Ghi nhanh là một thể loại báo chí có khả năng tái hiện cái thờiđiểm ban đầu của một sự kiện, sự việc vừa mới xảy ra dưới dạng một phácthảo da diện với các chi tiết tiêu biểu, gân ấn tượn
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn Tiến Hài
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Văn Tự
Khoá học : 2007 - 2011
Trang 2Nhận xét của giảng viên:
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 3MỤC LỤC
Trang
+ ĐỀ BÀI………
+ BÀI LÀM………
+ A Ghi nhanh là một thể loại báo chí xung kích đi đầu…………
+ Phần mở đầu………
+ Phần nội dung………
+ I Những khái niệm được sử dụng………
+ I.1 Xung kích………
+ I.2 Ghi nhanh………
+ II Ghi nhanh là thể loại xung kích trên báo………
+ II.1 Ghi nhanh gắn bó với Báo chí Cách mạng………
+ II.2 Ghi nhanh có vai trò xung phong trong chiến đấu………
+ II.3 Ghi nhanh đi đầu trong việc phản ánh thông tin thời hiện đại + KẾT LUẬN………
+ B Viết hai bài ghi nhanh………
+ I Tự chọn………
+ Bài viết: Hà Nội: Nhộn nhịp chợ hoa Quảng Bá………
+ II Ghi nhanh đêm NOEL năm 2010………
+ Bài viết: Hà Nội: Rộn ràng đêm Noel………
+ SÁCH VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO………
4 5 5
6 6 6 6 7 7 9 11 15 13 13 14 17 21 26
ĐỀ BÀI:
Trang 4A Bằng những lí luận và thực tiễn hãy chứng minh Ghi nhanh là một thể loại báo chí xung kích đi đầu?
B Viết hai bài ghi nhanh.
I Tự chọn?
II Ghi nhanh đêm NOEL năm 2010?
BÀI LÀM:
Trang 5A Ghi nhanh là một thể loại báo chí xung kích đi đầu
Phần mở đầu
Ghi nhanh là thể loại xuất hiện và gắn bó với báo chí nước ta sauCách mạng Ghi nhanh là một thể loại báo chí có khả năng tái hiện cái thờiđiểm ban đầu của một sự kiện, sự việc vừa mới xảy ra dưới dạng một phácthảo da diện với các chi tiết tiêu biểu, gân ấn tượng nhất Trong ghi nhanh,cái tôi đóng vai trò hết sức quan trọng
Là một thể loại xung kích có nhiệm vụ phản ánh ngay tức khắc về
những sự kiện đang xảy ra, ghi nhanh phát trực tiếp còn đòi hỏi những ngườithực hiện phải có tâm lý bình tĩnh, chủ động, tự tin Khả năng quan sát cầnphải được đặc biệt coi trọng Người thực hiện ghi nhanh vừa phải có cái nhìnbao quát vừa không được bỏ qua những chi tiết Đồng thời với những điều
đó, giọng nói tốt, diễn đạt lưu loát và khả năng ứng khẩu hoạt bát cũng lànhững phẩm chất cần thiết, góp phần trực tiếp tạo ra chất lượng của tácphẩm
Ghi nhanh là một thể loại báo chí độc lập và là một trong những thể loại chủ lực trong bối cảnh cuộc chiến tranh của đất nước Ở chiến trường cũng như hậu phương khí thế sôi sục chống thực dân, đế quốc xâm lược của nhân dân được phản ánh khá đầy đủ trên các trang báo, qua làn sóng phát thanh ở nhiều thể loại trong đó có ghi nhanh Ghi nhanh đã góp phần cổ vũ tinh thần đấu tranh anh dũng và ngoan cường của quân và dân ta, vượt qua những khó khăn thử thách đầy gian khổ, ác liệt
Phần nội dung
Trang 6Ghi nhanh là thể loại báo chí độc đáo của nền báo chí nước ta mà trênthế giới nhiều nước không có Cho đến nay thể loại ghi nhanh đã có một chỗđứng khá vững chắc trong hệ thống thể loại báo chí, được coi là thể loạixung kích, có khả năng tác chiến nhanh và hiệu quả khi xã hội nảy sinhnhững vấn đề thời sự cấp bách.
I Những khái niệm được sử dụng
I.1 Xung kích
Theo “Từ điển Tiếng Việt” năm 2008 do Hoàng Phê chủ biên thì:
“Xung kích là làm nhiệm vụ xung phong trong chiến đấu Ví dụ chiến sĩxung kích, lực lượng xung kích
Xung kích còn có nghĩa: đi đầu, làm những nhiệm vụ khó khăn Ví dụvai trò xung kích của thanh niên, đội xung kích chống lụt
I.2 Ghi nhanh
Một học giả Trung Quốc gọi thể loại ghi nhanh là: “tốc tả - tức là phác họa nhanh về bức tranh sự kiện, hiện tượng, tình hình mới”
Trong giáo trình của Nga thể loại ghi nhanh “là “Da-ri-xốp-ka” – nghĩa tiếng việt là vẽ một chút, phác họa một chút bức tranh về sự kiện”.
Trong tạp chí Người làm báo (2/1987), có bài “Phóng sự viết tại chỗ”
của Ivan Ga –Nep (Bungary) Tác giả xem ghi nhanh là thể loại riêng biệt và
mới nhất: “Phóng sự viết tại chổ là một thể loại riêng biệt và mới nhất của nghề báo Thể loại phóng sự này tạo cho con người cách nhìn sự kiện rõ ràng và cùng với phóng viên nhìn sự kiện ấy dưới một góc độ có ích nhất”.
Tác giả Đức Dũng trong tác phẩm Các thể Ký báo chí ( Nhà xuất bản
Văn hoá thông tin – Hà Nội năm 2001) quan niệm: “Ghi nhanh là một thể tài nằm trong vùng giao thoa giữa báo chí và văn học” Nó là một dạng của các thể Ký báo chí.”
Trang 7Theo giáo trình của Th.S Nguyễn Tiến Hài thì “Ghi nhanh là một thể loại thông tin phản ánh xung kích của báo chí Thông qua bút pháp thuật-tả
và bình, với cái tôi chứng kiến của độc giả, ghi nhanh cung cấp cho công chúng một bức tranh phác thảo sinh động, đa diện về những sự kiện, hiện tượng, tình hình, vấn đề thời sự nóng hổi, nổi bật trong đời sống chính trị xã hội, bằng những nét tiêu biểu nhất, điển hình nhất gây ấn tượng nhất , góp phần vào công tác tư tưởng cổ vũ, chỉ đạo phong trào cách mạng của quần chúng”.
II Ghi nhanh là thể loại xung kích trên báo
II.1 Ghi nhanh gắn bó với Báo chí Cách mạng
Ghi nhanh là thể loại xuất hiện và gắn bó với báo chí nước ta sauCách mạng Nhiều tài liệu thống nhất quan điểm cho rằng ghi nhanh xuấthiện vào những năm 1945, 1946 và ngày càng phát triển mạnh hơn, nhiềuhơn trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, Mỹ cũng như giai đoạn saunày
Khởi thủy của ghi nhanh là những dạng bài phản ánh phá kho thóccủa Nhật Sau này, ghi nhanh như một công cụ hữu hiệu để phản ánh kịp
thời khí thế “Thà chết chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm
nô lệ…”
Trong thời kỳ chống Mỹ, đặc biệt là nửa cuối những năm 60, ghinhanh là một trong những thể loại chiếm nhiều ưu thế với những đóng gópđáng kể trong việc phản ánh kịp thời cuộc sống chiến đấu của quân và dân,góp phần cỗ vũ động viên nhân dân ta, quân đội ta và được nhiều người ưathích do sự nhạy bén và sinh động của nó
Chỉ thị của Bộ Chính trị cho báo Nhân Dân năm 1965 về việc “xâydựng con người mới” đã góp phần trực tiếp để đội ngũ những người làm báoNhân Dân lúc đó nghiên cứu, tìm hiểu để tìm ra thể loại mới, đáp ứng yêu
Trang 8cầu của Trung ương “Chúng ta thấy rõ tình hình cách mạng chống Mỹ cứu nước khẩn trương, nhiều điển hình anh dũng, đòi hỏi báo chí sử dụng vũ khí
gì đây để tác chiến nhanh, nhẹ, vũ khí đó là ghi nhanh” (Nhiều tác giả - Ghi
nhanh Hội Nhà báo Việt Nam xuất bản H, 1968)
Báo Nhân Dân viết:“Trong cuộc chiến đấu hiện nay, thể loại này có tác dụng khá rõ Sự việc cách mạng diễn ra hàng ngày, sôi nổi, khẩn trương, phải sử dụng vũ khí này mới kịp thời” (1965 – 1966)
Ghi nhanh khác với tường thuật Ghi nhanh đòi hỏi phải nhanh bởitính thời sự gắt gao, tuy nhiên cũng có những sự kiện quan trọng đang đượcnhiều người quan tâm, chú ý, bàn cãi, ghi nhanh có thể xuất hiện Ghi nhanhtìm hiểu kỹ càng, sâu rộng và chi tiết hơn để phân tích sự kiện đó một cách
rõ ràng, mang đến cho công chúng sự định hướng đúng đắn
Khi đã phát hiện và nắm bắt được sự kiện, phóng viên phải biết cáchlựa chọn sự kiện tiêu biểu, sử dụng bút pháp, kết cấu hợp lý, ngôn ngữ giàuhình ảnh có sức lôi cuốn nhằm làm rõ vần đề cần nêu, giúp người đọc tintưởng và hiểu đúng sự kiện
Với thể loại tin chỉ thông tin nhanh nhưng chỉ phản ánh được cô đọngnhất thời điểm bắt đầu, kết thúc hoặc những lát cắt tiêu biểu nhất trong quátrình phát triển của sự kiện Nó không thể đáp ứng được nhiều mặt yêu cầunhận thức của con người và sự kiện mới xảy ra
Ghi nhanh phác họa những nét tiêu biểu về các khía cạnh của sự kiệnbằng bút pháp sinh động nên có khả năng thông tin, truyền cảm nhanh, cósức cỗ vũ, động viên mạnh mẽ với dư luận xã hội
II.2 Ghi nhanh có vai trò xung phong trong chiến đấu
Trang 9Vai trò xung kích biểu hiện ở sự thông tin nhanh, mạnh, kịp thời đốivới các sự kiện điển hình, sự kiện sôi động, có tính tư tưởng cao từ đó đi đầutrong hướng dẫn và kết tủa dư luận xã hội, tạo dựng nên những phong tràocách mạng của quần chúng Trong hoạt động thực tiễn ghi nhanh xuất hiệnsớm có thể thay thế cho tin.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào cách mạng của quần chúngphát triển mạnh mẽ, dồn dập trong khí thế của cuộc tổng diễn tập thứ ba đểtiến tới tổng khởi nghĩa Khắp nơi nhân dân nổi dậy cướp chính quyền ở cơ
sở thôn, xã phá kho thóc Nhật để tự cứu đói và làm tiêu hao sinh lực địch
Nếu chỉ đưa tin thì không thể phản ánh sinh động khí thế cách mạngdồn dập đó, còn làm phóng sự thì lại mất thời gian mà không thể cổ vũ, độngviên kịp thời nhân dân tham gia sôi nổi hơn nữa vào phong trào Cách mạngcủa dân tộc Cần phải có một thể loại nhanh nhạy, cô đọng, chính xác nhưtin nhưng lại phản ánh sinh động hào khí Cách mạng sôi động của nhân dân
ta lúc bấy giờ như phóng sự Nhu cầu bức xúc đó là một trong những yếu tốthúc đẩy thể loại ghi nhanh ra đời và phát triển
Các nhà báo khi đó cũng đồng nghĩa với chiến sĩ Cách mạng nơi đầusóng ngọn gió Chính những nhà báo – chiến sĩ này chứng kiến và viết vềcuộc Cách mạng dân tộc không chỉ đơn thuần như một thư ký thời đại ghichép lịch sử mà còn cảm nhận những biến động lịch sử đó bằng cả nhiệthuyết và con tim mình Vì thế các nhà báo – chiến sĩ Cách mạng đó đã sángtạo ra một thể loại mới – thể loại ghi nhanh, kịp thời cổ vũ, động viên nhândân tham gia cuộc tổng khởi nghĩa dành chính quyền năm 1945
Ghi nhanh ra đời đã phản ánh sinh động cuộc tổng khởi nghĩa, sự rađời của ghi nhanh như một tất yếu khách quan của lịch sử dân tộc: “có thểxếp vào ghi nhanh những loại mẫu phản ánh phá kho thóc của Nhật Đó làhình thức phôi thai
Trang 10Ghi nhanh còn góp phần phản ánh sự kiện mới, con người mới, tìnhhình mới, con người tiêu biểu nhất trong từng mặt ghi nhanh không dựa vàokhái quát mà phản ánh rất cụ thể những tình tiết sống động hiện thực mớinảy sinh, nó thuyết phục người đọc bằng những nhận thức từ cảm tính đến lýtính, tạo nên những cảm xúc thật sự cho bạn đọc.
Ghi nhanh là một thể loại báo chí độc lập và là một trong những thểloại chủ lực trong bối cảnh cuộc chiến tranh của đất nước
Ở chiến trường cũng như hậu phương khí thế sôi sục chống thực dân,
đế quốc xâm lược của nhân dân được phản ánh khá đầy đủ trên các trangbáo, qua làn sóng phát thanh ở nhiều thể loại trong đó có ghi nhanh Ghinhanh đã góp phần cổ vũ tinh thần đấu tranh anh dũng và ngoan cường củaquân và dân ta, vượt qua những khó khăn thử thách đầy gian khổ, ác liệt
Nhiều tác phẩm ghi nhanh đã ghi được những sự kiện quan trọng màngười Việt Nam khi nhìn lại quá khứ đau khổ mà huy hoàng của mìnhkhông bao giờ quên được
Ví dụ:
“Những giờ phút cuối cùng của quân địch ở Điện Biên Phủ” (TTX –11/5/1954), “Bắt sống tướng Đờ Cát tơ ri, mừng sinh nhật Bác” (QĐND –15/5/1954)
Bước sang giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, ghi nhanh phản ánh các
sự kiện vừa rộng, vừa sâu, ghi nhận những hình ảnh tiêu biểu, sống độngtrong công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc và khí thế hào hùng, bất khuấtcủa quân và dân ta
Ví dụ: Tác phẩm “Về đây đem cả yêu thương cùng về” (QDND –
20/11/1965); “Trận thắng vang dội của quân và dân Thủ đô” “Trận đầu raquân chiến thắng” (QDND – 20/5/1967), tác phẩm “Mùa xuân đất nước gọi
Trang 11lên đường” (QDND – 5/8/1964) Sau 1975 có “Nạn diệt chủng ở Capuchia”(ND – 25/6/1978) “Hà Tiên sau trận trừng trị bọn gây tội ác”…
II.3 Ghi nhanh đi đầu trong việc phản ánh thông tin thời hiện đại
Ghi nhanh là thể loại xuất hiện sớm, phản ánh kịp thời, tức khắc các
sự kiện quan trọng xảy ra, như bầu cử, Đại hội Đảng, các chuyến viếng thămcủa các lãnh đạo, các ngày hội lớn của dân tộc…
Trong thời kỳ bùng nổ thông tin như hiện nay, nhiệm vụ định hướng
và hướng dẫn dư luận lại càng có nhiều ý nghĩa hơn đối với một tác phẩmghi nhanh Nó giúp công chúng nhận thức được sâu sắc, rõ ràng hơn về tráchnhiệm của mình trước xã hội và cộng đồng
Tóm lại, ghi nhanh là một thể tài phản ánh quan trọng Nó gọn, nhẹ vàphản ánh kịp thời được nhiều sự kiện, sự việc mới, nhiều nhân tố mới nảysinh hằng ngày trong đời sống Vai trò của ghi nhanh là khắc họa sự kiệnbằng những hình ảnh có ý nghĩa sâu sa, miêu tả được chủ thể của sự kiện, sựviệc, do đó nó có sức truyền cảm, bồi dưỡng tình cảm cách mạng cho ngườiđọc, người nghe và người xem
Trong tạp chí Người làm báo (2/1987), có bài “Phóng sự viết tại chỗ”của Ivan Ga –Nep (Bungary) Tác giả xem ghi nhanh là thể loại riêng biệt vàmới nhất: “Phóng sự viết tại chổ là một thể loại riêng biệt và mới nhất củanghề báo Thể loại phóng sự này tạo cho con người cách nhìn sự kiện rõràng và cùng với phóng viên nhìn sự kiện ấy dưới một góc độ có ích nhất”Phóng sự viết tại chỗ khác với dạng phóng sự viết bình thường Khi xem xétđặc điểm của nó đây chính là thể loại ghi nhanh theo chúng ta gọi
Ghi nhanh khác với tường thuật Ghi nhanh đòi hỏi phải nhanh bởitính thời sự gắt gao, tuy nhiên cũng có những sự kiện quan trọng đang đượcnhiều người quan tâm, chú ý, bàn cãi, ghi nhanh có thể xuất hiện Ghi nhanh
Trang 12tìm hiểu kỹ càng, sâu rộng và chi tiết hơn để phân tích sự kiện đó một cách
rõ ràng, mang đến cho công chúng sự định hướng đúng đắn
Khi đã phát hiện và nắm bắt được sự kiện, phóng viên phải biết cáchlựa chọn sự kiện tiêu biểu, sử dụng bút pháp, kết cấu hợp lý, ngôn ngữ giàuhình ảnh có sức lôi cuốn nhằm làm rõ vần đề cần nêu, giúp người đọc tintưởng và hiểu đúng sự kiện
Các tác giả còn cho rằng cái tôi trần thuật trong ghi nhanh là cái tôihoạt bát, năng động và đầy sáng tạo (gần giống cái tôi trong tác phẩm phóngsự
Ghi nhanh là một thể loại báo chí có khả năng tái hiện cái thời điểmban đầu của một sự kiện, sự việc vừa mới xảy ra dưới dạng một phác thảo dadiện với các chi tiết tiêu biểu, gân ấn tượng nhất Trong ghi nhanh, cái tôiđóng vai trò hết sức quan trọng
Trong các báo ở nước ta, báo Nhân Dân là một trong những tờ báođầu tiên sử dụng và rút ra những kinh nghiệm có tính chất lý luận về thể loạighi nhanh Ngay từ năm 1966, tập thể các nhà báo đã tổng kết và đi tới kếtluận: “…trong thể loại phản ánh thì ghi nhanh rất thích hợp với tình hình,với độc giả, phản ánh kịp thời cuộc chiến đấu, có tác dụng cổ vũ, độngviên” Trong hai năm 1965 – 1966, báo Nhân Dân đã tổ chức trao đổi về thểloại này “Trong cuộc chiến đấu hiện nay, thể loại này có tác dụng khá rõ
Sự việc Cách mạng diễn ra hàng ngày, sôi nổi, khẩn trương, phải sử dụng vũkhí này mới kịp thời, mới làm cho nó hay”
Cũng chính thông qua những cuộc trao đổi như vậy, các nhà báo khi
đó đã nhìn nhận thấy những ưu thế đặc biệt của thể loại ghi nhanh Nó cụ thểsinh động hơn tin Nó nhanh hơn phóng sự Đây là một thể loại độc lập củabáo chí trong giai đoạn này
Trang 13Trong thực tế, một tác phẩm ghi nhanh thường chỉ phản ánh một sựkiện Cùng với tin tức, nó góp phần thỏa mãn nhu cầu ngay lập tức của côngchúng với sự kiện ấy Nếu đí là một sự kiện có tầm quan trọng to lớn vàđang sinh ra những câu hỏi không có câu trả lời, các thể khác như Phóng sự,Điều tra…sẽ tiếp tục nhập cuộc Bởi vậy, nếu như tác phẩm ghi nhanh đếnvới công chúng sau khi họ đã có được thông tin về sự kiện thì tác dụng của
nó sẽ bị giảm đáng kể Đây chính là nguyên nhân khiến ghi nhanh gắn bóvới các tờ báo hàng ngày và các báo điện tử hơn là báo tuần, báo tháng.Trong ghi nhanh, cái tôi bao giờ cũng là tác giả chứ không phải là thủ pháp nghệ thuật như trong truyện ngắn hay tiểu thuyết Tác giả kể lại rõ ràng rành mạch những sự kiện đã xảy ra với tư cách là người trực tiếp chứng kiến và trình bày sự kiện Điều đó ấn định kênh giao tiếp giữa tác giả và người đọc Công chúng luôn luôn có cảm giác có mặt trong từng chi tiết dù là nhỏ nhất
và kể lại cho họ toàn bộ những gì tác giả mắt thấy tai nghe (minh họa bài ghi nhanh – Lũ)
Tính xác thực trong thông tin đòi hỏi người viết ghi nhanh phải thật sựhiểu biết về vấn đề mình đề cập đến Tác giả phải là người tận mắt chứng kiến sự việc hoặc tự mình tìm hiểu vấn đề thông qua những nhân chứng đáng tin cậy
Để có được những thông tin chính xác như lời kể của những ngườitrong cuộc, người phóng viên đó đã phải lăn lộn chịu bao vất vả Cái tôi - tácgiả trong ghi nhanh là người trực tiếp khâu nối các sự kiện nhưng sức hấpdẫn trong ghi nhanh lại ở sự hấp dẫn của những sự kiện, những phác cảnhtươi rói của các mảng hiện thực đem lại
Ở một khía cạnh khác, cái tôi trần thuật còn góp phần tạo ra giọngđiệu của tác phẩm Xuất phát từ đối tượng mô tả và nhằm thẩm định đối