skkn kinh nghiệm dạy kiểu bài vẽ tranh chân dung cho học sinh lớp 3

Giáo dục thẩm mỹ là đào tạo phát triển con ngời toàn diện đồng thời thông qua các phơng tiện thẩm mỹ đặc biệt là phơng tiện nghệ thuật để tác động đến sự phát triển toàn diện và hài hoà

Phần I: phần mở đầu I.1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông là nền tảng văn hoá cho một quốc gia, là sức mạnh tơng lai của dân tộc Nó là cơ sở vững chắc cho sự phát triển toàn diện con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa Muốn phát triển toàn diện con ngời thì không thể thiếu giáo dục thẩm mỹ cho học sinh

Giáo dục thẩm mỹ là đào tạo phát triển con ngời toàn diện đồng thời thông qua các phơng tiện thẩm mỹ đặc biệt là phơng tiện nghệ thuật để tác động đến sự phát triển toàn diện và hài hoà nhân cách của học sinh tiểu học Do đó giáo dục thẩm mỹ cho học sinh trong trờng tiểu học là một nhiệm vụ tác động một cách có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch đến sự phát triển tình cảm thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ và năng lực thẩm mỹ chủa học sinh thông qua quá trình cảm thụ và lĩnh hội cái đẹp trong nghệ thuật, trong tự nhiên, trong các quan hệ xã hội, giúp họ cảm nhận và hiểu biết đợc cái đẹp trong thực tế trong những biểu hiện đa dạng của cuộc sống Hình thành cho học sinh những năng lực nghệ thuật, lòng mong muốn và khả năng mang cái đẹp vào đời sống, học tập ,lao động, ứng xử

Giáo dục thẩm mỹ luôn xây dựng cho học sinh thái độ không khoan nhợng với cái xấu xa, phản thẩm mý trong tâm hồn, trong hành động, hành vi, cử chỉ, hình dáng trang phục trong cuộc sống cũng nh trong cái phản nghệ thuật, trong tác phẩm nghệ thuật

Giáo dục nghệ thuật trong trờng tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh hứng thú và nhu cầu cao đối với giá trị nghệ thuật Đồng thời giáo dục thẩm mỹ gắn bó chặt chẽ và tác động qua lại với giáo dục t tởng, chính trị, giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động thành một quá trình s phạm toàn vẹn Vậy đòi hỏi ngời giáo viên giảng dạy bộ môn mỹ

thuật phải luôn trau dồi kiến thức, không chỉ nắm vững chuyên môn của môn nghệ thuật tạo hình mà phải nắm vững lý luận kiến thức chung của môn học khác nh âm nhạc, văn học, thơ ca Để truyền đạt một cách tối đa kiến thức tới học sinh bằng con đờng gần nhất Có vận dụng đợc nh vậy thì giáo dục thẩm mỹ mới tác động tích cực đến việc hình thành t tởng chính trị của nhân cách Bởi giáo dục thẩm mỹ không những làm phát triển t duy, hình tợng mà còn có tác động nâng cao hiệu quả hoạt động của trí tuệ, thúc đẩy lao động trí óc Đặc biệt là giáo dục thẩm mỹ thúc

đẩy mạnh mẽ đến sự phát triển đạo đức của học sinh, biết yêu quý cái thiện, ghét cái ác ở độ tuổi học sinh tiểu học thì cái thiện và cái mỹ hoà hợp với nhau bằng trực giác cho nên giáo dục thẩm mỹ làm cho học sinh hiểu biết và ham thích cái

đẹp của các mối quan hệ trong xã hội Cái đẹp trong hành vi ứng xử, góp phần hình thành ở học sinh là lý tởng thẩm mỹ, đạo đức con ngời xã hội thẩm mỹ

Ngoài sự gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại giữa giáo dục thẩm mỹ với giáo dục t tởng chính trị - đạo đức -trí tuệ - thể chất - lao động Môn mĩ thuật trong tr-ờng tiểu học không những tìm tòi và khám phá ra những học sinh có năng khiếu mà con giúp học sinh làm quen nhận biết cái đẹp trong màu sắc, đờng nét, hình khối,

đờng nét ánh sáng ở những đồ vật bình thờng gần gũi trong cuộc sống hàng ngày, ở những hiện tợng tự nhiên và xã hội, giúp học sinh có khả năng diễn đạt những điều nhìn thấy hay những cảm xúc thể nghiệm sâu trong tiềm thức thành những đờng nét, màu sắc, hình khối Qua đó giáo dục học sinh lòng yêu quý ông, bà, cha, mẹ, mọi ngời xung quanh Đồng thời yêu thiên nhiên, biết bảo vệ môi trờng, trân trọng những sản phẩm do con ngời làm ra và do thiên nhiên ban tặng Bởi vậy nhà trờng

có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản vê nghệ thuật, mĩ thuật, rèn luyện cho các em có kỹ năng về mĩ thuật, đặc biệt là cách vẽ tranh khi sử dụng sách giáo khoa và sách giáo viên cũng đã thu đợc kết quả tốt Tuy nhiên vẫn còn gặp phải khó khăn bất cập, và hiệu quả còn hạn chế Vì vậy tôi manh dạn vận dụng một số phơng pháp để dạy tốt phần môn vẽ tranh, đặc biệt là bài vẽ chân dung ở lớp 3

I.2 Mục đích nghiên cứu

Trong mĩ thuật 3 có 5 phân môn gồm:

+ Thởng thức mỹ thuật

+ Vẽ trang trí

+ Vẽ tranh

+ Tập nặn tạo dáng

Mĩ thuật 3 xây dựng và phát triển năng lực học tập của học sinh thông qua việc vẽ, nặn, xem tranh, đợc thể hiện trong sách giáo khoa

Qua việc hớng dẫn học sinh vẽ tranh giúp các em không những cảm nhận

đ-ợc vẻ đẹp về hình khối, màu sắc trong tranh, mà còn giúp các em vẽ đđ-ợc bức tranh

đẹp từ bố cục đến hình vẽ và màu sắc và còn xây dựng khả năng tham gia hoạt

động mĩ thuật giúp cho việc phát triển hài hoà, toàn diện cân bằng, phát hiện những học sinh có năng khiếu mỹ thuật, động viên các em và giúp các em phát triển năng khiếu của mình Tạo điều kiện cho các em tiếp xúc với cái đẹp và hiểu cách vẽ và

vẽ đợc nhiều bức tranh đẹp về đề tài khác nhau

I.3 Thời gian và địa điểm

I.3.1.Thời gian nghiên cứu

Qua quá trình giảng dạy cùng với các năm đổi mới theo chơng trình thay sách giáo khoa và trọng tâm là từ tháng 9 năm 2013 đến tháng 5 năm 2014 là thời gian tôi nghiên cứu và áp dụng các nội dung trong phạm vi của đề tài này

I.3.2.Địa điểm nghiên cứu.

Phạm vi đề tài tôi nghiên cứu và áp dụng với học sinh tiều học lớp 3 trong Tr-ờng tiểu học Chiờ́n Thắng

I.4.Đóng góp về mặt lý luận, thực tiễn.

Môn mĩ thuật là môn nghệ thuật cao , giáo viên mĩ thuật phải hiểu sâu rộng , nắm bắt đợc tâm lý học sinh , để sử dụng phơng pháp dạy và truyền đạt cho thích hợp với các em giữa các khối lớp để gây đợc sự chú ý , hứng thú học hỏi của các

em Say mê tìm tòi khám phá trong xã hội , thiên nhiên , con ngời, và môi trờng xung quanh cuộc sống của các em Biết vận dụng tổ chức cho các em hoạt động thẩm mỹ bằng nhiều hình thức đa dạng phong phú Giáo dục các em yêu thiên nhiên , yêu ban bè, kímh trọng thầy cô , biết yêu quý cái đẹp , cái thẩm mỹ của môn mỹ thuật

Môn mĩ thuật có tác dụng phát triển giáo dục thẩm mỹ cho học sinh , môn mỹ thuật góp phần tích cực làm đẹp cho xã hội , con ngời Giáo viên mĩ thuật cần nắm sâu lý thuyết bộ môn để vận dụng phơng pháp giảng dạy cho thích hợp đồng thời phải có s phạm , có khả năng tổ chức cac trò chơi phù hợp , có sự phối hợp giữa môn nọ môn kia để tìm ra sự tơng quan hỗ trợ lẫn nhau

Muốn vậy ngời giáo viên mĩ thuật cần phải nghiên cứu vân dụng những lý luận

đã học vào quá trình giảng dạy cho chu đáo , sâu sắc hơn

I.5 Thực trạng và định hớng

Thực tiễn dạy và học mĩ thuật trong những năm qua ở các trờng tiểu học nói chung và Trờng tiểu học Chiờ́n Thắng nói riêng có những thuận lợi và hạn chế sau:

a) Thuận lợi:

- Đợc sự quan tâm của các cấp lãnh đạo về cơ sở vật chất, phơng tiện dạy học

và đợc sự giúp đỡ tạo điề kiện của ban giám hiệu nhà trờng để giáo viên giảng dạy, học sinh đợc học tập

- Giáo viên đợc tham gia các lớp bồi dỡng về kiến thức chuyên môn do phòng Sở tổ chức Giáo viên đợc cung cấp đầy đủ các thiết bị phục vụ cho tiết học,

đồ dùng trực quan, sách giáo khoa, sách giáo viên

b) Hạn chế:

- Học sinh còn coi môn mĩ thuật là môn phụ

- Những tác phẩm hội hoạ, điêu khắc còn thiếu

- Cha có phòng học chức năng riêng cho môn mĩ thuật trong mọi tiết dạy còn hạn chế vẫn còn bị gò bó về kỷ luật

- Phụ huynh học sinh cha thấy rõ đợc vai trò của bộ môn mĩ thuật trong việc

hỗ trợ, bổ trợ cho những môn học khác

- Phụ huynh học sinh cha đầu t cho các em phát triển năng khiếu bằng cách cho các em tham gia vào các lớp năng khiếu

Từ những khó khăn trên giáo viên phải khắc phục tìm tòi, áp dụng phơng pháp để dạy kiểu bài vẽ tranh đạt hiệu quả và vận dụng đổi mới phơng pháp dạy học

Phần II: Nội dung II.1 Chơng 1: Tổng quan

Mĩ thuật là môn học trực quan , là một loại hình nghệ thuật thị giác , là một loại hình học có tầm quan trọng cho học sinh và giáo viên nắm chắc kiến thức mĩ thuật

để trang bị cho việc dạy và học nó mang tính nghệ thuật cao trong nghệ thuật tạo hình Nó đòi hỏi giáo viên phải có năng lực , trình độ , phẩm chất , đạo đức , có lòng say mê nghệ thuật thẩm mĩ , sáng tạo mĩ thuật , có trí tởng tợng chiêm ngỡng sản phẩm của mình của bạn bè ởi vậy môn mĩ thuật là nơi để các em thể hiện mình , những tài năng của mình và cũng là điều kiện giúp học sinh phát triển toàn diện về mọi mặt , năng lực và phẩm chất Môn mĩ thuật là có mục tiêu giúp học sinh phát triển về đạo đức , trí tuệ , thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để hình thành lên nhân cách con ngời mới Dạy cho các em môn mỹ thuật , giúp cho các em tạo

ra cái đẹp , có khả năng tìm tòi sáng tạo , có nhiều cảm xúc về mỹ thuật Môn mĩ thuật chủ yếu là giáo dục thểm mỹ cho học sinh , giúp các em cảm nhận vận dụng cái hay cái đẹp của mỹ thuật và học tập sinh hoạt hàng ngày

Môn mĩ thuật là môn nghệ thuật cao, giáo viên mĩ thuật phải hiểu sâu rộng, nắm bắt đợc tâm lý học sinh, để sử dụng những phơng pháp dạy và truyền đạt cho thích hợp với các em giữa các khối lớp, để gây đợc sự chú ý hứng thú học hỏi của các

em, say mê tìm tòi khám phá trong xã hội, thiên nhiên, con ngời và môi trờng xung quanh cuộc sống của các em Biết vận dụng tổ chức cho các em các hoạt động thẩm

mỹ bằng nhiều hình thức đa dạng phong phú Giáo dục các em yêu thiên nhiên yêu bạn bè, kính trọng thầy cô, biết yêu quý cái đẹp, cái thẩm mỹ của môn mỹ thuật Môn mĩ thuật có tác dụng phát triển giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, môn mỹ thuật góp phần tích cực làm đẹp cho xã hội, con ngời Giáo viên mĩ thuật cần nắm sâu lý thuyết bộ môn để vận dụng phơng pháp giảng dạy cho thích hợp Đồng thời có

ph-ơng pháp s phạm, có sự phối hợp giữa môn nọ môn kia để tìm ra sự tph-ơng quan hỗ chợ lẫn nhau

II.2 Chơng 2: Nội dung nghiên cứu

Để hớng dẫn học sinh học tốt phần môn vẽ tranh: vẽ chân dung tôi thực hiện các bớc sau:

Đầu năm tôi nhận công tác giảng dạy ở các khối lớp 1-2-3-4-5

Đứng trớc tình hình khó khăn khi học sinh còn bỡ ngỡ với môn học, tôi đã tiến hành thẩm định kiểm tra tình hình học tập của học sinh Từ đó có biện pháp h-ớng dẫn các em học tập đạt kết quả cao hơn

II.2.1: Kiểm tra đầu năm lớp 3A

Sỹ số lớp Hoàn thành tốt : A+ Hoàn thành :A Cha hoàn thành :B

Trớc kết quả còn hạn chế hầu hết các em cha biết sắp xếp bố cục hình ảnh, màu sắc, làm thế nào để vẽ đợc một bức tranh đẹp Trớc tình hình đố tôi không hề chán nản vội vã mà đấy chính là điều kiện để mình nghiên cứu tìm tòi ra những biện pháp hớng dẫn các em tiếp thu bài nhanh, và thực hành bài vẽ kết quả cao nhất

II.2.2:Tiến hành bài dạy cụ thể cho học sinh lớp 3A

TUẦN 8

Ngày soạn : 29 thỏng 10 năm 2013 Ngày dạy : 31 thỏng 10 năm 2013

Bài 8 : VẼ TRANH

VẼ CHÂN DUNG

I - MỤC TIấU

- Tập vẽ tranh Chõn dung đơn giả

- HS quan sỏt, nhận biết được về đặc điểm của khuụn mặt người

- Biết cỏch vẽ và vẽ được chõn dung của người thõn trong gia đỡnh

- Yờu quý người thõn, bạn bố

II - CHUẨN BỊ

- GV : Sưu tầm một số tranh ảnh chõn dung cỏc lứa tuổi.

- Hỡnh gợi ý cỏch vẽ

Một số bài chõn dung của HS cỏc lớp trước

- HS : Giấy vẽ hoặc vở thực hành.

- Bỳt chỡ, tẩy, màu vẽ

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY_HỌC CHỦ YẾU

1’

1’

1.Kiểm tra bài cũ (2’)

2.Giảng bài mới

Kiểm ta đồ dựng học tập

Giới thiệu bài (1’)

Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm

hiểu về đặc điểm của các khuôn

mặt, dáng người thông qua bài

8

GV ghi bảng HS đọc đầu bài

1/Hoạt động 1 Quan sát nhận

xét

GV cho HS quan sát một số tranh,

ảnh về chân dung và gợi ý HS

nhận xét :

Hỏi : Các bức tranh này vẽ khuôn

mặt? vẽ nửa người? hay toàn

thân?

GV- Tranh chân dung vẽ khuôn

mặt là chủ yếu, thể hiện những

đặc điểm riêng của người được

vẽ.

Hỏi : Tranh chân dung vẽ những

gì?

Hỏi : Ngoài khuôn mặt có thể vẽ

những gì nữa?

Hỏi : Màu sắc của toàn bộ bức

tranh và các chi tiết?

Hỏi : Hình dáng khuôn mặt của

mọi người có giống nhau không?

* GV : Các khuôn mặt người

không giống nhau : có khuôn mặt

trái xoan, khuôn mặt vuông,

khuôn mặt dài, có khuôn mặt tròn

Hỏi : Nét mặt người trong tranh

ntn?

* ? Tranh chân dung là gì?

Tranh chân dung là tranh do

- vẽ nửa người

- Hình dáng khuôn mặt, các chi tiết: mắt, mũi, miệng, tai

- Cổ, vai, thân

- Màu sắc tươi sáng, có đậm có nhạt, thể hiện được đặc điểm của người vẽ

- không

- Nét mặt vui, buồn, trầm tư, hóm hỉnh vẽ người già, trẻ em

con người vẽ về một người hay

một vài người và chỉ tập trung

diễn tả đặc điểm riêng và trạng

thái tình cảm của nhân vật

? Có những loại tranh chân dung

nào?

Vẽ khuôn mặt - Vẽ bán thân

Toàn thân

* ? Có những loại tranh chân dung

nào?

- Một người - Hai người

Một nhóm người

* Gv : Tranh vẽ một người bao

giờ hình ảnh cũng to vả sắc nét

hơn là hai người và nhóm người

*GV : Treo tranh 2 tranh

- ? Hai bức tranh này có gì khác

nhau?

Hỏi : Em thích bức tranh nào? Vì

sao?

Sau khi các em đã nhận biết được

đăc điểm của tranh chân dung ta

Vẽ khuôn mặt

Vẽ bán thân

Toàn than

Một người Hai người

Một nhóm người

chuyển sang phần cách vẽ tranh

chân dung nhé

2/Hoạt động 2 Hướng dẫn cách

vẽ

GV vẽ lên bảng để HS nhận biết

cách vẽ :

Vẽ theo trình tự sau :

B1 : Vẽ khuôn mặt trước, vẽ mái

tóc, cổ, vai sau

B2 : Sau đó vẽ các chi tiết : mắt,

mũi, miệng, tai

B3 : Vẽ màu : Vẽ màu ở các bộ

phận lớn trước : khuôn mặt, mái

tóc, nền xung quanh, rồi mới vẽ

màu chi tiết như : mắt, mũi,

miệng, tai

B1 : Vẽ khuôn mặt trước, vẽ mái tóc,

cổ, vai sau

B2 : Sau đó vẽ các chi tiết : mắt, mũi, miệng, tai

B3 : Vẽ màu : Vẽ màu ở các bộ phận lớn trước : khuôn mặt, mái tóc, nền xung quanh, rồi mới vẽ màu chi tiết như : mắt, mũi, miệng, tai

2’

1’

Khi vẽ các em nên vẽ theo trình

tự như cô vừa hướng dẫn

Trước khi vẽ các em quan sát

một số bài của các bạn khóa trước

để tham khảo rút kinh nghiệm cho

bài vẽ của mình

3/Hoạt động 3 Thực hành

GV gợi ý HS chọn vẽ những người thân như : ông bà,

cha mẹ, bạn trai, bạn gái Vẽ

bán thân, vẽ theo khổ giấy dọc

hoặc ngang có thể vẽ thêm các

hình ảnh khác cho tranh sinh

động

-? Vẽ về ai?

Trong khi HS làm bài, GV đến từng bàn để quan sát và

hướng dẫn bổ sung, gợi ý cụ thể

hơn với những em HS chưa nắm

vững cách vẽ

4/Hoạt động 4 Nhận xét, đánh

giá

GV chọn một số bài vẽ của HS và

gợi ý HS nhận xét về : bài của bạn

GV bổ sung đánh giá bài vẽ, Khen

ngợi những em có bài vẽ đẹp

GV nhận xét chung tiết học

5/Dặn dò

Quan sát nhận xét đặc điểm nét

mặt của những người xung quanh

Thực hành

Trưng bày sản phẩm

Làm tiếp bài ở nhà nếu chưa xong

Rút kinh nghiệm: Tiết dạy rất tốt

- Thi gv : giỏi – tốt

*) Trß ch¬i tiÕp søc.

VÏ mµu vµo tranh ch©n dung

*) Gi¸o viªn chuÈn bÞ: ba bøc tranh ch©n dung gièng nhau cha vÏ mµu treo

lªn b¶ng ë ba vÞ trÝ bªn ph¶i, bªn tr¸i, ë gi÷a

+ Mµu vÏ

*) C¸ch ch¬i:

Chia lớp làm 3 nhóm, mỗi nhóm 3 em ngồi ở vị trí thuận lợi cho việc lên bảng dễ dàng

- Mỗi bức tranh chia làm ba phần để vẽ màu

+ Phần khuôn mặt (tóc, mắt, mũi, miệng)

+ Phần cổ, vai + Phần nền

- Giáo viên hô khẩu lệnh, học sinh dới lớp hát bài hát: một con vịt (3 lần, lần

2 và 3 vỗ tay)

- Các nhóm trên bảng lần lợt từ em thứ nhất đến em thứ 3 lên bảng vẽ màu vào phần của mình Sau khi các bạn ở dới lớp hát xong bài hát, đội nào xong trớc dành phần thắng

*) Phần trò chơi này cũng cố thêm về kiến thức, kỹ năng cho học sinh qua từng bài học, đồng thời tạo thêm hứng thú cho học sinh không chỉ học tốt môn này

mà còn học tốt môn học tiếp theo

II.2.3.Kết quả đạt đợc.

Sỹ số lớp Ho n th nh tà à ốt: A+ Ho n th nh :Aà à Chưa ho n th nh: Bà à

Qua thực tế giảng dạy bộ môn mỹ thuật nói chung và phân môn mĩ thuật vẽ chân dung do đặc thù của bộ môn nên việc chuẩn bị đồ dùng trực quan không thể thiếu trong từng tiết dạy Thầy phải biết cách tổ chức lớp học, phải thực hiện thuần thục các thao tác cũng nh minh hoạ lên bảng phải đúng, phải đẹp, phải linh hoạt, bởi vì thông qua thị giác mà học sinh cảm nhận đợc cái đẹp của bức tranh để hình thành nên tác phẩm của mình Kết quả cho thấy các em tiến bộ rõ rệt trong học tập, trong cách thể hiện Từ chỗ lúng túng cha biết thế nào là bố cục, hình dáng, đờng nét đến nay 100% số em đã biết vận dụng các bớc tiến hành một bài vẽ mà giáo viên hớng dẫn trớc khi làm bài Các em đã làm tốt bài kiểm tra mà tôi đa ra để kiểm tra đánh giá

Cụ thể qua lần khảo sát gần đây nhất kết quả đợc nâng lên rõ rệt mà tôi đánh giá xếp loại nh trên

II.3:Chơng 3: Phơng pháp nghiên cứu ,kết quả nghiên cứu

II.3.1- Phơng pháp nghiên cứu: Để thực hiện cho nghiên cứu đề tài của mình tôi

đã sử dụng phơng pháp sau để nghiên cứu:

Phơng pháp so sánh,quan sát Phơng pháp nghiên cứu tài liệu

Phơng pháp nghiên cứu khoa học