu

cơ giữa sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân làm chủ đất nước và quản lí đấtnước theo pháp luật Với đường lối, chính sách này, Nghị quyết Trungương 6 khóa XVI đề ra :

- Tiếp tục kiên trì, hoàn thiện chế độ Đại hội đại biểu nhân dân, hợptác đa đảng do Đảng cộng sản Trung Quốc lãnh đạo và chế độ hiệp thươngchính trị, tự trị của các khu vực dân tộc Mở rộng tham gia chính trị có trật

tự của công dân trên nhiều cấp độ, bảo đảm nhân dân quản lí công việc củaquốc gia, kinh tế, văn hóa, xã hội theo pháp luật

- Thúc đẩy khoa học hóa, dân chủ hóa về quyết sách, đi sâu côngkhai việc chính trị, bảo đảm quyền được biết, quyền tham gia, quyền biểuđạt, quyền giám sát của công dân Đây được coi là điểm mới và yêu cầumới về dân chủ trong đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản TrungQuốc

- Mở rộng dân chủ cơ sở, hoàn thiện chế độ làm việc công khai như

mở rộng công khai công việc của khu dân cư, hoàn thiện chế độ quản lí dânchủ cơ sở, phát huy chức năng tự quản xã hội, bảo đảm người dân trực tiếpthực hiện dân chủ theo pháp luật

- Thực hiện dân chủ ngay trong Đảng, mở rộng dân chủ trong Đảng,đẩy mạnh việc công khai công việc của Đảng, lấy việc hài hòa trong Đảngthúc đẩy hài hòa trong xã hội

Như vậy, có thể nói rằng cùng với sự phát triển của đất nước, đờisống của nhân dân Trung Quốc không ngừng được cải thiện thì nhu cầu vềdân chủ của người dân ngày càng cao Trung Quốc phải cải cách một cáchđồng bộ trên các phương diện như : kinh tế, xã hội, chính trị và hành chính.Hạt nhân của cải cách kinh tế là kinh tế thị trường.; hạt nhân của cải cách

xã hội là xây dựng xã hội công dân độc lập, bình đẳng; hạt nhân của cảicách hành chính là Chính phủ liêm chính, làm việc có hiệu quả cao và làm

việc theo quy tắc; hạt nhân của cải cách chính trị là dân chủ, tự do, dân chủchính trị Để đạt được mục tiêu như vậy, có lẽ Trung Quốc cần phải cảicách nhiều hơn nữa trong lĩnh vực chính trị.

2.3.2 Hoàn thiện chế độ pháp luật, đặt cơ sở pháp trị cho xã hội hài hòa.

Từ khi Trung Quốc cải cách mở, cửa đến nay, rất nhiều pháp luật,pháp quy đã được đặt ra, công tác lập pháp cũng phát triển rất nhanh vớiquy mô lớn, về cơ bản đã giải quyết được tình trạng không có luật pháp,bước đầu xây dựng được hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa Nhưng côngviệc lập pháp của Trung Quốc chủ yếu tập trung cho nhiệm vụ trọng tâm làphát triển kinh tế Bước vào thế kỉ mới, tập thể lãnh đạo Đảng Cộng sảnTrung Quốc do Hồ Cẩm Đào đứng đầu đã đưa ra tư tưởng chiến lược pháttriển khoa học, xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa mà trọng tâm làlấy con người làm gốc Trước yêu cầu mới này, đòi hỏi Trung Quốc phảikhông ngừng hoàn thiện chế độ pháp luật trên các mặt kinh tế, chính trị,văn hóa, xã hội, bảo đảm sự bình đẳng, công bằng chính nghĩa cho ngườidân Xoay quanh vấn đề này, Nghị quyết Trung ương 6 khóa XVI đã nhấnmạnh đến hai nội dung:

Một là, kiên trì mọi công dân bình đẳng trước pháp luật, tôn trọng,

bảo đảm nhân quyền, dựa vào pháp luật để bảo đảm quyền lợi tự do vàcông dân Điều này xuất phát từ thực tiễn quan hệ lợi ích mới, yêu cầu củangười dân bình đẳng về cơ hội, đãi ngộ, phân chia thành quả của cải cách,

mở của ở Trung Quốc, nhằm tạo ra chế độ bảo đảm sự công bằng chínhnghĩa Sự bình đẳng này được thể hiện bởi các việc xác lập chế độ phápluật, trong đó chú trọng đến tập thể những người dễ bị xâm hại về lợi ích

- Hai là, kiên trì lập pháp khoa học, lập pháp dân chủ, hoàn thiện quy

định pháp luật về các mặt phát triển chính trị dân chủ, bảo đảm quyền lợidân chủ, thúc đẩy sự nghiệp xã hội và tăng cường quản lí xã hội, tăng