skkn Cải tiến việc tổ chức dạy và học thực hành môn tin học

Lý do chọn đề tài Để nâng cao chất lợng dạy và học môn tin học trong trờng nghề, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong việc thực hành máy tính và hình thành kỹ năng cho học sinh thông qua

Cộng hoà x hội chủ nghĩa việt namã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

=======o0o=======

Sơ yếu lý lịch

Họ và tên : Nguyễn Cao Cờng

Ngày, tháng, năm sinh : 30/06/1978

Năm vào ngành : 2007

Đơn vị công tác : Phòng đào tạo

Trình độ chuyên môn : Đại học

Bộ môn giảng dạy : Tin học

Khen thởng : Giáo viên giỏi cấp trờng năm 2007

Mục lục

Trang

3 Nhiệm vụ và phơng pháp nghiên cứu 4

5 Điểm mới trong kết quả nghiên cứu 4

1.Tình hình thực tế trớc khi thực hiện đề tài 5

2 Quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài 6

3 Kết quả thực hiện đề tài có so sánh đối chứng 10

b Những tồn tại khi thực hiện đề tài 10

2 Tham quan các giờ dạy thực hành 15 Nhận xét của Hội đồng khoa học cơ sở 16

I Mở đầu

Đề tài sáng kiến

"Cải tiến việc tổ chức dạy và học thực hành môn tin học"

1 Lý do chọn đề tài

Để nâng cao chất lợng dạy và học môn tin học trong trờng nghề, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong việc thực hành máy tính

và hình thành kỹ năng cho học sinh thông qua việc thực hành trên lớp

Là một giáo viên trẻ mới ra trờng, kinh nghiệm giảng dạy còn thiếu thốn nhng đợc nhà trờng tín nhiệm giao cho giảng dạy chính môn tin học

- Căn cứ vào tình hình thực tế cơ sở vật chất của nhà trờng

- Căn cứ vào số lợng học sinh trong từng lớp của các khoá học Với tình hình hiện nay: 01 lớp nghề từ 40-50 học sinh/1lớp do nhu cầu học nghề tăng nhanh trong 2 năm trở lại đây

Chính vì vậy mà phòng học thực hành tin học với số lợng từ 20-22 máy tính chỉ đảm bảo cho học sinh thực hành với số lợng từ 20-22 em/1ca Trớc thực trạng đó, ngay từ khi mới đợc về công tác

tại trờng tôi đã bắt tay nghiên cứu và thực hiện đề tài: "Cải tiến việc

tổ chức dạy và học thực hành môn tin học".

2 Mục đích nghiên cứu

Khi đợc nhận về công tác tại trờng và trực tiếp tham gia giảng dạy các lớp học của khoá 42 tôi nhận thấy cần phải cải tiến việc tổ chức dạy và học thực hành môn tin học nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngời học trong thời kỳ mới

3 Nhiệm vụ và phơng pháp nghiên cứu

a Nhiệm vụ:

Cải tiến việc tổ chức dạy và học thực hành môn tin học sao cho phù hợp với từng đối tợng học sinh, phân loại đợc đối tợng và đa ra các yêu cầu phù hợp với các đối tợng học sinh đó

b Phơng pháp nghiên cứu:

Khảo sát thực trạng, tiến hành thực nghiệm qua tiết dạy thực

tế, có đối chứng kết quả trớc và sau khi thực hiện

4 Phạm vi nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 4/2005 đến tháng 4/2007

- Đối tợng nghiên cứu: Học sinh học nghề K43+K44

- Địa điểm nghiên cứu: Trờng trung cấp nghề Cơ điện & CBTP HT

5 Điểm mới trong kết quả nghiên cứu

- Học sinh hoàn thành khối lợng bài tập thực hành cao hơn trớc

từ 1,2 đến 1,5 lần

- Học sinh thực hành độc lập, chủ động, sáng tạo và làm đợc bài tập thực hành ngay tại lớp

- Giờ dạy thực hành lớp ổn định , không mất trật tự, nhốn nháo, giáo viên dễ dàng quản lý và hớng dẫn học sinh

- Học sinh có tài liệu "bài tập" nên không phải nhìn lên bảng

nh trớc, tiết kiệm đợc nhiều thời gian cho học sinh khi nhập dữ liệu vào máy tính

II Nội dung

1 Tình hình thực tế trớc khi thực hiện đề tài

Khi tham gia trực tiếp giảng dạy các lớp nghề của khoá 42 năm học 2004-2005 Tình hình tại thời điểm đó nh sau:

- Sĩ số học sinh trong lớp còn ít dao động từ 28-35 em Số lợng máy tính chỉ có 20-22 máy nên tỉ lệ bình quân là 1,5 học sinh/1máy tính

- Tài liệu học tập môn tin cha có cho nên học sinh thụ động trên lớp cũng nh học ở nhà

- Việc tổ chức dạy và học thực hành môn tin học đợc thực hiện: Giáo viên phải đa các bài tập thực hành lên máy chiếu để học sinh theo dõi nhập liệu sau đó xử lý Việc đó dẫn đến sự xung đột trong thao tác nh: Các em học sinh có khả năng thì nhập rất nhanh

và phải ngồi chờ các học sinh khác nhập từng chữ rất chậm vì màn hình máy chiếu có hạn Có máy tính chỉ có 1 học sinh ngồi thì nhập cũng mất nhiều thời gian hơn so với máy tính có 2 ngời (một ngời

đọc, một ngời nhập) Nhiều em ngồi xa máy chiếu không nhìn rõ, phải đọc từng câu, từng chữ cũng rất khó khăn trong khâu nhập dữ liệu

- Lớp học đông, nhốn nháo dẫn đến tranh giành máy thực hành, giáo viên rất khó kiểm soát lớp và không hớng dẫn đợc đến từng đối tợng học sinh cụ thể

Tất cả những khó khăn trên đã làm phá vỡ kế hoạch lên lớp của ngời giáo viên Kết quả sau khoá học kỹ năng thực hành của nhiều em còn yếu kém, kết quả kiểm tra thực hành trên máy không

đạt hoặc đạt ở mức trung bình

2 Quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài

a Khảo sát tình hình:

Căn cứ vào tình hình thực tế tôi đã làm khảo sát và thu đợc kết quả sau:

+ Cơ sở vật chất: Phòng máy 15 có 20/22 máy hoạt động tốt, 2/22 máy chạy chậm

+ Số lợng học sinh trung bình/ 1 lớp học: 30 học sinh/1 lớp

+ Giáo viên tham gia giảng dạy: 02 giáo viên/8 lớp/1 kỳ

+ Chất lợng, kỹ năng đạt đợc sau khi kết thúc môn học đợc

đánh giá bằng kết quả kiểm tra tại lớp GH3-K42B nh sau:

Bảng 1: Tình hình thực tế trớc khi thực hiện đề

tài

KQ kiểm tra

Loại

Kết quả kiểm tra lý

thuyết (Tỉ lệ %)

Kết quả kiểm tra thực

hành (Tỉ lệ %)

b Nghiên cứu:

Qua khảo sát cho thấy kết quả kiểm tra lý thuyết học sinh hiểu bài và làm đợc bài, với các tỉ lệ tơng đối hợp lý Còn về kết quả kiểm tra thực hành trên lớp của học sinh thì tỉ lệ yếu kém rất cao (chiếm tới 32%) con số đó đã chứng tỏ khi kiểm tra thực hành học sinh còn lúng túng, còn thiếu kỹ năng thực hành máy tính do quá trình tham gia các tiết học thực hành trên lớp học sinh phải ngồi ghép hoặc không có máy, về nhà nhiều gia đình cũng khó khăn nên học sinh không có máy để thực hành thêm ở nhà, các em khác ở nội trú có

điều kiện thuê máy thì lại không biết thực hành cái gì vì thiếu tài liệu học tập

c Thực hiện đề tài:

Qua khảo sát và nghiên cứu kỹ các thế mạnh của cơ sở vật chất nhà trờng cũng nh thế mạnh về đội ngũ giáo viên có khả năng, có kinh nghiệm, sáng tạo, nhiệt tình trong giảng dạy

Đứng trớc tình hình mới tôi nhận tấy cần phải cải tiến việc tổ chức dạy và học thực hành và các công việc cấp thiết phải làm ngay là:

- Biên tập, soạn tài liệu học tập cho học sinh

- Nâng cấp phòng máy tính, cài đặt phần mềm phù hợp với yêu cầu xã hội nh: Windows XP, Office 2003

- Chia lớp thực hành theo ca để đảm bảo yêu cầu: 1học sinh/1máy tính, khai thác tối đa năng lực thực sự của các em

Thực hiện đề tài đợc tiến hành qua 2 giai đoạn:

* Giai đoạn 1:

+ Thời gian: Từ tháng 4/2005 đến tháng 4/2006

+ Đối tợng: Học sinh các lớp K43

+ Tổ chức thực hiện:

Trớc yêu cầu cấp bách cần có tài liệu cho học sinh học tập tôi

đã biên soạn cuốn "Bài tập thực hành" với hệ thống bài tập dành cho khoá học 60 tiết đợc sắp xếp từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, bám sát phân phối chơng trình môn học do Bộ quy định, sau đó

đa cho lớp trởng các lớp Photocopy để làm tài liệu phục vụ thực hành cho các em

Cài đặt lại phần mềm cho toàn bộ các máy của phòng 15, các phần mềm mới đợc Update là Windows XP SP2, bộ Office 2003 để phù hợp với xu thế phát triển và yêu cầu của xã hội

Cài đặt phần mềm Deep Freeze khoá cứng ổ đĩa máy tính để phòng chống Virus gây ra lỗi phần mềm, khắc phục triệt để các lỗi

do ngời sử dụng gây ra

Tổ chức chia 2 ca thực hành: - Ca 1 (thực hành 1/2 số giờ quy định)

- Ca 2 (thực hành 1/2 số giờ quy

định)

+ Kết quả nghiệm thu giai đoạn 1:

Máy tính đủ cho học sinh thực hành độc lập 1 học sinh/1 máy tính

Tình hình lớp ổn định, trật tự Trong giờ thực hành không có hiện tợng nhốn nháo, máy hỏng, cảnh tợng giáo viên phải liên tục vận hành máy chiếu, nhiều em mắt kém ngồi cuối lớp không nhìn thấy gì đã không còn tái diễn

Giáo viên có điều kiện tiếp xúc, hớng dẫn từng em học sinh

đặc biệt là các em yếu kỹ năng thực hành Chất lợng giờ dạy, giờ học thực hành vì thế mà đợc nâng lên rõ rệt

Kết quả nghiệm thu đợc thể hiện rõ sau khoá học của lớp GH2-K43B Sĩ số lớp: 35 học sinh Số tiết: 60

Bảng 2: Kết quả nghiệm thu giai đoạn 1

KQ kiểm tra

Loại

Kết quả kiểm tra lý

thuyết (Tỉ lệ %)

Kết quả kiểm tra thực

hành (Tỉ lệ %)

Với kết quả thu đợc ở giai đoạn này cho thấy bớc đầu thực hiện đề tài đã cho kết quả bất ngờ, và khả năng thành công là rất cao mang lại cho ngời học hứng thú, lôi cuốn trong giờ thực hành, từ đó mang lại kết quả tốt, tỉ lệ yếu kém giảm rõ rệt, giáo viên trực tiếp giảng dạy không phải vất vả trong khâu lo bài tập thực hành ở mỗi giờ lên lớp cho học sinh nh trớc, tiết kiệm đợc số giờ sử dụng máy chiếu, nâng cao đợc khả năng sử dụng, kỹ năng thực hiện các thao tác trên máy tính cho học sinh

* Giai đoạn 2:

+ Thời gian: Từ tháng 4/2006 đến tháng 4/2007

+ Đối tợng: Học sinh các lớp K44

+ Tổ chức thực hiện:

Nối tiếp các u điểm ở giai đoạn 1, giai đoạn 2 cần phải thực hiện các công việc sau:

- Biên soạn đề cơng "Bài giảng tin học" phù hợp với chơng trình đây là tài liệu chính để giáo viên và học sinh nghiên cứu, học tập

- Kết nối mạng nội bộ, mạng Internet cho phòng thực hành máy tính, lắp đặt 2 máy điều hoà không khí công suất 9000TBU/ 1 máy đảm bảo sức khoẻ cho giáo viên, học sinh và độ bền trang thiết

bị phòng học

- Chia 2 ca thực hành, tăng thời lợng thực hành cho học sinh lên 1,5 lần so với thời gian quy định

+ Kết quả nghiệm thu giai đoạn 2

Đáp ứng đợc yêu cầu của ngời học, 1 học sinh /1 máy thực hành

Tăng thời lợng thực hành từ 30 tiết lên 45 tiết trong tổng số 60 tiết

Tình hình lớp học thực hành rất ổn định, học sinh đi học đều

đặn và yêu thích môn học Kết quả cuối khoá là các em có kỹ năng thực hành máy tốt hơn các em học sinh khoá trớc

Kết quả nghiệm thu đợc thể hiện rõ sau khoá học của lớp Điện

3 -K44B Sĩ số lớp: 39 học sinh Số tiết: 60

Bảng 3: Kết quả nghiệm thu giai đoạn 2

KQ kiểm tra

Loại

Kết quả kiểm tra lý

thuyết (Tỉ lệ %)

Kết quả kiểm tra thực

hành (Tỉ lệ %)

Với kết quả thu đợc ở giai đoạn 2 cho thấy tỉ lệ khá giỏi ngày càng tăng lên, tỉ lệ yếu kém giảm đi rõ rệt từ 32% khi cha thực hiện

đề tài xuống còn 5% ở giai đoạn 1 và còn 2% ở giai đoạn 2 Kỹ năng thao tác trên máy tính của một số em học sinh rất tốt khiến giáo viên trực tiếp giảng dạy cũng phải bất ngờ và qua đó tôi đã đúc rút đợc bài học quý giá cho bản thân

3 Kết quả thực hiện đề tài có so sánh đối chứng

Sau 2 năm nghiên cứu, thực hiện đề tài và nghiệm thu tôi đã thu đợc những kết quả sau:

a Những kết quả đạt đợc:

 Học sinh thực hành tốt hơn, nhiều thời gian hơn, có hệ thống bài tập thực hành phù hợp

 Phát huy đợc tính chủ động sáng tạo của học sinh trong giờ thực hành (1học sinh /1 máy tính)

 Lớp học thực hành ổn định, trật tự và nghiêm túc

 Máy tính chạy tốt, có hệ thống bảo vệ phòng chống virus

và lỗi phần mềm thông thờng

 Có thiết bị điều hoà không khí tạo môi trờng sạch, mát và yên tâm cho học sinh khi phải thực hành ngồi lâu bên máy tính

 Chia ca nhỏ thực hành, học sinh đợc hớng dẫn tận tình, tỉ

mỉ, giáo viên đỡ phải vất vả khi phải quản lý một lớp học vừa đông, mất trật tự nh trớc đây

b Những tồn tại khi thực hiện đề tài:

 Việc biên soạn cuốn "Bài giảng tin học" còn chậm, in ấn không kịp phục vụ học sinh khoá 44

 Việc khai thác mạng phục vụ môn học của học sinh cha

đợc trang bị nhiều vì thời lợng chơng trình không cho phép

 Hệ thống các máy tính của phòng thực hành cha đồng bộ dẫn đến việc học sinh chọn máy tốt để thực hành, các em khác ngồi máy tính cấu hình thấp hơn cũng gặp đôi chút khó khăn khi chờ đợi máy khởi động và nhập dữ liệu

 Một số học sinh còn lơ là khi đi thực hành, còn mở các trò chơi điện tử trong khi giáo viên hớng dẫn các bạn khác trong ca

 Cần hớng dẫn, bám sát các học sinh yếu kém kỹ năng thực hành để tỉ lệ yếu kém khi kiểm tra thực hành cuối khoá học xuống còn 0%

c So sánh đối chứng:

Dựa vào kết quả khảo sát trớc khi thực hiện đề tài và kết quả nghiệm thu giai đoạn 1 và giai đoạn 2 tôi lập bảng đối chứng so sánh sau:

Bảng 4:

Bảng so sánh đối chứng trớc và sau khi thực

hiện đề tài

Loại (tỉ lệ) hành trớc khi thực

hiện đề tài hành sau khi thực hiện đề tài

So sánh kết quả kiểm tra trớc và sau khi thực hiện đề tài tôi thấy:

Tr

ớc khi thực hiện đề tài: Tỉ lệ học sinh đạt kết quả khá giỏi còn thấp mà đặc biệt là tỉ lệ học sinh yếu kém lại rất cao tới 32%

điều này thể hiện rất rõ ở việc tổ chức dạy và học thực hành Học sinh nào làm đợc bài tập, học sinh nào không làm đợc giáo viên rất khó nắm bắt đợc vì 2 em học sinh ngồi chung 1 máy tính, số lợng học sinh trên một lớp nghề ngày càng tăng dẫn đến số lợng học sinh thực hành trong một ca là càng lớn, việc chủ động làm bài của các

em bị giới hạn cộng với việc cha có tài liệu học tập và với lớp học

đông giáo viên hớng dẫn cũng không thể trả lời, kèm cặp đợc từng

em đặc biệt là các em yếu kém kỹ năng thực hành

Sau khi thực hiện đề tài: Tỉ lệ học sinh đạt kết quả khá giỏi tăng lên rõ rệt, đặc biệt là tỉ lệ học sinh yếu kém kỹ năng thực hành máy là rất thấp và không đáng kể, chỉ còn 2%, điều này hoàn toàn phù hợp với định hớng của nhà trờng và yêu cầu chung cho học sinh học nghề Ngoài ra khi chia ca thực hành giáo viên dễ dàng quản lý tốt lớp học, bám sát đợc học sinh, việc sử dụng hệ thống bài tập có chủ điểm, bám sát chơng trình lý thuyết và sự vận dụng sáng tạo của các em học sinh đã mang lại thành công cho các tiết dạy và học thực hành

Tham quan giê thùc hµnh líp 7A Trêng THCS Phó Minh

Tham quan giê thùc hµnh líp 10A1 Trêng THPT Phó Xuyªn B

H×nh ¶nh giê thùc hµnh líp §iÖn 3- K44B Trêng TCN C§ & CBTP HT

III Kết luận

Từ khảo sát, nghiên cứu và thực hiện đề tài, đến nay đề tài đã mang lại kết quả tốt, phục vụ thiết thực cho giờ dạy của tôi trên lớp

và hoàn toàn phù hợp với yêu cầu mới, tình hình mới của nhà trờng

đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ từ một Trờng công nhân lên thành Trờng trung cấp nghề

Với cơ sở vật chất hiện có, phòng máy tính đã đợc trang bị hiện đại nhất khu vực cộng với kinh nghiệm của bản thân tôi hy vọng đề tài sẽ đợc Hội đồng khoa học cơ sở quan tâm đánh giá và phát triển hoàn thiện để giúp cho giáo viên và học sinh nhà trờng hoàn thành nhiệm vụ dạy và học với kết quả cao nhất

Sáng kiến trên đây đã đợc tôi tổng kết thành bài học kinh nghiệm quý giá Quy trình tổ chức dạy và học thực hành đợc tôi tổng hợp lại gồm các bớc sau:

1 Chuẩn bị:

- Dạy và học lý thuyết tập trung trên lớp

- Chuẩn bị tốt phòng máy tính trớc giờ thực hành đảm bảo các máy hoạt động đồng bộ không bị trục trặc

- Trang bị máy điều hoà không khí, đủ ánh sáng và sơ đồ phòng máy đợc bố trí hợp lý khoa học sao cho giáo viên và học sinh

đều thuận tiện hớng dẫn và thực hành

- Hệ thống bài tập thực hành cơ bản, khoa học, phù hợp

- Hệ thống bài tập nâng cao (dùng cho những lớp khá hơn)

- Chia lớp lý thuyết thành nhiều ca nhỏ đảm bảo 1 ca khoảng

15 - 20 học sinh (trớc khi thực hành)

2 Thực hiện:

- Chia lớp thực hành thành nhiều ca nhỏ đảm bảo yêu cầu tại một thời điểm 1 giáo viên chỉ hớng dẫn 1 ca thực hành khoảng 15

đến 20 học sinh và 1 học sinh thực hành độc lập trên 1 máy tính để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của ngời học

- Sau mỗi ca thực hành có kiểm tra việc thực hành của học sinh, có đánh giá bằng điểm (nếu cần)

- Quy định thời gian vào/ra ca thực hành chặt chẽ, chính xác và nghiêm túc thực hiện

- Đảm bảo an toàn cho ngời học, tuân thủ nội quy thực hành và nội quy phòng chống cháy nổ

- Giữ gìn trang thiết bị, cơ sở vật chất, nghiêm khắc xử lý các hiện tợng phá hoại, lấy cắp linh kiện, thiết bị phòng học và tài sản khác của nhà trờng

Trên đây là kinh nghiệm đợc đúc kết từ thực tiễn giảng dạy của bản thân tôi Qua quá trình vận dụng tôi thấy kết quả thu đợc rất tốt Vì vậy tôi mạnh dạn đề nghị Hội đồng khoa học cơ sở cho ý kiến chỉ đạo, thực hiện để đề tài sớm đợc đi vào thực tiễn phục vụ sự phát triển của môn học và sự nghiệp đào tạo của nhà trờng

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn Thầy giáo Nguyễn Thanh Bình, Phó hiệu trởng - Trởng phòng đào tạo, Thầy giáo Phùng Văn Hồng, Phó trởng phòng đào tạo đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài này