Giáo trình đào tạo thuyền trưởng hạng ba môn Điều động tàu 2 Cục Đường thủy nội địa Việt Nam

Chương 2 ĐIỀU ĐỘNG TÀU RA , VÀO BẾN BÀI 1 ĐIỀU ĐỘNG TÀU RA BẾN Mã bài: MD09-4.1 MỤC TIÊU THỰC HIỆN: Học xong bài này học viên có khả năng: - Điều động được tàu rời bến khi nước đứng, gió

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI

CỤC ĐƯỜNG THỦY NỘI ĐỊA VIỆT NAM

GIÁO TRÌNHĐÀO TẠO THUYỀN TRƯỞNG HẠNG BA

MÔN ĐIỀU ĐỘNG TÀU 2

Năm 2014

LỜI GIỚI THIỆU

Thực hiện chương trình đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo thuyền viên,người lái phương tiện thủy nội địa quy định tại Thông tư số 57/2014/TT-BGTVTngày 24 tháng 10 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải

Để từng bước hoàn thiện giáo trình đào tạo thuyền viên, người lái phươngtiện thủy nội địa, cập nhật những kiến thức và kỹ năng mới Cục Đường thủy nội

địa Việt Nam tổ chức biên soạn “Giáo trình điều động tàu 2”

Đây là tài liệu cần thiết cho cán bộ, giáo viên và học viên nghiên cứu,giảng dạy, học tập

Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi những thiếu sót, Cục Đường thủynội địa Việt Nam mong nhận được ý kiến đóng góp của Quý bạn đọc để hoànthiện nội dung giáo trình đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn đối với công tác đào tạothuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa

CỤC ĐƯỜNG THỦY NỘI ĐỊA VIỆT NAM

1

GIỚI THIỆU VỀ MÔ ĐUN

Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun:

Vận tải đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, trong đóvận tải thủy đã góp phần không nhỏ cho sự phát triển của ngành vận tải Vì vậykiến thức và kỹ năng điều động tàu là một phần rất cần thiết trong ngành Điềuđộng tàu thủy Để có thể thực hiện tốt các nội dung của mô đun này người họccần phải nắm được một số kiến thức về hội nhập nghề điều động tàu thủy, tay lái

cơ bản

Mục tiêu của mô đun:

Cung cấp cho người học những kiến thức và kỹ năng điều động tàu tựhành, hiểu biết các thiết bị liên quan đến điều động tàu, nguyên lý điều khiểntàu, các kỹ năng điều động tàu tự hành, công tác trực ca của thủy thủ và thuyềntrưởng trên tàu

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

Học xong mô đun này học viên sẽ có khả năng:

- Nắm được những kiến thức và kỹ năng điều động tàu

- Hiểu biết và bảo dưỡng được những thiết bị liên quan đến điều động tàu

- Hiểu và nắm vững quán tính, vòng quay trở, những yếu tố liên quan đếnđiều động tàu để vận dụng linh hoạt trong những trường hợp cụ thể khi điềuđộng tàu

- Điều động tàu thành thạo trong những trường hợp đơn giản

- Tuân thủ và thực hiện tốt những công việc và trách nhiệm của ngườitrực ca

Chương 1 CHUẨN BỊ CHO MỘT CHUYẾN ĐI

Mã bài: MD10-1

MỤC TIÊU THỰC HIỆN:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Phân tích được các nhiệm vụ của mỗi thành viên trên tàu trước mỗi

chuyến đi

- Hiều được nhiệm vụ và trách nhiệm cũng như các công việc cần làm

NỘI DUNG CHÍNH:

- Làm các thủ tục hành chính

- Chuẩn bị phương tiện, nhiên vật liệu

- Phân tích tình hình thời tiết, tuyến luồng, thủy văn, thủy triều

- Lập biểu đồ chuyến đi trên hải đồ, biều đồ

- Kiểm tra hệ thống máy lái, trang thiết bị an toàn

CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

HOẠT ĐỘNG 1: NGHE THUYẾT TRÌNH CÓ THẢO LUẬN

Nhiệm vụ của thuyền trưởng phương tiện thủy nội địa được quy định tạiQuyết Định số 28-2004/QĐ-BGTVT ngày 07 tháng 12 năm 2004 của BộGTVT, trong đó xác định Người thuyền trưởng là người chỉ huy cao nhất trênphương tiện, chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính mạng thuyền viên, hànhkhách, tài sản, phương tiện và hàng hóa, có trách nhiệm tổ chức khai thác, chạytàu đảm bảo hiệu quả, an toàn và đúng pháp luật…

Muốn thực hiện được tốt vai trò, nhiệm vụ trên thuyền viên, thuyền trưởng,

trước hết phải làm tốt các nội dung chuẩn bị khởi hành (chuẩn bị cho chuyến đi)

như sau:

1.1 Làm các thủ tục hành chính

Chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết cho tàu, hàng hóa và thuyền viên như lệnh điều động, sổ hành trình, nhật ký boong, máy, giấy tờ hợp pháp của phươngtiện, hợp đồng vận chuyển, giấy hàng hóa, danh bạ thuyền viên …

3

1.2 Hội ý toàn tàu, thông báo kế hoạch chuyến đi, phân công nhiệm vụ

Thông báo cho toàn tàu biết về ngày giờ khởi hành, kế hoạch chạy tàu, kế hoạch chuyến đi Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng người

1.3 Chuẩn bị tàu, sà lan

- Chuẩn bị phương tiện: tàu, sà lan

- Chỉ đạo hoặc trực tiếp kiểm tra tình hinh trang thiết bị phần boong như hệthống lái, hệ thống neo lỉn, hệ thống thông tin tín hiệu, trang bị cứu sinh,cứu đắm, cứu hỏa, dây nhợ, sào chèo, đệm va… Nếu thấy hư hỏng hoặcthiếu phải khắc phục hoặc bổ sung kịp thời

- Yêu cầu thủy thủ sắp xếp thu dọn gọn các dụng cụ, máy móc ở trên tàu không để nhô ra ngoài mạn tàu Chằng buộc chắc chắn những vật cồng kềnh dễ di động

- Kiểm tra các vách kín nước, tình hình vỏ tàu để kịp thời khắc phục những thiếu sót Đóng kín cửa sổ gần mặt nước

1.4 Nhận nhiên liệu, vật liệu

- Nhận dầu DO, nhớt máy, mỡ bò

- Kiểm tra việc chuẩn bị đầy đủ lương thực, thực phẩm, nước ngọt và các

đồ dùng sinh hoạt khác của bộ phận boong, kịp thời bổ sung những thiếusót

1.5 Ghép đoàn (nếu có)

1.6 Phân tích tình hình thời tiết, tuyến luồng, thủy văn, thủy triều

1.7 Lập biểu đồ chuyến đi trên hải đồ, biểu đồ

Lập kế hoạch cho chuyến đi:

đi

Giờđến

Thời

Lượt đi

Lượt về

1.8 Kiểm tra công tác chuẩn bị của bộ phận máy

Kiểm tra việc chuẩn bị của bộ phận máy như tình trạng kỹ thuật của máy móc, tình hình trang thiết bị, nhiên nguyên vật liệu cho máy để bổ sung kịp thời những thiếu sót Cần thiết phải cho chạy thử máy, hệ trục chân vịt

HOẠT ĐỘNG 2: NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM Nghiên cứu:

Công tác chuẩn bị cho một chuyến đi

CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Câu 1: Hãy cho biết những lưu ý khi chuẩn bị chuyến đi?

Câu 2: Hãy cho biết công tác chuẩn bị cho một chuyến đi?

5

Chương 2 ĐIỀU ĐỘNG TÀU RA , VÀO BẾN

BÀI 1 ĐIỀU ĐỘNG TÀU RA BẾN

Mã bài: MD09-4.1

MỤC TIÊU THỰC HIỆN:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Điều động được tàu rời bến khi nước đứng, gió yên

- Điều động được tàu rời bến khi có nước chảy từ mũi về lái, nước chảy từlái về mũi, trong các trường hợp đi theo hướng đậu và ngược hướng đậu

- Điều động được tàu rời bến khi có neo thả sẵn và không thả sẵn khi có gió

từ ngoài cầu thổi vào

- Phân tích được các yếu tố ngoại cảnh tác động lên tàu khitàu chuẩn bị rời bến

NỘI DUNG CHÍNH:

- Điều động tàu rời bến nước đứng, sóng gió yên

- Điều động tàu rời bến khi nước chảy từ mũi về lái

- Ñiều động tàu rời bến khi nước chảy từ lái về mũi

- Ñiều động tàu rời bến khi có gió ngoài cầu thổi vào

CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

HOẠT ĐỘNG 1: NGHE THUYẾT TRÌNH CÓ THẢO LUẬN

1 Điều động tàu rời bến nước đứng, sóng gió yên

Để lại dây chéo mũi, đặt đệm va mũi, mở các dây khác, bẻ bánh lái vàotrong cầu, cho máy tới nhẹ, mũi tàu bị dây chéo mũi giữ, lái tàu từ từ ngả ra Khilái tàu ngả được góc 25° - 30° ( Mạn trái ), góc 20° - 25° ( Mạn phải), ngừngmáy tới, mở dây, cho máy lùi Khi tàu đã lùi rời xa cầu an toàn, ngừng máy lùi,

bẻ lái ra ngoài với góc độ thích hợp, cho máy tới, điều động tàu đi

Phương pháp điều động tàu rời bến mạn trái và mạn phải là như nhau,nhưng khác nhau ở góc độ rời cầu, rời cầu mạn trái lớn hơn rời cầu mạn phảikhoảng 5° (Tàu một chân vịt chiều phải khi tàu chạy lùi, mũi tàu luôn ngả sangphải)

2 Điều động tàu rời bến khi nước chảy từ mũi về lái

2.1 Đi theo hướng đậu:

Để lại dây chéo lái, đặt đệm va lái, bẻ lái ra ngoài, nhờ nước tác dụng vàomặt bánh lái và mạn tàu phía trong, làm cho mũi tàu từ từ ngả ra, khi mũi tàu ngảđược góc khoảng 300, bẻ lái vào trong cầu, cho máy tới nhẹ, tàu có trớn tới, dâytrùng cho mở dây, khi tàu đã rời xa cầu an toàn, tăng máy điều động tàu đi

2.2 Quay ngược hướng đậu:

Đầu tiên cho chuyển dây chéo lái ra cọc bích mạn ngoài, đặt đệm va lái, mởhết các dây khác, bẻ lái ra ngoài, nhờ nước tác dụng vào mặt bánh lái avà mạntàu phía trong làm cho mũi tàu từ từ ngả ra (Nếu nước chảy mạnh để thêm dâyngang hoặc dọc mũi, xông ra từ từ để điều chỉnh tốc độ và góc độ rời cầu củamũi tàu) Khi mũi tàu ngả được góc từ 100° - 1200, mở dây, cho máy tới Khi tàu

đã rời xa cầu, tăng máy tới điều động tàu đi

4

3 Điều động tàu rời bến khi nước chảy từ lái về mũi

3.1 Đi theo hướng đậu:

Để lại dây chéo mũi, đặt đệm va mũi, mở các dây khác, bẻ lái ra ngoài,nhờ nước tác dụng vào mặt bánh lái và mạn tàu phía trong làm cho lái tàu từ từngả ra Khi lái tàu ngả được góc khoảng 300, bẻ lái vào trong cầu, cho máy lùinhẹ, tàu có trớn lùi, dây chùng, mở dây, khi tàu đã lùi rời xa cầu, ngừng máy lùi,

bẻ lái ra ngoài với góc độ thích hợp, cho máy tới, điều động tàu đi

3.2 Quay ngược hướng đậu:

Đầu tiên cho chuyển dây chéo mũi ra cọc bích mạn ngoài, đặt đệm va mũi, mở các dây khác, bẻ lái ra ngoài, nhờ nước tác dụng vào mặt hoặc dọc lái, xông ra từ từ để điều chỉnh tốc độ và góc độ rời cầu của lái tàu) Khi lái tàu bánhlái và mạn tàu phía trong làm cho lái tàu từ từ ngả ra (Nếu nước chảy mạnh để thêm dây ngang ngả được góc từ 1000 - 1200, mở dây, cho máy lùi Khi tàu đã lùi rời xa cầu an toàn, ngừng máy lùi, bẻ lái ra ngoài với góc độ thích hợp, cho máy tới, điều động tàu đi

4 Điều động tàu rời bến khi có gió ngoài cầu thổi vào

4.1 Trường hợp không có neo thả sẵn

Để lại dây chéo mũi, đặt đệm va mũi, bẻ lái vào trong cầu, cho máy tới, mũi tàu

bị dây chéo mũi giữ, lái tàu từ từ ngả ra, khi lái tàu ngả được góc khoảng 400 – 600,ngừng máy tới, cho máy lùi Khi tàu đã lùi rời xa cầu an toàn, ngừng máy lùi, bẻ lái rangoài với góc độ thích hợp, cho máy tới điều động tàu đi

4.2 Trường hợp có neo thả sẵn:

Mở hết các dây, đặt đệm va phía trong cầu, bẻ lái ra ngoài, cho máy tới

nhẹ, kết hợp thu neo, tàu từ từ rời cầu Trong quá trình tàu rời cầu nếu lái tàu

có xu hướng bị gió ép vào cầu, thì bẻ lái vào trong cầu, tăng máy để giữ cho

lái tàu không bị va đập vào cầu Khi tàu đã rời xa cầu an toàn và đã thu neo

xong thì tăng máy điều động tàu đi

HOẠT ĐỘNG 2: NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM

5 Nghiên cứu:

HOẠT ĐỘNG 3: NGHE GIỚI THIỆU VÀ XEM TRÌNH DIỄN MẪU

- Điều động tàu rời bến nước đứng, sóng gió yên

- Điều động tàu rời bến khi nước chảy từ mũi về lái

- Điều động tàu rời bến khi nước chảy từ lái về mũi

- Điều động tàu rời bến khi có gió ngoài cầu thổi vào

HOẠT ĐỘNG 4: RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

6 Điều động tàu rời bến:

- Quan sát chướng ngại vật, các yếu tố ngoại cảnh

7 Kiểm tra:

- Kiểm tra và đánh giá tình trạng của tàu

CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Câu 1: Hãy cho biết những lưu ý khi điều động tàu rời bến?

Câu 2: Trình bày phương pháp điều động tàu rời bến khi nước chảy từ mũi về lái?

Câu 3: Trình bày phương pháp điều động tàu rời bến khi nước chảy từ lái về mũi?

Câu 4: Trình bày phương pháp điều động tàu rời bến khi có gió ngoài cầu thổi vào ?

11

NỘI DUNG PHIẾU KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN

Bài: Điều động tàu rời bến

Mã bài: MD10-2.1

SỐ

SỐ LIỆU KIỂM TRA

YÊU CẦU

KỸ THUẬT

ĐÁNH GIÁ BIỆN PHÁP XỬ LÝ

-3 Điều động tàu rời bến

khi có nước chảy từ

mũi về lái

-4 Điều động tàu rời bến

khi có nước chảy từ lái

về mũi

-5 Điều động tàu rời bến

khi có gió ngoài cầu

Mã bài: MD10-2.2 MỤC TIÊU THỰC HIỆN:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Điều động được tàu cập bến khi nước đứng, gió yên

- Điều động được tàu cập bến khi có nước chảy từ mũi về lái, nước chảy từ lái vềmũi

- Điều động được tàu cập bến khi có gió từ trong cầu thổi ra, gió từ ngoài cầu thổivào

- Phân tích được các yếu tố ngoại cảnh tác động lên tàu khi tàuchuẩn bị cập bến

NỘI DUNG CHÍNH:

- Điều động tàu cập bến nước đứng, sóng gió yên

- Điều động tàu cập bến khi có gió từ trong cầu thổi ra, gió từ ngoàicầu thổi vào

CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

HOẠT ĐỘNG 1: NGHE THUYẾT TRÌNH CÓ THẢO LUẬN

1 Điều động tàu cập bến nước đứng sóng gió yên

Khi tàu chạy gần tới,

giảm tốc độ, hướng mũi tàu

vào khoảng định cập với góc

25° 30° (Mạn trái), góc 20°

-25° (Mạn phải) Tính toán trớn

tới của tàu sao cho mũi tàu vừa

tới cầu thì hết trớn Khi tàu còn

cách cầu khoảng 1,5 lần chiều

dài tàu, bẻ lái ra ngoài để tạo

13

cho tàu khi đến cầu có hướng song song hoặc gần song song với cầu Khi mũi tàu tới sátcầu (Nếu trớn còn mạnh cho máy lùi phá trớn) cho đặt đệm va, bắt dây chéo mũi, bẻ lái

ra ngoài, cho máy tới nhẹ Mũi tàu bị dây chéo mũi giữ, lái tàu từ từ ép sát vào cầu Khilái tàu vào sát cầu, cho đặt đệm va và bắt các dây còn lại Nếu bắt được dây chéo mũi,

bẻ lái vào trong cầu, cho máy lùi để đưa lái tàu vào (Vào chậm nên ít áp dụng)

Cập cầu mạn trái và mạn phải về nguyên tắc là như nhau, nhưng khác nhau ở góc

độ cập cầu Cập cầu mạn trái lớn hơn cập cầu mạn phải khoảng 5° (Tàu một chân vịtchiều phải khi tàu chạy tới và khi tàu chạy lùi phá trớn, mũi tàu luôn ngả sang phải)

2 Điều động tàu cập bến nước ngược

Khi tàu chạy gần tới cầu, giảm tốc độ, hướng mũi tàu lên phía trên khoảng địnhcập để trừ hao độ dạt của nước Lái tàu vào cầu với góc khoảng 300 Tính toán trớn tớicủa tàu sao cho tàu vừa chạy tới cầu thì hết trớn Khi tàu còn cách cầu khoảng một lầnchiều dài tàu thì bẻ lái ra ngoài để tạo cho tàu khi đến cầu có tư thế song song hoặc gầnsong song với cầu Khi mũi tàu gần tới sát cầu (Nếu thấy trớn còn mạnh thì cho máy lùiphá trớn), cho đặt đệm va, bắt dây dọc mũi, bẻ lái ra ngoài nhờ nước làm cho lái tàu épsát vào cầu, khi lái tàu vào sát cầu cho đặt đệm va và bắt dây

30°

3 Điều động tàu cập bến xuôi nước

Khi tàu chạy gần tới cầu, phải giảm tốc độ thật chậm đủ giữ cho tàu ăn

lái Lái tàu vào cầu với góc khoảng 200 -250 Khi tàu còn cách cầu khoảng hai

lần chiều dài tàu thì bẻ lái ra ngoài để đưa lái tàu vào cập cầu Khi lái tàu vào

sát cầu, cho đặt đệm va, bắt dây dọc lái, rồi bẻ lái ra ngoài, nhờ nước ép mũi

tàu vào, khi mũi tàu vào sát cầu, cho bắt các dây Trường hợp tàu tới cầu mà

lái tàu còn cách xa cầu không bắt được dây hoặc bắt hụt dây, thì cứ để cho tàu

chạy vượt qua cầu một ít rồi bẻ lái vào trong cầu, cho máy lùi mạnh để đưa lái

tàu vào Khi lái tàu vào sát cầu cho bắt dây dọc lái và các dây còn lại

Trường hợp nước xuôi mạnh: Dẫn tàu chạy song song với cầu (cách cầutheo chiều ngang khoảng 2– 3 lần chiều dài tàu) khi tàu chạy gần tới cầu bẻ lái tàuvào trong cầu để tàu quay trở Khi tàu quay được khoảng 70-800 cho thả neo mũimạn đầu nước (phía quay) Khi đó mũi tàu bị neo giư, tàu sẽ vừa lùi vừa quay Khi

15

tàu đã quay lại ngược nước bẻ lái vào trong cầu cho máy tới nhẹ từ từ lái tàu vàocầu Khi tàu vào sát cầu cho đặt đệm va, bắt dây dọc mũi và bắt các dây.

4 Điều động tàu cập bến khi có gió từ trong cầu thổi ra

Trong trường hợp này cập cầu tuy có khó

khăn hơn so với bình thường, nhưng nhìn chung

vẫn đảm bảo an toàn cho tàu

Khi tàu chạy gần tới cầu giảm tốc độ, hướng

mũi tàu vào cầu với góc 200 –250 (Tàu nhỏ, gió

yếu), góc 400 –600 (Tàu to, gió mạnh) Tính toán

trớn tới của tàu sao cho tàu chạy tới cầu thì hết

trớn Khi mũi tàu gần tới sát cầu cho đặt đệm va,

bắt dây chéo mũi, bẻ lái ra ngoài, cho máy tới, mũi

tàu bị dây chéo giữ, lái tàu từ từ ép sát vào cầu

Khi lái tàu vào sát cầu cho đặt đệm va và bắt các

dây còn lại

Trường hợp bắt được dây dọc mũi thì bẻ lái

vào trong cầu cho máy lùi để đưa lái tàu vào cầu (Vào chậm nên ít áp dụng)

5 Điều động tàu cập bến khi có gió ngoài cầu thổi vào

Trong trường hợp này cập cầu tương đối khó khăn và nguy hiểm, tàu luôn cónguy cơ bị gió ép vào cầu, gây nên va đập vào cầu dẫn tới móp tàu, hỏng cầu

Khi tàu chạy gần tới cầu giảm tốc độ, hướng mũi tàu vào cầu với góc 400 –600.Tính toán trớn tới của tàu sao cho tàu chạy tới cầu thì hết trớn Khi mũi tàu gần tớisát cầu cho đặt đệm va, bắt dây dọc mũi, bẻ lái vào trong cầu để hạn chế độ dạt củalái tàu vào cầu Khi lái tàu vào sát cầu cho đặt đệm va và bắt các dây còn lại

17

HOẠT ĐỘNG 3: NGHE GIỚI THIỆU VÀ XEM TRÌNH DIỄN MẪU

- Điều động tàu cập bến nước đứng, sóng gió yên

- Điều động tàu cập bến khi cĩ giĩ ngồi cầu thổi vào

- Điều động tàu cập bến khi cĩ giĩ trong cầu thổi ra

HOẠT ĐỘNG 4: RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

7 Điều động tàu cập bến:

- Quan sát chướng ngại vật, các yếu tố ngoại cảnh

8 Kiểm tra:

- Kiểm tra và đánh giá tình trạng của tàu

CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Câu 1: Hãy cho biết những lưu ý khi điều động tàu cập bến?

Câu 2: Trình bày phương pháp điều động tàu cập bến nước ngược?

Câu 3: Trình bày phương pháp điều động tàu cập bến nước xuôi?

Câu 4: Trình bày phương pháp điều động tàu cập bến khi có gió ngoài cầu thổi vào? Câu 5: Trình bày phương pháp điều động tàu cập bến khi có gió trong cầu thổi ra?

19

NỘI DUNG PHIẾU KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN

Bài: Điều động tàu cập bến

Mã bài: MD10-2.2

SỐ

SỐ LIỆU KIỂM TRA

YÊU CẦU

KỸ THUẬT

ĐÁNH GIÁ BIỆN PHÁP XỬ LÝ

Chương 3 ĐIỀU ĐỘNG TÀU ĐI ĐƯỜNG

BÀI 1 ĐIỀU ĐỘNG TÀU QUAY TRỞ TRÊN LUỒNG RỘNG

Mã bài: MD10-3.1

MỤC TIÊU THỰC HIỆN:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Điều khiển tàu quay trở trên luồng hẹp khi đang chạy xuôi nước,

ngược nước và khi gặp gió ngang

- Phân tích được các yếu tố gió, dòng chảy… ảnh hưởng tới sự quaytrở của tàu

NỘI DUNG CHÍNH:

- Điều động tàu quay trở trong điều kiện xuôi nước

- Điều động tàu quay trở trong điều kiện ngược nước

- Điều động tàu quay trở trong điều kiện có gió ngang

CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

HOẠT ĐỘNG 1: NGHE THUYẾT TRÌNH CÓ THẢO LUẬN

1 Khi tàu đang chạy xuôi nước:

- Ở trên sông thẳng ảnh hưởng của dòng nước hai bên là như nhau, thì tiện bênnào quay bên đó

- Trường hợp ở sông cong nên lợi dụng nước để quay trở Nếu quay từ phía bờdoi sang phía bờ vịnh (từ nước chảy yếu sang chảy mạnh) thì khi tàu quay ngang sôngmũi tàu đón dòng nước mạnh, lái tàu đón dòng nước yếu, dòng nước cản trở tàụ quay, làmcho vòng quay rộng mất nhiều thời gian Nếu nước quá mạnh mà máy yếu thì có thể tàukhông quay nổi và đâm vào bờ

- Nếu quay từ bờ vịnh sang bờ doi (từ nước chảy mạnh sang chảy yếu) thì khi tàuquay ngang sông, mũi tàu đón dòng nước yếu, lái tàu đón dòng nước mạnh, dòng nướcgiúp tàu quay nhanh, vòng quay nhỏ, an toàn

Khi tàu đang chạy ngược nước:

- Tàu chạy trên sông thẳng do ảnh hưởng của dòng nước hai bên là như nhau thì tiện bên nào quay bên đó

- Trường hợp trên sông cong nếu quay từ bờ doi sang bờ vịnh (từ nước chảy yếusang chảy mạnh) thì khi tàu quay ngang sông mũi tàu đón dòng nước mạnh, lái tàu đóndòng nước yếu, dòng nước giúp tàu quay nhanh, vòng quay nhỏ, an toàn

23

Hình 19

3 Khi gặp gió ngang:

- Nếu quay theo chiều gió thì ở giai đoạn 1 gió giúp tàu quay nhanh, nhưng khitàu quay sang giai đoạn 2 thì gió lại cản trở tàu quay, làm cho vòng quay rộng mấtnhiều thời gian Nếu tàu nổi gặp gió mạnh, mà máy yếu tàu có thể bị gió thổi ép vào bờrất nguy hiểm

- Nếu quay ngược chiều gió thì ở giai đoạn 1 gió cản trở tàu quay (nhưng vẫnlàm chủ được, tàu không bị dạt), nhưng khi tàu quay sang giai đoạn 2 gió giúp tàu quaynhanh hơn, vòng quay hẹp an toàn

Cho nên khi gặp gió ngang, đối với tàu to, tàu nổi, gió mạnh thì nên điều độngtàu quay ngược chiều gió để đảm bảo an toàn cho tàu Đối với tàu nhỏ, tàu khẩm, gióyếu thì quay xuôi chiều gió để giúp tàu quay nhẹ và quay nhanh

Hình 20

HOẠT ĐỘNG 2: NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM

4 Nghiên cứu:

- Những chú ý khi điều động tàu quay trở

HOẠT ĐỘNG 3: NGHE GIỚI THIỆU VÀ XEM TRÌNH DIỄN MẪU

- Điều động tàu quay trở trong điều kiện xuôi nước

- Điều động tàu quay trở trong điều kiện ngược nước

- Điều động tàu quay trở trong điều kiện có gió ngang

HOẠT ĐỘNG 4: RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

5 Điều động tàu quay trở trên luồng hẹp:

- Quan sát tàu đang hành trình trên luồng

6 Kiểm tra:

- Kiểm tra và đánh giá tình trạng của tàu

CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Câu 1: Hãy cho biết những lưu ý khi điều động tàu quay trở?

Câu 2: Trình bày phương pháp điều động tàu quay trở trong điều kiện ngược nước? Câu 3: Trình bày phương pháp điều động tàu quay trở trong điều kiện xuôi nước?

25

NỘI DUNG PHIẾU KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN

Bài: Điều động tàu quay trở

Mã bài: MD10-3.1 SỐ

SỐ LIỆU KIỂM TRA

YÊU CẦU

KỸ THUẬT

ĐÁNH GIÁ BIỆN PHÁP XỬ LÝ

1 Công tác chuẩn bị

-2 Điều động tàu quay trở

khi xuôi nước

-3 Điều động tàu quay trở

khi ngược nước

-4 Điều động tàu quay trở

khi có gió ngang

-BÀI 2 ĐIỀU ĐỘNG TÀU QUA CẦU

Mã bài: MD10-3.2 MỤC TIÊU THỰC HIỆN:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Điều động tàu thành thạo khi qua cầu

- Công tác chuẩn bị trước khi qua cầu

- Phân tích được đặc điểm tình hình gió, dòng chảy, khí tượng thủy văn

- Nắm bắt được đặc điểm của cầu

NỘI DUNG CHÍNH:

- Công tác chuẩn bị, những điều cần chú ý khi điều động tàu quacầu

- Xử lý điều động trong một số tình huống đặc biệt khi qua cầu

CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

HOẠT ĐỘNG 1: NGHE THUYẾT TRÌNH CÓ THẢO LUẬN

1 Công tác chuẩn bị, những điều cần chú ý khi điều động tàu qua cầu

- Nắm vững được đặc điểm vầy cầu sẽ đi qua, nhất là kích thước chiều rộng luồngqua cầu, chiều cao tĩnh không

- Nắm chắc chiều cao tĩnh không của tàu mình, nếu còn nghi ngờ phải dừng lại đểxác định

1.2 Những điều cần chú ý khi điều động tàu qua cầu

- Phải nghiêm chỉnh chấp hành mọi quy định của cơ quan có trách nhiệm quản lý

và điều tiết giao thông tại cầu sẽ qua

- Chỉ đưa tàu qua cầu tại khoang dành cho loại phương tiện của mình

27

- Không chen, lấn vượt ẩu khi đang điều động qua cầu.

- Khi chưa nắm chắc qua cầu sẽ an toàn thì phải dừng lại để xác định và làm cácthao tác cần thiết chỉ khi xét thấy đảm bảo an toàn mới tiếp tục đưa tàu qua cầu

- Không được buộc dây vào thành hay trụ cầu

2 Các trường hợp điều động tàu qua cầu

2.1 Qua cầu khi có gió ngược, nước ngược

Sau khi làm tốt công tác chuẩn bị, ta thực hiện các vị trí thao tác như sau:

- Từ xa giảm máy, điều động tàu theo trục luồng, hướng về vị trí vầy cầu thôngphương tiện cơ giới Lấy lái chỉ thẳng mũi tàu về phía báo hiệu ở trên cầu

- Khi tàu thoát 2/3 thân tàu sang bên kia cầu thì tăng máy để rút nhanh tàu qua khỏicầu Tàu qua khỏi cầu kết hợp điều khiển bánh lái và chân vịt, điều động tàu chạytới theo hướng đã định

2.2 Qua cầu khi có nước xuôi

Ta biết rằng khi đi xuôi nước xuôi, tàu ăn lái kém, mặt khác dòng chảy khi quacầu thường có biến đổi cả về cường độ lẫn áp lực, nếu dòng chảy có tốc độ đáng kể thìtrong cầu có xuất hiện các vùng nước có áp lực và hướng khác nhau gây khó khăn choviệc điều động tàu đi qua, có khi rất nguy hiểm Vì vậy, ở đây chia làm 3 trường hợpdòng chảy qua cầu:

Trường hợp nước xuôi nhẹ.

Ở trường hợp này, ảnh hưởng của dòng nước tới điều động không lớn, nên ta áp dụng như trường hợp có nước ngược, gió ngược

Trường hợp nước xuôi mạnh.

Trường hợp này điều động tàu qua cầu bằng phương pháp giỏ lùi

- Giảm máy, khi còn cách cầu khoảng 200 300m đường, điều động tàu quay trở lại

ngược nước (sang phía bờ bãi), điều chỉnh cho tàu nằm dọc với dòng nước tại trục

luồng rồi Stop máy Nhờ dòng nước đẩy tàu trôi dần qua cầu

- Quá trình tàu trôi lùi, nếu vì một lý do nài đó, tàu chệch khỏi hướng trục luồng thì

bẻ lái về phía trục luồng để nắn tàu vào đúng vị trí, sau đó lại Stop để dòng nướcđẩy tàu tiếp tục trôi qua cầu

- Tàu qua được cầu, bẻ lái về phía bờ vở, cho máy chạy tới, điều động tàu quay trở lạixuôi nước và tiếp tục hành trình

Trường hợp nước xuôi rất mạnh.

Trường hợp này, việc điều động tàu qua cầu rất khó khăn, có khi nguy hiểm, vìvậy đòi hỏi người điều khiển phương tiện phải hết sức thận trọng, nếu xét thấy không

an toàn phải dừng lại, yêu cầu tàu chuyên dùng chống va trôi giúp đỡ

Nếu xét thấy đủ khả năng điều đọng qua cầu thì nhất thiết phải áp dụng phương phápgiỏ lùi như đã trình bày ở trên.

2.3 Qua cầu khi có gió ngang

Trường hợp này, có nguy cơ tàu bị dạt vào trụ cầu cuối gió, vì vậy phải áp dụngphương pháp điều động tàu đón gió Các vị trí thao tác như sau:

- Từ xa giảm máy, điều động tàu đi già về phía trụ cầu đầu gió với khoảng cách tỷ lệthuận với sức gió

- Giữ nguyên lái sao cho quỹ đạo chuyển động của trọng tâm tàu là một đường thẳngsong song với trục tim luồng trong cầu Quá trình điều động phải liên tục quan sáttrụ cầu, giữ khoảng cách an toàn với tàu

- Khi thấy lái tàu có nguy cơ va đạp vào trụ cầu cuối gió, lập tức phải tăng máy, đồngthời bẻ lái về phía cuối gió để đánh lái tàu ra ngoài Cần thiết phải sử dụng sức quá

tải của máy (động cơ đốt ngoài 30%; động cơ đốt trong 15% công suất định mức),

nhằm tăng khả năng tác dụng của bánh lái Tàu qua được cầu, tiếp tục kết hợp điềukhiển bánh lái và chân vịt, điều động tàu chạy tới theo hướng đã định

3 Xử lý điều động trong một số tình huống đặc biệt khi qua cầu

3.1 Khi có nghi ngờ về chiều cao tĩnh không

Như trên đã đề cập, trước khi điều động tàu qua cầu nếu còn nghi ngờ về chiều cao tĩnhkhông của cầu thì phải ngừng lại để xác định Theo kinh nghiệm, có 3 cách xác địnhnhư sau:

- Cách 1: Đọc thước nước ngược ở 2 bên mạn cầu

Thước này chỉ thị khoảng cách thẳng đứng tình từ mặt nước hiện tại đến điểm thấp nhấtdưới đáy hầm cầu, như vậy nhìn vào thước, ta có thể biết được chiều cao tĩnh khôngcủa cầu, so sánh với chiều cao tĩnh không của tàu để biết được tàu đi qua cầu có an toànkhông

Cần lưu ý: Với các cầu có dầm theo phương nằm ngang thì giới hạn an toàn là trị số ghi

trên thước; với các cầu có dầm hình vòm cong thì giới hạn an toàn là dây cung nối đầumút của dầm vầy cầu cho phép thông phương tiện thủy Vì vậy, trong tình huống cấpbách, ta có thể tính toán khai thác khoảng cách trên đường giới hạn an toàn tại vị trítrục luồng

- Cách 2: So sánh điểm cao nhất trên thượng tầng của tàu với điểm thấp nhất dưới dầm cầu.

Cách này có ưu điểm là đơn giản, tốn ít thời gian nhưng độ chính xác không cao nênchỉ áp dụng khi trụ cầu không có thước nước ngược và người xác định phải có kinhnghiệm

29

Trước hết, phải điều động tàu theo trục luồng qua cầu, gần tới cầu nếu đang đi xuôinước thì phải quay lại ngược nước rồi Stop máy, sao cho đảm bảo khoảng cách an toàngiữa cầu với tàu Cử người có kinh nghiệm lên thượng tầng tầu tại vị trí có điểm caonhất, rồi dùng mắt thường ngắm từ điểm cao nhất đó theo phương nằm ngang hướngthẳng về phía dầm cầu của vầy thông phương tiện Nếu thấy khoảng cách giữa điểmcao nhất trên thượng tầng tàu với điểm thấp nhất dưới đáy dầm cầu tại luồng qua cầu cókhoảng cách đáng kể thì cầu đi qua được Ngược lại, nếu không có khoảng cách vàkhoảng sang không đáng kể thì phải dừng lại, tìm biện pháp hạ thấp chiều cao tĩnhkhông của tàu xuống.

- Cách 3: Đo bằng dây dọi

Để làm cách này, ta phải dừng lại dùng một đường dây dọi, cử người lên cầu thả dâyxuống chạm mặt nước tại luồng tàu qua cầu, đánh dấu điểm thấp nhất dưới dầm cầu rồirút dây lên rải thẳng ra, dùng thước mét để đo So sánh số đo được với chiều cao tĩnhkhông của tàu, ta biết được tàu có qua được an toàn, trot lọt hay không phương án này

có độ chính xác tương đối cao, song tốn nhiều thời gian và sức lao động

Các biện pháp hạ chiều cao tĩnh không của tàu

Theo kinh nghiệm, đối với tàu sông có một số phương pháp hạ thấp chiều cao tĩnhkhông của tàu như sau:

- Hạ xuống tất cả những thiết bị ở trên cao như cabin nâng hạ, cột cờ, đèn pha, ăngten,cần cẩu, cột buồm … có thể hạ được xuống

- Nén tàu bằng một trong các biện pháp: bơm nước vào dằn tàu; xếp bao cát hoặc dáhộc xuống tàu một cách cân bằng

3.2 Đang qua cầu, tàu có nguy cơ đổ mũi.

Nguyên nhân đang qua cầu tàu bị đổ mũi.

Thuật ngữ “Đổ mũi” là một thuật ngữ chuyên môn chỉ hiện tượng tàu mất khả năng

nghe lái Nguyên nhân của hiện tượng này là do hiệu áp lực của nước tác động vào mặtbánh lái không đủ thắng sự tác động của các yếu tố ngược chiều nhau Trường hợp tàuđang qua cầu bị đổ mũi chủ yếu do các yếu tố sau:

- Nước xuôi quá mạnh

- Tàu đi vào luồng nước chảy ngược, nước ngảng ở trong cầu

- Tàu đi vào vùng giáp ranh giữ vùng nước có áp suất cao với vùng nước có áp suấtthấp, đặc biệt khi cường độ dòng chảy đáng kể Như vậy nguyên nhân này sẽ tỷ lệthuận với cường độ dòng chảy, nếu dòng chảy nhẹ thì không xuất hiện

- Do tàu bị đâm va khi đang đi ở trong cầu

- Do ảnh hưởng của gió ngang mạnh

Biện pháp đề phòng tàu bị đổ mũi khi đang qua cầu

- Biện pháp cơ bản nhất để đề phòng hiện tượng tàu đổ mũi khi đang qua cầu làkhông ngừng học tập, tích lũy kinh nghiệm về kỹ năng lái tàu trong mọi tình huống.

- Luôn đảm bảo tình trạng kỹ thuật tốt của hệ thống lái, hệ thống động lực

- Phải nghiên cứu kỹ đặc điểm về mọi mặt của cây cầu, vầy cầu thông phương tiện cơgiới trước khi điều động qua cầu, đặc biệt là tình hình gió và dòng nước, đây cũng làbiện pháp cơ bản

- Cần lưu ý: Cùng một cây cầu, ở mỗi mùa, mỗi thời điểm khác nhau có thể đặc điểm

dòng chảy khác nhau, không thể lấy kinh nghiệm của mùa này, chueyén đi này để

áp dụng cho mùa khác, chuyến đi khác

- Huy động toàn tàu sẵn sang hỗ trợ điều động và khắc phục ngay khi hiện tượng cóthể xuất hiện

Khi xét thấy không chắc chắn an toàn thì không tự ý đưa tàu qua cầu

- Biện pháp khắc phục khi đang qua cầu, tàu bị đổ mũi.

Kinh nghiệm, đang qua cầu, tàu bị đổ mũi thì biện pháp hữu hiệu nhất là sử dụng khảnăng quá tải của động cơ nhằm tăng áp lực tác động vào mặt bánh lái, tạo ra lực lái đủlớn,thắng được các tác động ngược chiều là nguyên nhân sinh ra hiện tượng

Cùng với biện pháp trên phải phối hợp các thao tác hỗ trợ như chống sào, đệm va, cầnthiết phải ném dây vào vật cố định ngược với phía mũi bị đổ trong vây cầu, có thể bắtđược day một cách tạm thời để kéo hỗ trợ lấy lại hướng tàu

HOẠT ĐỘNG 2: NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM

4 Nghiên cứu:

HOẠT ĐỘNG 3: NGHE GIỚI THIỆU VÀ XEM TRÌNH DIỄN MẪU

- Điều động tàu qua cầu trong điều kiện nước ngược, gió ngược

- Điều động tàu qua cầu trong điều kiện nước xuôi

- Điều động tàu qua cầu trong điều kiện có gió ngang

HOẠT ĐỘNG 4: RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

5 Điều động tàu qua cầu:

- Quan sát tàu đang hành trình trên luồng

31

- Công việc an toàn.

6 Kiểm tra:

- Kiểm tra và đánh giá tình trạng của tàu

CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Câu 1: Hãy cho biết những lưu ý khi điều động tàu qua cầu?

Câu 2: Trình bày phương pháp điều động tàu qua cầu trong điều kiện ngược nước,

ngược gió?

Câu 3: Trình bày phương pháp điều động tàu qua cầu trong điều kiện xuôi nước?

Câu 4: Trình bày phương pháp điều động tàu qua cầu trong điều kiện có gió ngang?

33

NỘI DUNG PHIẾU KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN

Bài: Điều động tàu qua cầu

Mã bài: MD10-3.2 SỐ

SỐ LIỆU KIỂM TRA

YÊU CẦU

KỸ THUẬT

ĐÁNH GIÁ BIỆN PHÁP XỬ LÝ

1 Công tác chuẩn bị

-2 Điều động tàu qua cầu

khi ngược nước, ngược

gió

-3 Điều động tàu qua cầu

khi xuôi nước

-4 Điều động tàu qua cầu

khi có gió ngang

-BÀI 3 ĐIỀU ĐỘNG TÀU ĐI QUA CHẬP TIÊU TIM LUỒNG

Mã bài: MD10-3.3 MỤC TIÊU THỰC HIỆN:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Điều động tàu thành thạo khi đi qua chập tiêu tim luồng

- Công tác chuẩn bị trước khi đi qua chập tiêu tim luồng

- Nắm bắt được đặc điểm của chập tiêu tim luồng

HOẠT ĐỘNG 1: NGHE THUYẾT TRÌNH CÓ THẢO LUẬN

1 Ý nghĩa của chập tiêu

Chập tiêu được đặt ở những đoạn luồng có nhiều chướng ngại vật đan xen nhau.Chập tiêu gồm biển hiệu và vật mang biển hiệu, nhờ vậy mà xác định được một trụcthẳng trục tim luồng giúp các phương tiện đi theo đường thẳng đó tránh va chạm vàoCNV

Khoảng cách giữa 2 cột chập lớn hay nhỏ tùy thuộc vào chiều rộng luồng tàu trongđường chập và độ dài đường chập Khoảng cách ấy được xác định theo công thức:

I = L.b/B

- I là khoảng cách giữa 2 cột chập tiêu

- L là chiều dài luồng tàu đi trong đường chập

- b là kích thước biển hiệu

- B là chiều rộng luồng tàu đi trong đường chập

Qua công thức trên ta thấy: Đường chập càng dài, chiều rộng luồng tàu đi trong đườngchập càng nhỏ thì khoảng cách giữ 2 cột chập càng lớn và ngược lại

2 Công tác chuẩn bị

Đoạn luồng có chập tiêu (gọi tắt là chập) là đoạn luồng khó, yêu cầu người điều

khiển phương tiện phải tập trung cao độ để điều động tàu đi theo đường thẳng đã xác

35

định bởi đường chập Để đảm bảo hiệu quả điều động cần làm tốt công tác chuẩn bị sauđây:

- Gần đến chập phải giảm máy, cử người đứng phía mũi tàu để đo nước dò luồng vàthường xuyên nắm bắt kết quả đo nước trên

- Quan sát tình hình gió, dòng nước và chưuóng ngại vật (CNV) nhất là các phươngtiện khác đang đi trong khu vực chập

- Yêu cầu thuyền viên phải có mặt tại các vị trí thao tác đã được phân công để sẵnsàng phối hợp thao tác

3 Các trường hợp điều động qua chập tiêu

Có thể chia quá trình điều động tàu đi qua chập tiêu thành 3 giai đoạn: bắt chập, giữchập và rời chập

- Bắt chập nghĩa là điều động tàu tiếp cận vào điẻm đầu của đường chập, đứng hướngcủa đường chập Góc tiếp cận của tàu tùy thuộc vào góc chuyển hướng tàu chạy từđoạn luồng trước chập với đường chập Cần lưu ý: Khi góc chuyển hướng càng lớnthì yêu cầu phải đón lái ngược lại càng sớm để trù hao độ dạt ngang, ngược vớihướng bẻ lái trong khi tàu thực hiện một phần của vòng quay trở và ngược lại, saocho khi trọng tâm tàu nằm trên đường chập thì hướng chuyển động của tàu cũngtrùng với hướng chập tiêu

- Giữ chập là thời gian chủ yếu của quá trình đi qua chập Yêu cầu của giai đoạn nàylà: Trọng tâm G của tàu luôn luôn nằm trên đường chập

- Rời chập là đưa tàu tách khỏi đường chập chuyển sang hướng đi khác, tốc độ khác

Theo kinh nghiệm, thời điểm điều động tàu rời chập là lúc quan sát thấy 2 biển chậpnằm trùng khít lên nhau Song đối với những chập tiêu đặt ở những nơi có ảnhhưởng của thủy triều thì khi triều lớn, có thể cho tàu rời chập muộn hơn, khi chiềuròng thì phải cho tàu rời chập lớn hơn thời điểm 2 biển chập trùng khít lên nhau.Sau đây, sẽ nghiên cứu quá trình giữ chập ở một số trường hợp cơ bản thường gặptrong thực tế:

3.1 Trường hợp hướng gió, dòng nước trùng với hướng đường chập

Trường hợp này, tàu đi đúng chập trong khi trục dọc tàu luôn nằm trên đường chập

- Để nhận biết tàu đi đúng chập trong khi không có các thiết bị ngắm, nhìn trợ giúp,thì theo kinh nghiệm cần chọn một mục tiêu cố định phía trước luồng lái để ngắmvới 2 cột chập Giả sử chọn cột tiêu cắm đúng giữa mũi tàu thì cột tiêu đó luôn trùng

khít với 2 cột chập là tàu đang đi đúng chập Cần lưu ý rằng, khi tàu chạy cắt đường

chập thì cũng có thời điểm cột tiêu trùng khít với 2 cột chập nhưng khi qua thờiđiểm đó thì tàu sẽ lệch chập

- Để nhận biết tàu đi đúng chập (Lệch chập), cũng ngắm như trên, nếu thấy cột trước

so với cột sau của chập tiêu lệch về phía nào thì chứng tỏ tàu đang lệch về phía đó

so với đường chập, bởi vậy ta phải điều chỉnh cho tàu về đúng đường chập.

- Cách điều chỉnh khi tàu lệch chập:

Giả sử cột trước so với cột sau của chập tiêu lệch về phía tay trái người điều khiển thì

phải bẻ lái sang trái Góc độ và tốc độ bẻ lái phụ thuộc vào khoảng cách lệch cuat cột

trước so với cột sau và tốc độ quay mũi tàu về phía lệch Nếu khoảng cách và tốc đọ ấycàng lớn thì càng phải bẻ nhiều lái và bẻ lái nhanh, ngược lại tốc độ quay và khoảngcách lệch nhỏ thì bẻ lái từ ttừ và ít hơn Cần lưu ý khi điều chỉnh phải áp dụng phươngpháp lái đón để trừ hao độ dạt khi tàu quay Mức độ lái đón sớm hay muộn cũng tùythuộc vào góc lệch và tốc độ quay của mũi tàu

Cần chú ý tàu một chân vịt do ảnh hưởng chiều quay của chân vịt làm mũi tàu luôn có

xu hướng ngả về phía chiều quay của nó, nên khi tùa đã đi đúng chập phải bẻ lái vềphía ngược với chiều quay của chân vịt một góc thích hợp vừa đủ để trừ hao ảnh hưởngtrên

3.2 Trường hợp hướng gió, nước cắt hướng đường chập

Trường hợp này, tàu đi đúng chập khi trọng tâm G của tàu luôn nằm trên đường chập.Muốn vậy ta phải lấy lái về phía đầu gió, đầu nước để dóng mũi tàu lên phía đó một

khoảng vừa đủ để trừ hao độ dạt của gió, nước.

Chú ý: Nếu hướng gió, nước ngược hoặc chéo hướng nhau thì dóng mũi lên yếu tố nào

có cường độ mạnh hơn Nếu 2 yếu tố có cường độ ngang nhau thì khi tàu đằm ưu tiên cho yếu tố nước, khi tàu nổi ưu tiên cho yếu tố gió.

HOẠT ĐỘNG 2: NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM

4 Nghiên cứu:

- Phương pháp điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng

- Những chú ý khi điều động tàu qua đi qua chập tiêu tim luồng

HOẠT ĐỘNG 3: NGHE GIỚI THIỆU VÀ XEM TRÌNH DIỄN MẪU

- Điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng trong điều kiện hướnggió, dòng nước trùng với hướng đường chập

- Điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng trong điều kiện hướnggió, nước cắt hướng đường chập

HOẠT ĐỘNG 4: RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

37

5 Điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng:

- Quan sát tàu đang hành trình trên luồng

- Phương pháp điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng

6 Kiểm tra:

- Kiểm tra và đánh giá tình trạng của tàu

CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Câu 1: Hãy cho biết công tác chuẩn bị trước khi điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng?

Câu 2: Trình bày phương pháp điều động tàu điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng

trong điều kiện hướng gió, dòng nước trùng với hướng đường chập?

Câu 3: Trình bày phương pháp điều động tàu điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng

trong điều kiện hướng gió, dòng nước cắt hướng đường chập?

NỘI DUNG PHIẾU KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN

Bài: Điều động tàu đi qua chập tiêu tim luồng

Mã bài: MD10-3.3 SỐ

SỐ LIỆU KIỂM TRA

YÊU CẦU

KỸ THUẬT

ĐÁNH GIÁ BIỆN PHÁP XỬ LÝ

1 Công tác chuẩn bị

-2 Điều động tàu đi qua

chập tiêu tim luồng khi

hướng gió, dòng nước

trùng với hướng đường

chập

-3 Điều động tàu đi qua

chập tiêu tim luồng khi

hướng gió, dòng nước