SKKN Sử dụng đồ dùng trực quan và các phương pháp tích cực trong việc giảng dạy môn GDCD ở trường THCS

Vì vậy, để phát huy tính tích cực của học sinh thì việc sử dụng có hiệu quả đồ dùngdạy học là điều kiện hết sức quan trọng giúp học sinh chiếm lĩnh các giá trị, các chuẩnmực đạo đức, phá

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI :

"SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC TRONG VIỆC GIẢNG DẠY MÔN GDCD Ở

TRƯỜNG THCS"

A – MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

1 Khách quan :

- GDCD là một môn học có tầm quan trọng trong nhà trường THCS

- Dạy học GDCD là tạo ra sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, lời nói và hànhvi

- Môn GDCD góp phần đào tạo ra những công dân có tri thức khoa học có năng lựchoạt động

2 Chủ quan:

- Sự xuống cấp và suy đồi đạo đức của một bộ phận công dân trong đó có tầng lớp họcsinh

- Giáo viên bộ môn và học sinh ít quan tâm hoặc xem là môn phụ

- Từ mục tiêu đổi mới phương pháp và sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, đồ dùngdạy học

- Từ thực tế của địa phương và đơn vị…

II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này nhằm tập trung nghiên cứu và tìm hiểu:

- Việc phối hợp sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực và khai thác đồ dùng dạy họctrong môn GDCD

- Các phương pháp tổ chức thực hiện trong tiết học , giúp các em học sinh phát triển

kỹ năng, nâng cao ý thức học tập cho học sinh

- Sự chuyển biến của học sinh trong quá trình thực hiện các phương pháp

III PHẠM VI NGHIÊM CỨU :

Chia làm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn I : Từ tháng 9/2011 đến tháng 11/2011( Đầu học kỳ I đến giữa học kỳ I):Điều tra tìm hiểu thực tế nắm bắt tình hình và ý thức học tập của học sinh ( 192/86nữ)

- Giai đoạn II: Từ tháng 11/2011 đến tháng 01/2012 ( Từ giữa học kỳ I đến cuối học

kỳ I): Áp dụng các phương pháp và giải pháp tổng hợp để thực hiện vào tiết dạy, đánhgiá sự chuyển biến trong nhận thức của học sinh Đồng thời tiếp tục có những giảipháp thật hiệu quả đưa ra kết quả so sánh, đối chiếu, khắc phục những tồn tại theotừng thời điểm cụ thể

- Giai đoạn III: Từ tháng 01/2012 đến cuối tháng 03/2012 (Từ đầu học kỳ II đến giữahọc kỳ II): Kết hợp so sánh đối chiếu, kiểm tra kết quả thực tế đề ra từng giải phápkhắc phục tồn tại và hạn chế của học sinh đồng thời phát huy tối đa hiệu quả đạt được

Vẽ biểu đồ để so sánh đối chiếu kết quả Nắm các số liệu thực tế và khả năng nhậnthức của học sinh để đưa ra các biện pháp và giải pháp cụ thể cho tiết thực hành cuốihọc kỳ II

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Ở đề tài sáng kiến kinh nghiệm sử dụng một số phương pháp và hình thức tổ chức thựchiện như: Kết hợp sử dụng đồ dùng trực quan với kỹ thuật khăn trải bàn và sơ đồ tưduy; Tranh luận ủng hộ - phản đối; Kỹ năng đặt câu hỏi, động não cần phải khai tháctình hình thực tế đó để giáo dục cho học sinh xử lý tình huống thể hiện qua cách (quansát tranh ảnh, xem băng hình , sưu tầm và quay chụp hình ảnh ,quay phim… )

B – NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận:

Nghiên cứu các công văn chỉ đạo chuyên môn của ngành, sở, phòng ban

Nắm chắc các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Công văn chỉ đạo chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và sử dụng các kỹthuật dạy học tích cực

2 Cơ sở thực tiễn:

- Ý thức bảo vệ môi trường của học sinh

- Sự quan tâm của phụ huynh, người dân và chính quyền địa phương

- Bản thân giáo viên với giáo dục môi trường cho học sinh

- Tình hình cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ở trường với đặc thù bộ môn

3 Nội dung vấn đề:

3.1 Kỹ thuật động não với tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ, bản đồ.

3.2 Kỹ thuật đặt câu hỏi với bảng thống kê, số liệu.

3.3 Tranh luận ủng hộ - phản đối với phim tư liêu, Video clip tình huống.

3.4 Kỹ thuật nêu gương người tốt với những câu chuyện có thật trong cuộc sống, qua báo chí

3.5 Lựa chọn kỹ thuật dạy học và đồ dùng theo yêu cầu sách giáo viên có sưu tầm bổ sung phù hợp.

- Hoạt động giới thiệu bài

- Tìm hiểu khái niệm, nội dung kiến thức cơ bản

- Hoạt động củng cố, giáo dục cuối bài

- Chuẩn bị tốt hệ thống câu hỏi phù hợp với đồ dùng dạy học

C - KẾT LUẬN CHUNG

1 Bài học kinh nghiệm:

- Sử dụng kịp thời, tránh tùy tiện

- Phải suy nghĩ tìm tòi phù hợp với lứa tuổi học sinh

- Lựa chọn các cách thức tổ chức phù hợp với thực tế trường học và địa phương

- Hiểu và biết tường tận về kỹ thuật dạy học và đồ dùng dạy học

- Phải xem kỹ thuật và đồ dùng dạy học là một loại hình kiến thức riêng biệt

- Không được lạm dụng quá mức

- Phải thường xuyên tự học tự tìm hiểu, tự nghiên cứu…

2 Hướng phổ biến áp dụng đề tài:

Qua việc nghiên cứu đề tài tôi nhận thấy có thể áp dụng cho bộ môn GDCD ở các khốilớp trong trường THCS Bên cạnh đó có thể áp dụng cho các môn thuộc lĩnh vựcKHXH: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý …Trong những tiết thực hành ngoại khóa, dãngoại…

Bản thân cũng mong đề tài này được đồng nghiệp trong và ngoài trường tiếp tụcnghiên cứu ở nhiều khía cạnh và phát huy hơn nữa cho các năm học sau

hình thành những phẩm chất cần thiết của nhân cách con người Việt Nam nhằm đápứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và tăng cường khả năng hội nhậptrong xu thế phát triển và tiến bộ của thời đại.

Mặt khác dạy học môn GDCD phải nhằm tạo ra sự thống nhất giữa nhận thức và hànhđộng, giữa lới nói và hành vi Như vậy, môn GDCD cần phải đảm bảo cung cấp chohọc sinh những phương thức ứng xử về đạo đức, pháp luật, văn hoá trong cuộc sống,hình thành ở mỗi học sinh sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, hướng học sinhvào việc thực hành trong cuộc sống hàng ngày các chuẩn mực và mẫu hành vi tích cực

mà bài học đặt ra; khơi dậy trong học sinh ý chí thể hiện sự thống nhất đó

Cùng với những môn học khác, môn GDCD góp phần đào tạo những người công dânmới vừa có tri thức khoa học vừa có năng lực hoạt động thực tiễn, có ý thức tráchnhiệm với bản thân, gia đình và đất nước Từ đó các em thấy rõ trách nhiệm của mình:Luôn luôn có ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp, Pháp luật, biết tự rèn luyện bảnthân để trở thành người công dân hữu ích cho quê hương, đất nước

Vì vậy, để phát huy tính tích cực của học sinh thì việc sử dụng có hiệu quả đồ dùngdạy học là điều kiện hết sức quan trọng giúp học sinh chiếm lĩnh các giá trị, các chuẩnmực đạo đức, pháp luật thông qua việc nắm tri thức, thực hành và rèn luyện trong vàngoài giờ học

2 Chủ quan:

Những năm gần đây, đạo đức của một bộ phận xã hội đang chiều hướng xuống cấp, tộiphạm của những người chưa thành niên có chiều hướng gia tăng, một trong nhữngnguyên nhân dẫn đến các em có lối sống buông thả, thiếu văn hoá, phạm tội là do hiểubiết về các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và pháp luật của các emcòn hạn chế Vì vậy giáo dục đạo đức, pháp luật trong nhà trường có ý nghĩa đặc biệtquan trọng góp phần quan trọng trong việc giáo dục và rèn luyện con người ý thứctuân theo những chuẩn mực của đạo đức xã hội và tuân theo pháp luật

Bên cạnh đó trước đây, phần lớn giáo viên dạy bộ môn này là giáo viên chủ nhiệmhoặc những giáo viên những bộ môn khác được phân công giảng dạy nên họ không cóđiều kiện và ít quan tâm đến việc đầu tư cho bài giảng, chưa có kiến thức sâu rộng vàkinh nghiệm khai thác và sử dụng kênh hình trong các tiết dạy Do đó hiệu quả giờ dạyđạo đức, pháp luật chưa cao, các em hiểu biết về các chuẩn mực đạo đức, pháp luậtcòn mơ hồ.

Những năm gần đây, phần lớn giáo viên dạy bộ môn này đã được đào tạo chính qui,được phân công chuyên giảng dạy bộ môn này, nên họ rất quân tâm đến việc đầu tưcho từng tiết dạy, đặc biệt là họ rất quan tâm đến việc sử dụng đồ dùng trực quan và ápdụng các phương tiện hiện đại trong giảng dạy môn GDCD Chính vì lẽ đó mà chấtlượng và hiệu quả giờ dạy đạo đức, pháp luật được nâng cao hơn trước

Môn GDCD ở trường THCS trước đây thường bị coi làm môn học phụ nên các giờhọc thường diễn ra một cách đơn điệu, khô khan, phương pháp chủ yếu là phươngpháp thuyết trình Trong giờ học, học sinh được hoạt động ít, thụ động, giờ học khônggây hứng thú, đồ dùng dạy học ít được sử dụng hoặc sử dụng một cách hình thức Nên

đó chưa phải là là phương pháp tích cực vì học sinh chưa thực sự có cơ hội để thể hiệnthái độ, lập trường của cá nhân mình Những giờ học như vậy, học sinh ít có khả năngsáng tạo

Tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ dạy theo yêu cầu đổi mới phương phápdạy học Với định hướng “ lấy học sinh làm trung tâm” giáo viên cần đa dạng hoá cácphương pháp dạy học đảm bảo hiệu quả cao và học sinh tích cực, chủ động trong họctập.Vì vậy việc dạy đạo đức, pháp luật giáo viên không chỉ sử dụng phương phápthuyết trình, đàm thoại mà còn phải sử dụng các kỹ tthuật dạy học và đồ dùng trựcquan Tức là sử dụng các phương tiện, đồ dùng dạy học nhằm minh hoạ cho nội dungbài giảng (Như: tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, băng hình, băng tiếng, bảng số liệu, thốngkê…) Thông qua các đồ dùng trực quan học sinh có thể tiếp thu tri thức thiết lập mối

quan hệ giữa nội dung kiến thức với thực tế cuộc sống Các em biết vận dụng kiếnthức đã học vào cuộc sống, vào trong vấn đề cụ thể hàng ngày Cho nên giờ học đạođức, pháp luật rất sôi nổi, chất lượng giờ dạy được nâng cao, học sinh nắm bắt cácchuẩn mực của đạo đức, pháp luật chắc và nhanh.

Trong những năm gần đây công tác bồi dưỡng chỉ đạo chuyên môn của Phònggiáo dục và Đào tạo ngày càng chặt chẽ hơn, các cụm chuyên môn được quan tâm,sinh hoạt tương đối hiệu quả Bên cạnh đó, tại đơn vị, công tác chỉ đạo đổi mớiphương pháp được thống nhất từ Ban giám hiệu đến các tổ, nhóm và từng cá nhân, đặcbiệt là sử dụng đồ dùng dạy học có kết hợp các phương tiện hiện đại sẽ góp phần nângcao chất lượng giờ dạy nhiều hơn, mỗi giáo viên dạy Giáo dục công dân đều xác địnhrằng:“ Muốn cho giờ dạy đạo đức, pháp luật không bị khô cứng và tẻ nhạt phải sửdụng các kỹ thuật dạy học hiện đại kết hợp với đồ dùng trực quan” giúp học sinh nắmvững kiến thức theo nguyên lí:“ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tưduy trừu tượng đến thực tiễn Đó là con đường biện chứng của nhân thức chân lý, của

sự nhận thức hiện thực khách quan” (Lê nin)

Mặt khác, trong những năm gần đây nhà trường đã từng bước trang bị các phươngtiện phục vụ cho giảng dạy như máy tính, mạng Internet, máy chiếu nên việc sưu tầm

tư liệu như tranh ảnh rất thuận tiện Vì vậy, mỗi giáo viên đều suy nghĩ, tìm tòi để làmsao nâng cao chất lượng sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy bộ môn GDCDnhằm đem lại hiệu quả cao trong việc dạy và học bộ môn này

Từ những cơ sở thực tiễn trên đây đòi hỏi phải có sự thay đổi về phương pháp dạyhọc Muốn làm được điều đó, giáo viên phải là những người tổ chức, điều khiển cáchoạt động học tập, hạn chế tối đa sự độc thoại của thầy bằng cách sử dụng đồ dùng dạyhọc một cách trực quan, phong phú, tạo ra sự hấp dẫn trong tiết học, học sinh chủđộng tiếp cận đồ dùng dạy học, phân tích, đánh giá từ đó rút ra nội dung bài học Nhưvậy học sinh có cơ hội tối đa phát triển tính độc lập, sáng tạo, chủ động tiếp thu kiến

thức, nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng, còn người giáo viên chỉ là người tổ chứctiết học thành môi trường để học sinh học mà thôi.

II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này nhằm tập trung nghiên cứu và tìm hiểu:

- Việc phối hợp sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực và khai thác đồ dùng dạy họctrong môn GDCD

- Các phương pháp tổ chức thực hiện trong tiết học, giúp các em học sinh phát triển

kỹ năng, nâng cao ý thức học tập cho học sinh

- Sự chuyển biến của học sinh trong quá trình thực hiện các phương pháp

III PHẠM VI NGHIÊN CỨU :

Từ quá trình tìm hiểu nghiên cứu được tham gia các lớp tập huấn Nắm được các tàiliệu của các ngành chức năng và thực tế giảng dạy trên lớp cũng như ở địa phương,việc kiểm tra đánh giá trước, trong và sau tiết học môn GDCD tại trường THCSNguyễn Bá Phát Thông qua việc thực hiện các kỹ thuật dạy học và đồ dùng dạy họcbằng nhiều hình thức và phương pháp khác nhau qua tiết học Như vậy đó là một quátrình có sự phối hợp chặt chẽ để thực hiện có hiệu quả Quá trình đó được chia làm cácgiai đoạn sau:

- Giai đoạn I : Từ tháng 9/2011 đến tháng 11/2011( Đầu học kỳ I đến giữa học kỳ I):Điều tra tìm hiểu thực tế nắm bắt tình hình và ý thức học tập của học sinh ( 192/86nữ)

- Giai đoạn II: Từ tháng 11/2011 đến tháng 01/2012 ( Từ giữa học kỳ I đến cuối học

kỳ I): Áp dụng các phương pháp và giải pháp tổng hợp để thực hiện vào tiết dạy, đánhgiá sự chuyển biến trong nhận thức của học sinh Đồng thời tiếp tục có những giảipháp thật hiệu quả đưa ra kết quả so sánh, đối chiếu, khắc phục những tồn tại theotừng thời điểm cụ thể

- Giai đoạn III: Từ tháng 01/2012 đến cuối tháng 03/2012 (Từ đầu học kỳ II đến giữahọc kỳ II): Kết hợp so sánh đối chiếu, kiểm tra kết quả thực tế đề ra từng giải pháp

khắc phục tồn tại và hạn chế của học sinh đồng thời phát huy tối đa hiệu quả đạt được.

Vẽ biểu đồ để so sánh đối chiếu kết quả Nắm các số liệu thực tế và khả năng nhậnthức của học sinh để đưa ra các biện pháp và giải pháp cụ thể cho tiết thực hành cuốihọc kỳ II

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :

GDCD là một môn học không chỉ là việc tiếp thu kiến thức mà còn phải biết vận dụngliên hệ mở rộng ở thực tế, xử lý được các tình huống diễn ra trong đời sống hằng ngày.Đòi hỏi ở học sinh một quá trình rèn luyện vận dụng thuần thục và trở thành kỹ năng,hình thành năng lực phẩm chất nhân cách và ý thức cho học sinh

Ở đề tài sáng kiến kinh nghiệm sử dụng một số phương pháp và hình thức tổ chức thựchiện như: Kết hợp sử dụng đồ dùng trực quan với kỹ thuật khăn trải bàn và sơ đồ tưduy; Tranh luận ủng hộ - phản đối; Kỹ năng đặt câu hỏi, động não cần phải khai tháctình hình thực tế đó để giáo dục cho học sinh xử lý tình huống thể hiện qua cách (quansát tranh ảnh, xem băng hình , sưu tầm và quay chụp hình ảnh ,quay phim… )

B NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận:

Kỹ thuật dạy học tích cực là thông qua các hoạt động của giáo viên và học sinh nhằmrèn luyện phương pháp tự học, kích thích sự đam mê tăng cường sự hợp tác, giao tiếpchia sẻ kinh nghiệm đồng thời tạo ra môi trường học tập thoải mái cho học sinh… Kếthợp sự đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò

Đồ dùng dạy học ở đây được hiểu là những phương tiện, thiết bị vật chất được sử dụngtrong quá trình dạy học như Tư liệu, tranh, ảnh, bản đồ, biểu đồ, sơ đồ, bảng thống kê,

số liệu, phim tình huống, phim tư liệu, trò chơi… Ngoài ra, ta có thể sử dụng một số

đồ dùng thông thường trong gia đình, trong sinh hoạt: Dùng để sắm vai, chơi trò chơi;

Thông báo hay trình bày thông tin, giới thiệu vào bài, minh họa, giải thích, mô tả trựcquan Tổ chức và tiến hành các hoạt động, kết thúc bài học và giáo dục học sinh.

Tác dụng của phối hợp các kỹ thuật dạy học và đồ dùng trực quan:

Tạo điều kiện để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, loại trừ khuynh hướng dạychay làm cho các giờ học khô khan, mang tính chất lý thuyết, áp đặt đối với học sinh.Làm tăng tính hấp dẫn đối với nội dung học tập, gây hứng thú học tập ở học sinh

Làm cho việc học trở nên dễ dàng hơn, thuận lợi hơn, đây là nguồn cung cấp các chấtliệu để học sinh khai thác nội dung học tập một cách tích cực, tự giác Trong dạy họcđổi mới, học sinh hoạt động dưới sự hướng dẫn của giáo viên Nếu không có các kỹthuật và đồ dùng, thiết bị dạy học thì việc tổ chức các hoạt động của học sinh sẽ gặprất nhiều khó khăn, do đó kết quả học tập không đạt yêu cầu mong muốn

Mỗi hoạt động dạy học được xây dựng trên cơ sở vận dụng một phương pháp dạy học

cụ thể, có phương tiện dạy học phù hợp để hỗ trợ cho hoạt động đó Vì vậy sử dụngphương tiện dạy học phải đúng lúc, đúng chỗ, kịp thời, tránh đưa ra một cách tuỳ tiện.Một yêu cầu rất quan trọng là sử dụng kỹ thuật và đồ dùng dạy học phải có tác dụngkích thích học sinh tư duy, suy nghĩ, tìm tòi, không phải chỉ như một phương tiện minhhoạ nội dung bài học Khi sử dụng thiết bị, phương tiện dạy học là giáo viên cung cấpcho học sinh những chất liệu cần thiết để học sinh tìm tòi, tự kiến tạo tri thức, kỹ năngtrên cơ sở làm việc với nguồn thông tin từ các phương tiện dạy học mà giáo viên trìnhbày, giới thiệu, học sinh phải có ý kiến nhận xét, đánh giá về nội dung, tính chất sựviệc, rút ra kết luận bài học cần thiết

Mặt khác, đổi mới phương pháp dạy học không chỉ là đổi mới phương tiện và không

có nghĩa là dùng nhiều phương tiện dạy học, mà điều quan trọng là sử dụng phươngtiện dạy học một cách hợp lý, có hiệu quả, tránh lạm dụng hoặc sử dụng một cách hình

thức, tránh xu hướng sử dụng tràn lan, không có chủ đích rõ rệt, cần được khai thácmột cách triệt để.

2 Cơ sở thực tiễn:

Dạy đạo đức, pháp luật cũng như tất cả các môn học khác là phải sử dụng các kỹ thuậtdạy học và đồ dùng trực quan để minh hoạ cho nội dung bài giảng Trong các tiết dạyđạo đức, pháp luật hiện nay rất đa dạng và phong phú trong giai đoạn hiện nay khikhoa học công nghệ đang phát triển, mạng Intenet dang được sử dụng ngày càng rộngrãi Vì vậy, trong một tiết dạy giáo viên có thể sử dụng nhiều kỹ thuật và đồ dùng trựcquan khác nhau vào những mục đích khác nhau nhằm làm cho bài giảng thêm hấp dẫn,đạt hiệu quả cao Từ thực tiễn giảng dạy tôi thấy cần phải chuẩn bị như sau:

Muốn sử dụng các kỹ thuật dạy học và đồ dùng trực quan đạt hiệu quả caotrong mỗi bài dạy đạo đức, pháp luật, người giáo viên dạy GDCD phải chuẩn bị rất

kỹ Do những đồ dùng trực quan sử dụng trong các tiết dạy đạo đức, pháp luật ít có sẵnnên việc chuẩn bị đồ dùng cho một tiết dạy khá công phu đòi hỏi giáo viên phải có sựđầu tư về mặt thời gian, công sức, trí tuệ và lòng nhiệt tình

Trước hết người giáo viên phải xác định xem trong tiết dạy này cần sử dụng các kỷthuật nào? loại đồ dùng gì? Bảng, phấn, giấy, bút, thước; tư liệu, tranh ảnh, bản đồ,biểu đồ, sơ đồ; phiếu học tập, bảng phụ…hay các loại phương tiện kỹ thuật nghe nhìnnhư máy băng đĩa ghi âm, máy chiếu các bản in, máy băng đĩa hình, các phương tiện

đa chức năng như máy tính, máy chiếu, các phần mềm dạy học trên máy vi tính…Khi đã xác định được bài dạy này cần sử dụng những loại nào thì người giáo viên sẽbắt tay vào công việc chuẩn bị và tiến hành thực hiện

3 Nội dung vấn đề:

Mục tiêu của đề tài này là tìm ra những cách thức tổ chức hiệu quả nhất trong việcthực hiện đề tài:“ Sử dụng đồ dùng trực quan và phương pháp dạy học tích cực trong

việc giảng dạy môn GDCD trường THCS” nhằm hình thành ý thức cho học sinh hoànthiện kỹ năng thành thạo giúp học sinh năng động sáng tạo hơn trong học tập Mỗicách thức tổ chức đều có mặt tích cực và hạn chế riêng, phù hợp với từng đối tượnghọc sinh và đòi hỏi những điều kiện thực hiện riêng Vì vậy cần lựa chọn và sử dụngkết hợp các cách thức tổ chức phù hợp với nội dung của tiết học, trình độ nhận thứccủa học sinh, năng lực, sở trường của giáo viên, điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của lớp,của trường Từ mục tiêu nghiên cứu đó bản thân tôi đã áp dụng và thử nghiệm cáccách thức tổ chức lớp học và tiến hành tiết dạy như sau:

Ví dụ 1: Khi dạy tiết ngoại khóa : “An toàn giao thông” tôi thấy ở bài này cần phốihợp sơ đồ KWL và sơ đồ tư duy, khăn trải bàn với các đồ dùng sau:

• Máy vi tính

• Máy chiếu Projector

• Hình vẽ các biển báo, đèn tín hiệu…

• Phiếu học tập, bảng phụ, bút dạ

• Băng hình, tranh ảnh về các tình huống đi đường

• Thông tin, số liệu, hình ảnh về tình hình trật tự ATGT

Từng bài dạy giáo viên cần biết trong phòng đồ dùng của nhà trường đã có những đồdùng nào, nếu thiếu thì tiến hành làm và sưu tầm, cố gắng vận động học sinh cùngtham gia: vẽ tranh, sưu tầm tranh ảnh, tìm số liệu, khi cần có thể tự quay hoặc nhờđồng nghiệp quay những đoạn phim tư liệu ngắn hoặc các tình huống

Khi đã có những đồ dùng cần sử dụng, tôi tiến hành nghiên cứu thật kỹ phân loạitừng ký hiệu trên bản đồ, hình vẽ, tìm hiểu chi tiết nội dung, ý nghĩa của từng bứctranh, hình vẽ, ý nghĩa của những số liệu bằng sơ đồ để khi lên lớp giảng dạy được tốt.Trong quá trình sưu tầm tư liệu tôi cố gắng tích lũy và sắp xếp chúng theo từng chủ đềkhác nhau như: chủ đề về An toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, phòng ngừalây nhiễm HIV/AIDS, Thanh niên, Hôn nhân gia đình, Hội nhập quốc tế, Bộ máy Nhànước, Các chuẩn mực đức Trong từng chủ đề có các thể loại tư liệu khác nhau: Phim

tư liệu, tình huống, tranh ảnh, mẫu chuyện… những tư liệu này không chỉ dạy học ởlớp 9 mà còn những lớp khác tùy theo chủ đề để lựa chọn Việc sắp xếp này cũng giúpcho giáo viên dễ dàng trong việc lấy dùng khi cần thiết, giáo viên có thể trình chiếutrực tiếp, thiết kế giáo án điện tử hoặc photo ra giấy để dạy

Để làm được những điều đã trình bày thi người giáo viên phải có những am hiểutình hình chính trị xã hội chủa địa phương, đất nước, phải cập nhật thông tin trên đàitruyền hình, đài phát thanh, báo chí, trên mạng Internet để kịp thời bổ sung nhữngtranh ảnh, bài viết, số liệu mới để đảm bảo tính chính xác, cập nhập của bài giảng Muốn sử dụng tốt các kỹ thuật và đồ dùng trực quan có hiệu quả, trước hết người giáoviên cần xác định loại kỹ thuật và phương tiện cần sử dụng, tác dụng của nó đối vớibài giảng.

3.1.Kỹ thuật động não với tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ, bản đồ:

Những đồ dùng trực qua này sẽ có tác dụng gây ấn tượng sâu sắc trong ký ức mỗi họcsinh Nếu người giáo viên sử dụng tốt các phương tiện đó sẽ giúp cho học sinh pháttriển được óc quan sát, trí tưởng tượng, khả năng tư duy liên hệ thực tế Nó còn giúphọc sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những điều thu nhận được

Ví du 1: khi dạy bài 4: Bảo vệ hòa bình (GDCD 9) chúng ta có thể giới thiệu đếnhọc sinh những bức tranh

Khi xem những bức ảnh này học sinh sẽ hình dung được:

Hậu quả to lớn của chiến tranh

Ngày nay chiến tranh vẫn xảy ra nhiều nơi trên thế giới

Trách nhiệm của cộng đồng thế giới, mỗi quốc gia, mỗi con người phải làm gì để ngăn chặn chiến tranh, bảo vệ hòa bình

Ví du 2: Khi dạy bài 17: Nhà nước CH XHCN Việt Nam (Lớp 7); bài 18: Bộ máy Nhànước cấp cơ sở (Lớp 7); Bài 20: Hiến pháp nước CH XHCN Việt Nam (Lớp 8), giáo viên có thể giới thiệu các sơ đồ sau, nhằm giúp học sinh hiểu được một cách dễ dàng

cơ cấu tổ chức Nhà nước ta từ trung ương đến địa phương:

- Cơ quan quyền lực Nhà nước CH XHCN Việt Nam

- Tổ chức bộ máy nhà nước CH XHCN Việt Nam

- Cơ cấu tổ chức cơ quan hành chính nhà nước CH XHCN Việt Nam

- Cơ cấu tổ chức cơ quan xét xử nước CH XHCN Việt Nam

- Cơ cấu tổ chức cơ quan kiểm sát nước CH XHCN Việt Nam

Ví dụ 3: Khi dạy bài: Ngoại khóa: “An toàn giao thông” giáo viên có thể đưa ra

“Biểu đồ so sánh tai nạn giao thông theo từng tháng năm 2009 và 2010”

Mục đích: Nhằm giúp học sinh so sánh tình hình tai nạn giao thông 2 năm gầnnhất về số người chết theo từng tháng (có so sánh cùng thời điểm của 2 năm 2009,2010) từ đó có cái nhìn khái quát về tình hình tai nạn giao thông cả nước

Biểu đồ so sánh tai nạn giao thông theo từng tháng năm 2008 và 2009:

Ví dụ 4: Khi dạy bài: Ngoại khóa: “Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc” (lớp 9) giáo viên

có thể giới thiệu “Bản đồ hành chính Việt Nam”:

Qua bản đồ giúp học sinh hiểu được:

- Đất nước ta, vị trí tiếp giáp với nước ngoài, một phần đất nước ngoài biển khởi(Hoàng Sa, Trường Sa)

- Xác định được vùng trời, vùng biển, những tất đất thiêng liêng của Tổ Quốc

Hình thành ý thức công dân, nghĩa vụ đối với đất nước

Ví dụ 5: Khi dạy bài: Ngoại khóa “An toàn giao thông” giáo viên có thể giớithiệu “Lược đồ mạng lưới giao thông đường sắt Việt Nam” để :

- Giới thiệu mạng lưới giao thông đường sắt ở Việt Nam và đặc điểm của đường sắtnước ta: Hầu hết các đường bộ đều giao cắt với đường sắt trên cùng một mặt phẳng(đoạn đường đó gọi là đường ngang) Ở nước ta có khoảng hơn 1000 đoạn đường nhưvậy, trên các đoạn đường đó thường xảy ra tai nạn vô cùng nguy hiểm

- Tìm những biện pháp đảm bảo an toàn khi đi qua đoạn đường bộ giao cắt với đườngsắt

- Biết bảo vệ tài sản trên đường sắt, tránh việc ném đá lên tàu, đảm bảo an toàn tại địaphương nơi tàu đi qua