Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò người thầy giáo

Vì vậy, để nâng cao chất lượng của hoạt động dạy và học thì thầy giáo phải rèn luyện mình thêm trong thực tiễn đấu tranh của xã hội, tiếp thu lấy chất lượng sống ở đó mà truyền lại cho t

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò người thầy giáo

Sự nghiệp giáo dục đào tạo là sự nghiệp chung của Đảng, Nhà nước

và toàn xã hội nhưng người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ là nhà giáo Theo Hồ Chủ tịch, vấn đề then chốt quyết định chất lượng giáo dục chính là đội ngũ những người thầy giáo và cán bộ quản lý giáo dục Bởi vì các thầy giáo có nhiệm vụ nặng nề là đào tạo cán bộ cho nước nhà; là “người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hóa” thầy giáo có trách nhiệm truyền bá cho thế hệ trẻ lý tưởng đạo đức chân chính, hệ thống các giá trị, tinh hoa văn hóa của dân tộc và nhân loại, bồi dưỡng cho họ những phẩm chất cao quý và năng lực sáng tạo phù hợp với sự

phát triển và tiến bộ của xã hội Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Nhiệm vụ giáo dục là rất quan trọng và vẻ vang, nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục…không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói

gì đến kinh tế - văn hóa” Thầy giáo là người định hướng, dẫn dắt thế

hệ trẻ từng bước nắm bắt chân lý thời đại, cho nên mọi tài liệu, giáo trình dù hay đến đâu nếu không có thầy giáo hướng dẫn thì không phát huy hết tác dụng đối với thế hệ trẻ Hồ Chủ tịch luôn luôn đánh giá đúng và đề cao vai trò của các thầy giáo, cô giáo đối với xã hội Người

nhấn mạnh: “Những người thầy giáo tốt là những người vẻ vang nhất,

là những anh hùng vô danh” Trong bài phát biểu tại Trường Đại học

Sư phạm Hà Nội (10/1964) Người nói: “Có gì vẻ vang hơn là nghề đào tạo những thế hệ sau này tích cực góp phần xây dựng Chủ nghĩa

xã hội và Chủ nghĩa cộng sản Người thầy giáo tốt, người thầy giáo xứng đáng là người thầy vẻ vang nhất, dù tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương Song những người thầy giáo tốt là những người anh hùng vô danh Đây là một điều rất vẻ vang,

nếu không có thầy giáo dạy dỗ cho con em nhân dân thì làm sao mà xây dựng Chủ nghĩa xã hội được Vì vậy, nghề thầy giáo rất quan trọng, rất vẻ vang Ai có ý kiến không đúng về nghề thầy giáo thì phải sửa chữa”

Để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang đó, Hồ Chí Minh đòi hỏi “thầy giáo xứng đáng là thầy giáo”, xứng đáng với danh hiệu “Người kỹ sư tâm hồn” Muốn làm được điều đó, trước hết người thầy giáo phải cải tạo tư tưởng bản thân mình và “cần xây dựng tư tưởng dạy học để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân” Đó là những người yêu nghề, yêu trường, hết lòng thương yêu, chăm sóc, giáo dục thế hệ trẻ, không ngừng trau dồi đạo đức cách mạng, phải có chí khí cao thượng, với tinh thần cách mạng “tiên ưu hậu lạc” Trên tinh thần nắm vững quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin “bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục”, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, để xứng đáng là “người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hóa”, Hồ Chí Minh

nhấn mạnh: “Người huấn luyện phải học tập mãi thì mới làm tốt được công việc của mình Người huấn luyện nào tự cho mình là biết đủ cả rồi thì người đó là dốt nhất” Người dẫn lại câu nói của Khổng Tử:

“Học không biết chán, dạy không biết mỏi” và lời dạy của V.I.Lênin:

“Học, học nữa, học mãi” để nhấn mạnh rằng người huấn luyện nào tự mãn cho mình giỏi rồi mà dừng việc học lại là lùi bước, là lạc hậu, là

tự đào thải mình Phải thường xuyên tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, phương pháp sư phạm để thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo Ngoài việc nhắc nhở các thầy giáo phải không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, Người cũng

lưu ý một vấn đề hết sức quan trọng đó là học tập chính trị, vì “có học tập lý luận Mác - Lênin thì mới củng cố được đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, nâng cao sự hiểu biết về trình độ chính trị mới làm nòng cốt công tác Đảng giao phó” Trong giáo dục, Người nhắc nhở các thầy giáo và các nhà quản lý giáo dục cần quan tâm đến phương pháp giáo dục Đặc biệt, Người rất quan tâm đến phương pháp nêu gương, “mọi lý thuyết chỉ là màu xám, còn cây đời mãi mãi xanh tươi”(Gớt) Theo Hồ Chí Minh: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn 100 bài diễn văn tuyên truyền”, thầy cô giáo là những người đi khai sáng trí tuệ, mở mang tri thức, thắp sáng ngọn lửa tâm hồn cho học sinh Người nói: “Giáo dục được người thầy giáo, được cả một thế hệ”, thầy tốt thì ảnh hưởng tốt, thầy xấu thì ảnh hưởng xấu; một tấm gương sáng của người thầy sẽ có cả một thế hệ noi theo, ngược lại một hành vi xấu của người thầy có thể làm tổn thương, làm mất niềm tin

cả một lớp người Vì vậy, để nâng cao chất lượng của hoạt động dạy

và học thì thầy giáo phải rèn luyện mình thêm trong thực tiễn đấu tranh của xã hội, tiếp thu lấy chất lượng sống ở đó mà truyền lại cho thế hệ trẻ: “Thầy giáo và học trò, tùy hoàn cảnh và khả năng cần tham gia vào những công tác xã hội ích nước lợi dân” Những kiến thức thực tiễn đó mới thật là dòng sữa ngọt lành nuôi dưỡng thế hệ đang lớn lên Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của giáo dục và

vị trí của giáo viên – người quyết định chất lượng đào tạo, trong những năm qua lãnh đạo Trường Chính trị Nghệ An luôn quan tâm đến vấn đề xây dựng đội ngũ giáo viên và coi đó là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường Thực hiện chương trình bồi dưỡng thường xuyên, đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm trang bị

kiến thức và kỹ năng thực hành cho giáo viên về các phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy các bộ môn lý luận chính trị Từ 2007 –

2009, nhà trường liên tục phối hợp với Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh mở lớp bồi dưỡng phương pháp dạy học tích cực tại trường cho cán bộ, giáo viên của trường và các giáo viên kiêm chức của các trung tâm chính trị các huyện trên địa bàn tỉnh Nghệ An Cùng với những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, Trường Chính trị Nghệ An luôn đứng ở tốp đầu trong hệ thống các trường chính trị trên

cả nước về chất lượng đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Hưởng ứng Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, bằng hình thức nâng cao trình độ chuyên môn, thường xuyên tổ chức thao giảng, dự giờ ở các khoa chuyên môn để đánh giá rút kinh nghiệm, nhắc nhở tinh thần trách nhiệm của giáo viên trong soạn giảng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Qua đó, khích lệ giảng viên trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực vào công tác giảng dạy để thu hút sự tham gia của học viên, kích thích tính năng động, sáng tạo của học viên trong chiếm lĩnh tri thức Mặt khác, để nâng cao chất lượng dạy học, đảm bảo sự gắn bó chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, ngoài việc tổ chức hội thảo khoa học, nhà trường đã tổ chức thực hiện có hiệu quả việc đưa giáo viên trẻ tăng cường về cơ sở và các đợt đi tham quan học tập nghiên cứu thực tế, tổng kết thực tiễn trong và ngoài tỉnh Là những thầy giáo, cô giáo của Trường Chính trị Nghệ An, nơi thực hiện nhiệm

vụ chính trị là đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị

cơ sở, đặc biệt là ở thời điểm tiếp tục thực hiện “Cuộc vận động học

tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Thiết nghĩ, để xứng đáng là “người thầy” theo tư tưởng Hồ Chí Minh, mỗi một thầy giáo, cô giáo cần quán triệt đầy đủ, sâu sắc, toàn diện hơn những lời dạy quý báu của Người: “Người huấn luyện phải học tập mãi thì mới làm tốt được công việc của mình…”, có như vậy mới xứng đáng là

“người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hóa”./

Phát huy vai trò của đội ngũ nhà giáo để đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục Việt Nam

(GD&TĐ) - Sau hơn 25 năm đổi mới, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Trong những thành tựu ấy có những thành tựu về giáo dục, đào tạo và góp phần làm nên những

thành tựu ấy cũng có phần không nhỏ của các lực lượng trong ngành giáo dục, đào tạo nói chung và của đội ngũ nhà giáo nói riêng Đội ngũ nhà giáo tự hào về những đóng góp của mình vào những thành tựu chung của đất nước nhưng đội ngũ nhà giáo cũng đau lòng trước những hạn chế, yếu kém của đất nước và những hạn chế, yếu kém, bất cập trong giáo dục, đào tạo của nước nhà.

Sự nghiệp giáo dục, đào tạo của nước ta đang đứng trước những thử thách lớn lao và những nhiệm vụ có tính lịch sử Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo trở thành một trong những mục tiêu, động lực quan trọng của toàn bộ sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đây là vấn đề lớn, hệ trọng và phức tạp, còn nhiều ý kiến khác nhau, cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết, bàn bạc một cách thấu đáo, cẩn trọng

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo vừa là vấn đề bức bách, cấp thiết, nhưng đồng thời cũng không thể nôn nóng, vội vàng Thực hiện sự nghiệp này, cần phải huy động toàn Đảng, toàn dân, huy động trí tuệ trách nhiệm của nhiều nhà khoa học, nhiều nhà quản lý, nhiều bậc trí thức, của các chuyên gia, của đông đảo các tầng lớp nhân dân, và đặc biệt là phải thực sự phát huy vai trò của đội ngũ các thầy cô giáo, các nhà sư phạm

Phát huy vai trò của đội ngũ nhà giáo nhằm đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó, cần lưu ý những giải pháp cơ bản sau:

Thứ nhất, chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 chỉ ra

rằng, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến những hạn chế, yếu kém, bất cập của giáo dục, đào tạo nước ta lâu nay là “chưa nhận thức đúng vai trò quyết định của đội ngũ nhà giáo…” Theo

chúng tôi, đây là một nhận định, đánh giá nghiêm túc, khách quan

Từ Hội nghị TW2 khóa VIII, Đảng ta đã chỉ rõ: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh” Luật Giáo dục năm 2005 cũng khẳng định: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục

Nhà nước … có chính sách sử dụng, đãi ngộ, bảo đảm các điều kiện cần thiết về vật chất và tinh thần để nhà giáo thực hiện vai trò và trách nhiệm của mình…”(Điều 15) Đây là những quan điểm đúng đắn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục, đào tạo Rất tiếc, lâu nay chúng ta quán triệt và thực hiện tinh thần này chưa thực sự tốt

Chúng ta đã nhấn mạnh học sinh, người học là “trung tâm” mà xem nhẹ vế giáo viên, người dạy là “quyết định”… Chính vì vậy, lần này,

cần khẳng định một cách mạnh mẽ và sâu sắc vai trò quyết định của đội ngũ nhà giáo đối với chất lượng giáo dục và đối với việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo của nước nhà Nếu quan điểm

này không được quán triệt sâu sắc để trở thành một nhận thức nhất quán thì không thể đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục của chúng

ta được

Thứ hai, “đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo

hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập

quốc tế …” là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân, chứ không phải là công việc của một số ít người, càng không thể chỉ là công việc của các nhà lãnh đạo, quản lý

Để làm được việc này, cần khuyến khích, huy động và tạo điều kiện

để mọi tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp, xây dựng Nhưng hơn ai hết, là lực lượng cơ bản, trực tiếp quyết định hoạt động trong các nhà trường của hệ thống giáo dục, đội ngũ thầy cô giáo các cấp học, bậc

học ở mọi miền đất nướchiểu rõ những thuận lợi và khó khăn của nền

giáo dục, những hay, dở của cơ chế, chính sách đối với giáo dục, đào tạo; những điểm mạnh, yếu của học sinh, sinh viên, những bất cập, hạn chế của chương trình, nội dung và phương pháp kiểm tra, đánh

giá… Họ hiểu rõ cái gì cần thay đổi, cái gì cần loại bỏ, cái gì cần kế thừa, phát triển.

Không ai hiểu rõ thực tiễn giáo dục, đào tạo Việt Nam bằng chính những nhà sư phạm, những thầy cô giáo của chúng ta Đội ngũ nhà

giáo là căn cứ quan trọng để hoạch định chủ trương, chính sách,

chiến lược giáo dục, đào tạo Đội ngũ nhà giáo cũng là một trong

những chủ thể tham gia hoạch định chủ trương, chính sách, đề án, chiến lược đổi mới và chính họ là những chủ thể cơ bản thực thi chiến lược, đề án, chính sách và chủ trương đổi mới ấy…

Vì lẽ đó, để đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam cần có quy trình, cơ chế, phương pháp, cách thức để lắng nghe, tập hợp ý kiến, tiếp thu ý kiến của đội ngũ nhà giáo Việc này phải được thực hiện từ đầu quá trình, trong suốt quá trình tiến hành đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, từ nội dung tổng thể đến từng bộ phận cấu thành,

từ xác định mục tiêu, nguyên tắc…đến thiết kế nội dung, chương trình của từng cấp học, bậc học…

Thứ ba, cần có chính sách khuyến khích thực sự đối với đội ngũ nhà

giáo thông qua chế độ đãi ngộ xứng đáng Nghề giáo là một nghề đòi

hỏi rất cao, không chỉ về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn về đạo đức,

tư cách, sự đầu tư thời gian, công sức Lao động sư phạm là lao động đặc biệt, vừa là lao động khoa học vừa là lao động nghệ thuật

Thế nhưng, nhiều năm nay, các nhà giáo phải xoay xở đủ kiểu làm thêm để tăng thu nhập Do đó, phát huy vai trò của đội ngũ nhà giáo

để đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam đòi hỏi phải

thực sự chú trọng giải quyết vấn đề này Nhà nước và xã hội phải đánh giá đúng và trả công xứng đáng với công sức lao động và những cống hiến của nhà giáo Phải dựa vào trình độ và hiệu quả công tác của giáo viên, tránh cào bằng Nếu không, mọi đổi mới, cải

cách của nền giáo dục sẽ không thể đi đến đâu

Nghề giáo phải có sức hấp dẫn về nhiều mặt để thu hút được nhiều

học sinh giỏi vào nghề Cần phải sửa đổi chính sách về tiền lương và phụ cấp, bảo đảm để giáo viên dạy ở trường công và gia đình họ có mức sống cao hơn mức sống trung bình trong xã hội Cần cải thiện

điều kiện làm việc để nhà giáo có thể thực hiện các hoạt động giáo dục một cách chuyên nghiệp Có như vậy, họ mới có thể có điều kiện

để toàn tâm, toàn ý với nghề, yêu người và càng yêu nghề, chủ động, sáng tạo gắn bó hết mình với công việc

Thứ tư, lâu nay, môi trường giáo dục, cơ chế vận hành và quản lý

của nền giáo dục còn nhiều bất cập Bản thân ngành giáo dục, cả giáo

viên, học sinh, nhà quản lý, nhất là đông đảo giáo viên, nhà giáo bất bình với những tiêu cực của giáo dục nhưng đành bất lực, đành “sống chung với lũ”…Vì vậy, việc đổi mới giáo dục đào tạo không thể gọi

là căn bản, toàn diện nếu không tạo ra, xây dựng nên một cơ chế vận hành, cơ chế quản lý vừa bảo đảm tính thống nhất của hệ thống vừa phát huy cao độ tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ sở, của nhà trường và thực sự phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của giáo

viên Cơ chế ấy phải là môi trường dân chủ, công minh, vừa thúc đẩy sáng tạo, tôn vinh nhân tố tích cực vừa ngăn ngừa tiêu cực và dễ dàng thải loại những giáo viên, học sinh, cơ sở giáo dục, đào tạo, những nhà quản lý yếu kém, hư hỏng.

Vận hành cơ chế ấy, tất nhiên phải là đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục chuyên nghiệp, tận tâm, thạo việc, có năng lực điều hành Họ phải được đào tạo bài bản, am hiểu khoa học quản lý giáo dục, am hiểu giáo dục, đào tạo, biết dựa vào đội ngũ nhà giáo, biết phát huy vai trò của đội ngũ nhà giáo… Muốn vậy, cần chú trọng tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng những cán bộ quản lý giáo dục là những nhà giáo trưởng thành từ cơ sở, có năng lực, uy tín, vừa hồng vừa chuyên, am hiểu sâu sắc thực tiễn giáo dục, nhìn xa trông rộng Hơn nữa, phải có

cơ chế thuận lợi để giáo viên và giảng viên tham gia đánh giá cán bộ quản lý, cán bộ quản lý cấp dưới tham gia đánh giá cán bộ quản lý cấp trên, cơ sở giáo dục tham gia đánh giá cơ quan quản lý nhà nước

về giáo dục…