1. Đặt vấn đề Chăn nuôi heo hiện đang là một nghành phát triển vì nhiều ly do. Thịt heo là nguồn thực phẩm rất quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta trong thịt heo chứa nguồn dinh dương rất cao. Nuôi heo cũng mang lại nguồn lợi kinh tế khá lớn cho người chăn nuôi. Nuôi heo cũng không phải tốn quá nhiều công sức và công chăm sóc. Nếu ngươi chăn nuôi áp dụng hàm ủ biogas thi có thể giải quyết vấn đề môi trường và có thể tận dụng chất thải từ heo làm nguồn khí đốt cho sinh hoạt hàng ngày của chúng ta và sử dụng chất thải từ heo làm phân bón cho cây trồng.bên canh nhũng lợi ích thì cũng có một số vấn đề cần quan tâm nhất là tình hình dịch bệnh hiện nay đang diễn biến rất phức tạp như dịch heo tay xanh, dịch lỡ môm lông móng…đã gây ra những thiệt hại rất lớn cho nghành nuôi heo. Vì vậy để việc nuôi heo có hiệu quả thì cần phải có một mô hình chăn nuôi an toàn sạch bệnh. 2. Xây dựng trại nuôi heo 2.1. Yêu cầu về trại heo Dựa trên quy mô cơ cấu đàn heo, chu kỳ nuôi để xác để xác định mặt bằng của trại phù hợp với từng giống thuận tiện cho việc chăm sóc đảm bảo vệ sinh môi trường và dễ dàng trong công tác phòng dịch. Một số yêu cầu của chuồn trại: +Chuồng trại phải thoáng mát, chống được các cơn bảo giông có thể hất nươc vao chuông đặt biệt phải phù hơp với đặt điểm sinh lý của heo. +chuồng trại phải thuận lợi cho việc phân phối thức ăn và nước uống cho heo không làm lảng phí thức ăn và công chăm sóc nuôi dưỡng. +khi xây dựng chuồng trại phải tính đến hiệu quả kinh tế vừa đủ nhu cầu vư tiết kiệm chi phí đầu tư. + đảm bảo an toàn cho đàn heo và con ngươi, đặt biệt là đảm bảo vệ sinh tránh gây ô nhiễm môi trường.
Trang 11 Đặt vấn đề
Chăn nuôi heo hiện đang là một nghành phát triển vì nhiều ly do Thịt heo là nguồn thực phẩm rất quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta trong thịt heo chứa nguồn dinh dương rất cao Nuôi heo cũng mang lại nguồn lợi kinh tế khá lớn cho người chăn nuôi Nuôi heo cũng không phải tốn quá nhiều công sức và công chăm sóc Nếu ngươi chăn nuôi áp dụng hàm ủ biogas thi có thể giải quyết vấn đề môi trường và có thể tận dụng chất thải từ heo làm nguồn khí đốt cho sinh hoạt hàêng ngày của chúng ta và sử dụng chất thải từ heo làm phân bón cho cây trồng.bên canh nhũng lợi ích thì cũng có một số vấn đề cần quan tâm nhất là tình hình dịch bệnh hiện nay đang diễn biến rất phức tạp như dịch heo tay xanh, dịch lỡ môm lông móng…đã gây ra những thiệt hại rất lớn cho nghành nuôi heo Vì vậy để việc nuôi heo có hiệu quả thì cần phải có một mô hình chăn nuôi an toàn sạch bệnh
2 Xây dựng trại nuôi heo
2.1 Yêu cầu về trại heo
Dựa trên quy mô cơ cấu đàn heo, chu kỳ nuôi để xác để xác định mặt bằng của trại phù hợp với từng giống thuận tiện cho việc chăm sóc đảm bảo vệ sinh môi trường và dễ dàng trong công tác phòng dịch
-Một số yêu cầu của chuồn trại:
+Chuồng trại phải thoáng mát, chống được các cơn bảo giông có thể hất nươc vao chuông đặt biệt phải phù hơp với đặt điểm sinh lý của heo
+chuồng trại phải thuận lợi cho việc phân phối thức ăn và nước uống cho heo không làm lảng phí thức ăn và công chăm sóc nuôi dưỡng
+khi xây dựng chuồng trại phải tính đến hiệu quả kinh tế vừa đủ nhu cầu vư tiết kiệm chi phí đầu tư
+ đảm bảo an toàn cho đàn heo và con ngươi, đặt biệt là đảm bảo vệ sinh tránh gây ô nhiễm môi trường
2.2 Mặt bằng
Diện tích phải đảm bảo theo định mức bao gồm chỗ ở, mang ăn mang uống và các công trình phục vụ Mặt bằng xây dựng phải đủ lơn thuạn tiện cho việc chăm soc heo, vận chuyển heo Mặt bằng phải phù hợp với quy mô của đàn heo đảm bảo cho việc vệ sinh phong dịch
2.3 Bố trí mặt bằng
Bố tri theo hướng đong tây để trại heo nhân được nhiều ánh sáng trại phải thoáng mát Bố trí trại phải phù hợp với dặt điểm sinh lý của tưng giống heo
Khoảng cách giữa các chuồng phải hợp ly thuận tiện cho việc di chuyển vận chuyển heo từ chuồng này sang chuồng khac hoặc khi xuất bán
Ngoài cổng chính ngoài trại là nhà trực và tiếp khách và có hố sát trùng ở của trại, nhà công nhân và cán bộ kỹ thuật lớn nhỏ tuỳ vào quy mô của trại Có nhà kho
Trang 2chứa thức ăn và bảo quản Có hệ thống cấp nước cho đàn heo của trại Trại phải có hệ thống xử lý chất thải không làm ô nhiễm môi trường xung quanh
Đáp ứng về việc thực hiện các biện pháp kỹ thuật và việc phòng trư dịch hại cho đàn heo và bảo vệ sức khoẻ cho con người Việc bố trí mặt băng là yếu tố quyết định phát triển chăn nuôi trong giai đoạn dài vì vậy phải đảm bảo chăn nuôi có hiệu quả kinh tế
2.4 Tính toán mặt bằng
- nguyên tắc: dựa trên qui mô cơ cấu đàn heo, chu kỳ nuôi để xác định mặt bằng của trại heo(công trình chính và phụ) phù hợp với đặt điểm sinh lý của từng giống heo, thuận tiện cho viêc chăm sóc và bảo đảm vệ sinh phòng dịch
-Phương pháp tinh toán mặt bằng: việc tính toán mặt bằng chuồng trại chăn nuôi heo phải căn cứ vào các điều kiện sao
+ quy mô và cơ cấu đàn heo
+ diện tích cho từng con,từng chuồng và từng dãy chuồng và sao đó tính toán cho toàn trại
2.5 Sắp xếp mặt bằng cho các công trình trong trại heo
1 Cổng vào 2 Nhà trực 3 Nhà công nhân kỹ thuật 4 Giếng nước 5 tháp nước
6 nhà lấy tinh và pha chế tinh dịch 7 nhà kho chưa thức ăn 8,9,10,11,12 các dãy chuồng nuôi 13 nhà chế biến thức ăn 14 cổng phụ
2.6 Các hệ thống chăn nuôi heo ở nước ta
Thật là khĩ khăn để làm rõ ranh giới của các hệ thống chăn nuơi heo cho việc quản
lý đàn heo ở các hệ thống chăn nuơi rất khác nhau Theo mỗi một nước, người chăn nuơi cĩ thể xác định phương pháp quản lý theo cách riêng của họ Tuy nhiên việc xác định qui mơ, cơ cấu đàn và từng hệ thống chăn nuơi ở trong một phạm vi khơng gian nhất định nào đĩ là cần thiết và cũng chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố tác động và cĩ sự tác động lẫn nhau đến kết quả sản xuất của họ
- Hệ thống chăn nuôi heo công nghiệp
Quy mơ đàn heo khác nhau ở các quốc gia khác nhau Chẳng hạn như quy mơ đàn ở Philippines từ 25 - 50 nái, ở Việt Nam từ 50 - 100 nái và ở Thái Lan là 200 –
500 nái Trong hệ thống sản xuất này, chăn nuơi hầu hết dựa vào thức ăn cơng nghiệp
và cĩ năng suất tương đối cao Ở nước ta, hệ thống chăn nuơi này chủ yếu tập trung ở các khu vực cận đơ của thành phố lớn như Hồ Chí Minh và Hà Nội Cĩ chương trình vắc xin và cơng tác thú y được thực hiện bài bản
- Hệ thống chăn nuơi heo cơng nghiệp
Hệ thống chăn nuơi heo đã được phát triển ở nước ta trong những năm gần đây
và một số nước quanh ta như Thái Lan, Phillipines Ở nước ta, chủ yếu do các doanh nghiệp nước ngồi và liên doanh đầu tư, cĩ một số doanh nghiệp nhà nước, tất cả các doanh nghiệp này đã tổ chức theo hình thức chăn nuơi heo theo một hệ thống chăn
Trang 3nuơi hiện đại Ví dụ: Xí nghiệp chăn nuơi heo Phú Sơn, Trại giống cấp 1 thành phố thành phố Hồ Chí Minh, , Cơ sở chăn nuơi lợn của Viện chăn nuơi quốc gia Các cơ
sở chăn nuơi này đều cĩ qui mơ từ 500 hoặc 1000 heo thịt Hệ thống chăn nuơi kiểu này chưa phổ biến ở các nước đang phát triển bởi vì địi hỏi phải cĩ sự đầu từ lớn và rủi ro rất cao khi khả năng quản lý chưa thật tốt
3 Tổ chức công việc cho trại heo
Tổ chức công việc cho trại heo là vấn đề cần chú ý cho tất cả các trại chăn nuôi Quản ly như thế nào để việc chăn nuôi heo có năng suất tốt, sử dụng nguồn tài nguyên địa phương tốt, có hiêu quả kinh tế cao và phải bền vững
Việc quản lý đàn heo còn có liên hệ đến viêc xác định quy mô cơ cấu đàn tỷ lệ đực cái thích hợp, tỉ lệ chọn loc và loại thải phương phap chu chuyển một cách thích hợp và thuận lợi cho các diều kiện chăn nuôi của họ, các hoạt động quản lý sức khoẻ và dịch bệnh
3.1 Xác định quy mô đàn heo
Xác định quy mô là xác định số đầu cần nuôi trong một cơ sở sản xuất Nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, đòng thời phải bảo đảm cân đối giữa yêu cầu của đàn heo và khả năng đáp ứng của cơ sở về tài chính,giống, thức ăn, truồng trại, cơ sở vật chất kỹ thuật và khả năng quản lý của cơ sở đó Trên cũng có thể hiểu hiểu là số đầu heo sau khi cai sữa có mặt thường xuyên trong một cơ sở chăn nuôi Nếu ở
cơ sở sản xuất giống thì chúng là số heo nái sinh sản và đục giống Ơû cơ sở chăn nuôi tổng hợp thì là heo nái sinh sản, heo đực giống, heo con sau cai sữa và heo thịt Có thể tham khảo các đề xuất các qui mô đàn trong chăn nuôi heo công
nghiệp Tuy nhiên khi xây dựng qui mô người chăn nuôi cần xem xét các điều kiện liên quan
Qui mô lớn 200 – 500 nái
1000 – 2000 lợn thịt Qui mô vừa 50 - 100 nái
500 – 1000 lợn thịt Qui mô nhỏ 30 - 50 nái
100 – 300 thịt Những căn cứ để xác lập qui mô đàn
- khẳ năng tài chính
- nhiệm vụ phương hướng của kế hoạch sản xuất, nhu cầu thị trường và các chỉ tiêu của nhà nước giao cho ( nếu có ) Bao gồm heo thịt, heo con giống xuất bán, phân cho cây trồng hay các mục đích khác
- Trình độ quản lí, cơ sở vật chất kỹ thuật chăn nuôi của cơ sở
- Cơ sở chuồng trị, lao động
- Kinh doanh
3.2 Gây dựng đàn heo
Muốn quản lí đàn heo tốt ta phải dựa trên các chỉ tiêu kế hoạch hay nhu cầu của thị trường và tình hình thực hiện các chỉ tiêu đó nhằm duy trì được qui mô đàn và
Trang 4chất lượng đàn heo Theo dõi sự diễn biến của đàn heo thông qua sổ gi chép đầy đủ và chính xác Đẻ gây dựng được đàn heo bước đầy thật không đẻ dàng đặt biệt
ở các nông hộ Vì vây để gây dựng được đàn heo càn thực hiện các bước sau:
- Dựa vào
+ Nhu cầu thị trường về số lượng, chất lượng thịt, con giống heo
+ các chỉ tiêu kế hoạch của nhà nước và khẳ năng cung ứng của thị trường về thức ăn, thiết bị kỹ thuật, thú y… theo hàng tháng hàng quý
+ Tình hình thực tiễn của cơ sở sản xuât về nguồn lao động, thiết bị kỹ thuật, vốn đất đai
- Tổ chức gây dựng con giống ban đầu cho cơ sơ chăn nuôi heo
Khi một trại chăn nuôi heo hay cơ sở chăn nuôi thì cơ sở đó phải đầu tư vốn để mua giống heo gây dựng cho cơ sở mình Muốn vậy khi mua giống cần chú ý: + Mua giống phù hợp với tình hình phát triieenr chăn nuôi hiện tại và phù hợp với điều kiện chăn nuôi của địa phương
+ Số lượng cái và đực bao nhiêu phải tinh toán có khoa học dựa vào chương trình công tác giống heo để tính toán
+ Mua giông ở cơ sở đảm bảo đủ tiêu chuẩn chất lượng của phẩm giống và được chọn lọc một cách ngiêm ngặt về chất lượng
+ Nên mua heo đã nuôi kết thúc ở giai đoạn thứ nhất ( tuỳ thuộc vào điều kiện đầu tư vốn )
+ Heo đực giống nên mua số lượng nhiều hơn dự kiến đẻ có thể chọn sau khi chuyển lên sử dụng
+ Khi mua lợn phải biết rõ li lịch đến đời ông bà của chúng
3.3 Quản lí đàn heo
- Theo dõi gi chép đàn heo
Trong trại chăn nuôi phải sử dụng một hệ thống phiếu để theo dõi và gi chép môi giông phải có một phiếu gi chép riêng
Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật:
+ Trọng lượng bình quân đầu kỳ
+ Trọng lượng bình quân cuối kỳ
+ Tổng số thức ăn chi phí
+ Chi phí thức ăn/kg tăng trọng
+ Số lượng hao hục khi nuôi
+ Tổng chi phí thú y
3.4 Tổ chức sản xuất
Đây là một qui trình hoạt động trong trại chăn nuôi heo theo thứ tự nhất định nhằm mục đích nâng cao năng suất và thu nhập
Nhiệm vụ:
- Thông báo kết quả sản xuất của đàn heo
- Tính toán giá cả của sản phẩm
- thiết lập được bản tính toán đầu ra đầu vào của trại chăn nuôi
Phân tích kết quả: quá trình này được thực hiện theo các bước sau
- Thiết lập một hệ thống gi chếp đầy đủ các loại heo có mặt trong trại
- Tính toán các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật đạt được của trại chăn nuôi
Trang 5- Phân tích kết quả và so sánh vói các trại khác
- Đề ngị các biện pháp kỹ thuật để nâng cao nâng suất của trại
- Tổng kết và báo cáo kết quả cho ngươi quản lí cao nhất
4 Phương pháp nuôi dưỡng và chăm sóc heo thịt
4.1 Phân lô, phân đàn
Sau khi heo cai sữa ta tiến hành phgaan lô, phân đàn để tiện chăm sóc, nuôi dưỡng Viêc phân lô, phân đàn phải theo các nguyên tắt
sau đây
- Khi gép tránh không để heo phân biệt dàn và cắn
xé lẫn nhau
- Mật độ phải thích hợp theo qui định lợn từ 10 – 35
kg có 0,4 – 0,5 m/ con lợn từ 35 – 100kg có 0,8m
/con
- Heo ở trong cùng lô nên có trọng lượng như nhau
hoặc trên lệch nhau không nhiều
- Gi chép đầy đủ và đánh dấu hay bấm số để theo dõi
từng cá thể
4.2 Phối hợp khẩu phần ăn cho heo
Việc phối hợp khẩu phần ăn cho heo phải đảm bảo các yêu cầu sau:
- Phù hợp với đặt điểm sinh lía của các giai đoạn sinh trưởng và phat triển
- Có tỉ lệ thức ăn tinh/thô thích hợp
- Thức ăn có chất lượng tốt, không có các chất kháng sinh dưỡng và độc tố
- Phù hợp nguồn thức ăn có sẵn ở địa phương để giam chi phí
4.3 kỹ thuật nuôi heo hai giai đoạn
Thời gian nuôi heo thịt thường được chia làm hai giai đoạn mỗi giai đoạn sẽ có những tiêu chuẩn dimh dưỡng khác nhau
4.3.1 giai đoạn 1
Heo thịt nuôi từ 70 – 130 ngày có trọng lượng trung bình 20 – 60 kg đây là thời kỳ cơ thể phát triển khung xương ,hệ cơ, hệ thần khinh do đó khẩu phần cần nhiều protein, vitamin và khoáng chất để phát triển cả về chiều dài và chiều cao thân Thiếu dưỡng chât trong giai đoạn này sẽ làm cho khung xương kém phat triển, hệ
cơ kém phát triển vì thế heo sẽ ngắn đòn, ít thịt và cơ bắp nhỏ, sự tích luỹ mở ở giai đoạn sau sẽ nhiều hơn Nhưng nếu dư thừa dưỡng chất sẽ làm tăng chi phí chăn nuôi, dư protein sẽ bài thải dưới dạng ure gây ô nhiễm môi trường, heo dễ bị viêm khớp, tích luỹ mở sớm Người chăn nuôi nên cho ăn với khẩu phần 17 -18% đạm giá trị khẩu phần có từ 3100 -3250 kcal
4.3.2 Giai đoạn 2
Heo thịt được nuôi từ 131 – 165 ngày tuổi trọng lượng trung bình từ 61 – 105 kg đây là thời kỳ heo tích luỹ mở và các sớ cơ, các mô liên kết heo sẽ phat triển theo chiều ngang và mập ra Nên giai đoạn này heo cần nhiều glucid và lipid hơn giai đoạn 1, ngược lại nhu cầu protein, vitanin và khoáng chất ít hơn Dư dưỡng chât lúc này chỉ tăng chi phí thức ăn và tăng lượng mở, nhưng nếu thiếu dưỡng chât sẽ làm heo bị gầy,bắp cơ dai không ngon, mất đi nhưỡng hương vị cần thiết, thịt có
Trang 6màu nhạt không hấp dẫn người tiêu dùng Giai đoạn này người chăn nuôi nên cho ăn với khẩu phần 14 – 16% đạm thô giá trị khẩu phần từ 3000 – 3100 kcal
Kỹ thuật nuôi heoe hai giai đoạn nên áp dụng đối với các giống heo ngoại có khẳ năng sinh trưởng và phát triển nhanh, có tỉ lệ nạc cao như Landrace,
Hampshire hay heo lai F2 có 75% tỉ lệ máu ngoạ trở lên Kỹ thuật này thường được áp dụng ở những cơ sở nuôi heo tập trung, có trình độ thâm canh cao Cả hai giai đoạn nuôi điều phải cân đối thành phần acid amin và acid béo không no mạch dài
Phẩm chất thức ăn có quan hệ trực tiếp đến phẩm chất thịt heo khi giết mổ
4.4 Kỹ thuật cho ăn uống
4.4.1 Thức ăn
Thức ăn là yếu tố quan trọng nhất trong chăn nuôi heo thịt thức ăn tốt giúp heo mau lớn, nâng suất cao, lãi cao, nâng cao phẩm chất thitjtuyf theo diều kiện của từng hộ chăn nuôi mà sử dụng các phương thức sao:
- dùng thức ăn đậm đặt trộn với thức ăn sẵn có ở địa phương
- dùng thức ăn tự trộn
- dùng thức ăn tổng hợp của các xí nghiệp thức ăn có uy tín
• chú ý: khi phối hợp khẩu phần ặn cần lưu ý đến tỉ lệ tôi đa của các nguyên liệu
- khoai mì: có chứa HCN rất độc, nên sử dụng nguyên liệu đã qua chế biến
- đậu nành phải được rang chín, nếu cho ăn sống dể gây tiêu chảy nhưng không được rang cháy
- Bôt cá: sử dụng bột cá loại tốt, không nên để lẫn sạn, cát…
- Primex: Là chế phẩm bổ sung thêm acid amin, vitamin, khoáng vi lượng… primex có nhiều loại khác nhau Aminoaxit (Mỹ) vitamin (Nhật) Embavit (Anh)… liều lượng trộn theo quy định
-4.4.2 chế độ cho ăn
Khi heo mới bắt về cho ở chuồng riêng càng xa heo củ càng tốt Ngày đầu không nên tắm heo nên cho heo ăn khoản ½ lượng thức ăn bình thường , sau 3 ngày mới cho ăn no, thời gian đầu sử dụng cùng loại thức ăn với nơi bán heo, sau đĩ nếu thay đổi loại thức ăn thì phải thay đổi từ từ
Trang 7Căn cứ vào đặc điểm phát triển của heo và điều kiện chăn nuơi của từng hộ mà cĩ 2 phương thức cho ăn:
- Phương thức cho ăn tự do: Cho heo ăn tự do theo nhu cầu từ cai sữa đến xuất
chuồng Phương thức này cĩ ưu và khuyết điểm như sau:
+ Ưu điểm: Heo mau lớn nên thời gian nuơi ngắn, quay đồng vốn nhanh
+ Khuyết điểm: Khơng tiết kiệm được thức ăn, heo cĩ tỷ lệ mỡ cao
- Phương thức cho ăn định lượng:
¨ Heo dưới 60 kg: Ở giai đoạn này cho ăn tự do theo nhu cầu phát triển của heo (ở giai đoạn dưới 30 kg nên cho heo ăn nhiều bữa trong ngày)
¨ Từ 61 kg đến lúc giết thịt: Ở giai đoạn này nếu cho ăn nhiều heo sẽ mập do tích lũy
mỡ, nên cho ăn hạn chế khoảng 2,3 - 2,7 kg/con/ngày và sử dụng đúng loại thức ăn Phương thức này cĩ ưu và khuyết điểm như sau:
+ Ưu điểm: Tiết kiệm được thức ăn, heo cĩ tỷ lệ nạc cao hơn phương thức cho ăn tự do
+ Khuyết điểm: Thời gian nuơi kéo dài
- Nước uống cho heo phải sạch sẽ và đủ lượng nước theo nhu cầu
4.5 Chăm sóc
- Luơn đảm bảo đàn heo sạch sẽ, thống mát, khu vực chăn nuơi phải yên tĩnh, khơng xáo trộn ảnh hưởng đến heo
- Thường xuyên kiểm tra phát hiện những trường hợp bất thường xảy ra Đánh dấu theo dõi, kiểm tra thức ăn hàng ngày để điều chỉnh kịp thời
- Thường xuyên kiểm tra nước uống, thức ăn trước khi dùng
4.6 Xuất bán heo
- Khi đến thời kỳ xuất chuồng chúng ta cĩ thể sử dụng cơng thức để ước tính trọng lượng heo:
P (kg) = 87,5 x (vịng ngực)2 x dài thân
Ví dụ: Heo cĩ vịng ngực 90 cm, dài thân 85 cm, thì trọng lượng sẽ là: 87,5 x (90)2 x
85 = 60,24 kg
Lưu ý: Khi đo phải để heo đứng ở tư thế thoải mái.
Trang 8- Nên xuất heo vào giai đoạn đạt trọng lượng từ 90-100 kg/con.
- Nếu đang dùng kháng sinh để phịng bệnh thì phải ngưng thuốc từ 1-2 tuần trước khi xuất chuồng
- Ngày xuất chuồng phải tắm rửa vệ sinh sạch sẽ Nên xuất chuồng vào buổi sáng sớm hoặc xế chiều, cho uống nước đầy đủ, khơng nên cho ăn no tránh heo chết do vận chuyển
5 Kỹ thuật nuôi heo nái và heo con
5.1 chuồng trại
- Chọn địa điểm cao ráo sạch sẽ, thống mát, cĩ rèm che lúc mưa giĩ Nên xây dựng chiều dài chuồng theo hướng Đơng - Tây để tránh bức xạ mặt trời
- Nền chuồng làm bằng xi măng, cĩ độ dốc
khoảng 2 %, khơng tơ láng (để tránh hiện tượng
heo bị trượt) Diện tích chuồng nái nuơi con
khoảng 5-6 m2/con, cĩ ơ úm cho heo con từ 0,8 -
1 m2/ơ Cĩ máng ăn, núm uống tự động riêng
biệt đúng kích cỡ Ngồi chuồng cĩ rãnh thốt
phân và hố phân cách xa chuồng
- Cĩ điều kiện nên nuơi heo nái bằng lồng sắt,
dùng núm uống tự động (tham khảo kiểu chuồng
ở các trại chăn nuơi tiên tiến)
- Mẫu chuồng lồng nuơi heo nái và heo con
5.2 Chọn heo giống
- Nên chọn heo giống Yorkshire hoặc lai giữa Yorkshire với heo Landrace Khơng nên chọn heo lai 3-4 máu để làm nái hậu bị
- Chọn ở các giai đoạn khác nhau, đặc biệt chọn giai đoạn heo 7-8 tháng tuổi đạt trọng lượng 90-100 kg để phối giống
- Chọn những con dài thân, mơng vai nở, háng rộng, bốn chân thẳng, chắc chắn, cĩ
bộ mĩng tốt, âm hộ (hoa) phát triển tốt, núm vú nổi rõ, hai hàng vú thẳng phân bố đều, khoảng cách hai hàng vú gần nhau là tốt Heo nái cĩ ít nhất 12 vú trở lên Chú ý nên chọn những con cĩ tính tình hiền lành
- Cĩ thể chọn mua heo giống ở các trại chăn nuơi, hoặc chọn heo con từ những con nái tốt của hàng xĩm
- Đối với heo thịt nên chọn nuơi heo lai 3 máu để phát huy ưu thế lai (heo mau lớn, khả năng chống bệnh cao, tỷ lệ nạc nhiều…)
Trang 95.3 Heo lên giống và phối giống
- Phối giống cho heo vào thời gian 7-8 tháng tuổi đạt trọng lượng từ 90-120 kg
- Heo lên giống ăn ít hoặc bỏ ăn, cắn phá chuồng, kêu réo liên tục, nhảy lên lưng của heo khác, âm hộ sưng đỏ, cĩ thể cĩ nước nhầy chảy ra
- Thời gian heo lên giống từ 3-5 ngày, phối giống vào cuối ngày thứ hai hoặc sang ngày thứ ba là tốt Phối vào lúc heo chịu đực Biểu hiện heo chịu đực: heo đứng im cho con khác nhảy lên lưng nĩ, hoặc người dùng hai tay ấn mạnh lên lưng heo vẫn đứng im, dịch nhờn âm hộ keo đặc lại
- Cĩ thể phối giống bằng heo đực nhảy trực tiếp hoặc bơm tinh nhân tạo, nên phối kép (phối hai lần), lần phối thứ hai cách lần phối thứ nhất từ 6-8 giờ
- Khơng nên dùng heo đực cĩ trọng lượng quá lớn nhảy với heo nái mới phối lần đầu Chuồng cho heo phối phải sạch sẽ, nên rải rơm hoặc cỏ khơ xuống dưới nền chuồng là tốt nhất
5.4 CHĂM SĨC NUƠI DƯỠNG HEO NÁI MANG THAI
-Sau thời gian phối từ 18-21 ngày nếu heo khơng địi đực lại thì coi như heo đã cĩ chửa Thời gian heo chửa 114 ngày (3 tháng + 3 tuần + 3 ngày) ± 3 ngày
- Giai đoạn 1-90 ngày tùy tầm vĩc của heo nái mập, gầy mà cho ăn lượng thực phẩm hợp lý 2-2,5 kg/ con/ngày Từ 91 ngày trở đi cho heo ăn tăng lên từ 2,5-3,0 kg/con/ngày Trước khi sinh 3 ngày phải giảm thức ăn xuống từ 3 kg - 2 kg - 1
kg/ngày Ngày heo đẻ cĩ thể khơng cho ăn để tránh sốt sữa
- Trong thời gian chửa 2 tháng đầu khơng nên di chuyển heo nhiều, tránh gây sợ sệt heo sẽ bị tiêu thai Trong thời gian chửa nên cho heo ăn thêm rau xanh, cỏ xanh
- Cung cấp nước sạch cho heo uống theo nhu cầu
5.5 CHĂM SĨC HEO NÁI ĐẺ VÀ HEO CON THEO MẸ
- Trước ngày heo đẻ 2-3 ngày, vệ sinh chuồng trại, tắm chải heo mẹ sạch sẽ, diệt ký sinh trùng ngồi da
- Heo nái sắp đẻ biểu hiện: Ỉa đái vặt, bầu vú căng mọng, bĩp đầu vú sữa vọt ra, khi thấy nước ối và phân xu, heo nái rặn từng cơn là heo con sắp ra
- Heo con đẻ ra dùng giẻ sạch lau nhớt ở miệng, mũi, lau khơ, cắt rốn, bấm răng bỏ vào ơ úm (sát trùng cuống rốn và dụng cụ bằng bơng y tế nhúng cồn Iốt) Sau đĩ cho heo con bú “sữa đầu” càng sớm càng tốt để cĩ sức đề kháng chống lại những nhiễm khuẩn phổ biến, giữ ấm cho heo con từ 31-33 0C trong mấy ngày đầu bằng bĩng đèn điện hoặc rơm, bao bố
- Bình thường heo đẻ 5-10 phút/con Nếu ra nước ối và phân xu sau 1-2 giờ rặn đẻ nhiều mà khơng đẻ hoặc con nọ cách con kia trên 1 giờ thì phải mời thú y can thiệp
Trang 10- Trường hợp heo mẹ khỏe, bình thường không nằm đè con thì nên cho heo con bú tự
do là tốt nhất Nếu nhốt vào ô úm thì tối thiểu cho bú 1 giờ 1 lần Nên sắp xếp heo con
có khối lượng nhỏ cho bú vú phía trước để đàn heo con phát triển đều
- Heo con đẻ ra trong 1-3 ngày đầu chích sắt liều 200 mg/con (1-2 cc/con) Nếu heo
mẹ thiếu sữa thì có thể cho heo con ăn dặm thêm các chế phẩm dinh dưỡng dành cho heo con sơ sinh Từ 7-10 ngày tập cho heo con ăn bằng loại thức ăn dễ tiêu Thiến heo đực vào khoảng 3-7 ngày tuổi
- Nên tập heo con ăn sớm để có thể cai sữa Tùy điều kiện thức ăn và tình trạng đàn heo mà cai sữa hợp lý Nên cai sữa vào khoảng từ 28-35 ngày tuổi
- Heo mẹ đẻ xong, theo dõi số lượng nhau ra Thụt rửa tử cung bằng thuốc tím 0,1% Ngày thụt 2 lần, mỗi lần 2-4 lít, nếu sốt cao phải chích kháng sinh, hoặc mời thú y can thiệp
- Heo nái đẻ xong nên cho ăn tăng dần, từ ngày thứ 3 hoặc thứ 4 trở đi cho ăn thỏa mãn nhu cầu
- Thời kỳ heo nái nuôi con, thức ăn phải tốt, máng phải sạch sẽ, không để thức ăn mốc, thừa, máng uống phải luôn đầy nước vì heo tiết sữa sẽ uống rất nhiều nước, không nên thay đổi thức ăn của heo nái
5.6 CAI SỮA HEO
- Gần ngày cai sữa nên giảm lần bú của heo con và tăng lượng thức ăn để chuẩn bị cho giai đoạn sống tự lập Đồng thời giảm thức ăn của heo mẹ để giảm tiết sữa
- Ngày cai sữa cho heo mẹ nhịn ăn, sau đó cho ăn tăng lên để sớm động dục lại Sau cai sữa 4-7 ngày heo nái động dục lại là tốt Heo con giảm ½ khẩu phần sau đó tăng lên từ từ theo đủ nhu cầu
- Heo con sau cai sữa cần được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt, nên nuôi heo trên lồng sắt sau cai sữa là tốt nhất
5.7 SỬ DỤNG THỨC ĂN CHO HEO MẸ VÀ HEO CON
- Heo nái nuôi con: Nên sử dụng thức ăn hỗn hợp của các xí nghiệp thức ăn gia súc
có uy tín, mới sản xuất
- Heo con từ tập ăn đến 20 kg: Nên sử dụng thức ăn hỗn hợp của các xí nghiệp thức
ăn gia súc có uy tín, mới sản xuất
- Khi dùng thức ăn đậm đặc trộn với nguyên liệu địa phương thì: Phải trộn theo tỷ lệ của nhà sản xuất Yêu cầu dùng nguyên liệu thật tốt, không bị ẩm mốc, sâu mọt