Công nghệ 10, là một trong những bộ phận của bộ môn Công nghệ trong trường THPT, nội dung chủ yếu là nghiên cứu về lĩnh vực Nông, Lâm, Ngư nghiệp và hoạt động kinh doanh trên thị trường.
Trang 1PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài
Công nghệ là một môn khoa học thực nghiệm, trong đó các kiến thức liên quan đến thực tế có ý nghĩa rất lớn đến cuộc sống diễn ra xung quanh chúng ta, giúp chúng ta lí giải được một số vấn đề và câu hỏi mà lâu nay chúng ta đang tìm kiếm câu trả lời
Công nghệ 10, là một trong những bộ phận của bộ môn Công nghệ trong trường THPT, nội dung chủ yếu là nghiên cứu về lĩnh vực Nông, Lâm, Ngư nghiệp
và hoạt động kinh doanh trên thị trường Đây là những lĩnh vực liên quan mật thiết với đời sống của nhân dân Việt Nam nói chung và của học sinh nói riêng Bởi vốn
dĩ có hơn một nữa dân số nước ta hiện nay tham gia vào lĩnh vực này, vì vậy việc cung cấp cho học sinh các kiến thức có liên quan là rất cần thiết để phục vụ cho cuộc sống của chính bản thân các em và gia đình
Tuy nhiên, cũng chính vì nó là một khoa học thực nghiệm nên việc dạy như thế nào để có hiệu quả không phải là một bài toán dễ có lời giải, cần phải có sự đổi mới trong tư duy dạy học mới mong đem lại kết quả cao Ở nước ta việc đổi mới tư duy dạy học và phương pháp dạy học(PPDH) đã diễn ra, nhất là những năm gần đây, song vẫn còn tình trạng dạy học theo lối thầy đọc, trò chép người giáo viên(GV) ít chú trọng tới việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh(HS), ít khi đặt ra các vấn đề mang tính chất tìm tòi, khám phá để học sinh phát huy năng lực tự học, tự khám phá và nghiên cứu Thực trạng dạy học Công nghệ 10 trong nhà trường phần lớn diễn ra theo chiều hướng chung như vậy Do đó, đổi mới PPDH để phát huy tính chủ động, sáng tạo cho học sinh là một việc làm cấp bách
và cần thiết
Xác định được nhiệm vụ trên, nhiều GV đã tích cực, không ngừng đổi mới PPDH, trong đó các phương pháp dạy học chủ động là lựa chọn hàng đầu, có thể kể đến như phương pháp đóng vai(Role playing), phương pháp suy nghĩ từng cặp -chia sẻ(Think - pair - share) là ưu tiên số một
Xuất phát từ những lí do đó, tôi mạnh dạn chọn đề tài: "Phát huy tính chủ
động, sáng tạo của học sinh thông qua PPDH suy nghĩ - từng cặp - chia sẻ và phương pháp đóng vai trong dạy học Bài 54 Thành lập doanh nghiệP - Công
Trang 2nghệ 10" , góp phần thực hiện việc đổi mới tư duy và PPDH phát huy tích cực của
HS trong trường THPT hiện nay
2 Đối tượng nghiên cứu
HS khối 10, trường THPT Triệu Sơn 4
3 Mục đích nghiên cứu
Thiết kế và xây dựng kịch bản cho quá trình dạy học diễn ra theo đúng chủ đích
4 Phương pháp thực hiện
4.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết:
- Nghiên cứu các tài liệu và cấu trúc liên quan đến các PPDH tích cực
- Nghiên cứu nội dung, hệ thống kiến thức chương trình Công Nghệ 10, nhất là nội dung phần Tạo lập doanh nghiệp
- Nghiên cứu các cơ sở lý luận, biện pháp thiết kế và kịch bản cho bài 54: Thành lập doanh nghiệp – Công nghệ 10 theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh
4.2 Phương pháp chuyên gia
Gặp gỡ, trao đổi với các đồng nghiệp để tham khảo và rút kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình thực hiện đề tài
4.3 Phương pháp thực tập sư phạm.
Tiến hành dạy học theo nội dung đề tài ở các lớp 10 của trường THPT Triệu sơn 4
4.4 Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong việc tính toán kết quả của quá trình thực hiện
Trang 3PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lí luận.
1.1 Một số khái niệm cơ bản
1.1.1 Phương pháp dạy học chủ động
Phương pháp dạy học chủ động(Active Teaching), là một thuật ngữ rút gọn, được dùng để chỉ phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Dạy học chủ động hướng tới việc hoạt động hóa, chủ động hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung phát huy tính tích cực chủ động của học sinh chứ không phải phát huy tính chủ động của giáo viên
Do đó đòi hỏi giáo viên phải nỗ lực rất nhiều so với phương pháp dạy học truyền thống
Theo một số nghiên cứu của Bigas(2003), cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa các hoạt động của người học với hiệu quả học tập Tỷ lệ tiếp thu kiến thức của người học tăng cao khi được vận dụng đa giác quan vào hoạt động học tập, được trải nghiệm và tự mình khám phá kiến thức, đặc biệt là khi truyền đạt lại cho người khác
10%
c đọc
20% nghe
30% nhìn
50% nghe v nhìn à nhìn
70% trao đổi với người khác ới người khác i v i ng ười khác i khác 80% s d ng trong th c t ử dụng trong thực tế ụng trong thực tế ực tế ế
90% truy n ền đạt cho người khác đạt cho người khác t cho ng ười khác i khác
70%trao đổi với người khác ới người khác i v i ng ười khác i khác
Trang 4Hình 1: Tháp học tập: thể hiện tỷ lệ phần trăm khả năng tiếp thu kiến thức tương
ứng với các hoạt động học tập của học sinh( theo hội thảo CPIO – 2010 – ĐHQG TPHCM)
1.1.2 Phương pháp suy nghĩ – từng cặp – chia sẻ(Think – pair – share)
Đây là phương pháp thực hiện bằng cách cho học sinh cùng đọc tài liệu, hoặc suy nghĩ cùng một vấn đề, sau đó các học sinh ngồi bên cạnh nhau có thể trao đổi với nhau về ý kiến và kinh nghiệm của mỗi người trong một thời gian nhất định, sau đó chia sẻ với cả lớp
Ưu điểm: Dễ thực hiện với nhiều loại cấu trúc của lớp, ai cũng có thể tham gia Tạo được sự tự tin cho người học khi bày tỏ quan điểm của mình
Hạn chế: Không phải tất cả các thành viên trong lớp đều có thể chia sẻ quan điểm của mình vì hạn chế về mặt thời gian
1.1.3 Phương pháp đóng vai(Role playing)
Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành một số cách ứng xử nào
đó trong một tình huống giả định, tức là học sinh được xem như một diễn viên để làm thử tình huống mà giáo viên đưa ra
Ưu điểm:
- Học sinh được rèn luyện, thực hành những kĩ năng ứng xử bày tỏ thái độ trong môi trường an toàn trước khi thực hành trong thực tiễn
- Gây hứng thú và chú ý cho học sinh
- Tạo điều kiện làm nảy sinh óc sáng tạo, khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực đạo đức, chính trị - xã hội
- Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói, hoặc việc làm của các vai diễn(Kritzerow – 1990)
Hạn chế:
- Các diễn viên đóng vai đòi hỏi cần có khả năng ăn nói, thuyết phục người khác
- Các tổ, nhóm, diễn viên đóng vai phải chuẩn bị kịch bản
2 Cơ sở thực tiễn của đề tài.
2.1 Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 10 trong trường THPT
Dạy học Công nghệ 10 trong trường THPT hiện nay nói chung, và trong trường Triệu Sơn 4 nói riêng vẫn còn nhiều khó khăn và bất cập Là một bộ môn thực
Trang 5nghiệm nhưng Công Nghệ không kéo dài suốt 3 năm học như những bộ môn khác
mà lại phân thành hai nhóm: Nông nghiệp(dạy lớp 10) và Công nghiệp(lớp 11 và 12) hoàn toàn khác nhau về mặt bản chất Do đó việc tạo ra niềm say mê và yêu thích bộ môn này cho học sinh là điều vô cùng khó khăn Hơn nữa với bộ môn như Công Nghệ 10, thường chỉ cần có một giáo viên để giảng dạy, nên việc trao đổi chuyên môn trong tổ, nhóm cũng như sự đóng góp của bộ môn này trong thành tích chung của nhà trường hầu như là không đáng kể
2.2 Thực trạng giáo viên
Trước đây ở hầu hết các trường THPT trong cả nước việc quan tâm đến chất lượng giảng dạy và sự đầu tư của giáo viên cho bộ môn này còn rất hạn chế, bởi các giáo viên tham gia giảng dạy không phải là giáo viên được đào tạo đúng chuyên ngành mà là giáo viên của các bộ môn khác tham gia giảng dạy
Trong những năm gần đây, cùng với sự đòi hỏi về việc nâng cao chất lượng giáo dục sách giáo khoa Công nghệ 10 đã được đổi mới để cho phù hợp Song song với việc đó chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy cũng đã được quan tâm hơn rất nhiều Hiện nay ở các trường THPT đều đã có GV dạy Công nghệ tốt nghiệp đại học đúng chuyên ngành nên việc dạy học theo phương pháp đổi mới đã có nhiều thuận lợi Là một giáo viên tốt nghiệp chuyên ngành Kỹ thuật Nông nghiệp, đã tham gia trực tiếp giảng dạy Công nghệ 10 trong 6 năm qua, tôi nhận thấy rằng việc dạy bộ môn này trong nhà trường vẫn còn nhiều điều đáng quan tâm, đặc biệt làm thế nào để đem lại hứng thú cho học sinh, bản thân tôi cũng phải tìm tòi để đổi mới PPDH, đổi mới cách truyền đạt để mỗi giờ Công Nghệ không còn là sự nhàm chán,
là sự bắt buộc học đối với học sinh
2.3 Thực trạng học sinh
Học sinh với bộ môn Công nghệ nói chung đều không có nhiều hứng thú, bởi xuất phát từ thực tế cho thấy rằng đây không phải là bộ môn có môn thi tốt nghiệp, cũng không phải là môn đòi hỏi thi học sinh giỏi, lại cũng không là môn thi đại học cho nên tâm lý của học sinh đều xem Công nghệ là môn học cũng được, không học cũng được, học với thái độ thờ ơ, không quan tâm Do đó giáo viên cần phải nắm rõ đặc điểm của học sinh, cũng như đặc trưng của môn học để dạy học một cách chủ động, để mỗi giờ lên lớp không còn là gánh nặng với học sinh và với cả bản thân mình Trong 6 năm qua cùng với những trải nghiệm thực tế ở các lớp về các
Trang 6phương pháp giảng dạy của mình tôi đã gom cho mình một số kinh nghiệm và mạnh dạn phát triển nó thành đề tài, với hi vọng sẽ góp một phần nào đó để các đồng nghiệp dạy cùng môn với tôi có thể tham khảo để đưa giờ học Công nghệ trở thành giờ học được học sinh chờ đợi trong từng tuần
3 Giải pháp và tổ chức thực hiện:
Áp dụng phương pháp dạy học suy nghĩ – từng cặp – chia sẻ và phương pháp đóng vai trong dạy học bài 54: “thành lập doanh nghiệp” – Công nghệ 10
Cách tiến hành:
Đối với bài 54, ở tiết ppct 37, tôi sẽ sử dụng hai phương pháp dạy học ở hai phần như sau:
Phần I Xác định ý tưởng kinh doanh sẽ sử dụng phương pháp “suy nghĩ – từng cặp – chia sẻ”
Đối với phần này, GV nêu vấn đề: với mỗi một doanh nghiệp, một nhà kinh doanh, lí do họ quyết định thực hiện công việc kinh doanh có giống nhau?Vậy có những lí do gì?
HS sẽ cùng suy nghĩ vấn của đề này, hai học sinh ngồi gần nhau có thể trao đổi, lấy ví dụ minh chứng cho căn cứ của mình Sau đó lên chia sẻ các suy nghĩ, các căn
cứ của mình với cả lớp
Cách thực hiện phương pháp:
GV nêu vấn đề
Mỗi cá nhân học sinh tự suy nghĩ, suy luận
Trao đổi, thảo luận với học sinh bên cạnh
Học sinh trình bày, chia sẻ với cả lớp
Trang 7Phần II Triển khai việc thành lập doanh nghiệp: Sử dụng phương pháp đóng vai Cách tiến hành được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Phân chia lớp thành các nhóm theo nội dung công việc
Nhóm 1: Phương án kinh doanh của doanh nghiệp
Nhóm 2: Thị trường của doanh nghiệp
Nhóm 3: Nghiên cứu thị trường của doanh nghiệp
Bước 2: Thiết kế, xây dựng kịch bản và phân công đóng vai
Với mỗi một nhóm cần cử một nhóm trưởng, một thư kí để ghi lại nội dung kịch bản, và chuẩn bị trước một giấy Ao, một bút dạ(theo sự chỉ dẫn của GV) GV yêu cầu trong thời gian 10 phút các nhóm phải thiết kế và xây dựng kịch bản theo nội dung đã được phân công Sau 10 phút chuẩn bị và làm xong, các nhóm cử đại diện lên đóng vai trong khoảng thời gian là 5 phút để giới thiệu về “bản thân” cho các nhà kinh doanh trước khi họ tiến hành thành lập doanh nghiệp
Bước 3: Các nhóm theo thứ tự( từ nhóm 1 đến nhóm 3) lên đóng vai
Bước 4: Các học sinh khác theo dõi nội dung, phát biểu phản bác ý kiến
Bước 5: GV nhận xét, kết luận, hoàn chỉnh nội dung và đánh giá
Sau đây, tôi xin giới thiệu nội dung kịch bản của học sinh Nguyễn Thị Phương lớp 10b1 đại diện nhóm 3 lên đóng vai:
Xin chào các nhà kinh doanh, với việc kinh doanh trên thị trường hiện nay luôn có những rủi ro rình rập Do vậy việc các anh xây dựng cho doanh nghiệp mình phương án kinh doanh tốt sẽ thúc đẩy cho quá trình thành lập doanh nghiệp thuận lợi và hoạt động của nó sẽ nằm trong sự tính toán cẩn thận của các anh
Tuy nhiên, trong sự đi lên và phát triển của mỗi doanh nghiệp tôi sẽ quyết định đến sự tồn tại hay diệt vong của một doanh nghiệp, xin tự giới thiệu tôi là nghiên cứu thị trường
Tôi luôn mang lại sự tin cậy cho mỗi doanh nghiệp, bởi hơn ai hết tôi sẽ cung cấp cho doanh nghiệp biết được nhu cầu của khách hàng đối với các sản phẩm hàng hóa mà doanh nghiệp sẽ kinh doanh
Vậy làm thế nào để biết được nhu cầu của khách hàng, tôi đã thực hiện một bản test, và thấy rằng có 3 yếu tố cơ bản quyết định đến nhu cầu của khách hàng:
- Thu nhập bằng tiền của dân cư
- Nhu cầu tiêu dùng hàng hóa
Trang 8- Gía cả hàng hóa trên thị trường
Bất kì một lĩnh vực kinh doanh nào, việc tranh giành khách hàng lẫn nhau là điều không thể tránh khỏi, một nhà kinh doanh giỏi phải biết thu hút các đối tượng khách hàng của doanh nghiệp mình và tôi sẽ là một công cụ đắc lực không thể thiếu trên bước đường đi đó của các anh, bởi tôi luôn biết cách tìm kiếm các cơ hội kinh doanh trên thị trường hay nói cách khác tôi sẽ tìm ra phần thị trường cho mỗi một doanh nghiệp
Vì vậy các nhà kinh doanh, các doanh nghiệp hãy quyết định một cách sáng suốt
và quan tâm đúng mức tới tôi để có một sự đảm bảo nhất định trên con đường đi tới thành công của doanh nghiệp mình Chúc cho các anh sẽ có những hợp đồng có giá trị và luôn luôn phát triển
Ghi chú: các từ được gạch chân là nội dung học sinh trình bày trên giấy Ao.
GIÁO ÁN Tiết 37, Bài 54: THÀNH LẬP DOANH NGHIỆP
I Mục tiêu: sau khi học xong tiết này HS phải:
1 Kiến thức:
- Biết đước lí do xuất phát ý tưởng kinh doanh của các doanh nghiệp
- Biết được các bước triển khai thành lập doanh nghiệp
2 Kỹ năng:
Hình thành kĩ năng thuyết trình, thuyết phục người khác
3 Thái độ:
Có thái độ nghiêm túc trong việc vận dụng sự hiểu biết thực tế vào bài học
II Chuẩn bị
GV: Giáo án, thước kẻ, đọc các tài liệu có liên quan đến nội dung bài dạy
Phân công nhiệm vụ cụ thể cho HS
HS: Chuẩn bị 3 tờ giấy Ao, 3 bút dạ
Đọc bài trước ở nhà và học bài cũ
III Phương pháp
- Làm việc độc lập với SGK
- Phương pháp suy nghĩ – từng cặp – chia sẻ và phương pháp đóng vai
IV Tiến trình dạy học
1.Ổn đinh tổ chức lớp(1 phút)
Trang 92 Kiểm tra bài cũ(5 phút)
CH: Trình bày các căn cứ lập kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp
3 Vào bài mới(1 phút)
Sau khi lên kế hoạch cho hoạt động kinh doanh của mình, nhà kinh doanh cần có một tổ chức hợp pháp đại diện cho mình để tham gia vào các hoạt động kinh doanh trên thị trường, đó chính là doanh nghiệp Hôm nay, cô và các em cùng tìm hiểu các công đoạn của quá trình thành lập doanh nghiệp, đó là nội dung tiết học ngày hôm nay(ghi bảng)
10
10
5
GV: Có phải các nhà kinh doanh tiến
hành hoạt động kinh doanh trên thị
trường đều có cùng lí do? vậy có thể là
những lí do gì?
HS: suy nghĩ, thảo luận(trong 5 phút)
với học sinh bên cạnh sau đó chia sẻ
với cả lớp
GV: nhận xét, bổ sung và hoàn chỉnh
nội dung
GV phân chia lớp thành 3 nhóm, với
các nhiệm vụ cụ thể: sử dụng phương
pháp đóng vai để hoàn thành nội dung
Nhóm 1: phương án kinh doanh của
doanh nghiệp
Nhóm 2: thị trường của doanh nghiệp
Nhóm 3: nghiên cứu thị trường
Đại diện nhóm 1 lên đóng vai
HS khác bổ sung, nhận xét
I Xác định ý tưởng kinh doanh
Ý tưởng kinh doanh có thể xuất phát từ các lí do:
- Nhu cầu làm giàu cho bản thân
- Tự khẳng định bản thân
- Tận dụng các lợi thế từ gia đình, bạn bè
II Triển khai việc thành lập doanh nghiệp
1 phân tích, xây dựng phương
án kinh doanh của doanh nghiệp
- mục đích: chứng minh được ý tưởng kinh doanh là đúng và việc triển khai thành lập doanh nghiệp
là cần thiết
Trang 105
Phương án kinh doanh có ảnh hưởng
thế nào trong thành công của doanh
nghiệp?
Đại diện nhóm 2 lên đóng vai
HS khác bổ sung, GV nhận xét
Doanh nghiệp có những phương pháp
gì để tiếp cận đối tượng khách hàng
tiềm năng của mình?
HS: mở các chương trình khuyến mãi
để thu hút khách hàng, mở các hội trợ,
triển lãm, quảng cáo trên các phương
tiện thông tin đại chúng
Đại diện nhóm 3 lên đóng vai
HS khác bổ sung, GV nhận xét
- nội dung: thị trường và nghiên cứu thị trường của doanh nghiệp
a Thị trường
Bao gồm khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng
- khách hàng hiện tại: là khách hàng thường xuyên có quan hệ mua, bán hàng hóa với doanh nghiệp
- khách hàng tiềm năng: là đối tượng mà doanh nghiệp sẽ hướng tới để phục vụ
b Nghiên cứu thị trường của doanh nghiệp.
- là nghiên cứu nhu cầu của khách hàng đối với các sản phẩm hàng hóa mà doanh nghiệp sẽ kinh doanh
Nhu cầu của khách hàng phụ thuộc vào 3 yếu tố:Thu nhập bằng tiền Nhu cầu tiêu dùng Giá cả hàng hóa
- Tìm ra phần thị trường của doanh nghiệp(tìm kiếm cơ hội kinh doanh trên thị trường)