Cách viết tin thông qua việc nghiên cứu các tờ báo mạng điện tử lớn, điển hình hiện nay ở Việt Nam.

một trong những nhân tố chính để người đọc BMĐT quyết địnhđọc bài viết hay không chính là ở tiêu đề tớt của bài viết.. Vì vậy, để thu hút được người đọc, tác giả phải biết lựachọn, đặt c

MỤC LỤC

1 PHẦN MỞ ĐẦU 2

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 2

1.2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài 5

1.3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 7

1.4 Đối tượng nghiên cứu 7

1.5 Phạm vi nghiên cứu 7

1.6 Phương pháp nghiên cứu 8

1.7 Kết cấu của tiểu luận 9

2 NỘI DUNG 10

2.1 Cơ sở lý luận chung 10

2.1.1 Khái niệm “ tớt” 10

2.1.2 Một số loại tít thường gặp 11

2.1.3 Phân loại tít 11

2.1.4 Chức năng của tít nói chung trên BMĐT 12

2.1.5 Đặc trưng của tít tin trên BMĐT 13

2.2 Khảo sát thực tế 14

2.2.2 Những ưu điểm của các trang BMĐT 27

2.2.3 Kết luận 30

2.2.4 Kiến nghị, giải pháp 31

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Báo mạng điện tử( BMĐT) là một loại hình truyền thông đại chúng có

xu hướng phát triển nhanh ở Việt Nam Dự chỉ mới xuất hiện ở nước tahơn mười năm nhưng BMĐT có tốc độ phát triển vượt xa báo in và báophát thanh

Với đặc thù riêng của BMĐT, công chúng của loại hình truyền thôngnày không chăm chú đọc từng câu chữ trong bài viết mà chủ yếu là đọclướt một trong những nhân tố chính để người đọc BMĐT quyết địnhđọc bài viết hay không chính là ở tiêu đề( tớt) của bài viết

Điều này cho thấy vai trò của tít một bài viết là rất quan trọng Nókhông chỉ quan trọng với BMĐT mà còn quan trọng với các loại hìnhbáo chí khác Vì vậy, để thu hút được người đọc, tác giả phải biết lựachọn, đặt cho bài viết của mình một cái tít thật phù hợp

Thực tế hiện nay, vấn đề đặt tít cho BMĐT đang rất được nhiều ngườiquan tâm Bởi có rất nhiều tít báo không những không ăn nhập với bàiviết mà thậm chí còn làm cho đọc giả khó hình dung, phân biệt và dễhiểu lầm…

Cuộc sống hiện đại khiến con người không có thời gian để ngồi chămchăm trước một chiếc máy vi tính để đọc thông tin Và tin là một thểloại hỗ trợ cho người đọc vẫn nắm bắt được thông tin mà lại không tốnnhiều thời gian

Tin thông báo những sự kiện mới, có ý nghĩa xã hội Nó truyền tảithông tin một cách ngắn gọn, dễ hiểu giúp cho công chúng báo chí nắmbắt nhanh nhất, sinh động nhất về diện mạo của một sự việc, sự kiện.Chính những ưu điểm này của tin mà nó luôn phù hợp với nhiều loạihình báo chí và đặc biệt là BMĐT Một đặc thù và cũng là thế mạnhcủa BMĐT chính là tính phi định kì Bất cứ lúc nào có thông tin mới,hấp dẫn, người viết đều có thể đăng tải hầu hết các bài viết được đăng

ở dưới dạng tin BMĐT chọn cho mình lối đưa thông tin chủ yếu dướidạng tin là sự lựa chọn thông minh và sáng suốt

Mặc dù các thông tin được đăng trên BMĐT chủ yếu là dạng tin( từkinh tế- chính trị cho tới các lĩnh vực văn hóa- giải trí) Song vẫn có rấtnhiều điều đáng bàn xoay quanh thể loại này trên báo mạng điện tử Đóchính là cách đặt tít cho tin

Một điều dễ nhận thấy là cách đặt tít tin trên BMĐT của các tác giả gặpkhông ít vấn đề Ví dụ như cách dùng từ ngữ chưa hợp lý, tớt quá dài…Điều này gây cho người đọc nhiều ức chế, khó chịu

Với những bất cập về tít tin cho BMĐT như hiện nay, việc nghiên cứucách viết tít tin là một việc làm cấp thiết Thông qua nghiên cứu này,chúng ta sẽ làm sáng tỏ thực trạng cách viết tít tin trên BMĐT hiện nay

Từ đó sẽ đưa ra những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chếcủa cách viết tin nói chung và đặc biệt là cách viết tin cho BMĐT

Thông qua việc nghiên cứu cách viết tin trên BMĐT sẽ giúp cho nhữngngười viết báo, đặc biệt là BMĐT thấy rõ vai trò của tít tin Từ đó sẽ có

Bài nghiên cứu này chỉ nghiên cứu tít tin trên BMĐT không phải vìcách viết tít tin quan trọng hơn các thể loại khác mà vì như đã nói ởtrên, hầu hết các bài viết trên báo mạng điện tử đều là tin Hơn nữa,một khi người sáng tác tác phẩm báo chí thấy được những vấn đề chocách viết tít tin rồi thì họ cũng sẽ có những điều chỉnh phù hợp với cácthể loại khác Bởi có lẽ, mấy ai làm báo mà không viết tin!

1.2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

Đề tài xoay quanh vấn đề đặt tít trên BMĐT không phải là một đề tàimới Đó có nhiều người cũng đã nghiên cứu về vấn đề này đặc biệt làsinh viên Học viện Báo chí- Tuyên truyền

VD: Tiểu luận “ Nghiên cứu, khảo sát cách giật tít trên báo mạng điện

tử, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế” của La Thị Hoàn, lớp Báo mạngđiện tử K27

Bài viết này đi sâu vào việc phân tích về mặt sử dụng ngôn ngữ trêncác tít bài của BMĐT Vietnamnet từ T2/2008- T5/2009 Trong suốtmột thời gian dài như vậy nhưng người viết chỉ nghiên cứu, đánh giáqua 25 bài viết của tờ báo này

Ngoài ra còn có một số nghiên cứu của các tác giả khác được đưa lênmạng như:

- “Giật tít cho báo mạng điện tử” của tác giả Minhlq đưa lên trangbaochivietnam.com.vn ngày 29/10/2004

trước đề cập tới vấn đề chung cho cách viết tít trên BMĐT và nhữngbài viết này còn khá sơ sài Song, nó cũng phần nào sẽ giúp ích cho bàinghiên cứu.

Bài nghiên cứu lần này sẽ đi sâu hơn về cách viết tin thông qua việcnghiên cứu các tờ báo mạng điện tử lớn, điển hình hiện nay ở ViệtNam

1.3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

*Mục đích:

 Khảo sát cách viết tít tin hiện nay trên BMĐT

 Làm nổi bật vai trò quan trọng của tít tin trên BMĐT

 Thấy rõ thực trạng đặt tít tin của các phóng viên, nhà báo BMĐT

 Giúp cho người viết biết cách viết tít sao cho hay, cho đúng

*Nhiệm vụ

 Phát hiện những bất cập trong cách viết tít cho tin trên BMĐT

 Đưa ra gợi ý về cách viết tít ý nghĩa và phù hợp với nội dung bàiviết

 Đưa ra những giải pháp khắc phục tình trạng

 Đặt ra các tiêu chí cho một tít tin hay

1.4 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này chính là tít của tin trên BMĐT

1.5 Phạm vi nghiên cứu

Bài nghiên cứu này nghiên cứu các tin được đăng trên 3 trang BMĐT

có uy tín và khá nổi tiếng ở Việt Nam là:

1.6 Phương pháp nghiên cứu

Để làm rõ vấn đề được nêu ra ở đề tài là cách viết tít tin trên BMĐT,cần nắm vững một số vấn đề cơ bản về nghiên cứu như sau:

 Sau khi đã giới hạn, khoanh vùng phạm vi nghiên cứu( tin trên 3 tờBMĐT từ 15/11/2011-30/11/2011), cần bám sát vào những tít tin trêncác tờ báo này để khảo sát, đánh giá

 Nghiên cứu một cách nghiêm túc, khách quan các tít tin trên cáctrang này không phân biệt là của báo nào Từ đó làm nổi bật thực trạngcách sử dụng tít tin của mỗi tò báo nói riêng và của BMĐT nói chung

 Phải kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như: phương pháp khảosát, tổng hợp, liệt kê, phân tích, nhận xét, đánh giá…

 Từ việc rút ra được những đánh giá, nhận xét về cách viết tít tintrên 3 tờ BMĐT này cần phải khái quát lên thực trạng chung củaBMĐT Việt Nam hiện nay

1.7 Kết cấu của tiểu luận

Bài tiểu luận được chia làm 4 phần cơ bản

Phần 1:

 Tính cấp thiết của đề tài

 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

 Đối tượng nghiên cứu đề tài

Vì có quá nhiều thông tin nên người người đọc sẽ gặp chút rắc rối khilựa chọn thông tin đẻ đọc Vì thế tít tin có vai trò vô cùng quan trọngđối với mỗi bài viết Nó phần nào là lí do chính khiến người ta lựa chọnđọc tin này mà không đọc tin kia Với mỗi loại hình báo chí khác nhauthì vai trò của tít cũng khác nhau Có lẽ, vai trò của tít quan trọng nhấtđối với loại hình báo in và báo mạng điện tử Nó quyết định tới 90%việc người đọc có lựa chọn bài viết đó hay không.

Có rất nhiều cách hiểu và định nghĩa về tít tin Dưới đây là một số kháiniệm mà theo quan điểm của tôi nó có phần nào chính xác

Tít tin là kết cấu ngôn ngữ ngắn gọn được công chúng tiếp xúc đầu tiên khi đọc, xem, nghe một tin báo chí Nó có nhiệm vụ giới thiệu chủ đề tác phẩm, thu hút sự chú ý và định hướng thông tin cho công chúng.

Tít tin là tên gọi của một tác phẩm thể loại báo chí, là cơ sở để phân biệt các tin với nhau.

2.1.2 Một số loại tít thường gặp

Theo quan điểm của giáo án điện tử môn “ngôn ngữ báo chí” của cơgiảng viên Học viện Báo chí- Tuyên truyền, có 3 loại tít thường gặp:-Tít thông báo

-Nếu phân loại theo vai trò, ta sẽ có:

 Tít chính: Tít chính chính là tên gọi của bài báo Tít thườngđược viết với cỡ chữ to

 Tít phụ: : Nó thường nằm ngay dưới tít chính, thường đóng vaitrị định vị sự việc: chỉ rõ thời gian và địa điểm hoặc đưa ra miền thôngtin Đôi khi chỉ rút lại thành một từ

 Tớt xen: Nằm xen trong bài viết Nó giúp cho người đọc có thểnghỉ lấy hơi khi đọc bài báo Nó tạo không gian thông thoáng cho mắt,giãn mắt, là một lối vào bài báo, trợ giúp bài báo Với một người đọcđang mất dần hứng thú, nó có thể tạo ra hứng thú mới, giúp tổ chức bàibáo.( Tin có thể có hoặc không có tít xen)

-Nếu phân loại theo cấu trúc, ta có:

2.1.4 Chức năng của tít nói chung trên BMĐT

Dù là bất kì loại hình nào, tít cũng có vai trò quan trọng Vai trò của nóquan trọng nhiều hay ít ở mỗi loại hình báo chí là phụ thuộc vào chứcnăng của nó đối với loại hình báo chí ấy Đối với BMĐT, tít cũng cónhững chức năng chung và riêng với các loại hình khác Tôi xin nóiqua một vài chức năng của tít trên BMĐT:

 Tít có chức năng giới thiệu chủ đề tác phẩm

 Thu hút sự chú ý của công chúng

 Phân định rạch ròi tác phẩm này với tác phẩm khác

 Cung cấp thông tin chính của bài viết

 Tổ chức một trang báo

Đây chưa phải là tất cả chức năng của tít Ngoài các chức năng nêu trênđây, chúng ta còn có thể kể ra rất nhiều chức năng khác nữa

2.1.5 Đặc trưng của tít tin trên BMĐT

Báo mạng có điểm khác biệt với báo in ở chỗ:

Với báo in, hầu hết các bài viết được gắn liền với tít, không có bài viếtnào mà tít một nơi bài một nơi

Với BMĐT lại khác, nội dung các bài viết được liên kết với tít nhờ sựliên kết đặc biệt mỗi một tít trên BMĐT, nếu không có bài viết ngayphía dưới thì sẽ có một “link” liên kết để kết nối tít với bài Khi ngườiđọc muốn đọc nội dung bài viết nào chỉ cần tích vào tiêu đề của bài đó

là được

Có lẽ đây cũng chính là đặc trưng riêng biệt mà chỉ tít của BMĐT mới

có Với cách hiển thị tin bài như vậy sẽ giúp cho người đọc không phảimất nhiều thời gian khi lựa chọn bài viết Vì các bài đó chỉ hiển thị títthôi nên người đọc có thể lướt qua thông tin nhanh hơn và có thể loại

bỏ những thông tin không quan tâm một cách dễ dàng Trái lại, với báo

in, bạn sẽ phải lật từng trang báo để tìm nội dung muốn đọc Nó lấynhiều thời gian của bạn hơn là một cái liếc qua và “click” của BMĐT

2.2 Khảo sát thực tế

2.2.1 Khảo sát

Trong 16 ngày khảo sát 3 tờ BMĐT là Vietnamnet, Quân đội nhân dân và Tuổi trẻ, tôi nhận thấy mỗi ngày, trung bình Vietnamnet đăng tải 50 tin và Quân đội nhân dân đưa lên trang của mình con số cũng xấp xỉ 50 tin

Ví dụ: Ở trang Vietnamnet:

Ngày 15/11/2011: có 50 tin được đăng

Ngày 16/11/2011: có 51 tin

Ngày 17/11/2011: có 49 tin

Trên trang báo Quân đội nhân dân:

Ngày 15/11/2011: đăng 60 tin/70 bài

Ngày 16/11/2011: đăng 39 tin/63 bài

Ngày 17/11/2011: đăng 50 tin/78 bài

Riêng với trang Tuổi trẻ, trang web này có những điểm rất khác biệt với các trang báo khác Nếu nói tới tính đa phương tiện trên BMĐT thì

có thể nói Tuổi trẻ là một trong những trang báo đi đầu Các bài viết được đăng trên trang này phong phú với nhiều thể loại Nó có hẳn một chuyên trang “Media” Các tin đưa lên trang không chỉ ở dạng văn bản

mà còn ở nhiều hình thức khác Vì thế, nếu xét những tin dưới dạng

văn bản thì mỗi ngày báo này có trung bình là 30 tin

Như vậy trong thời gian khảo sát từ ngày 15/11- 30/11/2011, trên báoVietnamnet và Quân đội nhân dân đã đăng khoảng 800 tin, trên Tuổitrẻ có khoảng gần 500 tin văn bản

Những con số này mang tính tương đối và chính xác khoảng 90% Tuy

nó chưa phải là con số chính xác tuyệt đối nhưng chúng ta có thể chấpnhận với con số này vì số tin thực tế cũng chỉ dao động xung quanh con

số đó thôi

Về mặt nhận xét chung là như vậy, còn nhận xét về từng báo thì báoVietnamnet là báo có số lượng tin được đăng nhiều nhất và đều nhấttrong các trang Tiếp đó là tới trang Quân đội nhân dân Sau cùng chính

Không chỉ vậy, ngôn ngữ tít cũng khá đa dạng Sau đây, chúng ta sẽcùng nhau tìm hiểu thực tế và đi vào phân tích cách viết tít tin trên 3trang báo mạng điện tử này

Thông qua sự phân tích về cách viết tít tin, chúng ta sẽ thấy những ưuđiểm và hạn chế trong việc đặt tít tin trên 3 trang báo nói riêng và trênBMĐT nói chung

Từ đó, chúng ta sẽ đưa ra những tiêu chí, một số lưu ý cũng như cách viết

2.2.2 Phân tích

Qua khảo sát hơn 2000 tin trông khoảng thời gian nửa tháng cuối tháng11/2011 Tôi thấy rằng cách đặt tít cho tin trên các trang báo này cònnhiều điều để xem xét, đánh giá

rõ ràng và làm cho người đọc hiểu lầm

Chẳng hạn, với tít “Liên tiếp cứu 3 em bé bị xoắn ruột”, với từ “liêntiếp” người ta sẽ nghĩ ngay tới những sự việc, hành động nối tiếp nhaukhông ngừng Nhưng đọc bài báo thì lại thấy là trong ngày hôm đóBệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM đã phẫu thuật thành công ba ca trẻ em

bị xoắn ruột, không hề có thời gian cụ thể để chứng minh là nó liên tiếpxảy ra Hơn nữa, nếu cho như vậy là liên tiếp thì có lẽ bệnh viện nào

mà chẳng liên tiếp cứu người không bệnh này thì bệnh kia! Có thể nóidựng từ “liên tiếp” trong tít la chưa sát

- “Trường In muốn 99% sinh viên có hạnh kiểm tốt”

Với tít này, bạn đọc có hiểu “trường In” là trường đo không? Câu trảlời là 99% người đọc tít này lần đầu chưa thể hiểu được và chắc phảiđọc vài lần mới hiểu ra “Trường In” ở đây là trường Cao đẳng In Thậtkhông hiểu người viết nghĩ rằng ai cũng hiểu những gì mình viết hay

sao mà lại đặt tít như vậy Với những tít mập mờ như vậy,rất có thểngười đọc sẽ bỏ qua.

Tớt “ Vi Thùy Linh “ tự tình” trước khi kết hôn” đăng ngày 22/11

Bạn đọc sẽ có thể hiểu nội dung của bài viết sẽ là những tâm sự của nhàvăn này trước khi cô lập gia đình Nhưng khi đọc nội dung bài viết lạichẳng có gì liên quan tới việc “kết hôn” cả Vì thế, tác giả cần sử dụng

từ cho sát nội dung và dễ hiểu để tránh sự hiểu lầm của người đọc

*Quân đội nhân dân

Tớt “Nhiều ông nghị ở Pa-ki-xtan bị dọa giết” đăng ngày 20/11 trênQuân đội nhân dân cũng khiến người đọc có thể hiểu lầm Nếu khôngphải là người có một trình độ hiểu biết nhất định, bạn sẽ không hiểu

“ông nghị” là ai, người như thế nào Thực ra, từ “ông nghị” ở đây là chỉnhững người quan chức cấp cao của cơ quan lập pháp của Pa-ki-xtan.Tớt “Gắn kết hộ để đoàn kết và phát triển” đăng ngày 23/11 của tác giả

Lê Quang Hồi cũng dễ làm người đọc hiểu lầm Không biết “gắn kếthộ” là gì? Có phải là làm giúp ai đó việc gì! “Hộ” ở đây có phải đượchiểu theo là làm hộ, làm giúp không? Hoàn toàn không phải hiểu theocách này, “hộ” ở đây là các hộ gia đình Để hiểu là hộ gia đình thì phảiđọc nội dung bài viết mới hiểu

*Tuổi trẻ

Trang báo này cũng gặp phải lỗi về mặt đặt tít giống như hai trang báotrước

báo không chuyên mảng kinh tế, du lịch cũng chưa chắc đã biết tớithuật ngữ này chứ không nói gì tới người dân bình thường đọc lướt quacái tít này Việc sử dụng từ “MICE” là chưa thực sự hợp lý bởi nó vẫncòn khó hiểu và làm cho người đọc không hiểu gì khi đọc tít.

Ngày 30/11, bài “Châu Âu có thể ngăn “ngày tận thế”?” Với cái tít nàybạn đọc sẽ nghĩ gì? Trước đây, người ta vẫn đồn rằng năm 2012 là nămtận thế Vậy chẳng phải năm nay là năm “cận ngày tận thế” hay sao!Cách viết của tác giả khiến cho những ai mới đọc qua tít cũng sẽ hiểungày tận thế theo nghĩa rộng của cả thế giới- ngày mà trái đát lại quay

về điểm xuất phát Nếu quả có điều này xảy ra thì Châu Âu thật “tuyệtvời” khi có thể ngăn thảm họa xảy ra với nhân loại Nhưng thực tế,

‘ngày tận thế” theo cách viết của tác giả thì nó lại là vấn đề khủnghoảng kinh tế Dự biết sức mạnh của khủng hoảng kinh tế là vô cùngnguy hại cho thế giới nhưng có lẽ nó cũng chẳng quá ghê gớm như là

“ngày tận thế” theo truyền thuyết và lịch cổ của người cổ đại

2.2.2.1.2 Sử dụng tít dài

Việc viết tít tin tối ưu, đạt hiệu quả cao nhất nếu tít có độ dài từ 7-8chữ Tối đa tít cũng không vượt quá 15 chữ Có như vậy mới có thể thuhút được người đọc Nếu một tít quá dài, khi nhìn vào tít tin đó, người

đọ sẽ có cảm giác phức tạp, rườm rà và “ngại” không muốn đọc

Với việc đặt tít dài thì Quân đội nhân dân đứng thứ nhất Tiếp đó làTuổi trẻ Có thể nói về độ dài của tít thì Vietnemnet lagm khá tốt khikhông có tít nào quá 13,14 từ

*Quân đội nhân dân

Tớt “Tổng kết thực hiện Nghị quyết 42 và Nghị quyết 11 của Bộ Chínhtrị (khóa IX)” cũng ra ngày 15/11

Tớt “Đoàn cán bộ Cục nhân sự Bộ Quốc phòng Đức thăm và làm việcvới Bộ Quốc phòng Việt Nam”( 15/11)

Tớt “Triển khai nhiều nội dung đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấmgương đạo đức Bác Hồ trong Đảng bộ Quân đội”, ngày 16/11

Tớt “Đối thoại lý luận giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Dân chủ

Xã hội Đức” đăng ngày 17/11

Tớt “Chi trả ngay bảo hiểm y tế cho người bị tai nạn giao thông khinhập viện” được đăng ngày 18/11

Có thể nói không khó đẻ bắt gặp những tít này trên báo điện tử Quânđôi nhân dân Gần như ngày nào cũng có những tít dài như vậy Tít làthứ đầu tiên thu hút người đọc đến với bài viết Vậy thử nghĩ xem vớinhững tít dài như vậy thì có ai muốn đọc?