Những thành tựu của nền văn hóa Ai Cập cổ đại

Nơi thờ thần Mặt Trời đầu tiên là thành Iunu.. Đến thời Trung Vương quốc, Thebes trở thành kinh đô của cả nước nên thần Mặt Trời đã thành vị thần cao nhất của Ai Cập.. Ôn

NHỮNG THÀNH TỰU CỦA NỀN VĂN

HÓA AI CẬP CỔ ĐẠI

Thành viên :

Nguyễn Thị Linh Phan Thiên Hương Phạm Tiến Thành Nguyễn Tuấn Vũ Trương Thị Thùy Linh Bàn Thanh Tùng Chu Quốc Vi t ệt

NHÓM 6

NỘI DUNG

PHẦN I TỔNG QUAN VỀ AI CẬP

1 ĐỊA LÝ VÀ DÂN CƯ

2 SƠ LƯỢC LỊCH SỬ AI CẬP PHẦN II NHỮNG THÀNH TỰU NỀN VĂN MINH AI CẬP

Thượng Ai Cập, ở phía Nam,1 thung lũng dài, hẹp, nhiều núi đá Hạ Ai Cập, ở phía Bắc, 1 vùng châu thổ đồng bằng sông Nile rộng lớn hình tam giác.

Dân cư:

- lưu vực s.Nile từ thời đồ đá đã có người sinh sống Người Ai

Cập cổ đại là thổ dân Châu Phi , hình thành trên cơ sở hỗn hợp nhiều bộ lạc Do đi lạ, săn bắn trên lục địa, khi đến vùng thung lũng sông Nile, họ định cư & phát triển nghề nông& nghề chăn nuôi từ rất sớm

- về sau, 1 chi của bộ tộc Hamites từ Tây Á xâm nhập vùng hạ lưu sông Nile, chinh phục thổ dân Châu Phi ở đây Trải qua quá trình hỗn hợp lâu dài, người Hamites & thổ dân đồng hóa => bộ tộc người Ai Cập

2 SƠ LƯỢC LỊCH SỬ AI CẬP CỔ

ĐẠI

Chia thành các thời kỳ sau

• Thời kỳ tảo vương quốc

• Thời kỳ cổ vương quốc

• Thời kỳ trung vương quốc

• Thời kỳ tân vương quốc

• Thời kỳ hậu vương quốc

• Thời kỳ tảo vương quốc (3200- 3000 TCN)

- Hình thành nhà nước sơ khai, thống nhất thượng và hạ Ai Cập thành một quốc gia Thượng Ai Cập giành chiến thắng, vua

Menes xây dựng kinh đô ở trung tâm Memphis

- Ở thời kỳ này, người Ai Cập đã biết sử dụng công cụ bằng

đồng đỏ, biết dùng cày và dùng súc vật để kéo cày Nhà nước cổ đại đã được hình thành, tuy sơ khai nhưng mang nhiều đặc điểm của 1 nhà nước chuyên chế phương Đông Đứng đầu là vua chuyên chế gọi là Pharaoh

• Thời kỳ cổ vương quốc (3000 – 2200 TCN)

- Thời kỳ này hình thành và củng cố nhà nước trung ương tập quyền

- Bộ máy nhà nước được hoàn thiện, kinh tế, văn hóa & chính trị – quân sự Các Pharaoh huy động các kim tự tháp rầm rộ

- Kim tự tháp

• Trung vương quốc (2200-1570 TCN)

- Sau 1 thời gian suy yếu , Ai Cập bước vào thời kì ổn định và phát triển

- Chính quyền trung ương được củng cố , nghành kinh tế đều phát triển, nhất là việc mở rộng buôn bán với người

Palestine ,Syria,Babylonia…

- Công cụ đồng thau bắt đầu xuất hiện

- 1710 TCN , Ai Cập bị người Hykos chinh phục và thống trị 140 năm

• Tân vương quốc (1570-1100 TCN)

- Người Ai Cập đánh đuổi người Hykos ra khỏi đất nước mình

- Không ngừng mở rộng lãnh thổ bằng các cuộc xâm lược các nước láng giềng Biên giới kéo dài từ bắc syria - phía nam Ethiopia

- Ai Cập giàu mạnh nhất vùng đông bắc châu phi và khu vực tiểu á

- Công cụ sản xuất bằng đồng thau được sử dụng rộng dãi đồ sắt bắt đầu xuất hiện nhưng còn hiếm

• Hậu vương quốc (1100-31 TCN)

- Thời kì Ai Cập bị chia cắt và ngoại tộc thống trị

- 525 TCN Ai Cập bị sáp nhập vào đế quốc Ba Tư

- 332 TCN bị Alexander ở Makedonia chinh phục

- 31 TCN trở thành thuộc địa của La Mã

Phần II

1 Chữ viết

• Chữ viết cổ ra đời cuối thiên niên kỷ thứ IV – TCN Ban đầu là chữ tượng hình gồm các ký hiệu được vạch trên bãi cát, trên tảng đá, lá cây và mảnh xương Nó có khoảng 700 ký tự Chữ tượng hình nhằm mục đích ghi lại các thuật ngữ, văn bản tôn giáo, nghi lễ…miêu tả cuộc sống thông qua đó.          

Việc vẽ tranh để thuật lại hay ghi chép không có gì là mới, khi từ cách đây 30.000 BC người cổ đại ở ở Pháp và Tây Ban Nha đã bắt đầu vẽ lên vách hang động nhằm lưu giữ thông tin Tuy

nhiên, Ai Cập và Lưỡng Hà mới

là nơi đầu tiên phát triển hệ thống chữ viết từ cách vẽ này.

Hệ thống chữ viết Ai Cập là hệ chữ tượng hình, xuất hiện lần đầu tiên từ năm 6000 trước

Công nguyên Chữ tượng hình là sự miêu tả đơn giản các từ ngữ

mà chúng đại diện, nhưng có những hạn chế nhất định Theo thời gian, người Ai Cập đã thêm vào một số nhân tố khác vào hệ thống chữ viết của họ, bao gồm các ký tự như alphabet đại diện một số âm nhất định và các kí tự khác, cho phép họ viết ra tên và các khái niệm trừu tượng

• Ngày nay, mọi người đều biết đến Ai Cập là nơi khai sinh ra hệ thống chữ viết chạm khắc (hieroglyphics), bao gồm các

chữ cái, ký hiệu âm tiết, cũng như ideograms (chữ biểu ý) - hình ảnh đại diện cho toàn bộ cụm từ - được tìm thấy rộng rãi trong lăng mộ Ai Cập và nhiều nơi khác Các ghi chép này

cung cấp cho chúng ta hiểu biết về xã hội Ai Cập cổ đại từ

chính trị đến văn hóa Sau này học giả người Pháp

Jean-Francois Champollion tìm thấy phiến đá Rosetta và giải mã thành công, đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ đầy bí ẩn về Ai cập cổ đại đã kéo dài trong gần 1500 năm

2 Văn học

• Ai Cập có một kho tàng văn học khá phong phú và đa dạng, gồm có thơ ca trữ tình, tục ngữ, truyện thần thoại Những tác

phẩm tiêu biểu là :” Nói thật và Nói láo”, “Sống xót sau vụ

đắm thuyền”, “Lời kể của Ipuxe”, “Nói chuyện với linh hồn

của mình”… Các câu truyện đều có ý nghĩa tích cực, mang

tính chất răn đe, giáo huấn, dạy con người phải sống sao cho tốt đẹp, đúng đạp lý và khuyến khích tinh thần vươn lên của con người trong xã hội Các tác phẩm còn phản ánh những biến động lớn trong xã hội thời đó

3,4 Tôn giáo – tín ngưỡng

• Giống như người việt cổ , người Ai Cập cũng thờ rất nhiều

thứ : các vị thần tự nhiên , linh hồn người chết, động vật ,

thần cây , thần đá , thần lửa…

• Các vị thần tự nhiên là thiên thần , Địa thần và thủy thần

Thiên thần là một nữ thần Địa thần là một nam thần Thủy thần là thần sông nin Thủy thần cũng chính là thần âm

phủ , diêm vương Cũng giống như loài người , các thần cũng thường kết hợp với nhau để tạo ra các vị thần mới

• Về sau , cùng với sự hình thành của nhà nước tập quyền trung ương , thần mặt trời trở thành vị thần quan trọng nhất Nơi thờ thần Mặt Trời đầu tiên là thành Iunu Đến thời Trung Vương quốc, Thebes trở thành kinh đô của cả nước nên

thần Mặt Trời đã thành vị thần cao nhất của Ai Cập Đến thời kì Ichnaton, thời

Tân Vương quốc, ông đã tiến hành một cuộc cách mạng tôn giáo do thế lực của tầng lớp tang lữ quá mạnh Ông chủ trương thử một vị thần Mặt Trời mới là Aton Thần Aton được coi là vị thần duy nhất nên việc thờ các thần khác đều bị cấm Bên cạnh đó, người Ai Cập còn được thờ thần Mặt Trăng Tốt Thần Tốt là thần

văn tự, kế toán và trí tuệ Thần Mặt Trăng được thể hiện với hình tượng một

người có đầu chim hồng hạc hoặc đầu khỉ Mặt khác, người dân ở đây cũng rất coi trọng việc thờ người chết Theo họ, mỗi con người đều có linh hồn như cái

bóng ở trong gưong Khi con người ra đời thì linh hồn chui vào trong thân thể

Khi con người chết thì linh hồn chui ra khỏi cơ thể Sau đó, linh hồn độc lập khỏi

cơ thể, con người không thể nhìn thấy được Linh hồn chỉ mất đi khi thi thể người chết bị phân huỷ hoàn toàn Do đó, nếu thi thể được bảo tồn thì linh hồn cũng sẽ không mất đi Chính vì quan niệm đó, người Ai Cập mới có tục ướp xác Người Ai Cập còn thờ các loại động vật từ dã thú đến gia súc, chim muông đến côn trùng như chó sói, cá sấu, rắn, sơn dương, cừu, mèo, hồng hạc, bò mộng Ngoài ra, họ còn thờ cả các con vật tưởng tượng như nhân sư, phượng hoàng

5 Nghệt thuật và kiến trúc

kiến trúc Ai Cập cổ đại

Đặc điểm của kiến trúc Ai Cập là công trình có quy mô lớn, kích thước đồ

sộ, nặng nề và thần bí Trước khi nhắc đến sự phát triển của nghệ thuật kiến trúc Ai Cập cổ đại, phải nói đến sự khéo tay trong nghề làm đá của những người thợ giỏi trong xã hội Ai Cập cổ đại Vật liệu đá trong xã hội

Ai Cập có nhiều loại : đá vôi, đá sa thạch, đá đen, đá thạch anh, đá hoa cương, đá minh ngọc…

Hệ kết cấu sử dụng phổ biến

là hệ tường – dầm hay cột – dầm chịu lực Cột rất lớn, khoảng cách cột nhỏ Công trình được đặt trực tiếp lên nền đất nên có mặt dàn trải, đáy lớn và không cao Tường xây gạch hoặc đá trên có mái

bằng lợp các tấm đá

Các công trình có tính thống nhất cao nhờ sự đồng nhất trong cách thức bố cục, điêu

CÁC LOẠI HÌNH KIẾN TRÚC AI CẬP

Từ mặt trên của Mastaba người ta đào một giếng hình tròn hoặc hình vuông, sâu đến khoảng 30 m Đáy giếng thông sang một hành lang rồi đến phòng mai táng (nơi để quan tài)

• Sau khi chôn người chết, giếng được lấp kín Loại hình kiến trúc này là nguồn gốc ban đầu của các Kim tự tháp

Khu mộ cổ tại thành phố Thebes

vương quốc ở vùng Thượng Ai Cập Công trình tiêu biểu: Mộ của các vị vua tại Thebes, Mộ tại Beni Hasan.

Kim tự tháp Khufu

3- Kim tự tháp : là lăng mộ dành cho vua chúa phát triển từ hình thức có bậc sang hình thức 2 dốc rồi 1 dốc Các kim tự tháp chủ yếu trong các vương triều III,IV thể hiện sức mạnh vĩnh cữu của các Pharaon dưới hình tượng các bậc thang lên trời hay những chùm tia sáng.

Cửa vào lăng mộ

Kim tự tháp Khafre và tượng nhân sư Sphinx

II - KIẾN TRÚC ĐỀN THỜ

1- Đền thờ Medinet Habu:

Nằm ở bờ Tây của Luxor, Pharohs Hatshepsut và Tutmosis đệ tam đã cho xây dựng ngôi đền thờ nhỏ để thờ thần Amun tại đây Bên cạnh đền thờ đó, vua Ramesses đệ tam cho xây dựng thêm những ngôi đền, nhà cửa,

bổ sung thêm vào quần thể sừng sững đó.

• 2- Đền Kom Ombo : Nằm trên một đụn cát cao nhìn ra sông

Nile, đền thờ Kom Ombo được xây dựng dưới triều đại

Ptolemaic Kom Ombo bao gồm hai đền thờ nhỏ và tất cả mọi thứ đều được nhân đôi để đặt trong hai đền thờ này: hai lối vào, hai hàng cột, hai sảnh chính, hai điện thờ.

• 3 - Đền Edfu : thờ vị thần Horus là đền thờ được bảo quản tốt

nhất ở Ai Cập Ngôi đền là sự kết hợp các yếu tố truyền thống

Ai Cập với những nét điểm xuyết kiến trúc Hy Lạp cổ đại.

• 4 - Đền thờ Luxor nằm trên bờ Đông của sông Nile, được xây

dựng vào năm 1400 trước công nguyên Ngôi đền được xây dựng để thờ cúng ba vị thần của Ai Cập cổ đại là Amun, Mut và Chons và là nơi tổ chức lễ hội Opet, lễ hội quan trọng nhất của thành Thebes

• 5 - Đền thờ Abu Simbel được tạc vào vách đá dưới thời

pharaoh Ramesses đệ nhất thế kỷ 13 trước công nguyên, để làm nơi thờ cúng cho bản thân và nữ hoàng Nefertiti

6.Khoa học tự nhiên

1 Thiên văn học

dọi , mảnh ván cá khe hở

hai cung hoàng đạo , biết được các hệt hành tinh: kim, mộc,

thủy, hỏa, thổ.

minh ra cái nhật khuê, nhưng dụng cụ này chỉ xem được thời

gian ban ngày và khi có nắng.

hồ nước ,nhìn vào mực nước người ta có thể biết được thời gian.

là việtc đặt ra lịch

2 Toán học

• Nhu cầu đo đạc lại ruộng đất , làm thủy lợi, xây dựng đền miếu, kim tự tháp,tính toán thu nhập… là những nhu cầu thúc đẩy

toán học ra đời

• Thiên nhiên kỉ thứ III là thời kì xuất hiện từng bước quan niệm trừu tượng về số của Ai Cập Sang đầu thiên nhiên kỉ thứ II TCN , người Ai Cập đã phát triển thành công hệ đếm của mình

• Người Ai Cập đã biết dùng hệ thập phân, nhờ có hệ đếm người

Ai Cập đã biết làm các phép cộng, trừ còn nhân và chia thì thực hiện bằng cách cộng hoặc trừ nhiều lần.Tri thức đại số của

người Ai Cập đã đạt tới việc giải phương trình bậc nhất

• Về hình học: Họ biết tính diện tích hình tam giác ,tứ giác , biết rằng bình phương cạnh huyền bằng tổng bình phương hai cạnh góc vuông Người Ai Cập đã biết tìm được số pi=3,14

3 Y Học

Người Ai Cập có những hiểu biết rât rõ về cấu tạo cơ

thể người do tục ướp xác xuất hiện từ rất sớm Nhờ đó, y học có

cơ hội phát triển mạnh Họ đã đề cập đến nguyên nhân của bệnh tật, mối quan hệ giữa tim và mạch máu, các loại bệnh, khả năng chữa trị, phương pháp khám bệnh… Họ biết rằng nguyên nhân của bệnh tật không phải là do ma quỷ hoặc phù thủy gây nên mà

là do sự không bình thường của mạch máu Người dân ở đây còn biết được tầm quan trọng của óc và tim đối với sức khỏe con

người

Việc chữa bệnh đã được chuyên môn hóa rất tỉ mỉ Y

học được chia thành nhiều chuyên môn Mỗi thầy thuốc có một chuyên môn riêng, chữa một loại bệnh riêng

Giấy papyrusKhông ai phủ nhận rằng người Trung Quốc đã làm thay đổi cả thế giới với phát minh ra giấy vào khoảng năm 140 trước Công nguyên, nhưng nhiều người không biết rằng người Ai Cập đã làm ra giấy từ cây papyrus từ cách đó hàng ngàn năm (giấy cói) Giấy papyrus có màu ngà, nâu vàng, cứng nhưng có thể uốn cong, và đặc biệtt rất bền, được làm từ lõi của một loại cói có tên papyrus, cao khoảng 2-3m mọc hai bên bờ sông Nile Đặc tính cứng cáp và rất bền của paypyrus còn dùng để may buồm, làm dép, dệtt thảm và các nhu cầu thiết yếu khác trong đời sống Ai Cập cổ đại Người Ai Cập cổ đại đã giữ kín bí mật kĩ thuật làm giấy papyrus để họ có được lợi thế buôn bán loại giấy này với các nước trong khu vực Tuy nhiên đến năm 1965 nhà khoa học Hassan Ragab đã tìm ra cách mà người cổ xưa đã tạo ra các tấm giấy papyrus và cố gắng để khôi phục nghề thủ công truyền

thống này ở Ai Cập.