Hiện trạng “bội nhiệt” của nền kinh tế Trung Quốc

Ớ Nguyên nhân chắnh của chắnh sách ựầu tư quá nóng là do chắnh sách ựồng nhân dân tệ yếu của TQ ựã kắch thắch sản xuất ựể xuất khẩu và thoả mãn thị trường trong nước.. • Nhu cầu nhập khẩ

Phần I: Hiện trạng “bội nhiệt” của nền kinh tế

Trung Quốc

Câu chuyện phá giá ñồng nhân dân tệ ñược bắt nguồn từ ñầu những năm 1990 Khi ñó, 1 USD chỉ "ăn" từ 5,8 ñến 5,9 nhân dân tệ Tuy nhiên, bước sang 1993, Bắc Kinh cảm thấy phải có biện pháp hỗ trợ mạnh cho xuất khẩu, một ñòn bẩy quan trọng cho tăng trưởng kinh tế ở ñất nước hơn 1 tỷ dân này Trung Quốc ñã quyết ñịnh ñịnh giá lại ñồng bản tệ, mà thực chất là làm cho nhân dân tệ trượt giá tới 50% Kể từ 1994 ñến nay, Trung Quốc ấn ñịnh tỷ giá ngoại tệ ở mức 8,2-8,3 nhân dân tệ ăn 1 USD và coi ñây là cơ chế tỷ giá thả nổi có kiểm soát Tuy nhiên, dưới con mắt của các chuyên gia tài chính quốc tế, thực chất ñây là một tỷ giá cố ñịnh

Các chỉ số thống kê kinh tế của quốc gia ñông dân nhất thế giới trong năm

2004 cho thấy :

• GDP tăng 9,7% (vượt mức 7% mục tiêu lãnh ñạo ñặt ra)

• Kim ngạch xuất khẩu ñạt 1145,7 tỷ USD trong năm 2004, vượt qua Nhật Bản ñứng thứ ba trên thế giới

• ðầu tư tư liệu sản xuất (nhà xưởng, thiết bị máy móc, cơ sở hạ tầng sản xuất) tăng 43%

• Tổng cung tiền tệ (M2) tăng 19,2%

• Lạm phát tăng 2,8% (so với mức 0,9% cùng kỳ năm ngoái)

• Vốn vay ngân hàng (khách hàng chủ yếu là các doanh nghiệp nhà nước) tăng 21%

• Khối lượng thu hút FDI lớn nhất thế giới Nếu như trước năm 2001, khi Trung Quốc chưa gia nhập WTO, số vốn FDI ñổ vào ñất nước này mới là 6,5 tỷ USD thì ñến 8 tháng ñầu năm 2004 ñã lên tới 43,6

tỷ USD

• Dự trữ ngoại tệ vào cuối năm 2004 lên ñến con số 609,9 tỷ USD- so với mức 145 tỷ USD năm 1998

Có thể mường tượng Trung Quốc những ngày tháng này như một công trường kinh tế vĩ ñại; không khí khẩn trương, hình ảnh ñô thị phồn thịnh ñược cảm nhận nơi nơi

Thế giới cho rằng có ñược kết quả như vậy là do chính sách duy trì tỷ giá

cố ñịnh với trị giá ñồng nhân dân tệ ñược ñánh giá thấp thực tế từ 30-40% làm cho

tăng mạnh Thế nhưng, ựể ựạt ựược những kết quả như trên, Trung Quốc ựã phải ựánh ựổi những gì?

Phần II: Mặt trái của việc ựịnh giá thấp

ựồng nhân dân tệ

Ớ Mức ựộ phát triển quá nóng của kinh tế Trung Quốc (TQ) ựã khiến cho kinh tế nước này lâm vào tình trạng cung vượt quá cầu đây là nguy cơ tiềm ẩn có khả năng sẽ ựánh tụt tăng trưởng kinh tế trong những năm tới, và nhiều công ty nước ngoài lo ngại về một cuộc khủng hoảng tiềm tàng trong tương lai gần và từng bước chuyển hướng ựầu tư

Ớ Nguyên nhân chắnh của chắnh sách ựầu tư quá nóng là do chắnh sách ựồng nhân dân tệ yếu của TQ ựã kắch thắch sản xuất ựể xuất khẩu và thoả mãn thị

trường trong nước đầu tư quá nhanh ựể tăng năng lực sản xuất trong khi

sức mua trong nước yếu có thể sẽ ựẩy nền kinh tế tới tình trạng mất khả năng ựiều tiết

Ngành công nghiệp ôtô có thể coi là dẫn chứng sinh ựộng về tình trạng ựầu tư quá mức vào TQ Ước tắnh mỗi năm nước này có khả năng sản xuất tới 8 triệu xe, nhưng trên thực tế chỉ bán ựược chưa ựầy 5 triệu xe Nếu chắnh phủ không có biện pháp can thiệp kịp thời, năng lực sản xuất ôtô của TQ tới năm 2010 có khả năng sẽ lên tới 20 triệu chiếc/năm điều này chắc chắn sẽ làm bùng nổ một cuộc chiến giá

cả, cơ hội tuyệt vời cho người tiêu dùng nhưng là thảm hoạ ựối với nhà sản xuất: giá ôtô chỉ còn dưới 5.000 USD/chiếc

Ngành công nghiệp thép ựược coi là thước ựo sự phát triển của một nền kinh

tế đó có lẽ cũng là nguyên nhân khiến cho cách ựây gần 50 năm, TQ ựã ựầu tư ồ

ạt ựể phát triển ngành công nghiệp này trong chiến lược đại nhảy vọt, khiến cho cung vượt quá cầu và ựất nước lâm vào cuộc khủng hoảng tồi tệ Sự phát triển quá mức của kinh tế TQ cũng làm cho nhiều người liên tưởng tới cuộc khủng hoảng này, nhưng theo chiều ngược lại, tức là khủng hoảng thừa

Ớ Một ựồng nội tệ ựược ựịnh giá thực thấp sẽ thu hút những dòng vốn ựầu cơ chảy vào, làm tăng thêm khoản dự trữ và mở rộng cung tiền điều này khiến cho việc kiểm soát lạm phát ngày càng trở nên khó khăn

Ớ Cơn lũ vốn ựầu tư nước ngoài và thu nhập từ xuất khẩu, cộng thêm khoản không nhỏ tiền tiết kiệm cá nhân gửi trong trương mục, các ngân hàng rủng rỉnh tiền nên ựem cho vay bừa bãi bất kể tới chất lượng tắn dụng Thống kê cho biết, khoảng 45% số vốn ựem cho vay không có khả năng sinh lợi Hầu hết các con nợ trong số này là doanh nghiệp nhà nước ựịa phương Về mặt

kỹ thuật, có thể coi như 4 ựại gia ngân hàng của Trung Quốc ựang trong tình trạng mất khả năng chi trả Dù PROC mới ựây ựã thông báo thẳng tay dẹp bỏ các khoản vay tắn dụng liều lĩnh nhằm kiểm soát tình trạng nợ xấu nhưng trong thực tiễn khó mà chấn chỉnh ngay ựược

Ớ Giá nguyên liệu ựầu vào cao, khả năng tiêu thụ thấp khiến cho mức ựộ lợi nhuận của các công ty nước ngoài vào TQ giảm xuống gần như bằng không, lo ngại lợi nhuận thấp khiến cho chỉ số chứng khoán tại thị trường Hang Seng của nhiều nhà ựầu tư Hong Kong có cơ sở tại TQ giảm

Ớ Những doanh nghiệp tư nhân trong nước Ờ những pháp nhân ựã ựược nhà nước cho phép xuất khẩu trực tiếp ra nước ngoài kể từ năm 1999, ắt có khả năng bảo vệ mình trước những diễn biến bất thường của tỷ giá

Ớ Trung quốc ựang bị ựe doạ bởi các vụ kiện bán phá giá từ phắa Mỹ và EU

do hàng từ xuất khẩu của TQ rẻ hơn gây tổn hại cho hàng xuất khẩu của

Mỹ và việc làm tại Mỹ

Lĩnh vực dệt may chịu nhiều tác ựộng tiêu cực Công ty Makalot Industrial của đài Loan và các ựối tác ựã nhận ựược số lượng ựơn ựặt hàng tăng gấp ựôi khi hạn ngạch dệt may trong WTO bị dỡ bỏ, nhưng tới nay, họ ựang bị ựe doạ bởi các vụ kiện bán phá giá của Mỹ và EU nhắm vào TQ

Quốc hội Mỹ có thể sẽ áp mức thuế 27,5% ựối với tất cả hàng hoá nhập khầu

từ TQ nếu nước này vẫn trì hoãn việc ựiều chỉnh chắnh sách tiền tệ Nếu bị ựánh thuế về lâu dài xuất khẩu TQ sẽ không có lợi

Ớ Nhằm duy trì tỷ giá hối ựoái ở mức 8,28 NDT = 1 USD, Ngân hàng nhân dân Trung Quốc (PROC) phải bơm thêm tiền vào hệ thống ựể mua ngoại tệ làm cho lượng cung tiền tệ trong quý 1 năm 2004 lại tăng tới 19,2%, dẫn ựến nguy cơ gia tăng lạm phát

Ớ Cũng bởi tỷ giá cố ựịnh ở mức thấp như hiện nay, nhà sản xuất ở Trung Quốc phải trả thêm tiền ựể nhập khẩu nguyên liệu trên thị trường thế giới (mua ựắt), ựem về trong nước gia công ựể rồi xuất ựi với giá thấp (bán rẻ)

• Khó khăn cho việc ñưa nhân tài ra nước ngoài học tập, nghiên cứu

Ph ầ n ba : Bài h ọ c ñồ ng n ộ i t ệ y ế u có nên

áp d ụ ng cho Vi ệ t Nam không???

:

• Các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam phần lớn có chất lượng thật sự chưa cao Ngoài ra, VN xuất khẩu chủ yếu là nông sản (gần 75% tổng kim ngạch xuất khẩu) nên thời gian sản xuất rất dài và nhu cầu trong nước rất hạn chế

Do ñó, khi phá giá ñồng nội tệ thì hiệu quả của việc tăng xuất khẩu cũng không cao

• Nguồn vốn ODA và FDI hiện nay rất nhiều, chủ yếu là nhập vào thông qua thiết bị, tư liệu sản xuất Do ñó, khi phá giá ñồng nội tệ dẫn ñến bên liên doanh VN bị thiệt hại

• Nhu cầu nhập khẩu chủ yếu xuất phát từ sự gia tăng cầu các hàng hoá trung gian và các tư liệu sản xuất cần thiết trong sản xuất (chiếm 85-90% tổng kim ngạch nhập khẩu) mà cung trong nước yếu, khả năng khai thác rất hạn chế giữa hàng nhập và hàng sản xuất trong nước

• ðặc tính của nền kinh tế nước ta cũng như các nước nhỏ có thu nhập thấp là kém nhạy bén ñối với các yếu tố kích thích khác do biện pháp phá giá tạo

ra

• Nguy cơ dẫn ñến lạm phát gia tăng: biện pháp phá giá có thể châm ngòi cho

sự gia tăng lạm phát, bởi lẻ ở nước ta nhu cầu vật tư cần thiết và các ñầu vào khác cho sản xuất, thiết bị và hàng tiêu dùng ñều phải nhập khẩu

• Nợ nước ngồi lớn, do đĩ khi phá giá sẽ khơng trả được nợ ðối với các doanh nghiệp sản xuất nội địa vừa và nhỏ, khi phá giá thì các khoản nợ đảm bảo bằng USD tăng, đĩ là gánh nặng cho doanh nghiệp

• Việc thực hiện phá giá ở nước ta cĩ thể làm tăng thâm hụt ngân sách nhà nước, mặc dù phá giá làm tăng nguồn thu của chính phủ từ nguồn thu thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt do giá trị hàng nhập khẩu tính bằng đơn vị nội tệ sẽ tăng Nhưng do nước ta, các khoản nợ nước ngồi là khá lớn nên khi phá giá nĩ làm cho giá trị bằng đồng nội tệ để thanh tốn nợ tăng lên đúng bằng tỷ lệ phá giá

• Giảm giá đồng tiền trong nước làm cho giá hàng nhập khẩu tính bằng đồng nội tệ tăng lên, tạo ra sức ép đối với hàng hố trong nước Do đĩ, tác dụng thực tế của phá giá tỷ giá hối đối danh nghĩa sẽ nhanh chĩng mất tác dụng

và chẳng bao lâu tỷ giá hối đối thực tế chẳng cịn thấp nữa

• Ảnh hưởng đối với chính trị xã hội: mất lịng tin của người dân đối với chính phủ, các nhà đầu tư nước ngồi giảm

Từ những lí do trên ta thấy vệc áp dụng bài học “đồng nội tệ yếu” của Trung Quốc đối với Việt Nam là khơng khả quan vì nĩ khơng những khơng cải thiện được tình trạng thâm hụt tài khoản vãng lai mà cịn ảnh hưởng đến các yếu tố khác như: thâm hụt ngân sách nhà nước, lạm phát… Phá giá tiền tệ phải được kết hợp với các biện pháp hỗ trợ, như các chính sách tài khố, chính sách tiền tệ, thì mới mang lại đầy đủ lợi ích của nĩ Muốn chúng kết hợp tốt thì chính phủ cần phải quản lý tổng cầu để tránh lạm phát, trong khi đồng thời phải tránh nguy cơ ngược lại là nhu cầu được đáp ứng quá mức và đầu tư bị bĩp ngẹt

Bài học kinh nghiệm đối với VN?

Trong những năm qua, Việt Nam cũng đã cĩ những thành cơng trong việc điều hành chính sách tỷ giá hối đối để giúp: Chống lạm phát, đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngồi, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, ổn định và phát triển nhanh nền kinh tế…Từ bài học “đồng nhân dân tệ yếu” của Trung Quốc, một câu hỏi đặt ra: Liệu chúng ta cĩ thể học tập được gì từ bài học này????

Kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy rõ :

Chính sách phá giá đồng nội tệ ở các nước đang phát triển cĩ thể mang lại

• Gia tăng kim ngạch xuất khẩu, làm tăng nguồn dự trữ ngoại tệ

• Tạo lợi thế so sánh mới, tăng sức cạnh tranh quốc tế, mở rộng nhanh quan

hệ ngoại thương, quan hệ kinh tế đối ngoại

• Thu hút đầu tư cĩ hiệu quả và thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng nhanh…

Một sự phối hợp chặt chẽ và linh hoạt trong điều hành các chính sách cĩ thể đem lại hiệu quả cao, giảm thiểu được những hậu quả rủi ro đối với nền kinh tế mà nĩ cĩ thể gây ra

Chính sách tỷ giá tạo khả năng ổn định tương đối dài hạn và giảm thiểu được những rủi ro hối đối sẽ gĩp phần đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngồi - một vấn đề cĩ ý nghĩa hết sức quan trọng đối với các nước đang phát triển trong quá trình cơng nghiệp hố

Hàm lượng của các yếu tố thị trường (như: Quan hệ cung - cầu về ngoại hối, sở thích, chính sách, lạm phát, lợi tức của các tài sản nội ngoại tệ ) phản ánh trong tỷ giá càng cao thì khả năng cĩ một chính sách tỷ giá cĩ hiệu quả cao và chống đỡ được với các cú sốc đối với nền kinh tế càng lớn

Thời điểm và mức điều chỉnh tỷ giá là những vấn đề cĩ tính chất quyết định đối với hiệu quả của chính sách tỷ giá

Tính nhạy cảm và khả năng phản ứng của các nhà điều hành chính sách luơn là yếu tố hàng đầu quyết định sự thành bại của chính sách tỷ giá - một loại chính sách kinh tế phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố dự kiến

và rủi ro trong quá trình biến động, đặc biệt là sự liên quan chặt chẽ của nĩ với những yếu tốt rủi ro cĩ tính chất chính trị

Vì vậy, kinh nghiệm vẫn luơn luơn chỉ là kinh nghiệm, nĩ chỉ thực sự cĩ giá trị khi những người phân tích và khai thác kinh nghiệm tìm được lối đi riêng trong điều kiện cụ thể của mình

Một vài nhận xét:

Thời gian qua tỷ giá VND/USD khơng ngừng biến động ðồng Việt Nam mất giá dần từ 15.700 đ/USD lên 16.100 đ/USD, phải chăng đĩ là nguyên nhân khuyến khích hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ, đồng thời cũng nâng cao sức cạnh tranh hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường châu Âu và

các nước trong khu vực Châu Á, vì đồng Việt Nam giảm giá so với USD cũng đồng thời giảm giá so với so với các đồng tiền trong khu vực châu Á – Âu

Ví dụ: Trước đây 1 Euro = 19.000 VND thì nay đã cĩ lúc 1 Euro = 21 - 22.000

VND

Phải chăng đĩ cũng là một trong những nguyên nhân kiểm sốt nhập khẩu Tất nhiên cũng phải hiểu rằng tăng trưởng xuất khẩu thời gian qua do đường lối hội nhập, mở cửa của Nhà nước là chủ yếu, tỷ giá hối đối cũng gĩp phần vào thành tựu chung đĩ Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng việc giữ ổn định và tăng dần từng bước tỷ giá hối đối VND/USD trong thời gian dài là thành tựu to lớn đã khuyến khích xuất khẩu và kiểm sốt nhập khẩu

Nhĩm thuy ế t trình:

1 Hà Ph ươ ng Bình

2 Hồng Nguy ễ n Ng ọ c Di ệ u

3 Nguy ễ n Hu ỳ nh Nh ư

4 Tr ầ n Th ị Th ườ ng