tiểu luận Báo chí với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay

Nghiên cứu hoạt động của báo chí đối với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam trong giai đoạn hiện nay đã chỉ ra những bài học, phương pháp vận dụng cách th

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu

Hiện nay, dưới tác động ngày càng mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hoá

và quốc tế hoá chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội ngày càng phát triển đã đặt ra cho báo chí nhiều vấn đề cần giải đáp Để có cách giải quyết đúng đắn, phải tìm hiểu tổng kết những hoạt động thực tiễn tạo chỗ dựa lý luận vững chắc cho hoạt động báo chí Nghiên cứu hoạt động của báo chí đối với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam trong giai đoạn hiện nay đã chỉ ra những bài học, phương pháp vận dụng cách thông tin về nội dung ấy vào thực tiễn hiệu quả hơn

Năm 2010 là năm cuối cùng nước ta thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính của Chính phủ giai đoạn 2001-2010 Trong gần 10 năm thực hiện Chương trình nền hành chính nhà nước ta đó cú những chuyển biến tích cực, bước đầu đáp ứng được yêu cầu của thời đại mới, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và cải cách thể chế hành chính Đạt được những thành tích đáng

kể như hiện nay, đề án nhận được sự giúp đỡ của các cơ quan, tổ chức và quần chúng nhân dân Trong đó, với vai quan trọng báo chí có tác động to lớn, sâu rộng đến toàn xã hội, là công cụ đắc lực để tập hợp lực lượng, hướng quần chúng vào những mục tiêu chung đã đóng góp một phần không nhỏ Báo chí không chỉ cầu nối, là công cụ tuyên truyền, cổ động, hướng dẫn hoạt động cải cách hành chính nói chung và thể chế hành chính nhà nước nói riêng mà

nó cũn tham gia trực tiếp vào công cuộc này

Cải cách hành chính hiện đang là vấn đề mang tính toàn cầu Cả các nước đang phát triển và các nước phát triển đều xem cải cách hành chính như một động lực mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trường kinh tế, phát triển dân chủ và các mặt khác của đời sống xã hội Chủ trương cải cách nền hành chính nhà nước ở Việt Nam được bắt đầu cuối những năm 80 của thế kỷ XX, gắn liền

với thời điểm bắt đầu công cuộc đổi mới đất nước theo đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dõn, vỡ dõn Bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường và mở cửa, hội nhập quốc tế đặt ra sự cần thiết khách quan phải tiến hành công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước nhằm tạo lập một nền hành chính mới, hiện đại, phù hợp với thể chế kinh tế thị trường, đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách kinh tế, phát huy dân chủ xã hội và hội nhập quốc tế Trong thập kỷ cuối của thế kỷ XX, thực hiện các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII, lần thứ VIII, các Nghị quyết Trung ương 8 (khoá VII), Nghị quyết Trung ương 3, Trung ương 6 (lần 2) và Trung ương 7 (khoá VIII); công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước đã đạt được những kết quả đáng kể, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đổi mới và phát triển kinh tế – xã hội của đất nước

Để tiếp tục đẩy mạnh công cuộc cải cách hành chính trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ XXI, ngày 17 tháng 9 năm 2001, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 – 2010, đánh dấu một bước phát

triển mới trong tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước, với mục tiêu

chung là: đến năm 2010, có được một nền hành chính thật sự dân chủ, trong

sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường định hướng XHCN trong điều kiện mở cửa hội nhập quốc

tế Trong đó, cải cách thể chế hành chính có vị trí đặc biệt quan trọng vỡ nó

phản ánh cụ thể, rõ nét nội dung, phương thức quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, kết quả hoạt động, hiệu quả phục vụ nhân dân của bộ máy nhà nước

Nghiên cứu báo chí đối với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam mà trước hết là thể chế kinh tế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thể chế về tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước; đổi mới quy trình xây dựng và ban hành văn bản

minh của cơ quan nhà nước, của cán bộ, công chức; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn cao Không chỉ để hiểu rõ thực trạng tác động của báo chí với xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính mà còn góp phần đánh giá, tìm ra nguyên nhân và qua đó sẽ đưa ra được các giải pháp phù hợp góp phần phát huy vai trò to lớn của báo chí Vì thế tác giả lựa

chọn đề tài “Báo chí với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính

nhà nước ở nước ta hiện nay”.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích

Mục đích của đề tài là thông qua nghiên cứu xây dựng khung lí thuyết

về vai trò của báo chí đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính, khảo sát cỏc tác phẩm báo chí đối với cải cách thể chế hành chính ở Việt Nam hiện nay; đề xuất một số khuyến nghị khoa học – thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả tác động của báo chí trong quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được mục đớch trên, đề tài tập trung giải quyết những nhiệm vụ chính sau:

- Bước đầu xây dựng khung lí thuyết về vấn đề nghiờn cứu;

- Khảo sát, đỏnh giá thực trạng vai trò, tác động của báo chí trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam thông qua khảo sát nhà báo và một số sản phẩm báo chí;

- Phát hiện và phân tích những vấn đề đang đặt ra trong mối quan hệ báo chí và quá trình cải cách HCNN;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của báo chí đối với hoạt động xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam

3 Giả thuyết nghiên cứu

- Nền hành chính nhà nước trong đó có thể chế hành chính còn nhiều thiếu xót và hạn chế dẫn đến hiệu quả quản lý xã hội không cao Vì vậy, trong thời gian vừa qua nhà nước ta đã tiến hành xây dựng và cải cách một số nội dung nhằm hoàn thiện nền hành chính đặc biệt là thể chế hành chính nhà nước

- Để tiến hành xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước

cần có nhiều lực lượng tham gia như Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị- xã hội, quần chúng Báo chí tham gia đầy đủ vào hoạt động của các chủ thể

trên

- Bỏo chí chưa đáp ứng được nhu cầu thông tin của công chúng về nội

dung xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay

- Báo chí cần cải thiện để nâng cao vai trò của mình trong hoạt động xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay

4 Cở sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

- Dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác Lờnin, tư tưởng Hồ Chí Minh

- Các quan điểm đường lối, chính sách của Đảng và Pháp luật của Nhà nước về công tác báo chí và cải cách thể chế hành chính nhà nước Việt Nam (Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khoá X

về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới; Nghị quyết 38 /CP của Chính phủ ngày 4/5/1994 về cải cách một bước thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức; Nghị quyết số 48 NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020; Chương trình tổng thể cải cách hành chính của Chính phủ giai đoạn 2001-2010; Đề án 30 )

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử

- Phương pháp khảo sát, thống kê, phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp

+ Phương pháp khảo sát thống kê sẽ được sử dụng trong viờc lựa chọn các tác phẩm xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước đăng tải trên các tạp chí và cỏc bỏo Phương pháp này được sử dụng nhằm đưa ra các số liệu chớnh xỏc về số bài viết được đăng tải

+Phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng nhằm rút ra những kết luận có tính khái quát về đặc điểm các bài xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước

+Phương pháp diễn dịch, quy nạp được sử dụng trong quá trình nhận xét và đánh giá nhằm rút ra những mặt đạt được và hạn chế trong việc tuyên truyền về xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vai trò của báo chi đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay

5.2 Đối tượng và Phạm vi khảo sát

Đề tài chỉ nghiên cứu các tác phẩm báo chí có liên quan đến xây dựng

và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam trên Tạp chí Quản lý nhà nước, Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Tổ chức nhà nước, Bao Nhân dân, Bao Tuổi trẻ TPHCM từ 1/2000 đến nay

6 Lý do lựa chọn cơ sở đào tạo là Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Có thể khẳng định, Học viện Báo chí và Tuyên truyền là trung tâm đào tạo về báo chí lớn nhất và uy tín nhất trong cả nước Bất kỳ cơ quan báo chí nào, những phóng viên, nhà báo được đào tạo ở nhà trường đều được đánh giá cao về mặt chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp Năm 1993, theo quyết định số 61 QĐ/TW ngày 10/03/1993 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành

Trung ương Đảng về việc sắp xếp lại các Trường Đảng trực thuộc Trung ương, Nhà trường trở thành trường đại học trực thuộc cơ quan chủ quản là Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh Theo quyết định này, Trường có nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên các ngành lý luận Chính trị Mỏc-Lờ nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, đội ngũ cán bộ Tư tưởng

- Văn hoá, Báo chí và Truyền thông đại chúng cho Đảng và Nhà nước trong phạm vi toàn quốc

Hoạt động chuyên môn của Nhà trường ngày càng phát triển mạnh

mẽ Các chuyên ngành được mở rộng và đào tạo liên tục theo niờn khoỏ Bắt đầu từ năm 1991, Nhà trường được giao nhiệm vụ đào tạo sau đại học với ngành đầu tiên là Triết học, sau đó mở ra các ngành Báo chí, Xuất bản, Chính trị học Công tác nghiên cứu khoa học ngày càng có vai trò to lớn trong hoạt động chung, góp phần bổ sung và đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy Các trang bị, thiết bị kỹ thuật hiện đại được đầu tư nhằm phục vụ kịp thời cho các chuyên ngành đào tạo đặc thù Nhà trường mở rộng các hoạt động hợp tác với các đối tác nước ngoài, bắt đầu tham gia các dự án Quốc tế Hệ thống chương trình, giáo trình thường xuyên được đổi mới, cập nhật Chất lượng đào tạo nâng cao, đáp ứng kịp thời nhu cầu cán bộ của Đảng và Nhà nuớc

7 Dự kiến làm việc sau khi tốt nghiệp

Việc học tập không ngừng để nâng cao trình độc chuyên môn của mình là đòi hỏi của công việc và cũng là lòng ham muốn học hỏi của ứng viên Với tư cách là một giảng viên việc nghiên cứu học tập không ngừng là một đòi hỏi tiên quyết Người giảng viên không thể bằng lòng với những kiến thức mà mỡnh đó

cú, dừng lại có nghĩa là tụt lùi vì vậy ứng viên cố gắng học tập và nâng cao kiến thức cho bản thân Sau khi tốt nghiệp ứng viên sẽ tiếp tục với công việc giảng dạy của mình Ứng viên cố gắng mang lại cho sinh viên những kiến thức mà mình thu nhận được trong quá trình làm nghiên cứu sinh

8 Kế hoạch thực hiện trong từng thời kỳ của thời gian đào tạo

1 Xây dựng đề cương chi tiết

Khảo sát thực tế

Sưu tầm tài liệu

12 tháng

2 Viết luận án

Bảo vệ các chuyên đề

Đăng các bài báo khoa học theo hướng nghiên

cứu

12 tháng

3 Bảo vệ cấp cơ sở

Chỉnh sửa và hoàn thành luận văn

Bảo vệ cấp nhà nước

12 tháng

Quyết định lựa chọn đề tài trờn vỡ ứng viên đó cú thời gian nghiên cứu về vấn đề này trong quá trình thực hiện luận văn Thạc sĩ của mình Đồng thời ứng viên cũn cú thời gian học tập và trở thành cử nhân Luật tại trường Đại học Luật

Hà Nội- nơi mà ứng viên trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về Luật Hành chính và những quy định về nền hành chính nước nhà Ngoài sự chuẩn bị kiến thức về nền hành chính nước nhà, ứng viên đó cú 4 năm công tác tại tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, nơi cung cấp cho ứng viên nhiều kĩ năng, kinh nghiệm làm việc cũng như hiểu một cách sâu sắc về đặc trưng của tạp chí Chính vậy mà ứng viờn đó lựa chọn đề tài này để thực hiện đạt được hiệu quả cao, luận văn đạt chất lượng thực tế, có thể sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu cũng như hoạt động nghiệp vụ báo chí

9 Đề xuất người hướng dẫn

PGS.TS Nguyễn Văn Dững

TỔNG QUAN

Hiện nay, tác động của báo chí đối với các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hoá và xã hội là đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà báo và học giả trên thế giới và Việt Nam

Để phát huy vai trò của báo chí trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa theo đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 28/12/1989, Quốc hội thông qua Luật Báo chí Tiếp đú, thỏng 6/1999, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Báo chí năm 1989 Căn cứ vào quy định của Luật Báo chí, các cơ quan báo chí đã tích cực thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến đường, chủ trương, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước trong đó có nhiều nội dung tuyên truyền về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam Cuốn

Cơ sở lý luận báo chí có một chương riêng đền cập tới nội dung: Báo chí và pháp luật Tác giả cuốn sỏch đó đưa ra luận điểmấn đề luật pháp luôn gắn với mọi hoạt động nghiệp vụ của người làm báo Đó là thực tiễn của hoạt động báo chí trên thế giới cũng như ở nước ta Cúng về nội dung của cơ sở lý luận báo chí, nhóm tác giả cuốn sách Cơ sở lý luận báo chí truyền thông cũng dành một chương (chương 7) đề cập đến mối quan hệ giữa báo chí và pháp luật

Dịch giả cuốn sách Nghiệp vụ báo chí, lý luận và thực tiễn cũng đã đưa ra khẳng định hiệu quả của báo chí phần nhiều phụ thuộc vào mức độ tuân thủ các chuẩn mực phỏp lỳ và đạo đức; đồng thời soạn thảo một mục của Chương V về phạm vi pháp lý của báo chí Các cuốn sách khác như Nghề làm báo, Cơ sở lý luận của Báo chí đều đưa ra các luận cứ khẳng định vai trò của báo chí; chức năng nhiệm vụ của các hãng thông tấn; về vị trí, quyền lực của báo chí trong hệ thống các thiết chế xã hội

Trong cuốn Kỷ yếu Hội nghị đại biểu Quốc hội với thông tin công chúng và quan hệ với báo chí đề cập đến lĩnh vực cụ thể như vai trò, ý nghĩa

thông tin trong hoạt động của Quốc hội, về kỹ năng sử dụng hiệu quả phương tiện thông tin

Bên cạnh đó đã có nhiều luận án, luận văn, các bài báo và bài viết của các nhà khoa học đề cập đến tác động của báo chí đối với các vấn đề kinh tế,

chính trị, xã hội như : Nguyễn Lê Anh " Báo chí góp phần hoàn thiện chính sách tài chính đối ngoại", Luận văn thạc sĩ báo chí, Hà Nội, 2002; Nguyễn Thanh Vân : "Vai trò của báo chí đối với công cuộc cải cách hành chính

(khảo sát báo in thành phố HCM từ năm 2001 đến năm 2004), Luận văn thạc

sĩ khoa học, TP Hồ Chí Minh, 2006; Nguyễn Văn Thắng : “Báo chí tham gia

xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam” Luận văn thạc sĩ

truyền thông đại chúng, Hà Nội, 2009 … Từ mục đích và những góc độ khác nhau, các công trình khoa học nêu trên đã khẳng định được quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước về việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; về yêu cầu của Đảng trong việc xõy dựng và hoàn thiện các thể chế

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về sự tác động của báo chí một cách sâu rộng và cụ thể về vai trò của báo chí đối trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG I: VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ ĐỐI VỚI XÂY DỰNG VÀ

HOÀN THIỆN THỂ CHẾ HÀNH CHÍNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Mục đích của chương này đi sâu tìm hiểu cơ sở lý luận về vai trò của báo chí, về xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước từ đó làm căn cứ tiến hành khảo sát các nội dung ở chương 3

Để đạt được mục đích nêu trên, chương 1 dự kiến sẽ trình bày những vấn

đề sau

1.1 Vai trò của báo chí - một số vấn đề lý luận cơ bản

1.1.1 Quan niệm về báo chí

1.1.2 Vai trò của báo chí

1.1.2.1 Báo chí là cầu nối giữa Đảng và Nhà nước với nhân dân 1.1.2.2 Báo chí bảo đảm thông tin và giao tiếp xã hội

1.1.2.3 Báo chí nâng cao trình độ hiểu biết cho nhân dân 1.1.2.4 Báo chí tham gia vào giám sát và quản lý xã hội

1.2 Báo chí với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay

1.2.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam

1.2.2 Biểu hiện của báo chí đối với xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG NỀN HÀNH CHÍNH VÀ THỰC TRẠNG BÁO CHÍ ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN THỂ CHẾ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Thực trạng nền hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay

2.1.1 Hệ thống thể chế pháp luật từng bước được đổi mới và hoàn thiện 2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước

2.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương

2.1.4 Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước được nâng lên

2.2 Thực trạng nội dung thông tin của báo chí về xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam

2.1.1 Báo chí với công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa 2.1.2 Báo chí với việc tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính