SKKN Phối hợp các phương pháp dạy học tích cực vào tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong chương III Con người, dân số và môi trường-Sinh học 9

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMĐỀ TÀI: " PHỐI HỢP CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO TÍCH HỢP GIÁO DỤC BVMT TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG III: CON NGƯỜI, SINH VẬT, VÀ MÔI TRƯỜNG” - SINH HỌC 9"... Để HS c

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

" PHỐI HỢP CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO TÍCH HỢP GIÁO DỤC BVMT TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG III: CON NGƯỜI, SINH VẬT, VÀ MÔI TRƯỜNG” - SINH HỌC 9"

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

A Lí do chọn đề tài

Bảo vệ môi trường(BVMT) hiện đang là vấn đề quan tâm mang tính toàn cầu ở nước

ta, BVMT cũng đang là vấn đề được quan tâm sâu sắc Nghị quyết số 41/NQ-TƯ ngày 15tháng 11 năm 2004 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác BVMT trong thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết xác định quan điểm “BVMT

là một trong những vấn đề sống còn của nhân loại; là yếu tố bảo đảm sức khỏe và chất lượng cuộc sống của nhân dân, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ, phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc gia và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc

tế của nước ta” Với phương châm “lấy phòng ngừa và hạn chế tác động xấu đối với

MT là chính” Tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức là giải pháp số một Quyết

định số 1363/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2001 của Thủ tướng chính phủ về việc phê

duyệt đề án: “Đưa các nội dung BVMT vào hệ thống giáo dục quốc dân” với mục tiêu:

“Giáo dục HS, có những hiểu biết về pháp luật và chủ chương chính sách của Đảng, Nhà nước về BVMT; có kiến thức về MT để tự giác thực hiện BVMT”.

Cụ thể hóa và triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước, 3/1/2005 Bộtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị về việc tăng cường công tác giáo dụcBVMT, xác định BVMT nhiệm vụ trọng tâm cho giáo dục phổ thông là trang bị cho HSkiến thức, kỹ năng về MT và BVMT bằng hình thức phù hợp trong các môn học nhằmxây dựng mô hình nhà trường xanh, sạch, đẹp phù hợp với điều kiện nhà trường

Qua thực tế làm công tác giảng dạy bộ môn Sinh học trong trường THCS, tôi thấy việc

đi sâu tìm hiểu khai thác kiến thức về môi trường,để dạy phần giáo dục BVMT cho HSlớp 9 là hết sức cần thiết Nhưng hiện nay nhiều GV dạy phần này còn lúng túng, chưahiểu hết tầm quan trọng của giáo dục BVMT, nên nội dung trong sách giáo khoa chưakhai thác hết, phối hợp các phương pháp chưa linh hoạt , giáo dục ý thức bảo vệ môitrường cho HS còn gượng ép, chưa chỉ rõ cơ sở khoa học của các biện pháp bảo vệ môi

trường, HS chưa tự giác thực hiện tốt BVMT Thậm chí còn có em hiểu kiến thức chưađầy đủ và không chính xác

Để HS có thể dễ dàng lĩnh hội, vận dụng tốt các kiến thức về BVMT thì người GVphải tự nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy, phải làm các đồ dùng dạy học như: sưu tầm hìnhảnh, các tư liệu,tìm hiểu thực tế liên quan và phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy họctheo hướng tích cực vào quá trình dạy học của mình Như vậy, sẽ phát huy được tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của HS, bồi dưỡng phương pháp tự học, tự nghiên cứu, rèn kỹnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thúhọc tập cho HS Giúp các em say mê môn học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học của

bộ môn, từ đó tôi đúc rút ra một số kinh nghiệm và viết đề tài: “Phối hợp các phương

pháp dạy học tích cực vào tích hợp giáo dục BVMT trong dạy học chương III: Con người, sinh vật, và môi trường” - Sinh học 9.

b Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

- Do thời gian có hạn, đề tài của tôi chỉ tập trung nghiên cứu lựa chọn, phối hợp cácphương pháp dạy học tích cực vào giáo dục BVMT trong dạy các bài lí thuyết ở chương

III: “Con người, dân số và môi trường”.

- Đối tượng: Phương pháp dạy học tích cực và phối hợp các phương pháp dạy học tíchcực trong dạy tích hợp GDBVMT

C Mục đích nghiên cứu

Đề xuất sự phối hợp các phương pháp dạy học tích cực vào tích hợp GDBVMT

Đề tài này không chỉ giúp HS chủ động, sáng tạo, lĩnh hội kiến thức mà còn hìnhthành cho các em sự quan tâm, hành vi, ý thức BVMT

Với mong muốn tất cả mọi người hiểu rõ được những vấn đề cơ bản của GDBVMT và

từ đó xác định được trách nhiệm của mình, nó có ý nghĩa quan trọng đối với việc đào tạothế hệ trẻ luôn tự giác thực hiện tốt luật BVMT

D Điểm mới trong kết quả nghiờn cứu

- Lựa chọn cỏc phương phỏp dạy học để tớch hợp giỏo dục mụi trường theo hướng tớchcực hoỏ hoạt động học tập của HS

- Tập dượt cho HS cỏch tự đỏnh giỏ, đỏnh giỏ lẫn nhau

- Hỡnh thành cho cỏc em sự quan tõm đến mụi trường, xõy dựng ý thức BVMT, hạnchế ụ nhiễm mụi trường trong cỏc việc làm hàng ngày

- Việc phối hợp cỏc phương phỏp để tớch hợp BVMT theo hướng tớch cực húa hoạt độngcủa người học trong dạy sinh học khụng phải là một điều quỏ khú, khụng chỉ cú tụi làmđược mà tất cả cỏc GV viờn khỏc đều làm được và sẽ đạt kết quả tốt nếu người GV nhiệttỡnh với chuyờn mụn, say mờ với nghề nghiệp, với HS yờu thớch mụn học, chăm chỉ học

ô nhiễm MT xung quanh nên giờ học kém sôi động, thầy trò hoạt động thiếu đồng bộ,giáo viên còn làm việc nhiều

* Đối với HS:

HS hiểu kiến thức phần này cha sâu, đôi khi hiểu kiến thức cha chính xác,vận dụng lý thuyết vào thực tế cha tốt, thể hiện ở ý thức tự giác cha cao, MT xungquanh các em còn bị ô nhiễm nhiều

II - PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU

1 Nghiên cứu lý thuyết:

Để viết kinh nghiệm này tôi đã tiến hành nghiên cứu tài liệu có liên quan:

- Các tài liệu về cơ sở lý luận của đổi mới phương pháp dạy - học theo hướng tích cực,lấy HS làm trung tâm

-Các tài liệu khoa học về phân phối chương trình, sách giáo khoa, sách hướng dẫngiảng dạy Sinh học 9 và các tài liệu tham khảo phục vụ cho việc dạy học tích hợpGDBVMT nhằm xác định kỹ năng, kiến thức cơ bản cần đạt được ở bậc THCS, làm cơ

sở lý luận cho đề tài này

2 Thực nghiệm sư phạm:

Tôi tiến hành nghiên cứu phối hợp các phương pháp dạy học tích cực vào GDBVMT

trong dạy chương III: “Con người dân số và môi trường” tôi tiến hành soạn 3 giáo án

nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong BVMT

Ở lớp thực nghiệm 9A tôi tiến hành phối hợp các phương pháp dạy học tích cực: trựcquan, vấn đáp tìm tòi, động não ,dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ kết hợp với phươngpháp giao cho HS làm các bài tập thực hành ở nhà trong dạy học để phát huy tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của học sinh

Ở lớp đối chứng 9B tôi sử dụng chủ yếu bằng các phương pháp thuyết trình, minh hoạ,giảng giải kiến thức

III - TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

- Xác định cơ sở lý luận của phương pháp dạy học tích cực và lý luận về tích hợpGDBVMT

- Xây dựng các biện pháp tổ chức các hoạt động dạy học tích cực để dạy tích hợpGDBVMT và rút ra kết luận về hiệu quả của việc khai thác kiến thức

- Thiết kế được cỏc hoạt động dạy và học trong 3 bài lý thuyết của chương III: ‘‘Conngười dõn số và mụi trường’’.

IV- NỘI DUNG NGHIấN CỨU

1 Môi trờng, ô nhiễm môi trờng

a) Mụi trường là gỡ? MT bao gồm cỏc yếu tố tự nhiờn và vật chất nhõn tạo bao quanh

con người, cú ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phỏt triển của con người vàsinh vật

MT nhà trường bao gồm khụng gian trường, cơ sở vật chất trong trường như: Lớp học,phũng thớ nghiệm, sõn chơi, vườn trường, thầy giỏo, cụ giỏo, học sinh, nội quy củatrường, cỏc tổ chức xó hội như: Đoàn, đội

b) ễ nhiễm MT:

- Khỏi niệm: ễ nhiễm MT là hiện tượng MT tự nhiờn bị bẩn, đồng thời cỏc tớnh chấtvật lý, húa học, sinh học của MT bị thay đổi gõy tỏc hại đến đời sống của con người vàsinh vật

Do sự phát triển nhanh chóng về kinh tế - xã hội trong những năm qua đã làm đổimới xã hội Việt Nam Chỉ số tăng trởng kinh tế không ngừng đợc nâng cao Tuy vậy, sựphát triển kinh tế cha đảm bảo cân bằng với việc BVMT MT Việt Nam đã xuốngcấp, nhiều nơi MT bị ô nhiễm nghiêm trọng Đảng và Nhà nớc ta đã đề ra nhiều chủchơng biện pháp nhằm giải quyết các vấn đề về MT Hoạt động BVMT đợc các cấp,các ngành và đông đảo các tầng lớp nhân dân quan tâm Tuy vậy việc BVMT ở nớc

ta vẫn cha đáp ứng đợc yêu cầu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạnmới MT nớc ta vẫn tiếp tục bị xuống cấp nhanh, có lúc, có nơi đã đến mức báo động

2 Phương phỏp tớch hợp kiến thức giỏo dục BVMT trong mụn Sinh học THCS:

a) Tớch hợp giỏo dục MT là gỡ?

Tích hợp là sự kết hợp một cách có hệ thống các kiến thức GDMT và kiến thức mônhọc thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau dựa trên những mối liên hệ

về lý luận và thực tiễn được đề cập trong bài học Như vậy, kiến thức GDMT không phảimuốn đưa vào bài học nào cũng được, mà phải căn cứ vào nội dung bài học có liên quanvới vấn đề MT mới có thể tìm chỗ thích hợp để đưa vào

GDBVMT là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, tích hợp vào các môn học và các hoạtđộng GDBVMT không phải là ghép thêm vào chương trình giáo dục như là một bộ mônriêng biệt hay là một chủ đề nghiên cứu mà nó là một hướng hội nhập vào chương trình.GDBVMT là cách tiếp cận xuyên bộ môn

Trong môn Sinh học, sự tích hợp kiến thức GDMT có thể phân thành 2 dạng:

- Dạng lồng ghép: ở dạng này kiến thức GDMT đã có trong chương trình SGK và trởthành 1 bộ phận kiến thức của môn học Trong SGK THCS kiến thức GDMT được lồngghép có thể là:

+ Chiếm một vài chương

+ Chiếm một hoặc một số bài trọn vẹn

+ Chiếm một mục, một đoạn hay một câu trong bài học

- Dạng liên hệ:

Ở dạng này kiến thức GDMT không được đưa vào chương trình SGK, dựa vào nộidung bài học GV có thể bổ sung kiến thức GDMT có liên quan với bài học qua giờ giảng

b) Các hình thức tổ chức dạy học GDMT:

- Hình thức dạy học nội khóa: Bao gồm hình thức dạy học trên lớp và ngoài lớp Hình

thức dạy học trên lớp được sử dụng chủ yếu ở Việt nam, song cần phải lựa chọn nhữngbài thích hợp để đưa kiến thức GDMT vào cho phù hợp Trong khi đó, hình thức dạy họcngoài lớp cũng đã được chú ý tới, đặc biệt là với môn Sinh học - môn học liên quan nhiều

đến thực tế thiên nhiên Trong chương trình Sinh học 9 - bài 56, 57: Thực hành - Tìmhiểu tình hình MT ở địa phương.

Đối với bài chỉ có một phần hay một số nội dung là kiến thức GDMT thì GV cố gắngphân tích rõ những khía cạnh MT liên quan đến bài học Đối với bài học không có kiếnthức GDMT được lồng ghép, thì tùy theo khả năng mà liên hệ các kiến thức GDBVMTvào bài học

- Hình thức dạy học ngoại khóa: ở nước ta hình thức dạy học ngoại khóa từ trước đến

nay chưa phổ biến Ở nhiều nước trên thế giới, việc GDMT cho HS qua hình thức này rấtđược chú ý, vì đây là cơ hội để cho HS được tiếp cận với thiên nhiên, ứng dụng nhữngkiến thức MT đã học vào thực tế BVMT tự nhiên, phát triển khả năng độc lập của HS,giúp HS tự tổ chức việc tìm hiểu, nhận xét, thảo luận các vấn đề về MT và các hoạt độngBVMT Chính những hoạt động này dễ dàng giúp HS có ý thức BVMT Hoạt động ngoạikhóa có thể tiến hành với nhiều hình thức khác nhau

- Tổ chức nói chuyện giao lưu về MT

- Tổ chức thi tìm hiểu MT địa phương, đố vui về MT

- Tổ chức xem các đoạn video - clip về MT

- Nghiên cứu MT địa phương

- Tổ chức hoạt động BVMT trong trường học và MT ở địa phương theo chế độ thườngxuyên hay định kỳ

c) Phương pháp dạy học tích hợp môi trường

Nội dung GDMT được tích hợp trong nội dung của các môn học nên các phương phápGDMT cũng được tích hợp vào các phương pháp giảng dạy bộ môn Tuy nhiên muốn đạtđược mục tiêu của giáo dục phổ thông là không chỉ giúp cho người học có kiến thức màphải hình thành cho họ sự quan tâm, hành vi đối với môi trường thì cần sử dụng cácphương pháp dạy học tích cực sẽ phát huy tính chủ động, sáng tạo cho người học

* Khái niệm về phương pháp dạy học tích cực:

Thuật ngữ “phương pháp dạy học tích cực” là thuật ngữ rút gọn dùng để chỉ một nhóm

các phương pháp dạy học, giáo dục theo hướng phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo củangười học, thực chất là cách dạy hướng tới việc học chủ động, chống lại thói quen họctập thụ động

* Đặc trưng cơ bản của các phương pháp dạy học tích cực

- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của HS

- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

- Tăng cường học tập cá nhân phối hợp với học tập hợp tác

- Kết hợp đánh giá của thầy với đánh giá của trò

* Các phương pháp GDMT theo hướng tích cực:

c 1 ) Phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan:

Các phương tiện trực quan như: tranh ảnh băng hình video, phim ảnh, đó là nhữngphương tiện rất hữu ích cho việc giảng dạy kiến thức về GDMT Việc sử dụng cácphương tiện trực quan gây hứng thú và ấn tượng sâu sắc cho học sinh

Khi sử dụng các phương tiện trực quan nên lưu ý:

- Nội dung băng hình phải phù hợp với bài học và có ý nghĩa trong GDMT

Việc sử dụng các hỏi này khuyến khích HS quan tâm đến các vấn đề MT và dự đoáncác vấn đề môi trường xảy ra trong tương lai.

c 3 ) Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

Lớp học được chia thành nhóm nhỏ(mỗi nhóm gồm 4 người -6 người) được duy trì ổnđịnh trong cả tiết học hay thay đổi tùy theo hoạt động, các nhóm được giao cùng nhiệm

vụ hoặc nhiệm vụ khác nhau

- Các nhóm báo cáo thảo luận

Trong quá trình thảo luận GV làm nhiệm cụ quan sát, theo dõi và không tham gia thảoluận

(3) Thảo luận tổng kết trước toàn lớp:

- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

- Thảo luận chung

- GV và HS cùng kết luận

c 4 ) Phương pháp động não:

Là một kĩ thuật giúp cho người học trong một thời gian ngắn nảy sinh được nhiều ýtưởng, nhiều giả định về vấn đề nào đó

c 5 ) Phương pháp giao cho HS làm các bài tập thực hành ở nhà:

Các bài tập giúp cho HS vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn, từ đó hình thànhcho HS kĩ năng học tập, kĩ năng BVMT

d) Nguyên tắc tích hợp:

- Đảm bảo tính đặc trưng và tính hệ thống của bộ môn, tránh mọi sự gượng ép

- Tránh làm nặng nề thêm các kiến thức sẵn có Xem xét và chọn lọc những nội dung

có thể lồng ghép nội dung GDMT một cách thuận lợi và đem lại hiệu quả cao nhất nhưngvẫn tự nhiên và nhẹ nhàng

- Phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức, cần liên hệ một cách nhẹ nhàng và trình bày mộtcách đơn giản, lấy những ví dụ gần gũi với đời sống của HS, của gia đình, làng xóm và ởthiên nhiên xung quanh Ở lớp 9 nội dung GDMT cần đi sâu, làm rõ hơn cơ sở khoa họccủa MT và GDMT thông qua nội dung kiến thức ở phần sinh vật và MT

Để thực hiện được những hoạt động trên thì cần có sự quan tâm của Ban giám hiệunhà trường, sự nhiệt tình của các thầy, cô giáo Bởi vì, mỗi hoạt động cần tốn nhiều thờigian và công sức để xây dựng kế hoạch, nội dung, hình thức, thời gian tổ chức, đối tượngtham gia

Khi giảng dạy về tích hợp GDMT thì phối hợp các phương pháp dạy học tích cực đểphát huy tính tích cực,chủ động,sáng tạo của HS là hết sức quan trọng, nên trong phạm

vi đề tài này, tôi chỉ đi sâu nghiên cứu lựa chọn, phối hợp các phương pháp dạy học tích

cực để dạy chương III: “Con người, dân số và môi trường”.

B THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ

Để tích hợp GDBVMT có hiệu quả cao, kích thích sự khám phá tìm hiểu kiến thức của

HS, hình thành cho các em sự quan tâm, hành vi về môi trường thì người GV phải tham

gia đầy đủ các đợt học bồi dưỡng do phòng, sở tổ chức để nắm bắt được quan điểm chỉđạo chung về đổi mới phương pháp dạy học và phương pháp dạy học tích hợpGDBVMT Tiếp theo, cần làm tốt các việc sau:

- Nghiên cứu kĩ chương trình SGK, phân tích sư phạm kiếm thức của từng chương, bài

và dự kiến vốn hiểu biết của HS để lựa chọn, phối hợp các phương pháp dạy học tíchhợp giáo dục MT theo hướng tích cực

- Xác định mục tiêu cần đạt sau khi dạy kiến thức

- Chuẩn bị các thiết bị giảng dạy, tìm hiểu về môi trường thực tế để liên hệ GDBVMTphù hợp

- Thiết kế các hoạt động dạy học để đạt được mục tiêu

C PHƯƠNG PHÁP CỤ THỂ

I LỰA CHỌN VÀ PHỐI HỢP 1 CÁCH HỢP LÍ CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐỂ TÍCH HỢP GDBVMT TRONG CHƯƠNG III: “CON NGƯỜI, DÂN SỐ

VÀ MÔI TRƯỜNG” THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

- Để lựa chọn phối hợp một cách linh hoạt sáng tạo các phương dạy học tích cực vàodạy học bất kì một nội dung nào, GV cũng cần có những phân tích sư phạm để xác địnhđược loại hình kiến thức của bài ,chương, nắm chắc được mục tiêu cần đạt sau khi giảngdạy nội dung bài học cũng như các điều kiện về thiết bị dạy học , cơ sở vật chất khác

1 Những phân tích sư phạm làm cơ sở cho việc lựa chọn và phối hợp các phương pháp giảng dạy tích hợp GDMT theo hướng tích cực ở chương III: “Con người, dân

số và môi trường”

a) Kiến thức chương III: “Con người, dân số và môi trường”.

- Ở chương này, kiến thức GDMT đã có trong chương trình SGK và trở thành một bộphận kiến thức của môn học, nó bao gồm các nội dung

- Tác động của con người tới môi trường làm thay đổi thiên nhiên Từ đó HS có ý thứcBVMT cho chính mình Các kiến thức này HS phần nào đã biết sơ bộ qua các phươngtiện thông tin đại chúng, qua học môn lịch sử , qua các phần khác của môn sinh học

- Khái niệm về ô nhiễm môi trường Đây là vấn đề HS đã được nghe nói, tuy nhiên đểhình thành khái niệm phải thông qua các ví dụ cụ thể

- Các tác nhân gây ô nhiễm, ít nhiều HS đã được chứng kiến, tiếp xúc

- Các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường: Đối với các biện pháp hạn chế ô nhiễmmôi trường theo hướng thay đổi cách tiêu dùng theo hướng có lợi cho MT, HS có thể suyluận được, còn việc áp dụng các biện pháp kĩ thuật trong bảo vệ môi trường như pháttriển công nghệ sạch, đôỉ mới công nghệ HS còn mơ hồ thiếu hiểu biết

b) Mục tiêu của chương III:

* Kiến thức:

- HS chỉ ra được các hoạt động của con người làm thay đổi thiên nhiên Từ đó ý thứctrách nhiệm cần BVMT sống cho chính mình

- Nêu được khái niệm ô nhiễm MT

- Trình bày được các tác nhân gây ô nhiễm môi trường và nguồn gốc phát sinh

- Nêu được các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường

* Kĩ năng :

- Rèn kĩ năng tự học, đọc kênh hình, suy luận

- Rèn kĩ năng liên hệ thực tế

* Giáo dục: ý thức bảo vệ môi trường

2 Lựa chọn, phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực để tích hợp GDBVMT khi dạy chương III: “Con người, dân số và môi trường”

Với loại hình kiến thức mà vốn hiểu biết của HS khá phong phú, tôi sử dụng chủ đạo

là các phương pháp vấn đáp tìm tòi, phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan kếthợp các phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

Với loại hình kiến thức mà vốn hiểu biết của học sinh nghèo nàn thì sử dụng chủ đạo

là phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp động não và phương pháp dạy họchợp tác trong nhóm nhỏ

Sau mỗi bài học tôi giao cho HS làm bài tập thực hành ở nhà để rèn kĩ năng học tập ,

kĩ năng bảo vệ MT

* Những yếu tố đảm bảo cho sự lựa chọn và phối hợp thành công là :

- Phải tạo được bố cục của mỗi hoạt động nhận thức một cách lô-gíc, khoa học

- Phải khai thác sử dụng, chế tạo mới nhiều đồ dùng dạy học mang tính định hướngcho quá trình hoạt động nhận thức của HS trong học tập

- Phải tạo được yếu tố thi đua giữa cá nhân với cá nhân, giữa các nhóm học tập vớinhau trong suốt quá trính học tập

- Phải đặt việc dạy tri thức mới trong mối quan hệ hữu cơ với tri thức đã được học vàtri thức sắp được học để khai thác cái cũ dạy cái mới, tạo khát vọng học cái mới

II SOẠN GIÁO ÁN MINH HỌA

( Tích hợp GDMT toàn phần bằng phối hợp các phương pháp dạy học tích cực)

CHƯƠNG III : “CON NGƯỜI, DÂN SỐ VÀ MÔI TRƯỜNG”

TIẾT 57-BÀI 54: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức HS +Nêu được khái niệm môi trường

+Trình bày được các tác nhân gây ô nhiễm môi trường và nguồn gốcphát sinh

2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích kênh hình

Kĩ năng thảo luận nhóm

Kĩ năng liên hệ thực tế

3 Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường

II ĐỒ DÙNG

- Tranh ảnh về các tác nhân gây ô nhiễm môi trường

- Một số số liệu thống kê về tình trạng ô nhiễm môi trường cuả thế giới nói chung vàcủa VN nói riêng

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Tổ chức 9a (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (3 phút): giáo viên gọi 2 học sinh lên bảng

HS 1: Viết các việc làm gây ảnh hưởng xấu đến môi trường, nêu tác hại vàcác hành động cần thiết để BVMT

HS 2: Trình bày nguyên nhân dẫn đến suy thoái môi trường

3 Bài mới(1 phút)

-Sau khi chữa bài tập cho HS, GV lưu ý nhiều hoạt động của con người làm bẩn môitrường tự nhiên, gây ô nhiễm môi trường Tình hình MT Việt Nam hiện nay đang xuốngcấp Vì vậy việc nghiên cứu MT để bảo vệ MT là hết sức cần thiết Bài học hôm naychúng ta sẽ nghiên cứu về ô nhiễm môi trường

Hoạt động 1: Tìm hiểu về ô nhiễm môi trường(5 phút)

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

GV trở lại bài tập của phần kiểm tra

bài cũ yêu cầu học sinh xem lại các

hoạt động gây ô nhiễm môi trường

? Ô nhiễm môi trường là gì?

? Nguyên nhân nào dẫn đến ô nhiễm

môi trường

GV khẳng định nguyên nhân chính là

do hoạt động của con người gây ra

I Ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường là hiện tượngmôi trường tự nhiên bị bẩn, đồng thờicác tính chất vật lý, hóa học, sinh họccủa môi trường bị thay đổi gây tác hạiđến đời sống con người và sinh vật.-Do hoạt động của con người

-Do hoạt đông của tự nhiên (thiên tai,

lũ lụt hoạt động của núi lửa )

Tiểu kết 1:

-Ô nhiễm môi trường:+ Môi trường bị bẩn

+ Tính chất lí, hóa, sinh môi trường thay đổi => Gây hại cho người và động vật

- Nguyên nhân gây ô nhiễm: + Do hoạt động của con người

+ Do hoạt động của tự nhiên: thiên tai,

GV hội xã càng phát triển tác động đến môi trường càng tăng Phân loại các tác nhân

gây ô nhiễm môi trường để tìm cách hạn chế nó là việc làm cần thiết để phát triển bềnvững đất nước

Hoạt động 2: Tìm hiểu các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi trường(32 phút)

? Các khí độc hại là các khí nào?

? Nguyên nhân nào dẫn đến ô nhiễm

không khí?

GV yêu cầu HS quan sát hình 54.1

hiểu biết thực tế điền vào bảng 54.1

Các nguyên nhân gây ô nhiễm

GV gọi mỗi HS điền 1 ND

II Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm

1 Ô nhiễm do các khí thải ra từ hoạtđộng công nghiệp và sinh hoạt(8phút)

-Cacbonoxit, cacbonđiôxit, lưu huỳnhđiôxit, nitơđiôxít

Do đốt cháy nhiên liệu, gỗ, củi, than

đá, cháy rừng,

HS kể tên các hoạt động gây ô nhiễm

HS điền vào bảng 54.1:

B ng 54.1 Các nguyên nhân gây ô nhi m không khí ảng 54.1 Các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí ễm không khí

Hoạt động Nhiên liệu bị đốt cháy

1 Giao thông vận tải

- Ôtô

- Xe tải

Xăng dầu Xăng