ảnh hưởng khi trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình.

Nhiều nghiên cứu cho thấy sự khủng hoảng trong những mối quan hệgia đình đang là nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng của các hiện tượng tiêu cựcnhư ngoại tình, ly thân, ly hôn, cha mẹ bỏ bê

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài.

Mác và Ăng-ghen khi nghiên cứu lịch sử tiến hoá của xã hội loài người

đã dựa trên quan điểm duy vật, khẳng định vai trò của gia đình trong sự pháttriển của xã hội: "Những trật tự xã hội của con người ở một thời đại lịch sửcủa một quốc gia do hai yếu tố con người quyết định Đó là, trình độ pháttriển của lực lượng lao động và trình độ phát triển của gia đình”

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: "Rất quan tâm đến gia đình là đúng vànhiều gia đình cộng lại thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình tốt, gia đình tốt thì

xã hội mới tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình Chính vì muốn xây dựng chủnghĩa xã hội phải chú ý hạt nhân cho tốt"

Tư tưởng Hồ Chí Minh về gia đình đã được thể hiện trong các nghịquyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước Từ đó, các ngành, các cấp, cácđoàn thể và tổ chức xã hội ra sức chăm lo gia đình và cơ hội để gia đình gópphần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc Ở bất kỳ thời đại nào, giađình đều giữ vai trò là tế bào của xã hội, là một trong những nhân tố quyếtđịnh sự hưng thịnh của một quốc gia Những năm gần đây, gia đình Việt Nam

đã có nhiều biến đổi sâu sắc về mặt quy mô, cấu trúc và phương thức tổ chứchoạt động sống Bên cạnh đó, gia đình cũng phải đối mặt và xử lý không ítnhững vấn đề khó khăn, phức tạp nảy sinh dưới tác động của nền kinh tế thịtrường Nhiều nghiên cứu cho thấy sự khủng hoảng trong những mối quan hệgia đình đang là nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng của các hiện tượng tiêu cựcnhư ngoại tình, ly thân, ly hôn, cha mẹ bỏ bê không chăm sóc con cái, con cáingược đãi cha mẹ…Một trong những vấn đề đang thu hút khá nhiều sự quantâm của các nhà nghiên cứu và dư luận xã hội là tình trạng bạo lực trong giađình vẫn còn tồn tại.Bạo lực gia đình để lại những hậu quả nghiêm trọng đặcbiệt là phụ nữ, trẻ em.Riêng đối với trẻ em ảnh hưởng của bạo lực gia đình tớichúng càng sâu sắc.Trẻ em phải chứng kiến cảnh bạo lực gia đình sẽ tổn hạiđến suy nghĩ, tâm hồn và tình cảm trong sáng của trẻ, ảnh hưởng tới tương laicủa trẻ.“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai’ – điều này nhắc nhở tất cả chúng

ta rằng, tương lai của Việt Nam tùy thuộc vào việc chúng ta đầu tư như thếnào vào trẻ em ngày hôm nay.Người ta thường quan tâm tới hậu quả của bạolực gia đình đối với phụ nữ mà ít khi quan tâm tới ảnh hưởng khi trẻ emchứng kiến bạo lực gia đình.Vì sự phát triển tốt đẹp của trẻ cần nâng cao hiểubiết về tác động của bạo lực gia đình đối với sự phát triển của trẻ em, giúp cácbậc cha mẹ nâng cao nghĩa vụ, vai trò của mình đối với trẻ, hạn chế nhữngảnh hưởng của bạo lực gia đình đối với sự phát triển của trẻ.

Bài nghiên cứu của tôi nhằm cung cấp những thông tin về ảnh hưởngkhi trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình.Tôi mong muốn mọi người nhất là cácbậc cha mẹ nâng cao nhận thức, vai trò của mình trong việc nuôi và dạy concái, tránh những ảnh hưởng xấu từ gia đình cũng như ngoài xã hội tới sự pháttriển toàn diện của trẻ

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài.

Trên thế giới vấn đề bạo lực gia đình được bắt đầu nghiên cứu từ năm

1975 Điển hình là một số nghiên cứu sau:

- Smith (Canada,1987) điều tra ngẫu nhiên qua điện thoại phát hiệnthấy trong số 604 phụ nữ độ tuổi từ 18-50 đã có chồng thì có tới 36,4% bịhành hạ về thể chất

- Kim và Cho (Hàn Quốc,1992) điều tra 707 phụ nữ phát hiện thấy có37,5% phụ nữ bị chống đánh trong đó có 12,4% là bị đánh nghiêm trọng

- Rao (Ấn Độ, 1993) nghiên cứu 170 phụ nữ trong độ tuổi sinh con ởvùng miền nam Karnataka thấy có 22% phụ nữ bị hành hạ thể chất, số bịchồng đánh trung bình 265lần/tháng chiếm 12%

Ở Việt Nam có một số công trình nghiên cứu xung quanh vấn đề bạolực gia đình như:

- Bạo lực trên cơ sở giới: trường hợp ở Việt Nam, TS Vũ Mạnh Lợi, TS

Vũ Tuấn Huy, TS Hữu Minh, Jennifer Clenment thực hiện tại cuộc nghiêncứu thăm dò cởi mở đối với người Việt Nam về thực trạng bạo lực chống lạiphụ nữ ở các xã phường…

- Báo cáo về bạo lực với phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam(1999), TS

Lê Thi Quý

- Bình đẳng giới trong chăm sóc sức khoẻ sinh sản và chống bạo lực giađình(2002) của Hội kế hoạch hoá gia đình Việt Nam

- Phụ nữ và bình đẳng giới trong đổi mới ở Việt Nam(1999), GS.LêThi, NXB Phụ nữ Hà Nội

- Bạo lực trong gia đình, Bùi Thu Hằng

- Vì một xã hội không bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em(2002), Trungtâm sức khoẻ phụ nữ và gia đình Workbank

Nhìn chung đã có nhiều đề tài nghiên cứu về bạo lực gia đình nhưngchỉ đề cập bạo lực giữa vợ chồng với nhau hoặc là bạo lực của người lớn vớitrẻ em (cha mẹ bạo lực con cái, ông bà bạo lực cháu, anh chị bạo lực vớinhau) mà chưa có đề tài nào nghiên cứu về ảnh hưởng khi trẻ em chứng kiếnbạo lực gia đình.Sự khiếm khuyết này trong nghiên cứu không chỉ làm nghèo

đi nội dung của nghiên cứu bạo lực gia đình mà còn khiến cộng đồng, xã hộinhận thức sai lệch, không đầy đủ về bạo lực gia đình do thiếu thông tin Điều

đó cũng làm cho các bậc cha mẹ không chú ý, quan tâm tới vai trò nuôi dạycon cái của mình đặc biệt là làm thế nào để con cái khoẻ mạnh và phát triểntoàn diện.Xuất phát từ những lí do trên tôi lựa chọn nghiên cứu về “Nhữngảnh hưởng trẻ em gặp phải khi chứng kiến bạo lực gia đình”

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

3.1 Đối tượng nghiên cứu.

Những ảnh hưởng khi trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình

3.2 Khách thể nghiên cứu.

Khách thể nghiên cứu trong bài nghiên cứu này là 40 trẻ gồm 20 trẻ

nữ và 20 trẻ nam từ 6-16 tuổi (Trẻ là con của nhóm phụ nữ bị bạo lực khu 6

và khu 7)

Nhóm phụ nữ bị bạo lực gia đình tại khu hành chính số 6 và số 7 xãNgọc Quan- Đoan Hùng- Phú Thọ

3.3 Phạm vi nghiên cứu.

Điển cứu tại Ngọc Quan-Đoan Hùng-Phú Thọ

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

4.1 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu những ảnh hưởng trẻ em gặp phải khi chứng kiến bạo lực gia đình

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Tìm hiểu việc bảo vệ quyền trẻ em qua pháp luật quốc tế và Việt Nam

- Tìm hiểu những ảnh hưởng khi trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình.+ Tinh thần

5 Phương pháp nghiên cứu.

◘ Phương pháp nghiên cứu lí luận.

Sử dụng phương pháp này nhằm tìm hiểu , bổ sung và tích luỹ vốn trithức lí luận liên quan đến đề tài ở nhiều góc độ: Triết học, tâm lí học lứa tuổi,công tác xã hội đồng thời nghiên cứu những chủ trương, chính sách, văn bảnpháp luật, các công trình khoa học về bạo lực gia đình, những hậu quả của nótới phụ nữ và đặc biệt là trẻ em Mục đích của phương pháp này là thu thậpnhững vấn đề lí luận liên quan đến đề tài như: bạo lực, gia đình, bạo lực giađình, trẻ em.Vì đó là cơ sở lí luận cho việc điều tra, phân tích về ảnh hưởng

mà trẻ em gặp phải khi chứng kiến bạo lực gia đình ở địa phương tôi nói riêng

và ở nước ta nói chung

Ngoài ra đề tài còn sử dụng phương pháp phân tích tài liệu từ phimảnh, internet, sách, báo, băng hình… phân tích, sàng lọc thông tin liên quanđến đề tài nghiên cứu.Kết hợp tham khảo một số đề tài nghiên cứu khoa học,luận văn có liên quan đến đề tài trước đó để tham khảo thêm về phương phápnghiên cứu làm cơ sở bổ sung cho đề tài của mình

◘ Phương pháp phỏng vấn:

Tôi sử dụng phương pháp này làm phương tiện cho các phương phápnêu trên đồng thời thu thập một số thông tin cụ thể, chính xác góp phần tăng độtin cậy và sức thuyết phục của bài nghiên cứu.Cụ thể tôi tiến hành trao đổi, tròchuyện trực tiếp với nhóm phụ nữ bị bạo lực tại khu 6 và khu 7 và 40 trẻ làcon của họ.Tôi cũng tiến hành trò chuyện và thu thập thông tin từ chính quyền

xã, hội phụ nữ, cơ quan dân số…tại địa phương.Phương pháp này giúp tôi nhậnbiết được ý kiến, thái độ, suy nghĩ của trẻ khi chứng kiến bạo lực gia đình

- Phỏng vấn cấu trúc:

Sử dụng bảng hỏi đưa ra những câu hỏi phù hợp với nội dung của đề tài

và nghi nhận lại thông tin của người trả lời.Bảng hỏi là hệ thống các câu hỏiđược sắp xếp trên cơ sở các nguyên tắc tâm lí, logic và theo một nội dungnhất định tạo điều kiện cho người được hỏi thể hiện quan điểm của mình vàngười nghiên cứu thu thập được những thông tin cá biệt nhằm đáp ứng cácyêu cầu, mục tiêu nghiên cứu.Phỏng vấn cấu trúc trong bài nghiên cứu nàyđược sử dụng cho 40 em học sinh là con của nhóm phụ nữ bị bạo lực tại nhómphụ nữ bị bạo lực gia đình khu hành chính 6 và 7- xã Ngọc Quan

Phỏng vấn sâu 8 giáo viên chủ nhiệm tại trường tiểu học Ngọc Quan và

4 giáo viên chủ nhiệm của trường trung học cơ sở Ngọc Quan

◘ Phương pháp quan sát.

Quan sát là chú ý tới những đặc điểm của người , vật, tình huống…mụcđích là sử dụng những dữ kiện quan sát được để hiểu thêm về đối tượng, sựviệc.Khi nghiên cứu chúng ta thường sử dụng phương pháp quan sát để thuthập thông tin một cách trực tiếp, cụ thể, chính xác.Chúng ta thường quan sát

môi trường xung quanh đối tượng nghiên cứu, mối quan hệ và vai trò của đốitượng nghiên cứu trong môi trường.

Quan sát đối tượng: Hành vi, ngoại hình, thái độ, cử chỉ, dấu hiệu lolắng, bất an, ngôn ngữ cơ thể…Trong bài nghiên cứu này sử dụng phươngpháp quan sát nhằm thu thập thêm thông tin, hiểu rõ hơn về trẻ sống trong giađình có bạo lực thông qua ngôn ngữ, thái độ, giao tiếp với thầy cô, bạn bè vànhững người xung quanh

◘ Phương pháp điều tra thu thập thông tin.

Đây là phương pháp cơ bản của đề tài Để tìm hiểu những ảnh hưởngcủa bạo lực gia đình tôi sử dụng phương pháp này với mục đích:

- Tìm hiểu ảnh hưởng khi trẻ sống trong gia đình có bạo lực: thu thậpthông tin từ 40 trẻ là con của nhóm phụ nữ bị bạo lực gia đình tại khu hànhchính số 6 và số 7 xã Ngọc Quan

- Tìm hiểu về vai trò của cha mẹ trong việc hạn chế ảnh hưởng củabạo lực gia đình đối với sự phát triển của trẻ

6 Đóng góp khoa học của đề tài.

Đề tài góp phần tìm hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của bạo lực gia đình đốivới sự phát triển của trẻ Từ trước tới nay các đề tài nghiên cứu về bạo lựctrong gia đình hầu như chỉ quan tâm tới thực trạng bạo lực gia đình hoặc ảnhhưởng của bạo lực gia đình đối với phụ nữ mà chưa nghiên cứu ảnh hưởngđối với sự phát triển của trẻ Đề tài góp phần cung cấp kiến thức bổ ích chocha mẹ trong việc nuôi dạy con cái để trẻ phát triển khoẻ mạnh và toàn diện

7 Kết cấu của đề tài:

Chương I: Cơ sở khoa học của đề tài.

Chương II: Những ảnh hưởng khi trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình Chương III: Vai trò của cha mẹ trong việc hạn chế ảnh hưởng của bạo lực gia đình đối với trẻ

CHƯƠNG I

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

1 Các khái niệm liên quan.

1.1 Bạo lực:

Là hành vi bạo lực thô bạo, biểu hiện trạng thái tâm lý tức giận gây tổnthương thân thể, gây thương tích, tàn tật lăng nhục về tinh thần, là sự xúc

phạm danh dự và nhân phẩm người khác.

(Nguồn: Wikipedia- tiếng Việt)

1.2 Gia đình.

Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởicác mối quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệnuôi dưỡng và quan hệ giáo dục.Gia đình có lịch sử từ sớm và đã trải qua mộtquá trình phát triển lâu dài.Thực tế, gia đình có những ảnh hưởng và tác động

mạnh mẽ đến xã hội.

(Nguồn: Wikipedia- tiếng Việt)

1.3 Bạo lực gia đình.

Luật phòng, chống bạo lực gia đình “Bạo lực gia đình là hành vi cố ý

của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất,tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình”

“Bạo lực gia đình là thuật ngữ dùng để chỉ các hành vi bạo lực giữa cácthành viên trong cùng một gia đình Hành vi bạo lực thường thấy nhất là giữa

vợ và chồng nhưng bạo lực giữa cha mẹ với con cái hay ông bà, anh em ruộtvới nhau hoặc giữa mẹ chồng và con dâu cũng có xảy ra và được xếp vàonhóm các hành vi này Nạn nhân của bạo lực thân thể thường là phụ nữ- vợhoặc mẹ của đối tượng, với nam giới họ là nạn nhân của bạo lực tinh thầnnhiều hơn Bạo lực gia đình xảy ra ở mọi quốc gia, nền văn hóa, tôn giáokhông ngoại lệ giàu nghèo và trình độ học vấn cao hay thấp”

(Nguồn: Wikipedia- tiếng Việt)

1.4 Trẻ em.

Một trẻ em là một con người ở giữa giai đoạn từ khi sinh và tuổi dậythì Định nghĩa pháp lý về một "trẻ em" nói chung chỉ tới một đứa trẻ, cònđược biết tới là một người chưa tới tuổi trưởng thành

Hiệp ước về Quyền Trẻ em của Liên Hợp Quốc định nghĩa một đứa trẻ là

"mọi con người dưới tuổi 18 trừ khi theo luật có thể áp dụng cho trẻ em, tuổitrưởng thành được quy định sớm hơn." Về mặt sinh học, một đứa trẻ là bất kỳ aitrong giai đoạn phát triển của tuổi thơ ấu, giữa sơ sinh và trưởng thành

(Nguồn: Wikipedia- tiếng Việt)

1.2 Một số lí thuyết liên quan.

1.2.1 Thuyết tâm lí xã hội của Erickson.

- Cho cái nhìn tổng quát sự phát triển về cái tôi và khả năng tương tác

xã hội của trẻ trong suốt thời kì thơ ấu

- Xác định những thời kì, giai đoạn chính mà trẻ sẽ học được về bản

thân và các em sẽ tương tác với người khác

- Chỉ ra những nhân tố môi trường cần thiết để trẻ phát triển phù hợp.

- Cung cấp một cách để giải thích tại sao trẻ không phát triển phù hợpđược ở mỗi giai đoạn

Tổn hại sảy ra cho trẻ theo thuyết này là:

-Tổn hại sảy ra cho trẻ em nếu các em không thể hoàn thành nhữngnhiệm vụ của mỗi giai đoạn khủng hoảng một cách tích cực

- Tổn hại sảy ra cho trẻ em nếu các em không thể tiến đến giai đoạnphát triển tiếp theo

-Tổn hại sảy ra cho trẻ em nếu các em tiến đến giai đoạn phát triển tiếptheo với những giải pháp tiêu cực, điều này sẽ dẫn đến việc các giai đoạn pháttriển tiếp theo đó cũng bị giải quyết theo những tiêu cực đó

1.2.2 Thuyết gắn bó của John Bowlby.

Học thuyết này được phát triển để hiểu rằng tổn hại sẽ sảy ra cho trẻ emnếu các em không hình thành được những quan hệ gắn bó hoặc những mốiquan hệ gắn bó bị phá huỷ hoặc các mối quan hệ gắn bó tồi

Có 4 dạng quan hệ gắn bó:

- Gắn bó an toàn

- Gắn bó không an toàn và lẫn lộn

- Gắn bó không an toàn và lảng tránh

- Gắn bó không an toàn và mất phương hướng

Sự phát triển xã hội bắt đầu bằng sự thiết lập mối quan hệ gần gũi giữatrẻ và người chăm sóc.Mối quan hệ gắn bó này có ảnh hưởng mạnh mẽ, lâudài và hữu ích đến sự phát triển của trẻ.Nếu trẻ có mối liên hệ và ràng buộcchặt chẽ thì trẻ ít có nguy cơ bị xâm hại.Tình trạng thiếu các quan hệ gần gũi,yêu thương ảnh hưởng đến sự phát triển về mặt thể chất, tâm lí và xã hội

1.2.3 Thuyết bình quyền.

- Thuyết bình quyền xem xét khái niệm “ Quyền lực” trong mối quan

hệ của con người đặc biệt là lạm dụng quyền lực

- Đấu tranh với những truyền thống cũ mà phụ nữ và trẻ em bị xemnhư vật dụng hoặc vật sở hữu của nam giới

1.2.4 Thuyết thương tổn.

- Con người đều có cảm xúc mạnh mẽ về một kinh nghiệm đauthương nào đó.Tuy nhiên trẻ em có thể không nói ra vì sao các em cảm thấynhư vậy mà bộc lộ qua cách cư xử

- Ảnh hưởng của thương tổn khác nhau tuỳ thuộc vào mỗi trẻ

- Tác động của thương tổn tới trẻ phụ thuộc vào khả năng “ phục hồi”của trẻ Để có được thì trẻ cần có nền tảng vững chắc, một mạng lưới hỗ trợtốt, các mối quan hệ bạn bè và các giá trị tích cực trong cuộc sống

- Sự việc gây thương tổn có thể gây thương tổn vào thời điểm diễn rahoặc các triệu chứng của thương tổn có thể xuất hiện trong các giai đoạn tiếptheo của quá trình phát triển

- Những phản ứng đối với thương tổn có thể kéo dài nhiều tuần haynhiều tháng và trẻ sẽ vượt qua các giai đoạn phục hồi với sự trợ giúp từ nhữngngười khác

1.3 Một số văn bản pháp luật có liên quan.

1.3.1 Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em.

Công ước Liên Hợp quốc về quyền trẻ em là một công ước quốc tế quyđịnh các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa của trẻ em Cácquốc gia phê chuẩn công ước này chịu ràng buộc của các quy định công ướcnày theo luật quốc tế Cơ quan giám sát thi hành công ước này là Ủy banquyền trẻ em Liên Hợp Quốc bao gồm các thành viên từ các quốc gia trênkhắp thế giới Mỗi năm một lần, ủy ban này đệ trình một bản báo cáo cho Ủyban thứ 3 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc và cũng nghe chủ tịch ủy bancông ước này báo cáo và Đại hội đồng ra một nghị quyết về quyền trẻ em

Các quốc gia đã phê chuẩn công ước này phải báo báo trước Ủy ban vềquyền trẻ em Liên Hợp Quốc theo định kỳ để ủy ban này kiểm tra việc quátrình tiến triển trong việc thực thi công ước và tình trạng quyền trẻ em ở quốcgia đó

Tất cả các quốc gia trên thế giới là thành viên của Liên Hợp Quốc,ngoại trừ Hoa Kỳ và Somalia, đều đã phê chuẩn công ước này Đại hội đồngLiên Hợp Quốc đã phê chuẩn bản công ước này vào luật quốc tế trong mộtnghị quyết tư vấn vào ngày 20 tháng 11 năm 1989; bản công ước này bắt đầu

có hiệu lực từ ngày 2 tháng 9 năm 1990 sau khi đã được số quốc gia phêchuẩn theo quy định Theo công ước này, trẻ em là người có độ tuổi dưới 18

Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á và nước thứ hai trên thế giới phêchuẩn công ước của Liên Hợp quốc về Quyền trẻ em vào ngày 20 tháng 2năm 1990.

1.3.2 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Điều 5 Trách nhiệm bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

Điều 6 Thực hiện quyền của trẻ em.

Điều 8 Trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ, chăm sóc và giáo dụctrẻ em

Điều 12 Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng.

Điều 14 Quyền được tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm

và danh dự

Điều 15 Quyền được chăm sóc sức khoẻ

Điều 17 Quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hoá, nghệ thuật, thểdục, thể thao, du lịch

Điều 24 Trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng

Điều 25 Trách nhiệm bảo đảm cho trẻ em sống chung với cha mẹ.

Điều 27 Trách nhiệm bảo vệ sức khỏe

Điều 32 Trách nhiệm bảo đảm quyền được tiếp cận thông tin, bày tỏ ýkiến và tham gia hoạt động xã hội

Điều 33 Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác bảo vệ, chămsóc và giáo dục trẻ em

Điều 34 Trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức

thành viên của Mặt trận

Điều 35 Trách nhiệm của cơ quan thông tin tuyên truyền

Điều 36 Trách nhiệm của cơ quan bảo vệ pháp luật.

Điều 35 Trách nhiệm của cơ quan thông tin tuyên truyền

Điều 36 Trách nhiệm của cơ quan bảo vệ pháp luật.

Điều 37 Trách nhiệm của Nhà nước

Điều 38 Bảo trợ các hoạt động vì sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và giáodục trẻ em

1.3.3 Luật phòng chống bạo lực gia đình 2007.

Điều 3 Nguyên tắc phòng, chống bạo lực gia đình.

Khoản 3 Nạn nhân bạo lực gia đình được bảo vệ, giúp đỡ kịp thời phùhợp với điều kiện hoàn cảnh của họ và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước;

ưu tiên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em, người cao tuổi, người tàntật và phụ nữ

1.3.4 Luật hôn nhân và gia đình.

Điều 34: “Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền thương yêu, trông nom, nuôidưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con; tôn trọng ý kiếncủa con; chăm lo việc học tập và giáo dục để con phát triển lành mạnh về thểchất, trí tuệ và đạo đức ”

Nếu không thực hiện nghĩa vụ đó thì theo điều 41, 42 luật này, cha mẹ

sẽ phải đối mặt với việc bị tòa án chủ động hoặc theo yêu cầu của cá nhân, cơquan, tổ chức khác ra quyết định tước hoặc hạn chế quyền làm cha mẹ đối vớicon chưa thành niên từ một đến năm năm

CHƯƠNGII NHỮNG ẢNH HƯỞNG KHI TRẺ EM CHỨNG KIẾN

BẠO LỰC GIA ĐÌNH

Hình 2.1 (Ảnh minh họa) 2.1 Thực trạng bạo lực gia đình ở Vat Nam.

Hàng năm ở nước ta có khoảng 2/3 trong tổng số gia đình có hành vibạo lực về thể chất (đánh đập); 25% gia đình có hành vi bạo lực tinh thần;30% cặp vợ chồng có ép buộc quan hệ tình dục

Số liệu của Bộ Công an cho thấy: cứ 2 đến 3 ngày lại có 1 người bị giết

có liên quan đến bạo lực gia đình Còn theo Viện khoa học xét xử Toà ánNhân dân Tối cao, tại 42 tỉnh trong 5 năm (2000- 2005) Toà án Nhân dân cáctỉnh đã xét xử 10.608 vụ án hôn nhân và gia đình Trong đó 42% vụ án ly hôn

có nguyên nhân từ bạo lực gia đình

Thông qua những số liệu trên, chúng ta đã thấy tính chất nghiêm trọngcủa hành vi bạo lực gia đình ở Việt Nam hiện nay

Các nhóm xã hội khác nhau thường có biểu hiện khác nhau về hìnhthức bạo lực gia đình Nhóm gia đình mà vợ, chồng có trình độ học vấn thấp,

việc làm không ổn định, lao động chủ yếu mang tính giản đơn, thì bạo lực giađình thường diễn ra dưới hình thức bạo lực về thể chất

Nhóm gia đình có trình độ học vấn cao, nghề nghiệp tương đối ổn định,bạo lực gia đình thường diễn ra dưới hình thức bạo lực tinh thần Thực tế chothấy, dù dưới bất kỳ hình thức nào thì bạo lực gia đình cũng chủ yếu do ngườiđàn ông (người chồng) gây ra đối với người phụ nữ (người vợ) và các thànhviên khác trong gia đình Điều này cho thấy bất bình đẳng giới ở nước ta hiệnnay vẫn còn diễn ra khá phổ biến, cá biệt có chỗ, có nơi đã lên tới mức báo động

Hậu quả của bạo lực gia đình gây thương tích thân thể chiếm 12,8%;tổn thương về tinh thần 28,3%; Vợ chồng ly thân 5,1%; ly hôn 14,8%; con cáikhông được chăm lo 13,3%; tử vong 2,8%; tự tử 1,2%; (số này ở miền núi vàdân tộc chiếm cao hơn), 2,7% bạo lực về kinh tế (hành vi phá hoại làm hưhỏng về tài sản)

Nghiêm trọng hơn bạo lực gia đình đã xâm phạm đến quyền con người,danh dự nhân phẩm tính mạng của mỗi cá nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.Thậm chí nó còn làm xói mòn về đạo đức, mất tính dân chủ xã hội và ảnhhưởng xấu đến thế hệ tương lai

Bạo lực gia đình không chỉ gây tổn hại đến tâm lí và sức khỏe củangười bị bạo lực mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lí và sức khỏe củanhững đứa trẻ phải chứng kiến bạo lực gia đình Đây cũng là nguy cơ gây tan

vỡ và suy giảm sự bền vững của gia đình

Các hành vi bạo lực gia đình:

◘ Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đếnsức khoẻ, tính mạng

◘ Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm

◘ Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậuquả nghiêm trọng

◘ Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữaông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em vớinhau.

◘ Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chínhquá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ratình trạng phụ thuộc về tài chính

◘ Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở

2.2 Những ảnh hưởng khi trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình.

- Nhân tố dinh dưỡng

Dinh dưỡng là cơ sở vật chất để trẻ phát triển thể chất, nếu trẻ được cungcấp đủ dinh dưỡng từ sữa mẹ và thức ăn thì đó là điều kiện tốt cho trẻ pháttriển thể trạng, giúp in he thể khoẻ mạnh chống được các nguy cơ mắc bệnh

và linh hoạt hơn Ngược lại, nếu dinh dưỡng không được cung cấp đầy đủ sẽlàm cơ thể trẻ suy nhược, kém phát triển, gầy ốm, thiếu chất dinh dưỡng còn

là nguyên nhân của nhiều bệnh như còi xương

- Môi trường sống.

Môi trường sống cũng ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của trẻ, điều nàythấy rõ ở việc các trẻ em sống ở phương Tây thường phát triển thể trạng tốthơn những trẻ sống ở phương Đông Nếu môi trường sống sạch sẽ, không khíthoáng đãng, đủ ánh sáng thì sẽ tạo điều kiện tốt cho trẻ phát triển thể chất,ngược lại nếu môi trường không thuận lợi không những không tạo điều kiệncho sự phát triển thể chất của trẻ mà còn có thể là nguyên nhân gây ra một sốbệnh tật cản trở sự phát triển thể chất của trẻ

Bên cạnh môi trường tự nhiên thì môi trường không khí, tâm lí gia đìnhcũng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thể chất của trẻ Trẻ em được sốngtrong môi trường gia đình êm ấm, hoà thuận, hạnh phúc, có được sự quan tâmcủa cha mẹ và những người lớn khác trong gia đình thì sẽ phát triển tốt hơnnhững trẻ sinh ra trong môi trường gia đình không hạnh phúc, hay mâu thuẫnhay bố mẹ bận công việc ít quan tâm đến con

- Ảnh hưởng của bệnh tật.

Trẻ mắc bệnh thường ảnh hưởng đến quá trình tiêu hoá thức ăn, hô hấp,tuần hoàn ở trẻ, đồng thời trẻ mắc bệnh thường phải tiêu hao năng lượng nênlàm chậm sự phát triển thể chất của trẻ

- Sự luyện tập.

Sự luyện tập, vận động cơ thể cũng có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thểchất của trẻ Việc luyện tập thường xuyên giúp cho tinh thần thoải mái, lưuthông máu tốt, tăng cường năng lượng, cải thiện cơ và xương… thông qua đógiúp cơ thể trẻ phát triển tốt hơn

◘ Ảnh hưởng của bạo lực gia đình đến sự phát triển thể chất của trẻ.

Trẻ em phải chứng kiến cảnh bạo lực gia đình làm tâm lí trẻ lo sợ, buồnchán không muốn ăn uống, vận động, mọi sinh hoạt của trẻ bị ảnh hưởng.Đồng thời sự căng thẳng tinh thần làm cho các cơ quan trên cơ thể trẻ cũng cónhững rối loạn trong hoạt động như vậy ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thểchất ở trẻ

Trẻ em chứng kiến dễ làm tổn thương mình hoặc trong khi xảy ra bạolực hoặc vì là nạn nhân.Bạo lực gia đình là dự đoán số một về việc ngược đãitrẻ em Có thể các em muốn che chở mẹ mình và cố gắng can thiệp khi cóhành hung Có thể trẻ cũng cảm thấy có trách nhiệm đối với em mình và cốgắng che chở, chăm sóc cho chúng

Điều tra 40 trẻ tại xã Ngọc Quan cho thấy: 32 trẻ bị cha đẻ hành hungkhi trẻ chứng kiến người cha bạo lực với mẹ mình trong khi đó chỉ có 8 trẻkhông bị hành hung khi chứng kiến bạo lực gia đình Điều đó chứng tỏ rằngkhi bạo lực gia đình xảy ra trẻ em có thể là nạn nhân, trẻ không thể phát triển

về mặt thể chất bình thường như những trẻ khác được

em vẫn biết điều đó ngay cả khi không thật sự có mặt Trẻ em có nhiều cảmxúc và phản ứng khác nhau với bạo lực đã chứng kiến Đó có thể là: sợ, bối

rối, tội lỗi, bực bội, bất lực, trách nhiệm đã để xảy ra bạo lực , trưởng thànhgiả, chối bỏ, trở nên nguy hiểm, lo âu và buồn bã Những điều này có thể biểuhiện qua hành vi bàn lùi, phô diễn, buồn nản, lo lắng, thấy ác mộng hoặc hunghăng, lẩn tránh, trò chuyện với ai đó, gọi cảnh sát, hay nhờ giúp đỡ Trẻ em cóthể bị nhức đầu, đau bao tử, tiêu chảy hay cảm lạnh Các em thường bị ănhiếp và có thể đau khổ tại trường hoặc đối phó bằng cách trở thành kẻ ăn hiếp.Cách trẻ em phản ứng lại và đối phó khi chứng kiến bạo lực có thể tùy vàomức phát triển, kỹ năng ứng phó, tuổi, lượng thông tin có được và sự hiệnhữu của người hỗ trợ

Khi trẻ em chứng kiến cảnh bạo lực gia đình giữa bố mẹ thì nhiều trẻluôn có tâm trạng buồn phiền và lo sợ, không tôn trọng bố mẹ, thậm chí cótrẻ mong ước muốn bỏ nhà để thoát khỏi tình trạng bạo lực hằng ngày Nhữngđứa trẻ thường sống trong cảnh bạo lực như phải chứng kiến bố mẹ đánhnhau, cãi cọ hoặc bị bố mẹ đánh thì hay gặp ác mộng và đái dầm buổi tối Khitrẻ có những căng thẳng về tâm lý, trong giấc ngủ, trẻ có thể gặp ác mộng,mộng du hay những cơn khiếp sợ Ác mộng là giấc mơ gây sợ hãi thường xảy

ra trong thời gian nửa đêm đến sáng Khi thức giấc, trẻ có thể kể cho cha mẹnghe điều trẻ đã thấy trong giấc mơ Trẻ có thể khóc và hoảng sợ, khó ngủ lạiđược Đái dầm thường thấy trong 40% ở trẻ dưới 3 tuổi

Không chỉ có vậy, những đứa trẻ đó còn có triệu chứng bất thường nhưkhông chú ý vào người đối diện, trí nhớ giảm và tư duy cũng kém đi.Bất cứnhững hành vi bạo lực gia đình nào cũng ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lýcủa trẻ.Hành vi bạo lực trong cách cư xử của bố mẹ cũng gây tác hại to lớn,làm tổn thương tâm thần ở trẻ em, đôi khi kéo dài suốt cả cuộc đời Người lớnkhông thể hiểu hết nỗi khổ và khiếp sợ của con trẻ khi phải chứng kiến cảnhbạo lực gia đình.Nhiều trẻ đã nói rằng, chúng chưa từng có cảm giác sợ hãiđiều gì hơn là khi phải chứng kiến những hành vi bạo lực của bố mẹ.Ánh mắtthơ ngây của trẻ sẽ không còn trong sáng khi tận mắt chứng kiến những hìnhảnh bạo lực của gia đình Nó trở thành nỗi ám ảnh khó phai, nhiều khi ảnh

hưởng đến tâm lý của trẻ cả ở tuổi trưởng thành Di chứng của bạo lực giađình đã in sâu vào tiềm thức và điều khiển hành vi của trẻ.

Những con số thống kê bạo lực gia đình ngày càng tăng, trong khi đóngười ta vẫn ít khi để ý tới những trường hợp trẻ em chứng kiến cảnh bạo lựcgia đình.Nạn nhân của tình trạng bạo lực gia đình là trẻ em và quan trọng hơn

là nó đã gây chấn thương tâm thần cho trẻ ở mức trầm trọng Những trẻ emsinh ra, lớn lên ở những gia đình diễn ra tình trạng bạo hành thì dễ bị trầmcảm, mặc cảm, tự ti, thậm chí hoảng hốt, sợ khi thấy người đàn ông lạ xuấthiện…Bạo lực gia đình sẽ gây chấn thương tâm thần ở trẻ, chấn thương đó cóthể kéo dài suốt đời, gây ra những vết hằn sâu trong tâm trí của trẻ.Những bétrai sống trong gia đình cha hay đánh mẹ… dài ngày thì cũng bị ảnh hưởngnhiều tính cách của bố Nhiều đứa trẻ khi lớn lên cũng cục cằn, thô lỗ, thậmchí thô bạo với phụ nữ y như bố hoặc có đứa trẻ còn bạo lực với phụ nữ hơn

bố Với trẻ em gái, khi lớn thường sống khép kín, sợ đàn ông, sợ lấy chồng,mắc bệnh tự ti, trầm cảm, hoảng loạn về thần kinh… tức là các bé gái sẽ khóhoà nhập với cộng đồng hơn các bé trai Cả bé trai và bé gái thường xuyênchứng kiến cảnh bạo lực trong gia đình, chắc chắn chính trẻ cũng dễ nảy sinh

ý định tiêu cực, tâm lý và hoạt động đều thụ động, có thể dễ mắc bệnh đauđầu, đau dạ dày và đau dây thần kinh theo kiểu tâm thần phân liệt Lứa tuổi dễ

bị tổn thương nhất là từ 5-10 tuổi Phỏng vấn nhóm phụ nữ bị bạo lực gia đìnhtại xã Ngọc Quan về 20 trẻ (6-10 tuổi) là con của họ cho thấy trẻ chứng kiếnbạo lực giữa cha mẹ có những biểu hiện rối nhiễu tâm lí cụ thể:

Một số rối nhiễu tâm lítrẻ em gặp phải khi chứng kiến

Hung hăng 8Tránh tiếp xúc với mọi

người

10

Ta có thể thấy rằng, sợ hãi, lo lắng là biểu hiện tiêu cực về tâm lí mà trẻchứng kiến bạo lực gia đình nói chung gặp phải và biểu hiện đó cũng thấy rõkhi nghiên cứu tại xã Ngọc Quan.Những vết thương về thể chất đối với trẻchứng kiến bạo lực gia đình đã khó hàn gắn nhưng những ảnh hưởng về mặttinh thần khi trẻ em chứng kiến bạo lực giữa cha mẹ chúng lại càng khó phai,

nó khắc dấu ấn sâu đậm trong tâm trí và có ảnh hưởng tiêu cực cho sự pháttriển về sau của trẻ

sức khoẻ thể chất…trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển con ngườinhưng nó chỉ đóng vai trò tạo nên tiền đề cho sự phát triển nhân cách.

- Yếu tố môi trường.

Môi trường là hệ thống các hoàn cảnh bên ngoài, các điều kiện tự nhiên

và xã hội xung quanh cần thiết cho hoạt động sống và phát triển của conngười.Sự hình thành và phát triển nhân cách chỉ có thể thực hiện trong mộtmôi trường nhất định.Môi trường tự nhiên và môi trường xã hội đều tác độngđến con người một cách tự phát hay tự giác, nhưng trước hết phải nói đến môitrường xã hội mà đặc biệt là giáo dục có tác động mạnh mẽ đến mỗi cánhân.Khi xem xét môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, khi xem xét yếu

tố sinh vật và yếu tố xã hội thì cái quyết định sự hình thành và phát triển tâm

lí, nhân cách là môi trường xã hội, là yếu tố xã hội.Trong môi trường xã hộirộng lớn đó thì giáo dục, hoạt động giao tiếp với tư cách như là nhữngphương thức hay các con đường có vai trò quyết định quá trình hình thành vàphát triển nhân cách

- Giáo dục và tự giáo dục.

Giáo dục là một hoạt động chuyên môn của xã hội nhằm hình thành vàphát triển nhân cách con người theo những yêu cầu của xã hội trong nhữnggiai đoạn phát triển lịch sử nhất định.Trong sự hình thành và phát triển nhâncách thì giáo dục giữ vai trò chủ đạo

+ Giáo dục vạch hướng cho sự hình thành và phát triển nhân cách.+ Thông qua giáo dục thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau những kinhnghiệm xã hội- lịch sử đã được kết tinh trong các sản phẩm văn hoá vật chất

và tinh thần của nhân loại

+ Giáo dục có thể đem lại cho con người những cái mà các yếu tố bẩmsinh- di truyền hay môi trường tự nhiên không thể đem lại được

+ Giáo dục có thể phát huy tối đa các mặt mạnh của các yếu tố khác chiphối sự hình thành nhân cách như các yếu tố thể chất, hoàn cảnh sống, yếu tố

xã hội

+ Giáo dục có thể bù đắp những thiếu hụt, hạn chế do các yếu tố bẩmsinh- di truyền không bình thường.

+ Giáo dục có thể uốn nắn những sai lệch của nhân cách về một mặtnào đó so với các chuẩn mực

+ Giáo dục có thể đón trước sự phát triển, nó “ hoạch định nhân cáchtương lai”

Giáo dục giữ vai trò chủ đạo với sự hình thành và phát triển nhâncách.Giáo dục vạch ra phương hướng cho sự hình thành và phát triển nhâncách và thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển nhân cách theo hướng đó

- Hoạt động và giao tiếp.

Hoạt động có vai trò trực tiếp đến sự hình thành và phát triển nhân cách

do vậy trong công tác giáo dục cần chú ý thay đổi làm phong phú nội dung,hình thức, cách tổ chức hoạt động để lôi cuốn cá nhân tham gia tích cực

Giao tiếp là một trong những con đường cơ bản để hình thành và pháttriển nhân cách.Con người là một thực thể xã hội, nhân cách của nó được hìnhthành và phát triển chỉ trong một môi trường cụ thể, nhất định mà con ngườiđang sống và hoạt động.Môi trường đó gồm gia đình, làng xóm, phố phường,các nhóm xã hội, các cộng đồng và tập thể

- Các yếu tố cũng chưa ổn định vì mới bắt đầu hình thành mà chưachín

- Có tính quyết định đối với quá trình giáo dục nhân cách vì trong giađoạn này khi nhân cách còn mềm mới có thể dễ dàng tác động “ 95% kết quả