SKKN Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 4-5 tuổi

Trong đó giáo dục lễ giáo là một phần quan trọng không thể thiếu được bởi giáo dục lễ giáo có ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ.. Bắt đầu hình thành cho trẻ những biểu tư

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỈM SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LỄ GIÁO CHO TRẺ 4 -5 TUỔI

Người thực hiện: TrầnThị Kim Tuyến Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Mầm non Xi Măng SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn MN

BỈM SƠN NĂM 2013

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Đây

là nền móng ban đầu có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ

Trẻ em là hạnh phúc của mỗi gia đình và là tương lai của đất nước Trong mỗi đứa trẻ luôn có những tài năng tiềm ẩn và sự chuẩn bị kỹ càng ngay từ lúc đầu đời là chìa khóa thành công cho tương lai sau này Trẻ sinh ra có quyền được chăm sóc, bảo vệ và được giáo dục một cách toàn diện

Vì vậy việc giáo dục trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời là một việc làm hết sức cần thiết Trong đó giáo dục lễ giáo là một phần quan trọng không thể thiếu được bởi giáo dục lễ giáo có ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ Giáo dục lễ giáo ảnh hưởng mạnh đến sự hình thành tính chủ định và quá trình tâm lí của trẻ Bắt đầu hình thành cho trẻ những biểu tượng, sự chú ý, ghi nhớ và cách giao tiếp có chủ định khi tiếp xúc với bài thơ, câu chuyện, hay giao tiếp hàng ngày trẻ sẽ in sâu kiến thức và hiểu biết của mình với mọi người, mọi vật xung quanh, trẻ luôn hành động đúng và tập trung ghi nhớ một cách có chủ định

Ngoài ra còn ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ Khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhàng, mạch lạc, có văn hóa trong các câu nói, cử chỉ, hành động của trẻ đối với mọi người

Các nhà nghiên cứu cũng đã đánh giá cao vai trò của giáo dục lễ giáo với sự phát triển nhân cách cho trẻ Trẻ có sự giao tiếp mạnh dạn trẻ ngoan ngoãn vâng lời người lớn biết kính trên nhường dưới biết thưa gửi lễ phép, tất cả đều

có sự giáo dục của cô giáo và mọi người xung quanh trẻ

Ngày nay thì việc giáo dục lễ giáo cho trẻ lại vô cùng quan trọng và cần thiết Giữa cuộc sống bộn bề lo toan và ngày càng phức tạp Nhiều tệ nạn xã hội,

và hành vi phạm pháp của những em nhỏ chưa đủ tuổi vị thành niên đã làm

không ít người phải đau lòng Phải chăng đạo đức của các em chưa được quan tâm giáo dục đúng mức và đúng cách? Vấn đề này không phải là của riêng mỗi

cá nhân ai hay tập thể nào mà nó là vấn đề của toàn xã hội, xã hội cần chung tay nhằm cung cấp cho trẻ vốn hiểu biết, mối quan hệ trong giao tiếp với cộng đồng, đưa trẻ vào môi trường sống thật lành mạnh, trong sáng, giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách

Thấy được sự cần thiết của việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở trường mầm non

và mong muốn nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ tôi đã quyết định

chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi” năm học 2012-2013.

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Từ ngàn xưa cha ông ta đã đúc kết kinh nghiệm và có câu: "Tiên học lễ, hậu học văn" Lễ phép là nét đẹp văn hoá được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận đánh giá phẩm chất của một người dân Việt Nam

Nhưng trong điều kiện kinh tế phát triển và đang trên con đường hội nhập, đất nước chúng ta phải giao lưu với nhiều nền văn hoá khác nhau Điều đó đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ tiếp thu thêm nhiều nền văn hóa phổ biến, rộng rãi khác Nhưng làm thế nào để cho thế hệ trẻ của chúng ta " Hoà nhập mà không hoà tan" trong mỗi chúng ta vẫn giữ được những cái thuộc về "văn hoá của dân tộc Việt Nam” Như vậy trong thời đại ngày nay việc giáo dục cho trẻ phát triển

về trí tuệ thôi chưa đủ mà còn phải giáo dục trẻ giữ được truyền thống văn hoá vốn có của con người Việt Nam, đó là nhiệm vụ cấp thiết trong các mục tiêu phát triển con người toàn diện hiện nay

Mặt khác trong mục tiêu giáo dục đào tạo ghi rõ phải hình thành và phát

triển cho trẻ hài hòa, cân đối, biết giàu lòng yêu thương biết quan tâm, nhường nhịn giúp đỡ mọi người, biết yêu thích và giữ gìn cái đẹp, thông minh, ham hiểu

biết, thích khám phá và tìm tòi một số kỹ năng cơ bản như: nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi và nhận lỗi khi mình có lỗi

Bởi vậy, từ lâu giáo dục lễ giáo cho trẻ đã cuốn hút sự quan tâm của các nhà giáo dục và các bậc phu huynh, nó chiếm một vị trí quan trong trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ và là nền văn hóa đặc biệt đối với trẻ

Tuy nhiên trẻ mầm non ban đầu còn chưa hiểu hết việc kính trọng, thưa gửi

lễ phép còn ứng xử theo cách riêng của bản thân mình với người lớn tuổi, với bạn bè và cô giáo Trước thực trạng đó là một giáo viên mầm non, người trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ, tôi không thể không suy nghĩ và nhận thấy rằng việc giáo dục lễ giáo cho trẻ là việc mà mỗi giáo viên phải thực hiện thường xuyên liên tục và xem nó như một phần công việc hàng ngày của mình

II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ

 Thuận lợi

Ban giám hiệu nhà trường đầu tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ và lớp 4-5 tuổi mà tôi phụ trách được chọn làm lớp điểm cho khối

Ban giám hiệu thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và các đợt học chuyên đề, tổ chức các cuộc hội thảo cho chị em đồng nghiệp học tập và rút kinh nghiệm

Đa số trẻ trong lớp đều khỏe mạnh, đi học đều

Bản thân là một giáo viên có trình độ chuẩn về chuyên môn, nhiệt tình yêu nghề Luôn gương mẫu trong cách giao tiếp, ứng xử hàng ngày đối với trẻ và được phụ huynh tin tưởng

Lớp học luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các bậc cha mẹ học sinh trong việc phối kết hợp với nhà trường để giáo dục trẻ đạt hiệu quả cao hơn

 Khó khăn

Phụ huynh đa số là những gia đình làm kinh doanh nên không có nhiều thời gian quan tâm đến đời sống tình cảm, tâm lý của trẻ Một số gia đình thì quá nuông

chiều con nên việc giáo dục lễ giáo cho con mình còn chưa được thực hiện đúng mức

Đôi lúc phụ huynh chưa thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục lễ giáo cho trẻ, nên chuyện trẻ ứng xử không phù hợp cũng chưa thực sự được quan tâm

 Kết quả thực trạng

Thời gian đầu trẻ đến lớp còn hay khóc nhè, cón có những thói quen tự do như ở nhà, trả lời câu hỏi của cô còn trả lời trống không, ra vào lớp tự nhiên nói năng tự do ở trong lớp, không chú ý học bài mà ngồi chơi, không vứt rác đúng vào nơi quy định

Đứng trước tình hình như vậy, tôi thực sự trăn trở và tìm ra các giải pháp dạy trẻ để tất cả trẻ đều ngoan và có những thói quen, hành vi đúng đắn

Tôi quyết định thực hiện khảo sát chất lượng hành vi lễ giáo ở lớp mình và thu được kết quả như sau:

Bảng 1: Khảo sát kết quả đầu năm học:

STT Nội dung giáo dục TS

trẻ

Mức độ đạt được

1 Biết xưng hô, chào hỏi lễ phép 40 28 70 8 20 4 10

2 Biết nói cảm ơn, xin lỗi đúng lúc 40 22 55 10 25 8 20

3 Biết giữ gìn, cất, sắp xếp đồ chơi

4 Biết giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ

5 Biết nhường nhịn giúp đỡ bạn 40 21 52.5 13 33.5 6 15

6 Trẻ mạnh dạn trong giao tiếp 40 24 60 12 30 4 10

III.GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1 Các giải pháp

- Xây dựng lớp học lễ giáo

- Giáo viên là người gương mẫu trong mọi hoạt động

- Giáo dục lễ giáo thông qua các môn học

- Sử dụng công nghệ thông tin vào việc giáo dục lễ giáo cho trẻ

- Giáo dục lễ giáo mọi lúc mọi nơi

- Giáo dục lễ giáo bằng hình thức khích lệ, động viên

- Giáo dục lễ giáo thông qua ngày hội, ngày lễ

- Phối kết hợp với phụ huynh

2 Tổ chức thực hiện

2.1 Xây dựng lớp học lễ giáo

Cùng với toàn ngành thực hiện chuyên đề năm học xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực Thì việc tạo cảnh quan sư phạm trong phòng học, môi trường xung quanh cũng là một chuyên đề mà tôi chú trọng trong năm học này

Tôi luôn chú ý tạo cảnh quan trong phòng học, đồ dùng đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, từng góc riêng biệt mỗi kệ góc tôi đều làm mới, để hấp dẫn trẻ, tạo cảm giác thích thú khi trẻ hoạt động và luôn mong muốn được sắp xếp ngăn nắp sau khi chơi

Ngoài ra trong tôi còn lồng ghép nội dung tuyên truyền về giáo dục lễ giáo ở các góc theo chủ đề Tôi trang trí hấp dẫn sưu tầm những tranh ảnh có nội dung giáo dục lễ giáo dán vào cho trẻ xem, kèm theo một bài thơ hay nội dung phù hợp với hình ảnh, khi trẻ chơi ở các góc tôi cho trẻ đến xem và trò chuyện giáo dục hành vi của trẻ đối với mọi người, mọi vật xung quanh đàm thoại với trẻ những hành vi văn minh trong giao tiếp

Ví dụ: Với chủ đề Trường mầm non tôi dán lên bức tranh một em bé đang

vòng tay chào cô giáo khi đến lớp Khi trẻ nhìn tranh và biết được hành động của em bé này ngoan hay hư, từ đó có ý thức làm theo những việc làm đúng đắn

Hay chủ đề gia đình tôi dán lên bài thơ Buổi sáng cùng với hình ảnh minh

họa bé đang quét nhà và chăm sóc các con vật Thông qua hình ảnh đó trẻ biết được mình cũng có thể giúp đỡ mọi người những công việc nhỏ vừa với sức mình để thể hiện tình yêu thương, kính trọng với những người xung quanh

Buổi sáng

Sáng nào cũng vậy

Bé dậy cùng bà

Ra trước sân nhà Tập bài thể dục Đánh răng rửa mặt Lấy chổi quét nhà Cho gà ăn thóc Thương ba khó nhọc

Bé học chuyên cần Thương mẹ tảo tần

Bé ngoan lễ phép.

Việc lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo vào các góc trẻ rất thích thú và thường xuyên đến xem

2.2 Giáo viên là người gương mẫu trong mọi hoạt động

Để đạt được hiệu quả trong giáo dục lễ giáo cho trẻ thì việc cô giáo gương mẫu là việc làm vô cùng cần thiết Bởi hàng ngày thời gian của trẻ ở trường, ở bên cô là chủ yếu, trẻ luôn thích được cô yêu thương, gần gũi Mọi hành vi của

cô được trẻ để ý và thích bắt chước làm theo Vì vậy cô luôn luôn thể hiện chuẩn mực trong cách giao tiếp với người lớn và mọi người xung quanh Với trẻ không

to tiếng quát tháo, xưng hô dịu dàng bằng cô và cháu, giờ đón trả trẻ tôi luôn ân cần dịu dàng thương yêu trẻ, khiêm tốn lịch sự trong giao tiếp với phụ huynh, cháu hỏi gì tôi trả lời rõ ràng, đủ câu, không trả lời qua loa chiếu lệ

Mặt khác tôi luôn tìm hiểu kỹ về đặc điểm tâm lý của từng trẻ để có những cách ứng xử phù hợp với trẻ

Ví dụ: Lớp tôi có cháu Minh Thư, Mạnh Tường, Thiên Long… Ở lớp các

cháu rất nhút nhát, trong giờ học ít tham gia phát biểu ý kiến, và dường như trẻ không thích tham gia vào các hoạt động tập thể Chính vì vậy tôi luôn dành nhiều thời gian để trò chuyện, gần gũi trẻ Nhiều lúc tôi tham gia chơi và hoạt động cùng trẻ và lôi cuốn trẻ vào các hoạt động chung

Còn với những cháu hay làm nũng thì lại cần tập cho trẻ thói quen biết tự lập, tự phục vụ cho bản thân mình mà không phải lúc nào cũng cần đến sự giúp đỡ của người thân

2.3 Ứng dụng công nghệ thông tin và việc giáo dục lễ giáo cho trẻ

thông qua các môn học

Mỗi phương pháp hay biện pháp mà giáo viên sử dụng trong giảng dạy đều hướng đến mục đích: góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ và ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy là một trong những biện pháp đó Để việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy đòi hỏi người giáo viên mầm non không chỉ có năng lực sư phạm mà còn cần có những kinh nghiệm trong việc phối kết hợp giữa giáo án điện tử và phần giảng dạy của cô để việc ứng dụng tin học thực sự đem lại hiệu quả giáo dục cao

Ví dụ: Trong các tiết học tôi đã áp dụng công nghệ thông tin và đưa

đên cho trẻ những hình ảnh thật về các hành vi văn minh, lễ phép Cho trẻ xem những đoạn phim về các bạn nhỏ đang thực hiện công việc nhặt rác ở sân trường

và giáo dục cho trẻ biết các bạn đang làm vệ sinh môi trường ở những nơi công cộng để giữ gìn vệ sinh chung

Hoặc có thể đưa ra clip về các hành vi đúng, sai về việc bảo vệ môi trường và tham gia giao thông Yêu cầu trẻ lên chọn cho cô các hành vi đúng và chỉ ra các hành vi sai Nếu cháu chọn đúng cô sẽ cho hiệu ứng mặt cười, và các

cháu chọn sai sẽ hiện ra mặt mếu điều đó khiến trẻ rất hứng thú và tham gia học tập với hiệu quả cao

Các tiết học được tổ chức thường xuyên và thu hút được sự chú ý, thích thú của trẻ Vì vậy lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo vào các môn học có nhiều

ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi có văn hoá

Ví dụ:

+ Qua môn khám phá khoa học Tiết "Cây xanh và môi trường sống"

Sau khi cho trẻ quan sát trên màn hình, đàm thoại về lợi ích của cây và các bạn nhỏ đang chăm sóc cho cây cô hỏi trẻ: Con có biết các bạn đang làm gì không? Các bạn có đáng khen không? Muốn được khen như các bạn thì con phải làm gì? Qua đó trẻ biết bảo vệ chăm sóc cây xanh để cây cho ta nhiều lợi ích bằng cách tưới nước cho cây, không bẻ cành ngắt lá… Có thể cho trẻ trực tiếp được tưới cây, nhổ cỏ cho cây, nhắc trẻ về nhà giúp đỡ bố mẹ chăm sóc cây trong vườn + Môn làm quen văn học:

Khi dạy bài thơ Lấy tăm cho Bà

Sau khi cho trẻ đọc thơ và đàm thoại về nội dung bài thơ cô giáo dục trẻ biết ông bà là người sinh ra bố mẹ các con, các con phải giúp đỡ ông bà và mọi người trong gia đình dù chỉ là những việc nhỏ Như vậy là các con đã thể hiện được tình yêu thương, kính trọng của mình với mọi người rồi

Hay khi kể cho trẻ nghe câu chuyện Cái hồ nhỏ

Sau khi kể cho trẻ nghe và đàm thoại về nội dung câu chuyện: Bạn thỏ đã nhận ra lỗi của mình và xin lỗi các bạn Tôm, cua, ếch Và bạn còn tự mình vớt hết rác trong hồ lên để cho nước trong sạch Qua câu chuyện đó tôi lồng ghép giáo dục trẻ không vứt rác bừa bãi mà phải bỏ vào đúng nơi quy định, đồng thời giáo dục các cháu biết giữ gìn vệ sinh cho môi trường trong sạch Và khi làm điều gì sai phải biết xin lỗi bạn bè và biết sửa lỗi Như vậy mới được mọi người yêu quý

+ Môn học âm nhạc: Tiết dạy hát: Tập rửa mặt

Sau khi dạy trẻ hát cô trò chuyện về nội dung bài hát:

Sáng mai ngủ dậy các con phải làm những công việc gì? Vì sao các con lại làm việc đó? Qua đó giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh cho cơ thể luôn sạch sẽ để được mọi người yêu mến

2.5 Giáo dục lễ giáo cho trẻ mọi lúc mọi nơi

Khi thực hiên giáo dục lễ giáo cho trẻ tôi đã lồng ghép vào khi thực hiện các hoạt động trong ngày như hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động đón trả trẻ, hoạt động chiều…

 Hoạt động góc

Đối với trẻ lứa tuổi này trẻ học bằng chơi, chơi mà học, trong giờ hoạt động góc trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau phản ánh sinh hoạt cuộc sống của người lớn, tôi tiến hành lồng ghép lễ giáo vào các góc, qua

đó trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay, tôi theo dõi quan sát lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa đúng Giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp

Ví dụ: Ở góc phân vai: trò chơi bác sĩ.

Tôi hướng dẫn trẻ biết đóng vai bác sĩ, biết thăm hỏi bệnh nhân ân cần +Bác sĩ biết hỏi bệnh nhân, cháu đau chỗ nào? Đau ra sao?

+Trẻ đóng vai bác sĩ phát thuốc dặn bệnh nhân uống thuốc ngày mấy lần +Trẻ đóng vai bệnh nhân nhận thuốc, nhận đơn thuốc bằng hai tay và nói lời cảm ơn đối với bác sĩ

Ví dụ : Qua trò chơi bán hàng:

Yêu cầu người bán hàng và người mua hàng phải nói nhẹ nhàng, đủ câu: + Bác mua gì đấy ạ?