tiểu luận Khảo sát chuyên mục mang tính chất bình luận trên báo từ ngày 15/9 – 15/10

Gắn với các yêu cầu cao ấy là sự thể hiện sâu sắc thái độ của người viết cũng như quan điểm của cơ quan thông tin đại chúng về một sự kiện hay một vấn đề nào đó.. Những bức tranh về thực

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

Khoa Báo chí

Tiểu Luận môn Bình luận

Giảng viên hướng dẫn: Trần Thế Phiệt Sinh viên: Trương Đức Thành

Lớp: Báo in K27A1 Khoá học: 2007 - 2011

Hà Nội, tháng 12 năm 2010

Nhận xét của giảng viên:

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

II/ Môn Bình luận

Khảo sát chuyên mục mang tính chất bình luận trên báo từ ngày 15/9 – 15/10

Yêu cầu: Sưu tầm, tập hợp tác phẩm (cắt dán)

Phân tích, đánh giá

- Sự hình thành và phát triển của chuyên mục (ngày tháng ra đời, vị trí, nhiệm vụ của tờ báo)

- Số lượng người viết

- Đề tài, phân loại, các nội dung chủ yếu

- Hình thức thế hiện

Phần mở đầu

Thông tin hiện đại ngày nay yêu cầu tính đa dạng, khách quan và kịp thời rất cao Gắn với các yêu cầu cao ấy là sự thể hiện sâu sắc thái độ của người viết cũng như quan điểm của cơ quan thông tin đại chúng về một sự kiện hay một vấn đề nào đó Các thể loại chính luận thực hiện chức năng quan trọng này

Cụm chính luận có 3 thể loại báo chí chính: Bình luận, xã luận,

chuyên luận Bình luận tác chiến rất nhanh, thường sử dụng trên sóng phát thanh truyền hình hay báo điện tử Xã luận sử dụng nhiều trên báo in với phạm vi chủ đề rộng hơn, sức cổ vũ kêu gọi mạnh hơn

Chuyên luận thường xử dụng nhiều trên các tạp chí, trên cơ sở đủ tư liệu nó có điều kiện phân tích một vấn đề nào đó và gợi mở hướng giải quyết trong thực tế cuộc sống Thủ thuật sáng tạo ba thể loại nêu trên về cơ bản là giống nhau ở phương pháp thông tin lý luận, phân tích và tổng hợp đánh giá

sự kiện hay một vấn đề nào đó vừa có tính khoa học vừa có chất thực tiễn để gây nhận thức mới cho người đọc báo, người nghe đài

Có khác chăng, xã luận nổi rõ tính cổ động trên diện rộng, còn chuyên luận thì có điều kiện đi sâu hơn thể loại bình luận Trong xã hội công nghiệp phát triển, công chúng rất thích đọc hay nghe những bài bình luận ngắn có

lý, có tình, đi thẳng vào vấn đề định đề cập

Nội dung chính

I Cơ sở lí luận

Các tác phẩm chính luận hướng tới mục đích tác động đến dư luận xã hội đương thời, đến lối sống, các quyền lợi chính trị hiện hành; đề xuất việc củng cố hoặc thay đổi chúng cho phù hợp với quyền lợi giai cấp hoặc với lý tưởng xã hội, đạo đức

Chính luận là hình thức đơn giản đầu tiên trong thao tác của tư duy con người thế hiện thái độ khen chê trước một sự kiện, hiện tượng, vấn đề… trong cuộc sống

Đối tượng phản ánh của chính luận là toàn bộ cuộc sống quá khứ và hiện tại, cuộc sống cá nhân cũng như đời sống xã hội, đời sống thực và đời sống được phản ánh trong báo chí, nghệ thuật

Những bức tranh về thực tại, tính cách và số phận con người biểu hiện trong tác phẩm chính luận như những chứng cứ lấy từ chính đời sống, như một hệ thống những luận cứ, như đối tượng của sự phân tích hoặc được dùng làm cơ sở cho xúc cảm, làm tác nhân kích thích, làm nguyên cớ để lên

án, tố cáo, hoặc chất ván các giới hữu quan để khẳng định lý tưởng

Theo tài liệu lý luận báo chí của nhiều nước trên thế giới thì Chính luận trên báo chí đã xuất hiện từ lâu Ở Anh, Pháp thể loại bình luận có từ đầu thế kỷ XIX, “có tác dụng soi sáng và và giải thích một sự kiện, một vấn

đề hoặc một hiện tượng xã hội nào đó”

Ở Việt Nam, do báo chí ra đời muộn hơn , thể loại chính luận xuất hiện trên các ấn phẩm định kỳ đã là một thể loại hoàn chỉnh

Chính luận là một trong hai bô phận cơ bản của báo, chịu sự chi phối chung của các nguyên tắc cơ bản của báo chí Tuy nhiên, bình luận có những đặc điểm riêng mà thông tin phản ánh của báo chí không thể giải quyết được

như khả năng tổng kết của báo chí những vấn để đang đặt ra trong cuộc sống hàng ngày

Chính luận phân tích, tổng kết các sự kiện điển hình rồi rút ra những vấn đề, những kinh nghiệm có tính lí luận, giúp cho công chúng có cách hìn nhận những vấn đề thực tiễn 1 cách tổng quát hơn, hiểu thấu đáo bản chất của sự kiện, vấn đề, quy luật vận động và xu hướng phát triển của cuộc sống

Trong bài “Bình luận trên báo chí” khi bàn về nhiệm vụ và đặc điểm của bình luận, tác giả đặc biệt chú ý đến mục đích hướng dẫn nhận thức cho công chúng của tác phẩm Tác giả viết: “Thể chính luận là một bộ phận của công tác báo chí dùng để hướng dẫn cách nhận định của các nguồn tin tức

…, để đạt được mục đích trên, nghĩa là làm cho quần chúng hiểu và nhận thức được các điều kiện và sự phát triển về đời sống chính trị - xã hội hiện thời, bài bình luận có nhiệm vụ tạo điều kiện cho độc giả đánh giá đúng đắn

sự kiện nhất định đương thời

Do đó bài chính luận phải dẫn dắt độc giả rút ra được kết luận từ những sự kiện đã xảy ra trong thực tế để họ quyết định vận mệnh chính trị của họ một cách đúng đắn và hành động theo quyết định đó”

Tác giả Trần Thế Phiệt quan niệm rằng: “Bình luận với ý nghĩa là một phương pháp, cách đánh gía và bàn luận sự kiện, một hiện tượng, một vấn đề nào đó để đi đến nhận thức đầy đủ và sâu sắc về vấn đề đó và những điều do vấn đề đó gợi ra.”

II Cơ sở thực tiễn 1.1 Sưu tầm tác phẩm

1.2 Phân tích và đánh giá

Báo An Ninh Thế Giới – chuyên đề của báo Công an Nhân dân là cơ quan cấp Cục thuộc Tổng cục Xây dựng lực lượng CAND của Bộ Công an

(với số hiệu là X21) Tiền thân của Báo Công an nhân dân là Báo Công an mới Số đầu tiên của Công an mới ra ngày 1/11/1946 dày 20 trang, khổ lớn

21 x 30cm, bìa in màu Báo lần lượt có tên: Công an Mới, Bạn Dân, Nội san Rèn luyện, Tập san Công an nhân dân và từ năm 1965 đến nay là Báo Công

an nhân dân

Năm 1988, Báo Công an nhân dân đã chuyển từ bao cấp (cấp phát trong nội bộ) sang cơ chế đơn vị sự nghiệp có thu, phát hành công khai rộng rãi

Năm 2004, Báo An ninh Thế giới và Văn nghệ Công an sáp nhập vào Báo Công an nhân dân, trở thành cơ quan ngôn luận duy nhất (cùng với Tạp chí Công an nhân dân - cơ quan lý luận của Bộ Công an)

Tổng biên tập báo là Thiếu tướng, Nhà báo Hữu Ước

Báo An ninh Thế giới cũng được coi là cơ quan ngôn luận của Bộ Công

an Việt Nam

Sau khi khảo sát báo An Ninh Thế Giới – chuyên đề của báo Công An Nhân Dân trong một tháng từ ngày 1 tháng 10 đến 30 tháng 10 năm 2010 Vì báo ra 2 số vào thứ tư và thứ bảy hàng tuần nên có tất cả 8 số Sau khi khảo sát 8 số trong tháng 10 kết quả thu được 16 bài bình luận Vì mỗi số có hai bài bình luận trong chuyên mục Sự Kiện và Bình luận nằm ở trang 6 và trang 7

2.2.1 Sự hình thành và phát triển của chuyên mục

Chuyên mục Sự kiện và Bình luận được hình thành và phát triển gắn

bí lâu dài với báo Từ khi báo ra đời thì đã có chuyên mục rồi

Chuyên mục Sự kiện và Bình luận chiếm 2/32 trang (hơn 6%) dung lượng của báo Như thế có thể khẳng định những bài viết chính luận ít, do thể loại này cũng tương đối khó viết

Chuyên mục Sự kiện và Bình luận thuộc trang 6 và trang 7 của báo

2.2.2 Số lượng bài viết

Sau khi khảo sát báo An Ninh Thế Giới trong vòng một tháng, với 8

số báo: từ số 1001 đến 1008 có tất cả 15 bài viết Đây là một con số không nhiều so với một tháng

Không phải ai cùng có thể viết được thể loại này

Số lượng người viết ít, do đây là một thể loại cần những nhà báo có khả năng tổng hợp, phân tích vấn đề dưới một cái nhìn logic, khoa học

Với các tác giả như Nguyễn Bảo, Giang Khuê, Nguyễn Quốc Uy, Nguyễn Lê Bảo Phương, Trịnh Thị Phương Anh, Quốc Hùng, đã đem đến cho độc giả thấy những quan điểm, lập trường, tư tưởng của người cầm bút

2.2.3 Đề tài, phân loại, nội dung chủ yếu

Nhà báo sử dụng bài bình luận để đánh giá, bàn luận về một sự kiện, nhưng sự kiện mà tác giả bình luận này được tác giả thể hiện trên trang viết của mình Người viết trình bày quan điểm của mình hoặc toà soạn về sự kiện, từ sự kiện đó để liên hệ vấn đề này hay vấn đề khác

Loại hình bình luận này được đăng tải trên chuyên mục Sự kiện và Bình luận Từ những vấn đề ngoại giao Nga – Nhật, Trung – Nhật, hay vấn đề chính trị tại Anh, Pháp, hoặc vấn đề khủng bố bom thư ở Châu Âu tác giả muốn lưu ý tới bạn đọc đến công tác an ninh và phòng ngừa tội phạm

Từ những vấn đề cải cách chế độ ở Pháp đến những tài liệu mật về cuộc chiến RAQ: chính trường Baghdad bị xáo trộn hay vấn đề chiến tranh tiền tệ mới tại khối G20…Tất cả những sự kiện ấy được nhìn từ con mắt khách quan, với những quan điểm của mình để đánh giá, nhận xét về tình hình chính trị, ngoại giao, kinh tế, xã hội ở các nước trên thế giới

Các tác phẩm chủ yếu là giải thích các sự kiện, nêu nguyên nhân, tình huống xảy ra các sự việc, sự kiện Tác giả đưa ra những chuẩn đoán, rọi ánh sáng lên chi tiết, bối cảnh của sự kiện, đưa ra những cách nhìn khác nhau, chỉ ra khả năng phát triển của những sự kiện ấy đối với khả năng thực tiền, diễn biến chính trị, tiền tệ, tài chính, xã hội trên thế giới

Tư tưởng của các tác giả, của tòa soạn hay chủ bút, nội dung đánh dấu cái tôi người bình luận, đại diện cho cái tôi cộng đồng nói lên những cái nhìn, quan điểm khách quan

2.2.4 Hình thức thể hiện

Mỗi bài viết có dung lượng 1 trang A4 Với diện tích ít ỏi trên báo như thế, các sự việc được hệ thống luận điểm, luận cứ trong lập luận của tác giả

Người viết bao giờ cũng hướng tới người tiếp cận – đó là công chúng,

là độc giả Hiệu quả tâm lý công chúng phải băt đầu từ yếu tố tác giả

Những tác phẩm được viết dưới mạch văn sắc sảo, gọt giũa, với cái nhìn khách quan Các tác phẩm chính luận báo chí đều chọn cho mình một lối hành văn được; dù là diễn dịch hay quy nạp thì các bài báo đều kết thúc bằng các nhận định

Từ ngữ thể hiện được chọn lọc và sử dụng các đơn vị từ vựng, khẩu ngữ, lối diễn đạt gây ấn tượng tình cảm, gây sắc thái biểu cảm và sắc thái ý nghĩa

Ví như: “Để tránh trở thành một nước Hy Lạp thứ hai, mới đây

chính phủ Anh đã công bố một kế hoạch cắt giảm chi tiêu lớn nhất từ trước đến nay Ngân sách quốc phòng - “chiếc hũ” hút nhiều tiền nhất của ngân sách nhà nước là đối tượng cắt giảm hàng đầu và đi kèm với việc này là một chính sách quốc phòng mới của Anh được ra đời.” Tác phẩm “ANH:Đã đến

lúc thắt lưng buộc bụng” , tác giả Nguyễn Lê Bảo Phương

Hay: “Dù không phải là hội nghị thượng đỉnh mang tính chất "thời cuộc", nhưng cuộc gặp giữa 3 nhà lãnh đạo Nga, Pháp và Đức trong 2 ngày đầu tuần (18 và 19/10) vẫn được giới quan sát chú ý mạnh mẽ Lý do: Đây

là dấu hiệu rõ rệt đầu tiên của sự nồng ấm trở lại trong quan hệ giữa Nga với các nước phương Tây kể từ sau cuộc chiến 5 ngày năm 2008, là cuộc họp "trù bị" cho các cuộc gặp đỉnh cao Nga - NATO sắp tới.” Tác phẩm Dấu

hiệu ấm lên trong quan hệ Nga – NATO, tác giả Nguyên Khang

Đây là cách diễn đạt mang tính nhận định, đánh giá trước những vấn

đề, sự kiện xảy ra

Kết bài

Muốn viết Chính luận nhà báo phải theo dõi thời sự có hệ thống để phát hiện chính xác bản chất sự kiện Rồi đứng trên quan điểm đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước hoặc dựa vào chủ trương của ngành, của địa phương phân tích biểu dương tính đúng đắn của sự kiện hay phê phán những biểu hiện tiêu cực đã và sẽ diễn ra có ảnh hưởng đến phong trào, đến chất lượng phát triển của xã hội

Mỗi bài Chính luận ngắn thường chỉ loé sáng một ý chủ đạo, đó chính

là chủ đề Rồi dùng những chi tiết sống động, những tư liệu có giá trị minh hoạ và chứng minh cho lập luận của tác giả, tạo hồn cho bài viết mới có sức thuyết phục cao đối vớingười đọc, người nghe

Người viết Chính luận hay còn cần nhớ nhiều điển tích, có vốn ca dao tục ngữ và văn học dân gian phong phú, có trình độ xử dụng tiếng Việt điêu luyện, có phương pháp tư duy sắc bén và lô gích Vì vậy khi nhà báo đã thực

sự làm chủ ngòi bút ở các thể loại thông tấn báo chí thì chuyển sang viết Chính luận dễ thành công hơn

Trên thực tế đã có những nhà báo dư dật vốn sống và kiến thức tương đối toàn diện, phương pháp tư duy sắc sảo, chuyên viết chính luận hoặc bút

ký chính luận, để lại những dấu ấn khó phai mờ Nhà báo Hoàng Tùng, Thép Mới, Lưu Quý Kỳ đã nổi tiếng một thời với ngòi bút chính luận Và hiện nay, trên báo Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Thanh niên, Tiền phong, Lao

động, Tuổi trẻ TPHCM cũng đã xuất hiện một số cây viết chính luận gây được sự chú ý trong công chúng

Mỗi một toà soạn báo – đài nếu không bồi dưỡng đào tạo được vài ba cây viết chính luận vững vàng thì rất khó thể hiện bản sắc riêng ở góc độ khác, báo nào không có những cây viết phóng sự điều tra đi sâu phản ánh trung thực và kịp thời các mũi nhọn của cuộc sống đương đại và một số vụ việc nổi cộm thì uy tín của báo đó sẽ mờ nhạt dần trong công chúng

SÁCH VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình “Tác phẩm báo chí tập 3” (1997), Học viện Báo chí &

Tuyên truyền – Trần Thế Phiệt

2 Các thể loại chính luận Báo chí, NXB Chính trị Quốc gia, Trần Quang, năm 2000

3 Tường thuật và viêt tin , Sổ tay những điều cơ bản, Nhà xuất bản Thông Tấn, Peter Eng và Jeff Hodson, Năm 2007

4 Sáng tạo tác phẩm báo chí, Đức Dũng

5 Viết báo như thế nào, Đức Dũng

6 “Từ điển Tiếng Việt” năm 2008, Nhà xuất bản Đà Nẵng, Hoàng Phê chủ

biên

7 Từ điển Wikipedia tiếng Việt

8 Cơ sở lý luận báo chí, Nhà xuất bản văn hóa Thông tin, năm 1999, Tạ

Ngọc Tấn chủ biên)

9 Nghề Báo, nhà xuất bản Kim Đồng, năm 2005, do Nguyễn Thắng Vu chủ

biên.)

10 Các trang Web: Vietnam Journalism, xaluan.com, nghebao.com,

songtre.vn, vietbao.vn, baovequyentrem.vn, giadinh.net, laodong.com.vn…