ĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA Ở CHI TRÊN

ĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA Ở CHI TRÊNĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA Ở CHI TRÊNĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA Ở CHI TRÊNĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA Ở CHI TRÊNĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA Ở CHI TRÊNĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA Ở CHI TRÊN

ĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

VÀ CẢM GIÁC CỦA DÂY THẦN KINH GIỮA

Ở CHI TRÊN

Bộ môn Sinh lý học Khoa Dược – Đại học Lạc Hồng

1

MỤC TIÊU

• Trình bày đúng nguyên tắc đo dẫn truyền vận động

và cảm giác của dây thần kinh giữa ở chi trên

• Phân tích và nhận định kết quả giản đồ

CẤU TRÚC SỢI THẦN KINH

• Các sợi trục

• Mô liên kết

• Mạch máu

NƠI TIẾP HỢP THẦN KINH - CƠ

5

NEURON

Thuận chiều

Nghịch chiều

Thuận chiều

LOẠI SỢI TRỤC

7

ĐIỆN CƠ (EMG)

• CMAP (compound muscle action potential: phức hợp điện thế động của cơ): dành cho cơ

• SNAP (sensory neuron action potential: điện thế động thần kinh cảm giác ): dành cho neuron cảm giác

NGUYÊN NHÂN ĐO NCV/EMG

ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN

Khảo sát dẫn truyền TK là khảo sát các sóng thay đổi điện thế phát sinh trong hệ TK ngoại biên khi bị kích thích

• Dẫn truyền TK vận động: Kích thích TK ngoại biên, ghi co cơ do TK này chi phối

• Dẫn truyền TK cảm giác: kích thích 1 dây TK pha, ghi từ 1 TK da hoặc pha

ĐO DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

DÂY THẦN KINH GIỮA

(MCV: motor conduction velocity)

11

ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN

• Dùng điện cực bề mặt:

dương và âm

• Điện cực ghi

o Hoạt động (Ra): đặt ngay trên

điểm vận động của cơ

o Đối chiếu (Rr): đặt trên gân cơ

• Điện cực kích thích: đặt trên

TK vận động

• Điện cực đất: đặt giữa điện

cực ghi và kích thích

ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN

• Xác định cường độ kích thích có co cơ tối đa

• Dùng cường độ trên cường độ có co cơ tối đa 20 - 30%

để kích thích

• Kích thích ít nhất ở hai vị trí khác nhau trên dây TK

• Ghi và phân tích kết quả

13

THẦN KINH

GIỮA

NGUYÊN TẮC CHUNG

Kích thích TK giữa bằng một xung điện (cặp điện cực kích thích), dẫn đến một đáp ứng điện thế động, đo được bằng cặp điện cực ghi

ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG NCV: NEURAL CONDUCTION VELOCITY

Điện cực kích thích

Điện cực ghi

ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

THẦN KINH GIỮA

• Điện cực ghi

o Hoạt động (Ra) đặt giữa cơ dang ngón cái ngắn

o Đối chiếu (Rr) đặt trên gân cơ

• Điện cực kích thích : trên TK giữa ở cổ tay - khuỷu tay - nách

o Cực âm : hướng về cặp điện cực ghi

o Cực dương: lệch ra ngoài dây TK giữa

17

ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

THẦN KINH GIỮA (tt)

 Đo bằng phương pháp thuận chiều

 Kích thích TK giữa ở hai vị trí (cổ tay, khuỷu) để so sánh thời gian tiềm và tính vận tốc dẫn truyền

 Ghi đáp ứng co cơ dang ngón cái ngắn

 Vận tốc dẫn truyền NCV

V = d/t

V = vận tốc dẫn truyền (m/s)

d = khoảng cách giữa hai vị trí kích thích (mm)

t = L2- L1 (thời gian xung đi giữa 2 điểm kích thích (ms)

DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG THẦN KINH GIỮA

19

ĐÁP ỨNG VẬN ĐỘNG TK GIỮA

Kích thích với cường độ tăng dần

ĐÁP ỨNG VẬN ĐỘNG TK GIỮA (tt)

21

 Thời gian tiềm vận động (ms): từ dấu kích thích đến bắt đầu pha âm của đường điện thế co cơ Bình thường ≤ 4.2

ĐÁP ỨNG VẬN ĐỘNG TK GIỮA (tt)

L1: bắt đầu pha âm

L2: đỉnh của pha âm

DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

Thời gian tiềm vận động gồm ba thành phần:

• Thời gian dẫn truyền dọc theo dây thần kinh

• Thời gian dẫn truyền qua qua khe synap thần kinh - cơ

• Thời gian lan tỏa khử cực dọc theo sợi cơ

 Nếu lấy t là thời gian tiềm vận động sẽ dẫn đến sai lầm vì

không loại trừ được thời gian dẫn truyền qua synap và thời gian lan tỏa khử cực dọc sợi cơ

 Kích thích tại 2 điểm khác nhau trên dây TK giữa

ĐÁP ỨNG VẬN ĐỘNG TK GIỮA (tt)

Kết quả

• Lat L1 (Latency L1): thời gian tiềm vận động

• Amp (Amplitude L1-L2): Biên độ đỉnh âm - đỉnh dương của đáp ứng co cơ

• Stim (Stimulate): cường độ kích thích

• Freq (Frequency): tần số kích thích (Hz)

• A1 distal: đường ghi đáp ứng co cơ ở cổ tay

• B1 prox I: đường ghi đáp ứng co cơ ở khuỷa tay

• Diff (Difference): khác biệt thời gian tiềm của R1 và R2

• Dist (Distance): Khoảng cách từ A1-B1

• NCV (Nerve Conduction velocity): tốc độ dẫn truyền thần kinh

25

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ

• Thời gian tiềm ngoại vi (Distal motor latency: DML) (cổ tay)

• Biên độ và hình dạng của CMAP

o CMAP ở khuỷu có biên độ thấp hơn ở cổ tay

o Độ sai biệt biên độ > 30%: có chẹn dẫn truyền

• Đo thời khoảng, nhận xét về diện tích vùng dưới sóng, so sánh giữa 2 vị trí kích thích

• Nếu vùng ít thay đổi, biên độ giảm, nhưng thời khoảng tăng: có hiện tượng phát tán theo thời gian (temporal dispersion)

27

DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

CHẸN DẪN TRUYỀN

PHÁT TÁN THEO THỜI GIAN

HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY

Dựa trên kết quả đo dẫn truyền thần kinh, hội chứng ống cổ tay được chia thành 3 mức độ:

 Nhẹ: chỉ có rối loạn dẫn truyền cảm giác (kéo dài thời

gian tiềm, giảm vận tốc dẫn truyền)

 Trung bình: gồm cả rối loạn dẫn truyền cảm giác, và rối loạn dẫn truyền vận động

 Nặng: gồm cả rối loạn dẫn truyền cảm giác, vận

động, và các điện thế bất thường khi đâm kim (phần đâm kim không thuộc mục tiêu học của sinh viên)

HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY

HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY

ĐO VẬN TỐC DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC THẦN KINH GIỮA (SCV: sensory conduction velocity)

ĐO DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC

• Dùng điện cực bề mặt

• Điện cực ghi đặt gần thân (cổ tay)

• Điện cực kích thích đặt ở ngoại biên ( ngón tay)

• Chỉ cần kích thích điện tại một vị trí

37

ĐO DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC

• Phương pháp thuận chiều (orthodromic:

o Điện cực ghi trên dây TK , gần thân ( cổ tay)

o Điện cực kích thích ngoại biên (kích thích thụ thể cảm giác ngoài da ngón tay)

• Phương pháp nghịch chiều (antidromic)

o Điện cực ghi đặt ngoại biên

o Điện cực kích thích đặt trên dây TK gần thân

DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC

Thuận chiều

39

DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC

Nghịch chiều

ĐÁP ỨNG

41

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ

• Thời gian tiềm cảm giác

• Biên độ và hình dạng của đáp ứng

• Tính thời khoảng

• So sánh với trị số bình thường và nhận định

MỤC ĐÍCH CỦA KHẢO SÁT DẪN TRUYỀN VẬN ĐỘNG

• Chẩn đoán các tổn thương và phá hủy thần kinh

• Theo dõi sự thoái hóa thần kinh sau khi bị tổn thương

• Đánh giá bệnh của thần kinh hoặc cơ

TỔN THƯƠNG THẦN KINH

45

BEÄNH THAÀN KINH

• Biên độ tăng

• Vùng tăng

• Các pha và đảo pha tăng (điện thế đa pha)

• Nhịp phát xung tăng

• Phức tạp hơn

• Họat động ngẫu nhiên (trong giai đoạn sớm)

• Phức tạp hơn

• Có các hoạt động ngẫu nhiên

47

PHÂN TÍCH ĐIỆN CƠ (EMG)

• Tổn thương do sợi vận động, cảm giác hoặc tự

trị ?

(Loại sợi chuyên biệt)

• Tổn thương tại chổ, đa ổ hay lan tỏa ? (Phân bố )

Bệnh một thần kinh hay nhiều thần kinh

Bệnh đã có từ bao lâu ? (Chronicity)

• Tổn thương nặng hay nhẹ ? (Độ nặng và dự hậu)

Cảm ơn các bạn đã theo dõi!

49