tiểu luận Năng lực và phẩm chất của nhà báo làm phát thanh trực tiếp

Đối với một nhà báo làm phát thanh, việc chuẩn bị chủ để kịch bản chương trình, quá trình sáng tạo, thu phát sóng được chuẩn bị kĩ lưỡng, và có sự kết hợp ăn ý giữa ê kíp làm việc, vì vi

Bài tập môn: Phát thanh trực tiếp

Đề bài:

1 Suy nghĩ của em về năng lực và phẩm chất của nhà báo làm phát

thanh trực tiếp và hướng rèn luyện của bản thân

2 Điều tâm đắc nhất mà em thu được là gì?

Bài làm:

Phát thanh trực tiếp là loại hình phát thanh hiện đại, xuất hiện trong thời kì cạnh tranh mạnh mẽ của các thể loại báo chí Trước xu thế tất yếu đó, phát thanh đứng trước 2 lựa chọn: hoặc bằng long với loại hình quá độ trung gian chuyển tiếp từ báo in sang báo hình, báo mạng điện tử, hoặc là vươn lên để tồn tại và phát triển cùng các thể loại báo chí khác Những người làm phát thanh hiện đại chọn cách thứ 2, và Phát thanh trực tiếp là một trong những giải pháp quan trọng làm nên sức sống mới cho phát thanh

Phân môn Phát thanh trực tiếp là môn chuyên ngành quan trọng của sinh viên Phát thanh Trong môn học, sinh viên được cung cấp rất nhiều kiến thức để sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp, được tự

mình làm những chương trình trực tiếp Qua đó, có những hiểu biết và kĩ năng nhất định để xây dựng chương trình phát thanh trực tiếp thành công nhất

Đối với một nhà báo làm phát thanh, việc chuẩn bị chủ để kịch bản chương trình, quá trình sáng tạo, thu phát sóng được chuẩn bị kĩ lưỡng,

và có sự kết hợp ăn ý giữa ê kíp làm việc, vì việc sáng tạo một chương trình phát thanh phải là kết quả của một nhóm thực hiện Chương trình phát thanh trực tiếp cũng vậy Tuy nhiên, chương trinh trực tiếp đòi hỏi

sự chuẩn bị công phu và sự phối hợp, đoàn kết tốt Ngoài những năng lực, phẩm chất cần thiết của một nhà báo phát thanh như khả năng đọc, nói; khả năng biên tập; am hiểu các thiết bị kĩ thuật…, nhà báo làm phát thanh trực tiếp còn cần có những phẩm chất kĩ năng thực tiễn như sự nhanh nhạy, hoạt báo; khả năng vận động thuyết phục, lôi cuốn công chúng tham gia chương trình; kĩ năng thực hiện phỏng vấn tại hiện trường; kĩ năng ứng đối trôi chảy và kĩ năng hoạt động nhóm hiệu quả

Năng lực và phẩm chất của nhà báo làm phát thanh trực tiếp thể hiện ở nhiều phương diện, và ở những vị trí khác nhau thì cũng có những yêu cầu khác nhau

Đối với người đạo diễn chương trình: Người làm đạo diễn

chương trình là người “đứng mũi chịu sào”, là người chịu trách nhiệm cho quá trình thực hiện và phát sóng chương trình Đạo diễn là người lên

ý tưởng cho chương trình, phân công công việc cụ thể cho từng người và chỉ đạo và luôn theo sát những diễn biến của quá trình thực hiện chương trình Chương trình phát thanh trực tiếp vừa qua cho thấy, đối với đạo diễn chương trình phát thanh trực tiếp, năng lực cần có là khả năng lãnh đạo nhóm Đó là công việc của một người lãnh đạo và chỉ đạo chương trình Đó cũng phải là người có năng lực và phẩm chất chính trị nhạy bén, có kinh nghiệm trong quá trình làm chương trình và là người rất am hiểu phương thức thực hiện chương trình trực tiếp

Người đạo diễn cũng là người luôn nhạy bén và nhanh nhạy trong các tình huống Các chương trình phát thanh trực tiếp thường có những diễn biến không theo kịch bản, đôi khi là trái hướng của chương trình

đang phát Trong những tình huống như vậy, người đạo diễn phải có hướng chỉ đạo thích hợp để không gây ức chế cho người nghe Có thể nói, trong vai trò của đạo diễn chương trình, nhà báo thường rất căng thẳng và luôn trong tâm thế sẵn sàng đón nhận những rủi ro và tình huống ngoài kịch bản

Đối với vai trò dẫn chương trình: Để tránh những tình huống và

xử lí tình huống thì vai trò của người dẫn là đặc biệt quan trọng Người dẫn chương trình là linh hồn của chương trình phát thanh nói chung và phát thanh trực tiếp nói riêng Người dẫn là người kết nối nhân vật khách mời trong phòng thu, phóng viên ở hiện trường và thính giả Để đảm nhận tốt vai trò của một người dẫn chương trình của phát thanh trực tiếp, nhà báo phải là người có phẩm chất chính trị vững vàng, tâm lí bình tĩnh tự tin xử lý tình huống Ngoài những phẩm chất cơ bản như giọng nói, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cũng như kiến thức của xã hội Người dẫn chương trình phát thanh trực tiếp cần có thêm khả năng liên

hệ giữa sự kiện đang diễn ra với những vấn đề thực tiễn, có khả năng kết nối những ý kiến một cách sinh động cụ thể, cuốn hút công chúng

Người dẫn chương trình phải là người làm chủ các chương trình tọa đàm, chương trình khách mời phòng thu, đảm bảo làm sao chương trình tuân thủ đúng theo đồng hồ đã định sẵn Người dẫn chương trình phát thanh trực tiếp cũng phải là người rất hoạt ngôn, tức là rất linh hoạt trong sử dụng ngôn từ, đối đáp với khách mời, hướng khách mời đi theo đúng hướng của chương trình đang thảo luận Đặc biệt, người dẫn chương trình cũng phải là người có “thần kinh thép” khi thường xuyên phải đối mặt với những tình huống ngoài dự kiến của kịch bản, cũng như tình huống phát sinh từ khách mời

Trong chương trình phát thanh trực tiếp phát vào ngày 16 tháng 8 tại studio, trong vai trò là một người dẫn chương trình, em cũng được biết thêm những kĩ năng cần thiết của người dẫn chương trình Trong phát thanh trực tiếp, là một người dẫn chương trình thực sự rất áp lực và thường xuyên đối mặt với những yếu tố chưa lường được trong kịch bản Đặc biệt phần cuối tọa đàm còn tỏ ra rất lúng túng và bối rối Đó cũng là một trong những khó khăn của người dẫn chương trình trong phát thanh trực tiếp Người dẫn chương trình là linh hồn của chương trình, thành

bại của chương trình trực tiếp đều do yêu tố dẫn quyết định Không phủ nhận vai trò của các yếu tố khác như kịch bản, đạo diễn, kĩ thuật, nhưng người dẫn không thành công sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của chương trình

Đối với biên tập viên: Biên tập là công việc xuyên suốt các

chương trình phát thanh nói chung và phát thanh trực tiếp nói riêng Người biên tập cũng có nhiệm vụ tham gia trong quá trình sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp, cùng với đạo diễn chuẩn bị công việc cần thiết , theo dõi công việc của từng mục, giúp đỡ phóng viên trong quá trình sản xuất ti bài Ngoài ra, biên tập viên cũng là người liên kết nhóm sản xuất và hiện trường, xử lí những tình huống phát sinh

Ngoài những yêu cầu năng lực đối với nhà báo phát thanh nói chung như khả năng đọc nói, ứng đối với các tình huống…, biên tập viên trong phát thanh trực tiếp còn cần nắm vững được những công việc của mình, có khả năng nhạy bén trong xử lí tình huống, cùng với người dẫn phối hợp nhịp nhàng tạo nên thành công cho chương trình Đôi khi, kết hợp ăn ý trong quá trình sản xuất chương trình lại làm cho chương

trình thành công, mặc dù nội dung không có gì đặc sắc Ngược lại, đối với những chương trình kịch bản có tốt, nội dung mới lạ nhưng không có

sự kết hợp giữa các thành viên trong nhóm cũng rất khó để chương trình được hoàn hảo

Đối với phóng viên ở hiện trường: Phóng viên cũng là một nhánh

của chương trình phát thanh Phóng viên ở hiện trường có nhiệm vụ tái hiện những gì đang xảy ra ở ngoài thực tiễn, phát hiện, lựa chọn và mô

tả diễn biến của sự kiện bằng lời nói, tiếng động, thực hiện cuộc phỏng vấn tại hiện trường đối với nhân chứng Năng lực cần có của một nhà báo làm phóng viên hiện trường là khả năng xâu chuỗi những sự kiện, diễn biến của vấn đề, khả năng tóm tắt và thể hiện sinh động sự kiện đang diễn ra Phóng viên hiện trường là người phát triển cao hơn mối tương tác giữa phóng viên phòng thu với thính giả Qua đó, thính giả có thể cảm nhận được mình đang trực tiếp tham gia vào sự kiện Với đặc trưng sử dụng lời nói, tiếng động, âm nhạc, phát thanh tại hiện trường góp phần tăng tính sinh động và lôi cuốn cho phát thanh trực tiếp

Đối với nhà báo làm phóng viên tại hiện trường, ngoài khả năng nói lưu loát, khả năng tổng hợp và tóm lược sự kiện… thì còn có một phản ứng nhanh nhạy với sự kiện, khả năng viết tin bài nhanh, có khả năng giao tiếp linh hoạt với các nhân chứng tham gia và có thể sử dụng nhanh nhạy và hiểu biết cần thiết về các phương tiện kĩ thuật để âm thanh thu được đạt được chất lượng tốt nhất

Trong thực hiện tin ở hiện trường, phóng viên cần có sự chuẩn bị

cụ thể từ các phương tiện kĩ thuật như máy ghi âm xách tay, micro; trong quá trình phỏng vấn ở hiện trường, cần chuẩn bị những kĩ năng giao tiếp cơ bản phù hợp với từng độ tuổi và mục đích của chương trình Tác nghiệp ngoài hiện trường cũng cần có một khả năng xử lí tình huống linh hoạt Theo cuốn sách Phát thanh trực tiếp, đối với phóng viên ở hiện trường, “ một trong những chẩm chất cần có là phương pháp tiếp cận thực tế một cách thông minh, năng lực hoạt động thực tiễn linh hoạt, nhạy bén” Trong quá trình rèn luyện, “nhà báo cần không ngừng thời sự hóa kiến thức của mình để có khả năng đánh giá thích đáng những thông tin mà anh nhận được”

Đối với nhà báo trong vai trò kĩ thuật viên: Kỹ thuật viên là người

có vai trò quan trọng trong tất cả các chương trình Thành bại của chương trình, hay chương trình có đến được với thính giả hay không là phụ thuộc rất nhiều vào kĩ thuật viên

Ngoài yêu cầu sử dụng thành thạo chuyên nghiệp các loại máy móc phương tiện, kĩ thuật viên cần có khả năng làm việc nhóm có hiệu quả, giữ vững sóng trong phòng thu; có khả năng nắm vững được những

ý đồ của đạo diễn, chủ đề của chương trình Kĩ thuật viên cũng là người chủ động linh hoạt trong quá trình thực hiện chương trình Trong phát thanh trực tiếp, nhà báo và kĩ thuật viên luôn phải đối mặt với những tình huống bất ngờ, ngoài kịch bản chương trình, do đó đòi hỏi sự nhanh nhạy và khả năng xử lí nhanh, hợp lí các tình huống phát sinh Ví dụ như trong một chương trình tọa đàm trực tiếp mà khách mời chưa đến hoặc không thể đến, kĩ thuật cùng với phóng viên phòng thu có sự kết hợp nhịp nhàng để phát các chương trình khác thay thế

Đối với phát thanh trực tiếp, những nhiệm vụ có thể thay đổi linh hoạt và có những người có thể đảm nhận những vai trò khác nhau Trong

mỗi vai trò cũng cần có những yêu cầu về năng lực và phẩm chất phù hợp Nhà báo phát thanh hiện đại cũ những phẩm chất cần rèn luyện để

có thể đáp ứng tất cả những yêu cầu của chương trình đòi hỏi

Quá trình học tập môn phát thanh trực tiếp cho thấy, để trở thành nhà báo làm phát thanh nói chung và làm phát thanh trực tiếp nói riêng, sinh viên cần rèn luyện nhiều về năng lực, phẩm chất cũng như đạo đức nghề nghiệp

Về năng lực, thường xuyên trau dồi bản thân, rèn luyện viết nhiều, viết nhanh, viết ngắn gọn và viết hay Trong phát thanh yêu cầu làm sao

để thính giả có thể lĩnh hội được hết thông tin, nhà báo cần chắt lọc ngôn

từ sao cho đáp ứng đủ, nhanh và súc tính sinh động Ngoài khả năng viết, cũng cần rèn luyện khả năng nói, đọc, biểu cảm trên sóng phát thanh; thường xuyên rèn luyện vồn từ ngữ phong phú, khả năng xử lí tình huống linh hoạt, khả năng làm chủ chương trình, vốn hiểu biết về xã hội thấu đáo vào sâu sắc…

Về phẩm chất nghề nghiệp, nhà báo phát thanh hay bất cứ loại hình báo chí nào cũng cần sự phối hợp nhịp nhàng tinh thần đoàn kết giúp đỡ

lần nhau giữa các thành viên trong nhóm Tinh thần làm việc tập trung, kiên trì hiệu quả, thường xuyên cập nhật thông tin và có được đánh giá sâu sắc về vấn đề trong cuộc sống, vốn kiến thức xã hội phong phú Ngoài ra, cũng cần thường xuyên học hỏi, tiếp thu kinh nghiệm Trong quá trình thực hiện có được tinh thần bình tĩnh, chủ động, biết tận dụng những ưu thế của từng cá nhân trong nhóm

Nói về đạo đức nghề nghiệp, đối với báo phát thanh hay các loại hình báo chí nào, vấn đề đạo đức cũng được quan tâm hàng đầu Trong quá trình làm, luôn thực hiện đúng người, đúng việc, phản ánh chân thực, khách quan Nhà báo cũng có cái nhìn đa chiều về sự vật hiện tượng, có cách đánh giá đúng với bản chất của sự việc

Môn học Phát thanh trực tiếp đối với sinh viên năm thứ 3 trang bị những kiến thức trực quan, sinh động về ngành nghề sau này, về bộ môn Quá trình học diễn ra sôi nổi, sinh viên được thực hành nhiều và thu về được rất nhiều kinh nghiệm bổ ích Mỗi chương trình: tọa đàm trực tiếp, điểm báo trực tiếp, thời sự và âm nhạc trực tiếp… đểu để lại nhiều điều cho sinh viên chúng em

Trong quá trình học, đặc biệt là quá trình làm chương trình, có lẽ

em tâm đắc nhất với chương trình thi cuối môn Đó là chương trình trực tiếp hoàn toàn, do nhóm sinh viên thực hiện Đây cũng là chương trình đầu tiên mà sinh viên tự làm hoàn chỉnh, sử dụng sự giúp đỡ từ phòng thu, với các phương tiện kĩ thuật hiện đại tự trang bị Mặc dù chương trình vẫn còn nhiều hạn chế, những lỗi có thể nhìn thấy được như cách dẫn, khả năng làm tin hiện trường, khả năng liên kết với từng bộ phận nhất là kĩ thuật còn nhiều hạn chế… Nhưng qua đó em rút ra được nhiều kinh nghiệm cho bản thân như khả năng dẫn và lôi cuốn khách mời trong tọa đàm, khả năng dẫn dắt khách mời theo đúng kịch bản chương trình, cách ngắt lời khách mời, cách tóm tắt câu trả lời của khách mời để chuyển sang các mục… Và từ đó cho thấy khả năng dẫn không dễ như suy nghĩ của bản thân

Chương trình trực tiếp vừa qua cho thấy tinh thần nhóm và khả năng liên kết giữa các thành viên trong nhóm Qua chương trình đó, tinh thần đoàn kết, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau của các thành viên trong lớp được nâng cao Có những thành viên chưa hiểu nhau thì qua chương

trình, qua thực hành nhóm đã có cơ hội được tiếp xúc với nhau nhiều hơn, được hiểu về nhau hơn

Chương trình phát thanh trực tiếp làm theo nhóm vừa qua thực sự

đã mang lại cho em những trải nghiệm mới mẻ