Vận dụng phương pháp Công tác xã hội cá nhân trong việc trợ giúp phụ nữ bị bạo lực gia đình tại xã Ngọc Quan - Đoan Hùng - Phú Thọ

Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài Trước đây, hầu hết các Chính phủ coi bạo lực đối với phụ nữ là vấn đềriêng tư thì ngày nay nhiều nghiên cứu quốc tế đã cho thấy bạo lực đối vớ

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Mác và Ăng-ghen khi nghiên cứu lịch sử tiến hoá của xã hội loàingười đã dựa trên quan điểm duy vật khẳng định vai trò của gia đình trong sự

phát triển của xã hội: "Những trật tự xã hội của con người ở một thời đại

lịch sử của một quốc gia do hai yếu tố con người quyết định Đó là, trình độ phát triển của lực lượng lao động và trình độ phát triển của gia đình”.[30]

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: "Rất quan tâm đến gia đình là đúng

và nhiều gia đình cộng lại thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình Chớnh vỡ muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải chú ý hạt nhân cho tốt” [10;22]

Tư tưởng Hồ Chí Minh về gia đình đã được thể hiện trong các nghịquyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước Từ đó, các ngành, các cấp, cácđoàn thể và tổ chức xã hội ra sức chăm lo gia đình và tạo cơ hội để gia đìnhgóp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Ở bất kỳ thời đại nào gia đình đều giữ vai trò là tế bào của xã hội, làmột trong những nhân tố quyết định sự hưng thịnh của một quốc gia Trongnhững năm qua, cùng với các chủ trương phát triển kinh tế, chính trị, an sinh

xã hội cũng được chú trọng Vấn đề phụ nữ, giới và bình đẳng giới ngàycàng được quan tâm Đối tượng là phụ nữ ngày càng được tín nhiệm, đề cửvào các vị trí quan trọng trong xã hội.Trong mỗi gia đình, người phụ nữ luônđóng vai một vai trò quan trọng để tạo lập nên hạnh phúc gia đình Xã hội đãphát triển kéo theo sự thay đổi vai trò của người phụ nữ ở xã hội nói chung,trong gia đình nói riêng, nam nữ được đối xử công bằng, ít còn tư tưởng

“trọng nam khinh nữ” nữa Bên cạnh đó vẫn còn hiện tượng phụ nữ bị ngượcđãi nhất là trong gia đình Bạo lực gia đình đối với phụ nữ là một hiện tượngxảy ra hầu như ở khắp các nơi trên thế giới và trong mọi nền văn hoá Bạolực gia đình đã tàn phá, hủy hoại sự bình yên của nhiều gia đình, làm băng

hoại đạo đức xã hội, tước đoạt quyền được sống hạnh phúc của những người

vợ, người con Bạo lực gia đình đối với phụ nữ là một vấn đề được xã hộiđặc biệt quan tâm Đây không còn là đề tài mới nhưng vẫn rất thời sự Hiệnnay, trờn cỏc phương tiện thông tin đại chúng, không ít các trường hợp bệnhnhân nhập viện vì chấn thương do các tác nhân bạo lực gia đình gây ra, cónhững trường hợp rất man rợ và đáng thương tâm Nhiều vụ ly hôn ra toà lànguyên nhân của nạn bạo lực gia đình Phụ nữ là những đối tượng nhạy cảm,

vì vậy, các triệu chứng trầm cảm, stress mạnh, nguy hại hơn là sự suy giảmthần kinh đã trở thành bệnh, là những hậu quả của nạn bạo lực gia đình.Không chỉ thế, người phụ nữ còn là đối tượng hứng chịu những tổn hại về sinh

lý dưới tác động của hành vi bạo lực về tình dục Trong khi đó, tổn thất choviệc giải quyết vấn đề bạo lực gia đình là không nhỏ, bao gồm nhiều khoảnchi phí cho các dịch vụ hỗ trợ luật pháp, công an, tòa án, xã hội; cho công táctuyên truyền, y tế, giáo dục Đồng thời, phụ nữ - nạn nhân bạo lực gia đình sẽgiảm năng suất lao động, giảm khả năng tạo thu nhập và việc làm

Gia đình là tế bào của xã hội do vậy công tác xã hội cũng đặc biệt chútrọng tới sự phát triển của gia đình Công tác xã hội hỗ trợ, can thiệp nhữnggia đình có vấn đề: xung đột gia đình, nghèo đói, bệnh tật, bạo lực gia

đỡnh… Chính vì vậy mà tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “ Vận dụng phương

pháp Công tác xã hội cá nhân trong việc trợ giúp phụ nữ bị bạo lực gia đình tại xã Ngọc Quan - Đoan Hùng - Phú Thọ” cho khóa luận tốt nghiệp

của mình Thông qua khoá luận này, tôi mong muốn cung cấp những kiếnthức bổ ích về vấn nạn bạo lực gia đình mà ở đây tôi muốn nhấn mạnh tớibạo lực gia đình đối với phụ nữ đến mọi người Thông qua vận dụng phươngpháp công tác xã hội cá nhân trợ giúp phụ nữ bị bạo lực tôi muốn nhấn mạnhhơn nữa vai trò hỗ trợ, can thiệp của công tác xã hội trước thực trạng vấn nạnbạo lực gia đình ngày càng xảy ra thường xuyên ở nước ta Với khả năng vàkiến thức hạn chế của một sinh viên tụi khụng nghĩ mình có thể làm thay đổi

nhưng tôi mong muốn sẽ mang đến cái nhìn sâu sắc, sự nhận thức về nghềnghiệp tương lai của một nhân viên công tác xã hội thông qua mô hình trợgiúp, can thiệp mang “chất” công tác xã hội Tôi hi vọng sự phát triển củađất nước có phần không nhỏ sự trợ giúp, can thiệp của công tác xã hội để cácgia đình Việt Nam ngày càng hạnh phúc, bình yên

Mặc dù đã rất nỗ lực cố gắng song do thời gian hạn hẹp và khả năngcòn hạn chế nên trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếusót Vì vậy tụi rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô giáo để khóaluận được hoàn thiện hơn

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài

Trước đây, hầu hết các Chính phủ coi bạo lực đối với phụ nữ là vấn đềriêng tư thì ngày nay nhiều nghiên cứu quốc tế đã cho thấy bạo lực đối vớiphụ nữ trong gia đình là hệ thống có tính toàn cầu, tác động trong khoảng20-50% số phụ nữ trên thế giới.[25]

Bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình đã trở thành một nội dung quantrọng trong Tuyên bố hành động của Hội phụ nữ thế giới lần thứ IV tại BắcKinh năm 1995 và trong các văn bản của tổ chức Liên hợp quốc

Từ ngày 4 – 6/12/2001, tại Phnụmpờnh Campuchia đã diễn ra Hộinghị về luật pháp phòng chống bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình ở vùngtiểu Mờkụng, Campuchia, Lào, Thái Lan, Việt Nam Hội nghị được tổ chức

và tài trợ bởi một số tổ chức quốc tế lớn như: Diễn đàn Châu Á (Forum Asia)

về quyền con người và phát triển, Diễn đàn Châu Á – Thái Bình Dương vềphụ nữ, Luật pháp và phát triển (APWLD); Quỹ phát triển của Liên hợpquốc (UNIFEM); Đại sứ quán Hà Lan tại Băng Kốc…

Hội nghị diễn ra với 5 mục tiêu:

- Tăng cường cải thiện về Luật pháp cho sự tiến bộ về quyền conngười của phụ nữ ở các nước Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam

- Xây dựng những hiểu biết chung về vấn đề bạo lực gia đình và khả năngcủa từng nước trong việc phát triển các chiến lược kiểm soát bạo lực gia đình

- Chia sẻ kinh nghiệm từ các tổ chức Phi chính phủ ở một số nước đã đạtđược các thành tích trong việc thực hỗ trợ Pháp luật cho vấn đề bạo lực gia đình.

- Thành lập mạng lưới thông tin giữa các cơ quan Quốc hội, phòng,ban, cấp, ngành, các đoàn Luật sư và các tổ chức Phi chính phủ

- Hội nghị đã nghe trình bày và thảo luận về các chủ đề như: vấn đềkhái niệm về bạo lực gia đình, vai trò của Văn hoá và thế giới trong phòng,chống bạo lực gia đình

Hội nghị đã thống nhất trên một số vấn đề sau:

- Bạo lực gia đình không phải là chuyện riêng của gia đình

- Phụ nữ đang bị coi là phụ thuộc vào nam giới trên phạm vi toàn cầu.Hiện nay có nhiều nước, đặc biệt là ở Châu Á có những phong tục, vănhoá, tôn giáo tạo điều kiện cho vấn đề bất bình đẳng nam, nữ và khuyến khíchbạoc lực gia đình kể cả một số Chính Phủ, cảnh sát chưa có hoạt động tích cựcngăn chặn bạo lực gia đình vì coi đây là chuyện riêng của gia đình họ

Bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình tuy mới được phát hiện và xemxét trong vài thập kỉ gần đây song nghiên cứu của nhiều nước trên thế giới đãchứng tỏ tính chất nghiêm trọng của tệ nạn này đồng thời cho thấy các nguyênnhân, hình thức bạo lực khác nhau và sự ảnh hưởng của chúng đến sức khoẻ thểchất, tinh thần, tình dục Việc nghiên cứu đã góp phần giúp cho các nhà hoạchđịnh chính sách các thể chế xã hội ở mỗi nước có biện pháp giải quyết tìnhtrạng này

Ở Việt Nam nghiên cứu về bạo lực gia đình muộn hơn so với các nướctrên thế giới Trong các dạng bạo lực gia đình thì bạo lực với phụ nữ tronggia đình có tính chất nhạy cảm Nó tồn tại từ ngàn xưa nhưng từ xưa vẫn cho

là chuyện bình thường hoặc được che giấu chỉ đến thời gian gần đây báo cáocủa hội phụ nữ, hội đồng dân số và ngân hàng thế giới (nhóm chuyên gia củaviện xã hội học) thực hiện công luận mới bắt đầu thừa nhận nó như một hiệntượng phổ biến ở tất cả cỏc vựng miền trong nhiều gia đình thuộc tất cả cỏc

* Năm 1997, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tiến hành nghiên cứubạo lực đối với phụ nữ trong gia đình Các nhà nghiên cứu đã sử dụng số liệuthứ cấp lấy từ báo chí và các cơ quan khác tại 3 tỉnh Hà Nội, Hà Tây (cũ),Thái Bình là cơ sở để phân tích Kết quả nghiên cứu cho thấy bạo lực đối vớiphụ nữ trong gia đình là khá phổ biến Tuy nhiên nghiên cứu này vẫn chưacung cấp đầy đủ được một bức tranh toàn diện về bạo lực trên cơ sở giới.

* Năm 1999, Lê Thị Phương Mai đã nghiên cứu về “Bạo lực và hậu

quả đối với sức khoẻ sinh sản: Hiện trạng của Việt Nam” Nghiên cứu tập

trung vào tìm hiểu các nguyên nhân và các loại bạo lực Trong báo cáo baogồm các trường hợp Bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình chủ yếu phỏng vấnphụ nữ đến Tư vấn ở Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả nhận thấy: Bạo lực đốivới phụ nữ trong gia đình có thể xảy ra ở mọi gia đình và mọi tầng lớp xã hội

* Bạo lực trên cơ sở giới: trường hợp ở Việt Nam, TS Vũ Mạnh Lợi,

TS Vũ Tuấn Huy, TS Hữu Minh, Jennifer Clenment thực hiện tại cuộcnghiên cứu thăm dò cởi mở đối với người Việt Nam về thực trạng bạo lựcchống lại phụ nữ ở cỏc xó phường…

* Báo cáo về bạo lực với phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam (1999), TS

Lê Thị Quý Tác giả Lê Thi Quý đã xác định 4 nguyên nhân của bạo lực đối

với phụ nữ trong gia đình là kinh tế, học vấn, thói quen văn hoá - xã hội vàbệnh thần kinh của người có hành vi bạo lực Đồng thời tác giả còn nêu rõhậu quả của nạn bạo lực

Ngoài ra còn một số công trình nghiên cứu khác liên quan như: Bình

đẳng giới trong chăm sóc sức khoẻ sinh sản và chống bạo lực gia đình(2002) của Hội kế hoạch hoá gia đình Việt Nam; Phụ nữ và bình đẳng giới trong đổi mới ở Việt Nam (1999), GS.Lờ Thi, NXB Phụ nữ Hà Nội; Bạo lực trong gia đình của Bùi Thu Hằng; Vì một xã hội không bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em (2002) của Trung tâm sức khoẻ phụ nữ và gia đình

Workbank…

Nhìn chung đã có nhiều công trình nghiên cứu, đề cập tới vấn đề bạolực đối với phụ nữ trong gia đình tuy nhiên chưa có đề tài nào nghiên cứunhằm đưa ra mô hình trợ giúp đối với đối tượng là phụ nữ bị bạo lực Ở địaphương tôi việc nghiên cứu về bạo lực gia đình là hạn chế, hầu như chỉ cóbáo cáo thống kê các vụ bạo lực gia đình đối với phụ nữ trong xã Hơn thếviệc trợ giúp những người phụ nữ gặp bất hạnh đó chỉ có sự hỗ trợ của chínhquyền địa phương, hội phụ nữ,cơ quan dân số…do đó phụ nữ bị bạo lực giađình thường ít tự lực giải quyết vấn đề của mình, vượt qua khó khăn xâydựng hạnh phúc mà ỷ lại vào sự giúp đỡ đó hoặc tìm cách che giấu Đâycũng chính là cơ sở để tụi muốn tìm hiểu và nghiên cứu cách thức trợ giúpmang tính chuyên ngành Công tác xã hội đối với phụ nữ là nạn nhân bị bạolực gia đình trong khóa luận.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng bạo lực gia đình với phụ nữ tại xã Ngọc Quan – HuyệnĐoan Hùng – Phú Thọ và cách thức vận dụng phương pháp công tác xã hội

cá nhân để trợ giúp nạn nhân bị bạo lực

3.2 Khách thể nghiên cứu

- Phụ nữ bị bạo lực gia đình tại xã Ngọc Quan - Đoan Hùng - Phú Thọ

- Cán bộ chính quyền địa phương, các đoàn thể: Hội phụ nữ, đoànthanh niên, cơ quan dân số…

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Phương pháp tác nghiệp của Công tác xã hội gồm có nhiều phươngpháp như: công tác xã hội cá nhân, công tác xã hội nhóm, phát triển cộngđồng Trong phạm vi của khóa luận chỉ tập trung vào việc nghiên cứu cáchthức vận dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân trong việc trợ giúp nạnnhân là phụ nữ bị bạo lực gia đình

Không gian nghiên cứu: Địa bàn xã Ngọc Quan Đoan Hùng

Thời gian nghiên cứu: Từ 15/1/2011 1/4/2011

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích nghiên cứu

Thông qua sự trợ giúp của công tác xã hội những phụ nữ bị bạo lực giađình nói chung và phụ nữ bị bạo lực gia đình tại địa phương tôi nói riêng sẽ

tự giải quyết được vấn đề khó khăn, có niềm tin vào khả năng và sức mạnhcủa bản thân, xây dựng hạnh phúc gia đình, ổn định cuộc sống

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống các khái niệm và vấn đề liên quan về bạo lực gia đình.

- Tóm lược thực trạng bạo lực gia đình trên thế giới và Việt Nam hiện nay

- Khảo sát thực trạng bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình tại xãNgọc Quan - Đoan Hùng - Phú Thọ

- Đánh giá hiệu quả các biện pháp can thiệp, giải quyết và phòng

chống bạo lực gia đình tại địa bàn nghiên cứu

- Vận dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân trong việc trợ giúpmột trường hợp nạn nhân cụ thể là phụ nữ bị bạo lực gia đình tại xã NgọcQuan - Đoan Hùng - Phú Thọ

- Đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác phòng chống

bạo lực gia đình với phụ nữ và trợ giúp nạn nhân bị bạo lực

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập thông tin và phân tích tài liệu

- Thu thập thông tin từ các báo cáo thống kê của địa phương, từ các tổ

chức, đoàn thể tại địa bàn nghiên cứu

- Trên sở của những tài liệu có được, tác giả đã tiến hành phân tích, sosánh thông tin giữa các nguồn tư liệu từ đó có cơ sở đó rút ra điểm chung vàđiểm khác biệt giữa các ý kiến Cuối cùng tôi tập hợp lại theo cách tiếp cậncủa bản thân

5.2 Phương pháp phỏng vấn

Sử dụng phương pháp này làm phương tiện cho các phương pháp nêutrên đồng thời thu thập một số thông tin cụ thể, chính xác góp phần tăng độ tincậy và sức thuyết phục của khoá luận Cụ thể: tiến hành trao đổi, trò chuyệntrực tiếp với nhóm phụ nữ bị bạo lực tại khu hành chính 7 xã Ngọc Quan -Đoan Hùng - Phỳ Thọ trong đó có một phụ nữ được chọn làm trường hợp đểvận dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân trong việc trợ giúp Đồng thờitiến hành trò chuyện và thu thập thông tin từ chính quyền xã, hội phụ nữ, cơquan dân số…tại địa phương Phương pháp này giúp nhận biết được ý kiến,thái độ, suy nghĩ của họ về vấn nạn bạo lực gia đình nói chung và tại địaphương mình nói riêng

5.3 Phương pháp quan sát

Phương pháp này được sử dụng nhiều nhất trong quá trình làm việc

và tiếp xúc với thân chủ cụ thể Quan sát hành vi, thái độ, cách ứng xử,sinh hoạt của thân chủ và gia đình thân chủ giúp ta có thờm thụng tìn cơ sở

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Giúp sinh viên công tác xã hội hiểu rõ hơn về thực trạng phụ nữ bị bạolực gia đình tại địa phương Từ đó vận dụng kiến thức đã học trong việc trợgiúp nạn nhân bị bạo lực Qua việc trợ giúp cụ thể cho thấy hiệu quả của

phương pháp Công tác xã hội trong việc trợ giúp nạn nhân bị bạo lực gia đìnhđồng thời đề xuất những giải pháp thực tế giúp phòng chống bạo lực gia đình.

7 Kết cấu của khoá luận

Khóa luận có kết cấu ba phần: Mở đầu, Nội dung và Kết Luận Trong

đó phần Nội dung gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài.

Chương 2: Thực trạng bạo lực gia đình với phụ nữ tại xã Ngọc

Quan - Đoan Hùng - Phú Thọ.

Chương 3: Mô hình vận dụng phương pháp công tác xã hội cá

nhân trong việc trợ giúp phụ nữ bị bạo lực gia đình tại xã Ngọc Quan Đoan Hùng - Phú Thọ.

-CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIấ̃N CỦA Đấ̀ TÀI

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Khái niệm Bạo lực gia đình và các vấn đề liên quan

1.1.1.1 Khái niệm Bạo lực gia đình

Có nhiều khái niệm khác nhau về bạo lực gia đình Theo Tổ chức Liên

hợp quốc, khái niệm bạo lực gia đình được hiểu là ‘‘bất kì hành động bạo

lực nào dẫn đến hoặc có thể dẫn đến những tổn thất về thân thể, tâm lí hay tình dục hay những đau khổ của phụ nữ bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như vậy, việc cưỡng bức hay tước đoạt sự tự do, dù ở nơi công cộng hay cuộc sống riêng tư” (United nation, 1995)

Tại Việt Nam, luật phòng chống bạo lực gia đình cũng xác định rõ:

“Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của các thành viên trong gia đình

gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình” (Khoản 2, điều 1, Chương I)

Như vậy, có thể hiểu bạo lực gia đình là những hành vi cưỡng bứchoặc đe dọa gây ra những tổn thương về thể chất, tâm lý, tình dục, kinh tếhay xã hội giữa các thành viên trong một gia đình gây nên những hậu quảnghiêm trọng đối với nạn nhân và môi trường xung quanh

Các hành vi bạo lực gia đình bao gồm:

a) Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đếnsức khoẻ, tính mạng;

b) Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;c) Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậuquả nghiêm trọng

d) Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đìnhgiữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh,chị, em với nhau;

h) Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chínhquá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ratình trạng phụ thuộc về tài chính;

i) Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở.[19]

1.1.1.2 Các hình thức bạo lực gia đình

* Phân loại theo hình thức:

Theo nghiên cứu của Viện khoa học xã hội, bạo lực gia đình gồm cócác hình thức sau:

- Bạo lực về thể chất: Biểu hiện cụ thể ở các hành vi như đánh đập,

hành hạ nhằm gây thương tích trên cơ thể cho nạn nhân

- Bạo lực về tinh thần: Biểu hiện cụ thể ở việc bắt nạn nhân sống trong

bầu không khí căng thẳng sợ hãi, khủng bố nạn nhân khiến hoảng loạng tâmthần như: nhục mạ trước đám đông, dùng lời lẽ chỉ trích quá đáng gõy tổnthương về cảm xúc, tinh thần

- Bạo lực về tình dục : Biểu hiện ở việc ép bạn đời quan hệ tình dục

khi không mong muốn, có hành vi cưỡng bức bạn đời và đánh đập sau khiquan hệ tình dục, cưỡng ép mang thai hoặc nạo phá thai và nhiều hành vitương tự khác…

- Bạo lực về kinh tế: Biểu hiện ở việc bao vây kinh tế, kiểm soát tiền

bạc, bắt bạn đời lệ thuộc vào tiền nong, không cho giữ tiền, bắt phải hỏi xintiền và chứng minh mọi mua sắm, chi tiêu

- Bạo lực về xã hội: Biểu hiện ở việc cô lập bạn đời bằng cách cắt đứt

mọi mối quan hệ , giao lưu với xã hội như nhốt trong nhà, không cho giao

tiếp với bất cứ ai, không cho nghe điện thoại, cắt đứt liên lạc với người nhà,người thân hay bạn bè.

* Phân chia theo đối tượng:

- Bạo lực vợ - chồng: trong đó người chồng là đối tượng gây ra bạolực cho người vợ hoặc ngược lại

- Bạo lực bố mẹ - con cái: trong đó bố mẹ là đối tượng gõy ra bạo lựccho con cái là nạn nhân hoặc ngược lại

- Bạo lực ông bà - con cháu: trong đó ông bà là đối tượng gây ra bạolực với con cháu hoặc ngược lại

1.1.1.3 Chu kỳ bạo lực gia đình

Việc nhận diện và hiểu rõ các giai đoạn trong chu kỳ bạo lực có ýnghĩa vô cùng quan trọng việc hiểu rõ chu kỳ bạo lực sẽ giúp chúng ta nhậnthức là chúng ta không có lỗi trong việc xảy ra bạo lực và người gây ra bạolực mới chính là người phải chịu trách nhiệm cho hành vi của họ

CHU KỲ BẠO LỰC

Qua sơ đồ trên có thể thấy diễn biến của quá trình gây bạo lựcthường có những đặc điểm sau:

Bạo lực thường xuất hiện một cách ngắt quãng theo từng sự kiện hoặc

có thể được duy trì liên tục trong một khoảng thời gian

Sau khi bạo lực diễn ra thường sẽ có một khoảng thời gian êm đẹp, khi

đó cả hai hoặc một người sẽ thực sự tin rằng rồi mọi chuyện sẽ thay đổi

Bi n ện

Trong suốt khoảng thời gian êm đẹp người gây ra bạo lực có thể sẽxin lỗi, tặng quà, tạo ra không khí đặc biệt để tăng không khí yêu thương vàbình yên trong gia đình còn người phụ nữ hy vọng rằng người chồng của họ

sẽ thay đổi

Sau khoảng thời gian êm đẹp, sự căng thẳng bắt đầu dần hình thànhtrở lại Người phụ nữ và những thành viên trong gia đình cảm thấy boănkhoăn lo lắng bạo lực sẽ diễn ra trở lại Trong suốt quãng thời gian này,người phụ nữ thường cố gắng làm người đàn đông nguôi ngoai và duy trì sựbình thường trong gia đình Song trạng thái có thể bị phá vợ bằng nhữnghành động bạo lực tiếp theo Dạng này thường được lặp đi lặp lại trừ khi nó

bị phá vỡ

Trong những mối quan hệ bạo lực lâu dài, quãng thời gian trong chu kỳ ngắnhơn, chính vì vậy có những cặp trải qua toàn bộ chu kỳ trong vòng một ngày

1.1.2 Một số lí thuyết liên quan

1.1.2.1 Thuyết hệ thống sinh thái

Lí thuyết hệ thống và sinh thái giúp cho những người thực hành côngtác xã hội phân tích thấu đáo sự tương tác trong các hệ thống xã hội và hìnhdung những tương tác này ảnh hưởng ra sao tới hành vi con người

Lí thuyết hệ thống sinh thái chỉ ra sự tác động mà các tổ chức, cácchính sách, cộng đồng và nhóm ảnh hưởng lên cá nhân Mục đích của côngtác xã hội cá nhân là cải thiện mối tương tác giữa thân chủ và hệ thống

Các nghiên cứu chỉ ra rằng mạng lưới xã hội gồm bạn bè, người thân,láng giềng, bạn đồng nghiệp và cả con vật cưng chiều giúp giảm thiểu tácđộng tai hại của những căng thẳng trong cuộc sống Trái lại, người thiếumạng lưới xã hội đáp ứng với những căng thẳng trong cuộc sống bằng trầmcảm, dùng ma tuý hay uống rượu, có hành vi bạo lực hoặc đối phó bằngnhững cách thức không phù hợp [1;76]

1.1.2.2 Thuyết hệ thống tâm lí gia đình/Family Emotional system theory

Thuyết hệ thống tâm lí gia đình do Murray Bowen đề xướng từ thập

niên 1950 Trong hệ thống thuyết này tác giả có đề cập tới mối quan hệ bachiều trong gia đình đó là quan hệ gần gũi giữa hai người trong gia đình cóthể trở nên căng thẳng (hai người dù yêu thương nhau mấy cũng không tránhkhỏi những lúc mâu thuẫn, xung đột vì vậy cần có người thứ ba để ổn định.Người thứ ba có thể là người thứ ba khác nhau tùy theo nhu cầu của haingười kia) giữ vai trò trung gian, hòa giải, cố vấn tâm lí hay an ủi (nghe thanthở), ví dụ: khi người mẹ có chuyợ•n buồn phiền với người cha thì than thởvới bà ngoại hay dựa vào đưa con trai để tìm kiếm sự an ủi.[5;17]

1.1.2.3 Thuyết cấu trúc gia đình/ Structural family theory

Một trong những đóng góp quan trọng nhất vào kiến thức về gia đình

là thuyết cấu trúc gia đình do Salvador Minuchin đề xuất Thuyết này gồm

có những nội dung chính sau:

Trong gia đình thưởng có một nhân vật là “gia trưởng” – đó là ngườinắm quyền quyết định trong gia đình

Trong bất cứ gia đình nào có từ ba người trở lên cũng có lúc mộtngười muốn liên kết với một người kia tạo thành nhóm nhỏ để loại người thứ

ba ra khỏi liên kết này Đây gọi là nhóm nhỏ trong gia đình

Biên giới của gia đình gồm có biên giới ngoài và biên giới trong Biên giới trong gia đình có biên giới cứng rắn và biên giới uyển chuyển, biên giới riêng tư Gia đình lành mạnh khuyến khích biên giới riêng tư và tạo điều kiện cho các thành viên phát triển

Gia đình tính uyển chuyển, tính uyển chuyển là khả năng của cácthành viên trong gia đình sẵn sàng thay đổi vai trò, thói quen của mình đểphù hợp với những thay đổi xảy ra.[5;34]

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng bạo lực gia đình trên thế giới

Bạo lực gia đình đặc biệt là bạo lực đối với phụ nữ ở khắp mọi nơi

tầng lớp, lứa tuổi, trình độ văn hoá, địa vị xã hội Ngay ở những nước đượccoi là phát triển và văn minh ở Châu Âu, Châu Mĩ vẫn có không ít ngườiphải chịu đựng nạn này.

Theo số liệu điều tra năm 2001, hơn 1/2 triệu phụ nữ Mĩ (588.490 phụnữ) chết do bạo lực gia đình bởi người chồng của họ.Cú khoảng 85% nạn nhâncủa bạo lực gia đình là nữ và chỉ xấp xỉ 15% nạn nhân là nam Trong năm 2001,bạo lực gia đình gây tội nghiêm trọng của chồng đối với vợ tăng 20%, số vụbạo lực của vợ đối với chồng tăng 3% trong tổng số các vụ nghiêm trọng đốivới đàn ông Trung bình mỗi ngày có hơn 3 phụ nữ bị giết bởi chồng hoặc bạntrai của mình

Ở Pháp điều tra mới đây cho thấy tỉ lệ phụ nữ bị chồng ngược đãi là2,5% tức là khoảng 1,5 triệu người Theo “Liên đoàn đoàn kết phụ nữ quốcgia Phỏp” nhận định: Chỉ riêng tại Paris , Kinh đô ánh sáng của văn minhnhân loại có 60 phụ nữ bị chồng hay người tình đánh giết mỗi năm” Trên cảnước Pháp có 450 phụ nữ chết do bạo lực thể xác hay bạo lực tinh thần tronggia đình Trong tài liệu công bố tại hội nghị Châu Âu lần thứ nhất về phòngchống thương tích và nâng cao an toàn tại Viên, Áo từ ngày 25 - 27/6/2000cũng đưa ra những số liệu đáng quan tâm về nạn bạo lực gia đình: bạo lựcgiữa các đôi lứa chiếm 40%-70%, án mạng ở phụ nữ, cứ 4 phụ nữ thì có 1phụ nữ đã từng bị bạo lực tình dục (tỉ lệ này là 1/20 ở nam) trong cuộc đời,4%-6% người già sống trong gia đình đã từng bị đối xử tệ [20]

Các số liệu cho thấy bạo lực gia đình thực sự là một vấn đề có tính toàn cầu và đòi hỏi một cách tiếp cận đa ngành để giải quyết triệt để

1.2.2 Thực trạng bạo lực gia đình ở Việt Nam

1.2.2.1 Các biểu hiện và mức độ của bạo lực

* Bạo lực thể chất do chồng gây ra

Theo thống kê cho thấy 32% phụ nữ từng kết hôn cho biết họ đã phảichịu bạo lực thể xác trong đời và 6% đã từng trải qua bạo lực thể xác trongvòng 12 tháng trở lại đây [13]

Biểu đồ 1.1 Tỉ lệ phụ nữ bị chồng gây ra bạo lực thể xác chia theo độ tuổi

* Bạo lực tình dục do chồng gây ra

Phụ nữ gặp khó khăn hơn khi tiết lộ những trải nghiệm bạo lực tìnhdục so với những trải nghiệm bạo lực thể xác Tương tự như vậy, việc nói vềbạo lực tình dục trong hôn nhân được xem như một chủ đề không phù hợp.Tuy nhiên, trong các buổi phỏng vấn có 10% phụ nữ từng kết hôn cho biết

họ đã từng bị bạo lực tình dục trong đời và 4% trong 12 tháng qua Đáng chú

ý là bạo lực tình dục hiện tại không thay đổi nhiều ở những nhóm tuổi khácnhau (tới 50 tuổi) và trình độ học vấn của phụ nữ

* Bạo lực tinh thần và kinh tế do chồng gây ra

Bạo lực tinh thần và kinh tế cũng không kém phần quan trọng so vớibạo lực tình dục và thể xác và thường ảnh hưởng đến phụ nữ nhiều hơnbạo lực tình dục và thể xác Tuy nhiên, trong khuôn khổ một cuộc khảo sátthì khó có thể xác định những loại hình bạo lực này và câu hỏi đặt ra chỉbao phủ một số giới hạn các hành vi lạm dụng có thể xảy ra đối với phụ

nữ Tuy vậy, kết quả chỉ ra rằng tỷ lệ bị bạo lực tinh thần rất cao: 54% phụ

nữ cho biết đã phải chịu bạo lực tinh thần trong đời và 25% cho biết đã bịbạo lực tinh thần trong 12 tháng qua Tỷ lệ bị bạo lực về kinh tế trong đời

Hình 1.1 Bạo lực chồng chất trong đời , bạo lực thể xác, bạo lực tình dục và bạo lực tinh thần do người chồng gây ra đối với phụ nữ đã lập gia đình

ở Việt Nam; 2010 (N = 4561)

[15; 17]

Khi kết hợp ba loại bạo lực chính: thể xác, tình dục và tinh thần dochồng gây ra đã có hơn nửa phụ nữ (58%) trả lời từng bị ít nhất một trong baloại bạo lực này trong cuộc đời Tỷ lệ này trong 12 tháng qua là 27% Có sựliên hệ chặt chẽ giữa ba loại bạo lực và đánh giá sự đan xen chỉ ra rằng luôn

có một phụ nữ vừa bị bạo lực tình dục hoặc thể xác vừa bị lạm dụng tinh thần

1.2.2.2 Nguyên nhân

Qua nghiên cứu cho thấy có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình ở Việt Nam, tựu chung gồm các nguyên nhân chủ yếu sau:

- Nguyên nhân về kinh tế:

Kinh tế là một vấn đề khá nhức nhối trong một số gia đình kinh tếquá khó khăn dẫn đến việc người này đổ lỗi cho người kia và từ đó làmnảy sinh bạo lực Mặt khác ở một số gia đình khá giàu có do sự chênh

Chỉ thể xác 3,6%

Tình dục + thể xác 0,1%

Chỉ tình dục 0,9%

Tình dục + tinh thần 2,5%

Thể xác + tình dục + tinh thần 6,8%

lệch về mức thu nhập của các thành viên trong gia đình cũng dẫn tới tìnhtrạng người nọ ép buộc người kia lệ thuộc mình về tài chớnh…

- Do liên quan đến các tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc, nghiện hút:

Nhiều người chồng say rượu luôn kiếm cớ đánh đập, chửi bới vợ con

dù không có lý do gì chính đáng Tương tự, những người sa vào cờ bạc,nghiện ngập, khi rơi vào con đường túng quẫn, bị vợ can ngăn đều quay ra

có hành vi bạo lực đối với vợ và con cái

- Nhận thức không đầy đủ:

Nhận thức không đầy đủ về bạo lực gia đình và bình đẳng giới khiếnviệc tiếp cận với các đối tượng gây và bị bạo lực trong gia đình trở nên khókhăn Trong nhiều đề tài nghiên cứu về bạo lực gia đình, đa số những ngườiđược hỏi đều cho rằng chỉ có sự hành hạ về thể xác mới cấu thành hành vibạo lực do tính chất nghiêm trọng của nó, còn những hình thức như bạo lựctinh thần, bạo lực tình dục mặc dù khá phổ biến nhưng ít khi được nhìn nhận

vì đó là ‘‘bạo lực không nhìn thấy được“và cũng khó tìm được chứng cứ rõràng Điều này xuất phát từ sự thiếu hiểu biết của người dân về luật pháp củaNhà nước liên quan đến đời sống xã hội và mối quan hệ bình đẳng

Ngoài ra, nhận thức không đầy đủ còn thể hiện ở quan niệm về hành vibạo lực của chính đối tượng và nạn nhân Quan niệm dùng bạo lực để “dạy vợ

và thể hiện bản lĩnh đàn ông của các ông chồng và sự cam chịu, nhẫn nhịn củacác chị phụ nữ vô tình tiếp tay cho những hành động vũ phu, gây bạo lực

- Thiờ́u trách nhiệm của cộng đồng

Một trong những nguyên nhân khiến cho bạo lực gia đình vẫn tiếpdiễn là sự thiếu trách nhiệm của cộng đồng Từ trước tới nay, mọi người vẫn

có quan niệm “đốn nhà ai nhà ấy rạng”, chuyện chồng đánh vợ chỉ là chuyệnbình thường trong lúc nóng giận, hay đơn giản là họ đang “dạy vợ”, ngườingoài không nên can thiệp Tai hại hơn họ sợ đụng chạm, sợ bị liên luỵ, sợrây vào rồi “khụng phải đầu cũng phải tai”…

Hơn nữa, các cơ quan chức năng ở địa phương, các hội đoàn thể chưaquan tâm thấu đáo Thực tế ở nhiều nơi chỉ khi xảy ra sự cố, người bị hạiphải đi cấp cứu hoặc điều trị tại các trung tâm y tế thì các cơ quan chức năng,các hội đoàn thể mới vào cuộc Hay có những trường hợp các cơ quan chứcnăng biết được một số vụ việc về bạo lực gia đình lại xem đó là chuyện đằngsau cánh cửa của mỗi nhà và không có sự can thiệp kịp thời.

- Pháp luật chưa nghiêm minh trong xử lý

Luật pháp cũng chưa thật nghiêm minh trong vấn đề bạo lực gia đình.Chỉ trong những trường hợp quá nặng (hoặc người vợ bị đánh chết, hoặcngười vợ bị đánh gần chết), người ta mới kết án và bắt đi tù kẻ gây ra bạolực còn những vụ bạo lực gia đình ở mức độ nhẹ hoặc trung bình thì ít khinhận được sự quan tâm của cộng đồng Theo quy định nếu giám định kếtquả thương tích trên 11% mới truy cứu trách nhiệm kẻ gây bạo lực, còn nếunhẹ thì chỉ lập biên bản, cảnh cáo và bắt người chồng làm cam kết, phạthành chính

Nhưng biện pháp này xem ra chưa đủ sức răn đe, bởi không phải lúcnào nạn nhân cũng được đi giám định, cơ sở y tế địa phương thì không đủkhả năng làm điều này Hình thức phạt hành chính cũng không dọa được ai

vì không phải người đàn ông nào cũng có tiền để nộp và trong trường hợp ấychính nạn nhân lại là người đem tiền đi nộp phạt thay cho chồng

Và điều đáng tiếc là có nhiều vụ từ nhẹ đã không ai chú ý và đã pháttriển thành nặng gây hậu quả nghiêm trọng

Vai trò của cộng đồng và các cấp chính quyền khá mờ nhạt trong việcgiải quyết bạo lực gia đình với phụ nữ Việc can thiệp ở đây chỉ dừng lại ởviệc nhắc nhở không nên gây mất trật tự an ninh, khuyên giải phụ nữ giữ hoàkhí trong gia đình, nhấn mạnh đến việc “phụ nữ nên nín nhịn” hoặc “đúngcửa bảo nhau” Đây là vòng luẩn quẩn khiến người phụ nữ bị bạo lực khôngthoát ra được và những người gây bạo lực cũng khó thay đổi hành vi của

1.2.2.3 Hậu quả

- Ảnh hưởng xấu tới sức khỏe thể chất và tinh thần của phụ nữ:

Một trong những hậu quả trực tiếp nhất và nghiêm trọng nhất của bạolực gia đình là người vợ bị tàn tật, ốm đau, thậm chí có trường hợp tử vong Đối với hình thức bạo hành tinh thần bao gồm chửi bới, lăng mạ, xỉnhục, gây ức chế…dự không để lại vết thương trên cơ thể, nhưng lại làm chongười phụ nữ tê liệt về tinh thần, bị trầm cảm kéo dài, tổn hại nghiờm trọngđến thần kinh và thể xác

- Ảnh hướng tới các mối quan hệ gia đình

Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến tan vỡgia đình Theo thống kê chưa đầy đủ, ở Mỹ, cứ 100 vụ ly hôn thì có trên 90%

là nguyên nhân do bạo hành, tỷ lệ này ở Thái Lan là 76%, Hà Nội là 51%,

TP Hồ Chí Minh là 56% [25]

Một lần nữa, người phụ nữ lại chịu hậu quả nhiều nhất sau khi ly hônkhi không chỉ bị thiệt thòi về mặt kinh tế mà còn bị thiệt thòi về mặt tinhthần, chịu nhiều áp lực của dư liệu xã hội

- Hậu quả xấu tới trẻ em

Nói tới nạn nhân của bạo lực gia đình đối với phụ nữ, người ta khôngthể không kể đến ảnh hưởng của nó tới trẻ em Trẻ em là đối tượng yếu đuối

và dễ tổn thương nhất trong gia đình Những đứa trẻ trong gia đình thườngxuyên có cảnh bạo lực sẽ có những biểu hiện rỗi nhiễu tâm lý, trầm cảm, sợhãi, mất ngủ, thiếu tự tin và thất vọng

Cũng theo số liệu của Ủy ban dân số, gia đình và trẻ em (trước kia),80% trẻ em bỏ nhà đi lang thang hoặc phạm pháp là do thường xuyên phảichứng kiến cảnh mâu thuẫn, bạo lực trong gia đình Các em khi bỏ nhà đi sẽphải chịu nhiều thiệt thòi như bị bóc lột sức lao động, bị xua đuổi, không cóchỗ ở ổn định, có thể bị lạm dụng tình dục, sử dụng ma túy và phạm pháp

- Hậu quả đối với cộng đồng

Chi phí cho các dịch vụ hỗ trợ của y tế, luật pháp, công an, tòa án và

xã hội, kể các các dịch vụ bảo vệ trẻ em và xử phạt những kẻ phạm tội là rấttốn kém Khi người phụ nữ bị ảnh hưởng bởi bạo lực gia đình, hiệu suất laođộng và khả năng đóng góp cho xã hội của họ cũng giảm sút

TIấ̉U Kấ́T CHƯƠNG 1

Trên thế giới cũng như Việt Nam, thực trạng bạo lực gia đình nóichung và bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình nói riêng khá phổ biến Nóxuất hiện và tồn tại không phân biệt màu da, dân tộc, giàu hay nghèo, thànhthị hay nông thôn Phụ nữ bị bạo lực xảy ra ở mọi nơi như trong công sở,ngoài xã hụ ̣i và đặc biệt trong gia đình quyền của người phụ nữ bị xâmphạm nghiêm trọng Họ phải gánh chịu nhiều hình thức bạo lực như: bạo lựcthể xác, bạo lực tinh thần, bạo lực tình dục, bạo lực kinh tế, bạo lực xã

hụ ̣i Dù hình thức bạo lực nào đi chăng nữa thì cũng ảnh hưởng nghiêmtrọng tới bản thân người phụ nữ, con cái và xã hội Nó sẽ mang lại những hệlụy không phải chỉ ở hiện tại mà có thể trong tương lai

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG BẠO LỰC GIA ĐèNH VỚI PHỤ NỮ

TẠI XÃ NGỌC QUAN – ĐOAN HÙNG – PHÚ THỌ

2.1 Khái quát về địa bàn xã Ngọc Quan - Đoan Hùng - Phú Thọ

2.1.1 Lịch sử hình thành

Ngọc Quan là xã nằm ở phía Tây của huyện Đoan Hùng, tỉnh PhúThọ.Trải qua các thời kì lịch sử, địa danh tỉnh, huyện cũng như xã NgọcQuan có nhiều thay đổi Ngày 8/9/1891, tỉnh Hưng Hoá được thành lập,Ngọc Quan thuộc phủ Đoan Hùng, tỉnh Hưng Hoỏ.Ngày 5/5/1903 tỉnh HưngHoá đổi tên thành tỉnh Phú Thọ gồm phủ Đoan Hùng, các huyện Tam Nông,Thanh Thuỷ, Sơn Vi (Lâm Thao), Thanh Ba, Hạ Hoà, Phù Ninh, Cẩm Khê,Hạc Trì và hai châu Thanh Sơn, Yên Lập, xã Ngọc Quan lúc đó thuộc phủĐoan Hùng, tỉnh Phú Thọ Cách mạng tháng 8 thành công, nước ta quyếtđịnh xoá bỏ cấp tổng, phủ, châu, mở rộng phạm vi cấp xã và thay tên gọilàng bằng thụn.Ngọc Quan nằm trong liên xã Tây Sơn gồm các xã TâyQuan, Ngọc Lũ, Tây Cục, Ca Đình, Yên Kiện.Thỏng 8/1964 xã Tây Sơnđược đổi thành xã Ngọc Quan cho tới nay Ngày 26/11/1968 Uỷ ban thường

vụ Quốc hội quyết định sát nhập hai tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ thành tỉnhVĩnh Phú, xã Ngọc Quan thuộc huyện Đoan Hùng, tỉnh Vĩnh Phú Tháng7/1977, hội đồng chính phủ quyết định hợp nhất hai huyện Đoan Hùng vàThanh Ba và 24 xã tả ngạn sông Hồng của huyện Hạ Hoà và 7 xã của huyệnPhù Ninh thành huyện Sông Lô, xã Ngọc Quan thuộc huyện Sông Lô, tỉnhVĩnh Phỳ.Ngày 22/12/1980 huyện Sông Lô giải thể, huyện Đoan Hùng táilập gốm 23 xã cũ và thêm 4 xã của huyện Phù Ninh, xã Ngọc Quan nằmtrong địa phận huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ Tháng 1/ 1997, tỉnh VĩnhPhú giải thể, tỉnh Phú Thọ tái lập, xã Ngọc Quan là 1 trong 27 xã của huyệnĐoan Hùng, tỉnh Phú Thọ

2.1.2 Điều kiện tự nhiên

Ngọc Quan có địa hình tương đối phức tạp, nhiều đồi núi cao,địa hình thấp dần từ Tây sang Đụng.Cú dải núi Đẫu, núi Mản, núi Ninh, nỳiTớch xen giữa đồi núi là những cánh đồng với diện tích nhỏ

- Phía Đông giáp thị trấn Đoan Hùng

- Phía Tây giỏp xó Tõy Cốc và xã Ca Đình

- Phía Nam giỏp xó Yờn Kiện

- Phía Bắc giỏp xó Phong Phú

Là xã miền núi nhưng rất thuận tiện về giao thông, địa bàn xó cú quốc

lộ 70 đi qua với chiều dài 4,5km đi Yờn Bỏi, Lào Cai và các tỉnh phía Tâycủa Tổ Quốc nối với quốc lộ 2 xuôi Hà Nội, ngược Tuyờn Quang.Xó cú hơn

20 km đường liên xã, liờn thụn Đõy chớnh là điều kiện thuận lợi cho việc đilại, quan hệ giao lưu phát triển kinh tế của nhân dân Đặc biệt trên địa bàn xó

cú cỏc cơ quan, đơn vị đúng trờn địa bàn như: Xưởng X78, hạt I giao thông,công ty trách nhiệm hữu hạn Đài- Việt…

2.1.3 Văn hóa - xã hội

* Giáo dục - đào tạo

Sự nghiệp giáo dục - đào tạo tiếp tục ổn định và phát triển, chất lượnggiáo dục được duy trì

* Văn hoá - thể thao - truyền hình

Các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao diễn ra sôi nổi, đa dạng,phong phú cả về hình thức lẫn nội dung chào mừng các ngày lễ lớn

Công tác truyền thanh được duy trì và phát triển đặc biệt là hệ thống loa đài

ở tại các khu dân cư được sử dụng có hiệu quả, đảm bảo truyền tải nhữngchương trình, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước tới nhân dântrên địa bàn xã như: phát trên loa truyền thanh về phòng chống bạo lực giađình, an toàn giao thông, sức khoẻ sinh sản…

* Công tác y tế, dân số, gia đình và trẻ em

Công tác bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ nhân dân có nhiếu tiến bộ, cácchính sách về y tế được thực hiện tốt nhất là khám bệnh cho người nghèo, trẻdưới 6 tuổi Mạng lưới y tế cơ sở tiếp tục được củng cố.

* Thực hiện chính sách xã hội

Việc thực hiện chính sách xã hội đối với người có công với nước, bàmẹ Việt Nam anh hùng, gia đình thương binh liệt sĩ, đối tượng chính sáchđược cấp uỷ Đảng, chính quyền quan tâm đúng mức Chương trình xoá đói,giảm nghèo được quan tâm góp phần ổn định và nõng cao đời sống của nhândân, tỉ lệ hộ nghèo giảm

Tổ chức kịp thời các hoạt động từ thiện, ủng hộ người nghèo, đồngbào lũ lụt, thiên tai, nạn nhân chất độc màu da cam, khơi dậy tinh thần tươngthân tương ái giúp đỡ nhau lúc khó khăn

2.2 Thực trạng bạo lực gia đình với phụ nữ tại địa phương

2.2.1 Tình hình bạo lực gia đình với phụ nữ tại địa phương

* Số lượng các vụ bạo lực gia đình tăng, giảm phức tạp qua các năm

Những năm gần đây, dù đã có sự quan tâm của chính quyền địaphương trong công tác tuyên truyền, vận động phòng, chống bạo lực gia đìnhnhưng thực trạng đó vẫn diễn biến phức tạp, để lại hậu quả nghiêm trọng chogia đình và xã hội Bạo lực gia đình không chỉ xảy ra công khai mà còn tồntại âm thầm trong nhiều gia đình gây tổn hại nặng nề về tinh thần, thể chất,thậm chí gây nên những cái chết thương tâm cho nhiều phụ nữ

Trên địa bàn xã Ngọc Quan, tình hình bạo lực gia đình trong nhữngnăm trở lại đây có sự diễn biến phức tạp, số lượng các vụ bạo lực gia đình có

sự tăng, giảm không ổn định qua các năm Trong vòng ba năm trở lại đây(2008 – 2010) thực trạng bạo lực gia đình nhìn chung có sự giảm dần về sốlượng các vụ bạo lực tuy nhiên sự giảm đó không được ổn định giữa các năm

và giữa các thời kì trong một năm

Trong những năm qua, cùng với các chủ trương phát triển kinh tế, ansinh xã hội cũng được chú trọng Vấn đề phụ nữ, giới và bình đẳng giới ngàycàng được quan tâm Sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, chính quyền,đoàn thể, hội, đặc biệt Hội phụ nữ đã đem lại những kết quả nhất định trongcông tác nâng cao bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình

Tuy nhiên, do từng khu vực trong xã có sự khác nhau về văn hóa, kinh

tế cũng như nhận thức nên nhìn chung tại địa bàn xã Ngọc Quan các nămgần đây số lượng các vụ bạo lực gia đình với phụ nữ có sự tăng, giảm không

ổn định trong các năm từ 2008 - 2010

Biểu đồ 2.1 Số vụ bạo lực gia đình đối với phụ nữ được phát hiện ở xã

Ngọc Quan (Năm 2008 – 2010)

0 20

nữ được phát hiện là 105 vụ, đến năm 2009 giảm còn 88 vụ và năm 2010 số

vụ bạo lực đối với phụ nữ được phát hiện chỉ còn 79 vụ Như vậy trong vòng

3 năm số vụ bạo lực đối với phụ nữ ở Ngọc Quan giảm 26 vụ

Bạo lực gia đình có thể xảy ra ở mọi nền văn hóa, không phân biệtgiàu hay nghèo, gia đình ở thành thị hay gia đình ở nông thôn Trong khuônkhổ chung với thực trạng bạo lực gia đình của cả nước, tại địa bàn xã NgọcQuan, thực trạng bạo lực gia đình xảy ra ở tất cả các khu hành chính trong

xã, không phân biệt gia đình khá giả hay nghèo khó, gia đình dân tộc thiểu

số hay gia đình người Kinh Trước đây tại địa phương, do công tác tuyờntruyền về phòng chống bạo lực gia đình chưa được chính quyền xã chú trọngnên thực trạng bạo lực gia đình tại địa bàn xã diễn ra liên tục với tính chất vàmức độ nghiêm trọng Trong những năm trở lại đây, do có sự quan tâm củachính quyền, sự giúp đỡ của các cơ quan, tổ chức đóng trên địa bàn xã nêntình trạng bạo lực gia đình nhìn chung đã giảm dần về số lượng, tính chất vàmức độ Trên địa bàn xã, số hộ có nguy cơ xảy ra bạo lực gia đình cũng có

xu hướng giảm dần đặc biệt là trong vòng 3 năm trở lại đây

Biểu đồ 2.2 Số hộ có nguy cơ xảy ra bạo lực gia đình ở xã Ngọc Quan

(Năm 2008 – 2010)

0 20 40 60 80 100 120

Năm 2008 Năm 2009 Năm 2010

Nguồn: [14;2]

Nhìn vào biểu đồ ta nhận thấy rằng số hộ có nguy cơ xảy ra bạo lực giađình của xã Ngọc Quan có xu hướng giảm dần trong vòng 3 năm trở lại đây.Năm 2008, số hộ có nguy cơ xảy ra bạo lực gia đình là 120 hộ Đến năm 2009 sốnày giảm 50 hộ tức là còn 70 hộ Và đến năm 2010 số hộ có nguy cơ xảy ra bạolực của xã có 50 hộ giảm 20 hộ so với năm 2009 và giảm 70 hộ so với năm 2008

Nguyên nhân của thực trạng trên là do chính quyền và các cơ quan cóliên quan của xã Ngọc Quan có những giải pháp tích cực nhằm nâng cao hiểubiết về giới và bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, giúp các giađình trong xã có nhận biết đầy đủ hơn về xây dựng gia đình ấm no, bìnhđẳng, tiến bộ và hạnh phúc Các hoạt động thực tế nhằm nâng cao năng lựccủa mạng lưới, nâng cao hiệu quả của việc lồng ghép các hoạt động tuyêntruyền, vận động về giới và bình đẳng giới vào hoạt động thường xuyên củacác ngành, các đoàn thể, các câu lạc bộ của các khu dân cư và tiểu ban côngtác cơ sở.

Năm 2010 là năm mà chính quyền xã Ngọc Quan đặc biệt quan tâmnhất là tình trạng bạo lực gia đình Các ban, ngành liên quan tích cực trongphong trào tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân tham gia phòng,chống bạo lực gia đình do vậy thực trạng này đã có xu hướng giảm Tuynhiên trong năm 2010, số lượng các vụ bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình

lại có sự tăng, giảm không đều giữa các quý

Biểu đồ 2.3 Số vụ bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở xã Ngọc Quan

(Năm 2010)

Số vụ bạo lực đối với phụ nữ năm 2010

Quý I Quý II Quý III

Nguồn: [14;5]

Nhìn vào biểu đồ ta nhận thấy rằng: Trong quý I số vụ bạo lực đối vớiphụ nữ là 25 vụ nhưng đến quý II của năm số lượng các vụ bạo lực đối vớiphụ nữ lại tăng lên thêm 10 vụ nâng tổng số vụ bạo lực đối với phụ nữ củaquý II lên 35 vụ Tuy nhiên bước vào quý III số lượng các vụ bạo lực đối vớiphụ nữ lại giảm đi so với quý II và quý I với tổng số vụ bạo lực đối với phụ

nữ là 19 vụ giảm 6 vụ so với quý I và giảm 16 vụ so với quý II

Sự tăng, giảm không ổn định đó cho thấy chính quyền xã và các ban,ngành có liên quan mặc dù đã có sự quan tâm, khắc phục và hạn chế thựctrạng trên tuy nhiên giải pháp can thiệp, hỗ trợ không mang lại hiệu quả triệt

để Điều đó nói lên rằng cần một biện pháp hỗ trợ, can thiệp để đạt được hiệuquả cao hơn

* Số lượng các vụ bạo lực gia đình mang tính nghiêm trọng có xu hướng giảm

Bạo lực gia đình để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với phụ nữ, nólàm hạn chế sự tham gia của họ vào đời sống cộng đồng, không chỉ gây hậuquả về thể chất, tâm lý cho bản thân phụ nữ mà còn với cả trẻ em, gia đình,toàn xã hội và vi phạm nghiêm trọng các quyền con người Tại địa phương, số

vụ bạo lực nghiêm trọng đối với phụ nữ vẫn tồn tại tuy nhiên trong 3 năm trởlại đây, được sự quan tâm của chính quyền xã, sự nhận thức của người dân vềquyền con người được nâng cao hơn cùng với đó là hoạt động thực tiễn củacác câu lạc bộ, nhóm sinh hoạt tuyên truyền phòng chống bạo lực gia đình tạiđịa phương có hiệu quả nhất định cho nên số vụ bạo lực đối với phụ nữ mangtính chất nghiêm trọng cần sự hỗ trợ, can thiệp giải quyờ́t của tuyến trên nhìnchung đã giảm dần

Biểu đồ 2.4 Số vụ bạo lực gia đình với phụ nữ được chuyển lên tuyến

huyện/tỉnh giải quyết ở Ngọc Quan (Năm 2008 – 2010)

Số vụ bạo lực gia đình được chuyển lên tuyến huyện/tỉnh giải quyết

Số vụ bạo lực đối với phụ nữ được chuyển lên tuyến huyện/tỉnh giải quyết

Nguồn: [14;4]

Nhìn vào biểu đồ trên ta thấy rằng: nhìn chung số vụ bạo lực đối với phụ

nữ trong gia đình được chuyển lên tuyến trên giải quyết tức là các vụ bạo lựcmang tính chất nghiêm trọng tại địa phương có xu hướng tăng giảm không ổnđịnh qua các năm thể hiện: Năm 2008 số vụ bạo lực gia đình được chuyển lêntuyến trên giải quyết là 12 vụ và số vụ bạo lực đối với phụ nữ được chuyển lêntrên giải quyết là 5 vụ Tương ứng với nó vào năm 2009 là 7 vụ bạo lực giađình và 3 vụ bạo lực đối với phụ nữ đã được chuyển lên tuyến huyện/ tỉnh giảiquyết Như vậy số vụ bạo lực gia đình và bạo lực đối với phụ nữ mang tính chấtnghiêm trọng, được chuyển lên tuyến trên giải quyết có xu hướng giảm dần từnăm 2008 – 2009 với mức giảm tương ứng là 5 vụ bạo lực gia đình và 2 vụ bạolực đối với phụ nữ Năm 2010 số vụ bạo lực gia đình và bạo lực đối với phụ nữ

có xu hướng tăng lên về mặt số lượng so với năm 2009 với mức tăng tương ứng

là 2 vụ bạo lực gia đình và 2 vụ bạo lực đối với phụ nữ được chuyển lên tuyếntrên giải quyết

* Bạo lực gia đình xảy ra ở các khu hành chính trên địa bàn xã không giống nhau

Giữa các khu hành chính trong xã có sự khác nhau về mức độ xảy racác vụ bạo lực đối với phụ nữ

Bảng 2.1 Mức độ diễn ra hành vi bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình giữa các khu hành chính tại địa phương (Năm 2008 – 2010)

K1 K

2

K3

K4

K5

K6

K7

K8

K9

K10

K11

K12Thường

xã là khác nhau Một điều quan trọng nữa đó là sự hoạt động của các câu lạc

bộ, các nhóm sinh hoạt nhằm tuyên truyền về giới, bình đẳng giới, phòngchống bạo lực gia đình ở mỗi khu hành chính là khác nhau hoàn toàn Có khuhành chính sự hoạt động của các câu lạc bộ, nhóm sinh hoạt rất tích cực vàmang lại hiệu quả cao, tuy nhiên bên cạnh đó có những câu lạc bộ, nhóm sinhhoạt hoạt động chưa phát huy hết khả năng cho nên hiệu quả đạt được khituyên truyền là chưa cao

Bảng 2.2 Mức độ tăng/giảm của các hành vi bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình giữa các khu hành chính tại địa phương (Năm 2008 - 2010)

1

K2

K3

K4

K5

K6

K7

K8

K9

K10

K11

K12Tăng

Có nhiều lí do dẫn tới thực trạng bạo lực đối với phụ nữ trong gia đìnhtại địa phương mà mức độ xảy ra không đồng nhất giữa các khu hành chínhtrong đó có thể kể tới một số nguyên nhân sau:

Điều kiện kinh tế ở mỗi khu hành chính là khác nhau Có khu hànhchính do điều kiện kinh tế hầu hết các hộ gia đình khá giả cho nên số lượngcác vụ bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình thấp hơn so với những khu hànhchính có kinh tế khó khăn Bởi vậy, thực trạng phụ nữ bị bạo lực trong giađình có sự khác nhau giữa các khu hành chính trên địa bàn xã

Ở mỗi khu hành chính thì nhận thức của người chồng và người vợtrong gia đình có sự khác nhau Có khu dân cư do trình độ nhận thức cao, họthường xuyên được tiếp cận với các phương tiện thông tin đại chúng trong

đó có thông tin tuyên truyền về giới; bình đẳng giới; phòng, chống bạo lực

gia đình thì số lượng các vụ bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình lại xảy ra

ít hơn và mức độ ít nghiêm trọng hơn Bên cạnh đó, nhiều khu dân cư nhất làkhu vực so người dân tộc thiểu số sinh sống thì họ bị hạn chế trong việc tiếpcận với các phương tiện thông tin đại chúng tuyên truyền về quyền conngười, bình đẳng giới hay phòng, chống bạo lực gia đình do đó số lượng các

vụ bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình ở khu vực đó cao

Bên cạnh đó còn có nguyên nhân là do phong tục tập quán, đặc trưngvăn hóa từng khu hành chính trong xã có sự khác nhau cho nên thực trạngbạo lực đối với phụ nữ trong gia đình cũng có sự khác nhau về số lượng vàmức độ các vụ bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình

2.2.2 Các hình thức và mức độ bạo lực gia đình với phụ nữ tại địa phương

Ở Ngọc Quan xuất hiện bốn hình thức bạo lực gia đình đối với phụ nữ

Đó là bạo lực thể xác, bạo lực tinh thần, bạo lực tình dục và bạo lực kinh tế.Hình thức bạo lực xã hội gần như không xảy ra ở đây

2.2.2.1 Bạo lực thể xác

Ở Ngọc Quan, số vụ bạo lực đối với phụ nữ được phát hiện chủ yếu làbạo lực về mặt thể xác

Do nhận thức chưa cao và do tư tưởng lạc hậu, nhiều người đàn ông

đã ngang nhiên sử dụng bạo lực với vợ, họ cho rằng đó là “dạy bảo vợ” và

họ có quyền làm như vậy

Khi kinh tế gia đình khó khăn, sự lạm dụng quá mức rượu, bia vvngười đàn ông bị ức chế tâm lí, không kiểm soát được hành vi dẫn đến bạolực với vợ và những hành động thô bạo gây tổn thương thể xác của vợ luônđược người đàn ông sử dụng

Bảng 2.3 Số phụ nữ bị chồng gây bạo lực thể xác ở Ngọc Quan

(Năm 2008 – 2010)

chồng gây bạo lực thể xác được phát hiện

Số phụ nữ bị chồng gây bạo lực thể xác phải điều tri tại cơ sở

y tế

Số phụ nữ mang thai bị chồng gây bạo lực thể xác

Nguồn: [14;12]

Nhìn vào biểu đồ ta nhận thấy rằng: Trong 3 năm từ 2008 – 2010 số

vụ bạo lực thể xác đối với phụ nữ trong gia đình được phát hiện là 37 người.Trong đó số phụ nữ bị chồng gây bạo lực thể xác phải điều trị tại cơ sở y tế

là 19 người và số phụ nữ mang thai bị chồng gây bạo lực thể xác trong 3 nămtại địa phương là 11 người Như vậy, số vụ bạo lực thể xác đối với phụ nữtrong gia đình tại địa phương mang tính chất nghiêm trọng, nhiều phụ nữ khi

bị chồng gây bạo lực phải đến cơ sở y tế điều trị, điều đó không chỉ ảnhhưởng về sức khỏe thể chất mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần; khôngchỉ ảnh hưởng ở hiện tại mà có thể xảy ra hậu quả trong tương lai đối với bảnthân người phụ nữ, con cái và xã hội

2.2.2.2 Bạo lực tinh thần

Bạo lực tinh thần gây ảnh hưởng xấu và kéo dài đối với những ngườiphụ nữ Con cái sống trong gia đình có bạo lực cũng bị ảnh hưởng nặng nề,trẻ không hình thành được nhân cách, ghét bố hoặc ghét mẹ

Thông thường, bạo lực thể chất thường đi kèm với bạo lực tinh thần, nhưchửi mắng, xỉ nhục, kèm theo đánh đập

Bạo lực tinh thần tuy quan trọng không kém so với bạo lực thể xácnhưng rất khó xác định Trên địa bàn xã Ngọc Quan, hình thức bạo lực tinhthần của người chồng gây ra với vợ cũng có xảy ra Tuy nhiên, nhiều phụ nữ

do thiếu hiểu biết hoặc hiểu biết chưa đúng đắn nên không biết mình bị bạolực tinh thần từ chồng mà coi đó là hành vi đương nhiên một người chồngđược phép làm với vợ Với sự nhận thức thiếu đúng đắn đó làm cho thựctrạng phụ nữ bị bạo lực tinh thần trong gia đình không được kịp thời pháthiện và giải quyết do đó thực trạng phụ nữ bị chồng gây bạo lực tinh thầnvẫn tồn tại

Theo số liệu thu thập được từ chính quyền xã cho thấy phụ nữ bịchồng gây bạo lực tinh thần với những mức độ khác nhau và sự khác nhau

đó cũng được thể hiện ở các khu hành chính trong xã

Bảng 2.4 Mức độ chửi mắng của người chồng đối với vợ chia theo khu

hành chính, Ngọc Quan năm 2010 (%)

K

1

K2

K3

K4

K5

K6

K7

K8

K9

K10

K11

K12Không

2.2.2.3 Bạo lực tình dục

Riêng tại địa bàn xã Ngọc Quan, bạo lực tình dục ít được đề cập đến.

Một trong số nguyên nhân đó là nhận thức của người dân mà ở đây là ngườiphụ nữ còn kém, họ không nhận biết được bản thân bị chồng gây bạo lựctình dục chẳng hạn như: cưỡng ép quan hệ tình dục khi vợ không muốn; kiênquyết không sử dụng bao cao su khi quan hệ vợ chồng dẫn tới người vợmang thai ngoài ý muốn, phải đi nạo, phá thai, ảnh hưởng nghiêm trọng tới

sức khỏe và tinh thần của người phụ nữ Chính sự hiểu biết hạn chế đó lànguyên nhân dẫn tới thực trạng bạo lực tình dục đối với phụ nữ trong giađình xảy ra mà không có sự phát hiện, can thiệp kịp thời.

Một số phụ nữ nhận thức rằng đó là nghĩa vụ vợ, chồng, người vợ phảituân thủ theo yêu cầu của chồng như vậy sẽ không bị chồng đánh, không bị chồng

bỏ

“ Là vợ mà, phải chiều thụi” (Chị N 36 tuổi)

Nhiều phụ nữ ngại tâm sự hay lên tiếng trước hành vi bạo lực tìnhdục của chồng đối với mình Họ cho rằng nếu kể ra sẽ bị người khác coi

thường vì tư tưởng “xấu chàng hổ ai” “hay ho gì mấy chuyện đó mà kể

ra” (Chị H Khu 7)

Đó là những nguyên nhân chính làm cho thực trạng phụ nữ bị bạo lựctình dục tại địa phương vẫn còn tồn tại chưa có hướng can thiệp, hỗ trợ kịpthời và hiệu quả

2.2.2.4 Bạo lực kinh tế

Bạo lực kinh tế là một trong những hình thức bạo lực đối với phụ nữphổ biến trên địa bàn xã Do tư tưởng coi thường người phụ nữ, đánh giá thấpnăng lực của họ và luôn coi trọng vai trò của người đàn ông trong gia đình,xem người đàn ông là trụ cột, là người nắm quyền mà hình thức bạo lực kinh

tế vẫn tồn tại ở Ngọc Quan Người đàn ông nắm mọi quyền lực trong gia đìnhtrong đó có quyền quyết định về kinh tế Họ là người cầm “chìa khóa” vàquyết định các hình thức phát triển kinh tế gia đình, người vợ chỉ có quyềnnghe theo và làm theo

Riêng trong năm 2010, bạo lực kinh tế đối với phụ nữ trong gia đình là24% trong tổng số các vụ bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình

“Hầu hết vợ ở khu này không được quyết định kinh tế” ( Bác Điến Khu 7)

“Mọi chi tiêu trong gia đình là do anh ấy quyết định, từ chi tiêu trong

sinh hoạt hàng ngày của gia đình , việc học của con đến giỗ chạp, lễ tết, tôi

“Định làm gì hay mua gì cũng phải xin phép rồi xin tiền ” (Cô Minh.

45 tuổi Khu 2)

2.2.2.5 Kết hợp các hình thức bạo lực

Giữa các hình thức bạo lực đó có sự đan xen, kết hợp với nhau baogồm: bạo lực tinh thần và bạo lực tình dục chiếm 7,5%; kết hợp bạo lực thểxác và bạo lực tinh thần chiếm 27,5%; bạo lực tình dục và bạo lực thể xác là10,1%; kết hợp bạo lực thể xác và bạo lực kinh tế chiếm 31,9% và cuối cùng

là kết hợp bạo lực thể xác, bạo lực tinh thần và bạo lực tình dục là 22% trongtổng số các vụ bạo lực đối với phụ nữ

Bảng 2.5 Mức độ kết hợp các hình thức bạo lực đối với phụ nữ trong gia

đình tại Ngọc Quan – Đoan Hùng – Phú Thọ năm 2010

STT Các hình thức bạo lực đối với phụ nữ trong gia

5 Kết hợp bạo lực kinh tế và bạo lực thể xác 31,9%

6 Kết hợp bạo lực thể xác, bạo lực tinh thần và bạo

ra nhất nó chỉ chiếm 7,5%

2.2.4 Nguyên nhân gây ra bạo lực gia đình tại địa phương

2.2.4.1 Tư tưởng nam quyền

Ở Ngọc Quan ảnh hưởng của nền văn hoá phong kiến với tư tưởng

“trọng nam khinh nữ” vẫn còn tồn tại khá sâu sắc Người đàn ông ở vị tríthống trị trong gia đình cũng như xã hội, có quyền “dạy con từ thủa còn thơ,dạy vợ từ thủa bơ vơ lấy về” Từ những quan niệm lạc hậu đó đã khiến ngườiphụ nữ luôn phải chịu nhẫn nhục, chấp nhận những hành động bạo lực và phảiphục vụ, đáp ứng các đòi hỏi của người đàn ông mà không được tính đến lợiích của cá nhân mình

Theo thu thập thông tin từ một số người đàn ông trong khu hành chính

số 12 thấy: tư tưởng nam quyền còn tồn tại khá phổ biờ́n Anh M 36 tuổi

cho biết “Người chồng phải cầm tiền mới biết chi tiêu hợp lí chứ vợ biết gì

mà đòi cõ̀m”

Bác Ngọc – trưởng khu 11 cho biết thêm “Ở đây người đàn ông nào

cũng muốn nắm quyền và họ cho rằng nắm quyờ̀n về kinh tế là chắc nhṍt” 2.2.4.2 Tình trạng nghèo đói, thất nghiệp và các tệ nạn xã hội

Nghèo đói và thất nghiệp dẫn đến khó khăn về kinh tế, làm cho người

ta đến cùng quẫn, có những người đang tâm bán vợ và con Tại địa phươngnhiều cặp vợ chồng nghèo phải bươn chải vất vả kiếm sống, những mâuthuẫn về kinh tế là căng thẳng, ức chế về tinh thần dẫn đến tình trạng tranhcãi trong gia đình và cuối cùng người chồng thường sử dụng quyền và sức

mạnh của mình để chửi bới, hành hạ, đánh đập vợ con “Cứ khi không có tiền

anh ấy lại đánh tôi, anh ấy nói đánh để nhả tiền ra” Như vậy, đói nghèo là

một trong những nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình Bởi vậy, cần nângcao sự can thiệp, hỗ trợ của chính quyền địa phương trong công tác xóa đóigiảm nghèo nhằm hạn chế tình trạng bạo lực gia đình nói chung và bạo lựcđối với phụ nữ nói riêng tại địa phương

Các tệ nạn xã hội (ma tuý, cờ bạc, mại dâm, rượu chố…) cũng lànhững nhân tố nguy cơ phổ biến nhất góp phần gây ra bạo lực gia đình ởNgọc Quan Nhiều trường hợp người đàn ông lười biếng không chịu lao

tiền ít ỏi của gia đình để tiêu xài hoặc chơi cờ bạc làm cho gia đình càng khókhăn hơn Những người đàn ông sa ngã vào tệ nạn xã hội ít khi nhận khuyếtđiểm về mình mà thường đổ lỗi cho người phụ nữ hoặc con cái Ở xã NgọcQuan nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình phải kể đến nguyên nhân chính

đó là chồng nghiện rượu Rượu không chỉ độc cho gan, phổi mà còn rất độcđối với hệ thần kinh trung ương, làm huỷ hoại tế bào não, làm biến đổi tưcách con người Người say rượu không ý thức được hành vi của mình.Những người say rượu thường gây bạo lực đối với các thành viên trong giađình Những người nghiện rượu, say rượu gây bạo lực gia đình là quá rõ,song thực tế ở không ít gia đình, có những người chồng, người con traikhông phải say rượu mà lại mượn rượu để gây bạo lực gia đình Điều đángquan tâm là, mặc dù đa số xem rượu là một nguyên nhân dẫn đến bạo lực giađình, tuy nhiên ngay chính người phụ nữ là vợ, là nạn nhân của bạo lực giađình khi nói đến những nỗi khổ mà họ gánh chịu thì lại cho rằng lỗi tại rượu

chứ không phải tại chồng “Khi say xỉn thì anh quậy, đập phá, còn khi tỉnh thì

lại hiền khô, chăm làm và thương vợ thương con” Với nhận thức như vậy,

đa số phụ nữ dường như chấp nhận chung sống với sự say rượu của chồng

Và do vậy, nó sẽ hạn chế việc thực hiện các giải pháp ngăn ngừa, phòngchống bạo lực gia đình vì chính nạn nhân còn “thụng cảm” với người chồng

- thủ phạm bạo lực, không muốn có những hành vi can thiệp, xử lý

2.2.4.3 Nhận thức của nạn nhân về vấn đề bạo lực gia đình còn nhiều hạn chế

Chính những hạn chế về nhận thức đối với vấn đề bạo lực gia đình củanạn nhân là một trong những nguyên nhân cơ bản khiến bạo lực gia đình tiếptục duy trì và tiếp diễn ở xã Ngọc Quan

Sự hạn chế về nhận thức của đa phần phụ nữ ở Ngọc Quan bộc lộ

ở hai khía cạnh: hạn chế trong tư tưởng, quan điểm ứng xử với bạo lựcgia đình và hạn chế về kiến thức, kỹ năng phòng chông, ứng phó với bạolực gia đình

Thứ nhất, hạn chế trong tư tưởng, quan điểm ứng xử với bạo lực gia đình

Phần lớn phụ nữ ở Ngọc Quan vẫn bị chi phối bởi tư tưởng”xuṍt giátòng phu” và phục vụ chồng trong mọi hoàn cảnh Nếu có bị chồng đánh,nhiều người cũng coi đó là chuyện phải chấp nhận Sự cam chịu, nhẫn nhịncủa họ vô hình đã tiếp sức cho bạo lực diễn ra và duy trì với chính mình

Hầu như những người phụ nữ - nạn nhân của bạo lực gia đình - cứnghiến răng chịu đựng đòn chồng, không nói với ai, dấu diếm người thân, bạn

bè, đoàn thể Họ nghĩ, nói ra “xấu chàng hổ ai”, mình sinh ra phận đàn bà thìphải cam chịu, làm to chuyện thì chồng đánh đòn dữ hơn, chồng chê, chồng

bỏ hay nếu tố cáo thì chồng bị tù tội còn khổ hơn, gia đình tan đàn xẻ nghé,con cái chúng biết đi đâu Với quan niệm như vậy, không ít phụ nữ lại tiếp tụcchịu đựng cuộc sống trong gia đình có bạo lực Những người phụ nữ tại địaphương còn vì con cái mà nhẫn nhịn, chịu đựng sự bạo lực của chồng, họ lorằng nếu không nhẫn nhịn thì sẽ bị đánh nặng hơn có khi chồng còn bỏ và nhưthế con cái họ sẽ là người gánh chịu hậu quả nhiều nhất chứ không phải là họ

“Nếu cãi lại sẽ bị đánh nặng hơn, cả con cũng bị đánh” Đây là một trong

những nguyên nhân chính, quan trọng để thực trạng bạo lực đối với phụ nữtrong gia đình không được can thiệp, giải quyết kịp thời, hiệu quả

Nhiều gia đình con cái thường phải im lặng hoặc làm ngơ khi mẹ bị bốđánh đập, chửi bới vì chúng còn bé và phải sống phụ thuộc Bên cạnh đó cónhiều bậc cha mẹ lại có thái độ ủng hộ việc con trai có những hành vi bạolực đối với con dâu Họ cho rằng đó là việc riêng của hai vợ chồng, vợ phảinghe lời chồng và phải biết nhẫn nhục Đó là một trong những nguyên nhânlàm cho thực trạng bạo lực gia đình trong đó có bạo lực đối với phụ nữ còntồn tại trên địa bàn xã

Thứ hai, hạn chế về kiến thức và kỹ năng phòng chống và ứng phó với bạo lực gia đình