Còn đối với trẻ em ngôn ngữ là công cụ hữu hiệu để trẻ bầy tỏ nguyện vọng của mình để ngời lớn có thể chăm sóc, điều khiển giáo dục trẻ, là điều kiện quan trọng để trẻ tham gia vào các h
Trang 1PH ẦN: Đặt vấn đề
1 cơ sở lý luận
Trong sự nghiệp giáo dục mầm non chúng ta rất coi trọng vai tròcủa ngôn ngữ đối với sự phat triển của trẻ Ngôn ngữ đợc coi la phơng tiện để giao tiếp Nhờ có ngôn ngữ ma con ngời có thể hiểu đợc nhau, có thể trao đổi với nhau những kinh nghiệm quý bảutong cuộc sống Còn đối với trẻ em ngôn ngữ là công cụ hữu hiệu để trẻ bầy tỏ nguyện vọng của mình để ngời lớn có thể chăm sóc, điều khiển giáo dục trẻ, là điều kiện quan trọng để trẻ tham gia vào các hoạt động hình thành nhân cách trẻ
Ngôn ngữ không đơn thuần chỉ là phơng tiện để giao tiếp mà nó còn là công
cụ để thúc đấỵ phát triển về t duy, nhận thức… giúp cho trẻ có thể tham gia giúp cho trẻ có thể tham gia vào mọi hoạt độnghọc tập và vui chơI ở trờng Mầm non
Ngôn ngữ còn giữ vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục trẻ một cách toàn diện kể cả về mặt đạo đức,chuẩn mực hành vi văn hoá,giúp trẻ có thể phân biệt đợc điều gì tốt,điều gì xầu và cách ứng sử giao tiếp với mọi ngời xung quanh sao cho phù hợp Đặc biệt ngôn ngữ còn giúp cho giáo viên dễ dàng hơn trong việc giải thích, nêu gơng, thuyết phục trẻ, giáo dục những hành vi
đạo đức cho trẻ
Ngôn ngữ phát triển giúp trẻ sớm tiếp thu những giá trị thẩm mỹ trong thơ ca truyện kể, những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ đầu tiên ngời lớn có thể đem
đến cho trẻ từ những ngày còn thơ ấu Sự tác động của lời nói nghệ thuật là một phơng tiệnhữu hiệu giáo dục thẩm mỹ cho trẻ
Sự chậm chễ về ngôn ngữ có ảnh hởng rất lớn đến khả năng giao tiếp, khả năng tham gia vào các hoạt động học tập, vui chơ, khả năng cảm thụ những giá trị nghệ thuật và những gì tốt đẹp trong cuộc sống
Chính vì vậy trờng Mầ non là trờng học đầu tiên có điều kiện,có cơ hội giáo dục ngôn ngữcho trẻvà giáo viên cần phảI thờng xuyên tổ chứccác hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ
2 cơ sở thực tiễn.
Trang 2Trong thực tế trong những năm tôi đa giảng dậy ở lứa tuổi mẫu giáo hàng ngày đợc tiếp xúc với trẻ, đợc giao tiếp với trẻ, đơc quan sat hoạt động giao tiếpgiủa trẻ với trẻ … giúp cho trẻ có thể tham gia tôi nhận thấy khả năng giao tiếp của trẻ rất hạn chế, trẻ
ca mạnh dạn tự tinkhi sử dụng ngôn ngữ giao tiếp với những ngời xung quanh, cơ quan phát âm của trẻ cha hoàn chỉnh, vốn từ của trẻ rất nghèo nàn, cách phát âm của trẻ cha chuản, trẻ nói ngọng nhiều, đặcbiệt là ngọng các âm n,l; nói một cách tự do, ngừng nghỉ không đúng lúc, diễn ra câu cha rõ ràng mạch lạc, khi nói thờng hay ngắt quãng thở hổn hển Và giáo viên chu chú ý nhiều đến việc tổ chứccác hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ Các tài liệu tham khảo hớng dẫn các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong trờng rất còn nghèo nàn
Chính từ những lý do đó tôI thiết nghĩ mình sẽ phải suy nghĩ và thiết kế một
số hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ Cụ thể là “thiết kế một số trò chơi phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong trờng Mầm non’’
Phần II: giải quyết vấn đề.
I Đặc điểm tình hình.
a Thuận lợi :
- Giáo viên nắm vững chuyên môn, năng động có nhiều sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động và kiên trì trong việc rèn luyện kỹ năng cho trẻ
- trẻ ngoan ngoãn có nề nếp trong mọi hoạt động
- Đa số phụ huynh quan tâm đến quá trình học của trẻ, phối hợp thờng xuyên với giáo viên cùng dạy trẻ ở gia đình
- Ban giám hiệu nhà trờng rất quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ về cơ sở vật chấtvà bồi dỡng chuyên môn cho giáo viên
b.Khó khăn:
- Ngôn ngữ và vốn từ của trẻ còn hạn chế, cách phát âm của trẻ cha chuẩn, còn nói ngọng nhiếu
Trang 3- Trẻ nhnhát, thụ động, cha mạnh dạn, tự tin giao tiếp.
- Khả năng tập chung chú ý cha cao, hay phân tán
- Kỹ năng nói của trẻ cha hoàn chỉnh
- Các trò chơi phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong chởỏng trình còn đơn điệu và quá ít
I.Các biện pháp.
I.Mô tả thực trạng
Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, toi đã suy nghĩ tìm tòi và thiết kế một số trò chinhằm phát triển ngôn ngữ mà trên thực tế tôi đã áp dụng với treơr trờng, lớp tôi và mang lại hiệu quả rất khả quan Cụ thể:
a Biện pháp 1: Trò chơi 1: Nói theo mẫu câu.
Mục đích yêu cầu:
- Củng cố kỹ năng nói đúng ngữ pháp cho trẻ
- Phát triển ngôn ngữ- rèncách diễn đạt câu rõ ràng mạch lạc
Chuẩn bị:
- Tranhvẽ:
+ Bố đang dậy bé ghép hình
+ Bé đang cắm hoa
+ Mẹ đang nấu cơm
+ Bé đang chơI đồ chơi
+ bé đang đánh răng
+ bảng nam châm
Cách chơi:
- Cô treo 1 bức tranh lên bảng,dựa vào nội dung của bức tranh cô nói 1 mẫu câu đơn giản cần luyện cho trẻ và yêu cầu trẻ nhắc lại câu đó
Ví dụ:cô treo bức tranh “bé đang cắm hoa”lên bảng.Cô nói “bé đang cắm hoa”.Cho trẻ nhắc lại câu đó
Trang 4Sau đó cô treo 1 bức tranh có nội dung khác lên bảng và đặt câu hỏi với nội dung bức tranh.Yêu cầu trẻ dựa vào nội dung của bức tranh để trả lời
Ví dụ:Cô treo bức tranh vẽ “bố đang dạy bé ghép hình”lên bảng và hỏi trẻ
“bố đang làm gì?”
Trẻ trả lời: “bố đang dạy bé ghép hình”
ứng dụng:
- Với trò chơi này tôi đã áp dụng cho trẻ chơ trong chủ điểm gia đình với đề tài “gia đình của bé”và chủ điểm trờng mầm non với đề tài “1 số hoạt động của trờng mầm non”.Trò chơi có thể tổ chức cho trẻ chơI trong hoạt động chiều ,hoạt động góc
- Trò chơi này có thể tổ chức cho trẻ chơi tập thể_1 mình
Kết quả:
Sau khi tổ chức cho trẻ chơI chò chơI nàykết quả đạt đợc:
- Trẻ rất hứng thú tham gia vào trò chơi- khả năng chú ý vào hoạt động tốt hơn
- Trẻ mạnh dạn hơn- tự tin hơn khi trả lời câu hỏi- Trẻ có thể nói đợc một câu hoàn chỉnh, diễn đạt câu rõ ràng mach lạc hơn
b Biện pháp 2: Trò chơi 2: Thông minh nhanh trí:
Mục đích yêu cầu:
- Phát triển ngôn ngữ - mở rộng vốn từ
- Củng cồ kiến thức theo chủ điểm
- Phát triển khả năng tập chung chú ý ghi nhớ có chủ định
Chuẩn bị:
- Bảng nam châm , rổ đựng hoa, lô tô các con vât
- Tranh vẽ: Một khu rừng với các con vật sống trong rừng( hổ ,voi, sóc, gấu, hơu,… giúp cho trẻ có thể tham gia)Tranh động vật sống dới nớc (tôm, cua, cá , rùa, ốc… giúp cho trẻ có thể tham gia)
- Tranh đàn gà( gà trống ,gà máI, gà con)
Trang 5 Cách chơi:
Cô chia trẻ làm hai đội( một đội xanh- một đội đỏ), mỗi đội 6_8trẻ
- Cô treo từng bức tranh lên bảng, yêu cầu trẻ chú ý quan sát bức tranh trong vòng 1-2 phút xem trong bức tranh có hình ảnh những con vật gì? Sau đó cô
sẽ che bức tranh đi
- Yêu cầu trẻ nhớ lại vàkể tên các con vật có trong tranh Trẻ kể đến con vật nàoco gắn hình ảnh của con vật đó lên bảng
Ví dụ: Cô treo tranh vẽ các con vật sống dới nớc lên bảng cho trẻ quan sát (1-2phút) Cô yêu cầu: Các con hãy kể lại xẻmtong bức tranh có những con gì? Trẻ trong hai đội sẽ kể tên các con vật : tôm, cua, cá, ốc, rùa, … giúp cho trẻ có thể tham giaTrẻ kể đến con vật nào cô gắn hình ảnh lô tô con vật đó lên bảng
Cuối cùng cô lật tranhvà cho trẻ kiểm tra lại bằng cách gọi tên các con vật trong bức tranh… giúp cho trẻ có thể tham giaMỗi một con vật đúng sẽ đợc thởng một bông hoa đội nào dành đợc nhiều hoa sẽ thắng cuộc
ứng dụng
- Trò chơi này tôi đã áp dụng cho trẻ chơi ở chủ điểmThế giới động vậtvà trong hoạt động chung Lam quen vớĩ MTXQ đề tài: Một số con vật sống trong rừng, một số con vật sống trong Gia đình; một số con vật sống dới nớc
- Trò chơi này còn có thể áp dụng chơi trong các chủ điểm khác:Chủ điển gia
đình, trờng Mầm non, phơng tiện giao thông, thế giới thực vật… giúp cho trẻ có thể tham gia
Kết quả:
- Trẻ hứng thú tham gia vào trò chơi
- Khả năng ghi nhớ có chủ định của trẻ tốt hơn, phát âm chuẩn hơn
- Trẻ nhớ lâu hơn các kiến thức đã học trong chủ điểm
c Biện pháp 3: Trò chơi 3:Nghe thấy tiếng gì.
Mục đích yêu cầu:
- Phát triển thính giàc ngôn ngữ
- Phát triển ngôn ngữ, rèn cách nói cả câu rõ ràng mạch lạc
Trang 6 Chuẩn bị:
- Một số đồ vật phát ra tiếng kêu (sắc xô, phách tre, trống, ly, cốc, bát … giúp cho trẻ có thể tham gia)
- Băng ghi âm tiếng ngời nói chuyện, tiếng rao bán hàng, tiếg chim hót tiếng
đàn, tiếng nớc chẩy … giúp cho trẻ có thể tham gia
Cách chơi:
Cô yêu cầu trẻ nhắm mắt lại Cô sẽ gõ hoặc lắc một đồ vậtcó phát ra tiếng kêu hoặc cho trẻ nghe một đoạn băng nghi âm Yêu cầu trẻ phải chú ý lắng nghe và đoán xemđó là tiếng gì kêu… giúp cho trẻ có thể tham gia
Chú ý phảI nhắc trẻ phảI trả lời cả câu
Ví dụ: Cô bật băng nghi âm có “tiếng còi ô tô’’và hỏi trẻ: “đó là tiếng gi kêu’’ Trẻ phải trả lời: “đó là tiếng còi ô tô’’
Đối với trẻ mẫu giáo bé cô có thể cho trẻ xem và nghe trớc một lần những âm thanh đó
ứng dụng:
- Tôi đã áp dụng trò chơi này cho trẻ chơi trong rất nhiều các hoạt độngkhác nhau: hoạt động chiều, hoạt động chung – hoạt động ngoài trời
- Trò chơi này có thể áp dụng cho trẻ chơi trong chủ điểmthế giới động vật, phơng tiện giao thông để củng cố kiến thức của trẻ về âm thanh của các con vật, các phơng tiện giao thông, đồ vật
Kết quả:
- Trẻ tham gia hoạt động rất tích cực
- Khả năng tầp chung chú ý cao hơn, phân biệt đợc các loại âm thanh khác nhau… giúp cho trẻ có thể tham gia
- Biết cách trả lời cả câuhoàn chỉnh
d Biện pháp 4: Đuổi hình bắt chữ theo chủ đề.
Mục đích yêu cầu:
- Củng cố các kiến thức kỹ năng đã họctheo chu điểm
Trang 7- Luyện cách phát âm, cách diễn đạt câu rõ ràng mạch lạc.
Chuẩn bị:
- 4 cái khung tranh và các miếng ghẻp rời có vẽ hình ảnh đồ dùng gia đình
- Trớc khi chơi cô cho trẻ kể lại tên các đồ dùng trong gia đình theo nhóm (đồ dùng để ăn, uống, mặc, làm bằng gỗ… giúp cho trẻ có thể tham gia)
Cách chơi:
Cô giới thiệu với trẻ chủ đề chơi: Các loại đồ dùng trong gia đìng
- Cô treo bức tranh lên bảng và giới thiệu với trẻ các miếng ghépcủa bức tranh Mỗi một miếng ghép sẽ là hình ảnh của một loại đồ dùng trong gia
đình… giúp cho trẻ có thể tham gia
Trẻ lên chơi sẽ lựa chọn một miênge ghép Cô sẽ đọc câu đố về đồ dùngcó trong miếng nghép đó Trẻ lên chơI sẽ phảI đoán xemđó là đồ dùng gì Nừu trẻ trả lời đúng miếng ghép đó sẽ đợc lật lên, còn nếu trẻ trả lời cha chính xác thì phần trả lời sẽ thuộc về ngời khác Tơng tự với các miếng ghép còn lại
- Khi tất cả các miếng ghép đã đợc mở ra, trẻ sẽ phảI trả lời xem tất cảnhững
đồ dùng đó thuộc nhóm đồ dùng gì
ứng dụng:
- Trò chơi này tôi đã áp dụng cho trẻ chơI trong chủ điểm gia đình, thế giới thực vật, nghề nghiệp… giúp cho trẻ có thể tham gia Cụ thể trong các hoạt động LQMT đề tàI một số đồ dùng trong gia đình, một số con vật sống trong rừng,một số con vật sống trong gia đình
Kết quả:
- Trẻ tham gia chơi rất tích cực
- Trẻ mạnh dạn tự tin hơn khi trả lời câu hỏi của cô giáo
- Trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc hơn Trẻ nhớ lâu hơn các kiến thức theo chủ
điểm
e Biện pháp 5:Trò chơi 5:Đối đáp:
Trang 8 Mục đích yêu cầu:
- Phát triển vốn từ, luyện cách phát âm
- Củng cố kiến thức đã học theo chủ điểm
Chuẩn bị:
Vẽ một vòng tròn ở giữa lớp
Cách chơi:
Cô chia trẻ làm hai đội đứng ở hai phía đối diện nhau, mỗi đội 7-10 trẻ Mỗi
đội cử ra một bạn đội trởng để “oản tù tì’’, đội nào thắng sẽ đợc gọi tên một con vật trớc, đội còn lại sẽ phải gọi tên một con vật khác, nhng không đợc trùng tên với con vật mà đội trớc đã gọi Cứ nh thế hai đội luân phiên nhau gọi tên các con vật
Luật chơi:
Đội nào mà gọi tên các con vật mà đội khác đã gọi thì một trẻ thuộc đội đó phảí đứng vào trong vòng tròn đội nào hết ngời trớc sẽ bị thua cuộc
ứng dụng:
- Trò chơi này tôi đã áp dụng cho trẻ chơi trong chủ điểm thế giới động vật Ngoai ra trò chơi này còn có thể áp dụng cho trẻ chơi trong chủ điểm thế thực vật, trờng mầm non, gia đình phơng tiện giao thông
Kết quả:
- Trẻ tham gia vào trò chơi rất tích cực
- Trẻ nhớ lâu hơn các kiến thừc đã học
- Vốn từ của trẻ phát triển phophú hơn
- Trẻ phát âm chuẩn hơn, mạnh dạn tự tin hơnkhi tham gia vào hoạt động
g Phơng pháp 6: Trò chơi 6: Đố ai kể đợc nhiều nhất.
Mục đích yêu cầu:
- Phát triển vốn từ, luyện cách phát âm cho trẻ
Trang 9- Củng cố cách sử dụng danh từ chính xác cho trẻ3-6 tuổi.
Chuẩn bị:
- Bảng nam châm
- Một rổ hoa
Cách chơi:
Cô chia trẻ làm hai đội Cô sẽ là chủ tròvà nói mọt từ chỉ một đối t ợng nào
đó Trẻ sẽ suy nghĩ và kể tên các bộ phận chính của đối tợng đó
- Đối với trẻ mẫu giáo bé 3- 4 tuổi thì cô đa đối tợng đó ra cho trẻ quan sát và trả lời
Luật chơi:
Đội nói sau không đợc lặp lại từ của đội nói trớc ỉng với mỗi từ đúng sẽ đợc thởng một bông hoa Đội nào dành đợc nhiều hoa sẽ chiến thắng
Ví dụ:Cô nói từ “Con gà’’ trẻ ở hai đôi sẽ thi đua kể tên các bộ phận của con gà: “đầu gà, đuôI gà, chân gà, mắt gà,… giúp cho trẻ có thể tham gia’’
ứng dụng:
Trò chơi nàytôi có thể áp dụng cho trẻ chơi trong các tiết học lam quen vơí MTXQ – phần tim hiểu đặc điểm của một con vật, một đồ vật hay một đối t-ợng nào đó; hoặc phần trò chơi củng cố sau tiết học, hoạt động chiều
Kết quả:
- Trẻ rất hứng thú tham gia vào trò chơi
- Vốn từ của trẻ phát triển phong phú hơn
- Kiến thức theo chủ điểm sâu rộng hơn
- Cách phát âm của trẻ chính xác hơn
h Biện pháp 7:Trò chơi 7 : Nói truyền ống.
Mục đích yêu cầu:
- Phát triển thính giác ngôn ngữ
- Phát triển khả năng ghi nhớ có chủ định
Trang 10- Phát triển khả năng truyền đạt rõ ràng chính xác.
Chuẩn bị:
Cô chuẩn bị 4 ngôi nhà (trẻ có thể chui vào đợc ) Mỗi ngôi nha khoét hai lỗ nhỏđút vừa cái óng dài 10cm, đờng kính 5cm
Cách chơi:
Mỗi lần chơi 4- 5 trẻ chơi 4 trẻ sẽ chui vào trong ngôi nhà, 1 trẻ sẽ đứng bên ngoài
Cô sẽ nói 1 câu hoặc hát một cẩutong một bài hát nào đó… giúp cho trẻ có thể tham gia trẻ đứng ngoài có nhiệm vụ nói truyền ống câu đó cho trẻ đứng trong ngôi nhà thứ nhất Trẻ trong ngôi nhà thứ nhất sẽ đón nhận câu nói đóvà truyền qua ống cho bạn
đứng trong ngôi nhà thứ hai Cứ nh thế nói truyên qua ốngcho bạn đứng trong ngôi nhà cuối cùng Trẻ trong ngôi nhà cuối cùng khi nhận đợc thông tín sẽ chui ra ngoài và nhắc lại câu nói đố cho tất cả mọi ngời cùng nghe
ứng dụng:
Trò chơi này có thể tổ chức cho trẻ chơi ở mọi thời điểm:Hoạt động chiều, hoạt động góc, hoạt động chung Có thể tự tổ chức chơI theo nhóm
Kết quả:
- Khả năng ghi nhớ của trẻ tốt hơn
- Trẻ có thể nhắc lại một câu nói hoàn chỉnh và nói rõ ràng mạch lạc hơn
2 Kết quả chung của tất cả các trò chơi.
- Trẻ rất hứng thú tham gia vào hoạt động một cách tích cực
- Trẻ mạnh dạn – tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt độngvà sử dụng ngôn ngữ giao tiếp với những ngời xung quanh
- Trẻ có thể nói đợc một câu hoàn chỉnh rõ ràng mạch lạc
- Khả năng tập chung chú ý và ghi nhớ của trẻ tốt hơn
- Vốn từ của trẻ phong phú hơn – phát âm chuẩn hơn, đặc biệt là số lợng trẻ nói ngọng các âm n, l đã giảm rất nhiêu so với đầu năm
Trang 11- Khắc sâu hơn các kiến thức đã học trong các chủ điểm.
3 Bài học kinh nghiệm:
- Giáo viên nắm đợc đặc điểm ngôn ngữ của trẻ theo độ tuổi, tầm quan trọng của ngôn ngữ đối với trẻ
- Tâm huyết đối với nghề, có nhiều hình thức sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt độngvà rèn kỹ năng cho trẻ
- Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh cùng hớng dẫn và rèn kỹ năng nói cho trẻ
- Mạnh dạn học hỏi và tích cực tìm tòi và sáng tạo trò chơi phát triển kỹ năng ngôn ngữ làm giầu vốn từ cho trẻ
Phần III: Kết luận.
ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Tôi đã suy nghĩ tìm tòi và thiết kế đợc 7 trò chơi phát triển ngôn ngữ cho trẻ, qua thử nghiệm tôi tháy rằng trẻ ở lớp tôi đã chủ động hơn rất nhiều khi tham gia vào hoạt động, mạnh dạn tự tin hơn khi giao tiếp, khả năng tập chung chú
ý của trẻ tốt hơn
Ngoài ra các trò chơi này còn giúp cho giáo viên ở trờng tôi và phụ huynh ở lớp toi dễ dàng hơn trong việc lựa chọn các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ và lựa chọn trò chơi củng cố kiến thức cho trẻ sau tiết học
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi,trong quá trình thực hiện còn rất nhiều thiếu xỏtất mong đợc sự quan tâm đóng góp ý kiến củacaps trên và chị
em đồng nghiệp
Tôi xin chân thành cám ơn! Ngời viết