TÁCH CHIẾT POLYSACCHARIDE-PROTEIN TỪ MỘT SỐ NẤM VIỆT NAM VÀ XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CHÚNG

TÁCH CHIẾT POLYSACCHARIDE-PROTEIN TỪ MỘT SỐ NẤM VIỆT NAM VÀ XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CHÚNG ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ... ° Đối tượng nghiên cứu: Nấm Lin

TÁCH CHIẾT POLYSACCHARIDE-

PROTEIN TỪ MỘT SỐ NẤM VIỆT NAM VÀ XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH SINH

HỌC CỦA CHÚNG

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ

PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ

 Thời gian thực hiện: 18 tháng ( Từ tháng 07/ 2004 đến tháng 12/2005)

Cơ quan chủ trì: VIỆN CÔNG NGHỆ HÓA HỌC

 Chủ nhiệm đề tài:

TS NGUY N CỬU KHOA ỄN CỬU KHOA

Mục tiêu của đề tài

khoa học cho việc sản xuất chế phẩm

Polysaccharide-protein dùng để phòng và điều trị bệnh ung thư.

cứu ứng dụng trong phòng và chống lão hóa ở cơ thể con người.

nấm Việt Nam

° Đối tượng nghiên cứu:

 Nấm Linh Chi – tên khoa học Ganoderma lucidum

 Nấm Vân Chi – tên khoa học Trametes versicolor

 Nấm Bào Ngư – tên khoa học Pleurotus sajor-caju

° Hoạt tính sinh học được khảo sát:

 Tính kháng phân bào

 Tính kháng oxy hóa

Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực

của đề tài

 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

 Các nhà khoa học Nhật Bản, Mỹ và Trung Quốc đã công bố nhiều tài liệu về hợp chất của polysaccharide-protein được

tách chiết từ các loài nấm dược (Linh Chi, Vân Chi ) có hoạt

tính sinh học rất cao, có khả năng kháng nấm, kháng khuẩn, kháng tế bào ung thư và còn được sử dụng trong điều chế các vaccine chống virus

 Ngoài ra các cuộc thử nghiệm còn cho thấy các phân đoạn polysaccharide-protein còn có khả năng kéo dài sự sống của các bệnh nhân ung thư, trẻ hóa, kéo dài tuổi thọ cho con

người

 Trong 5-10 năm gần đây các chế phẩm của

polysaccharide-protein : PSK (Polysaccharide Krestin) và PSP

(Polysaccharide Peptid) đã được bán rộng rãi ngoài thị trường và đã đứng đầu trong top 10 loại thuốc chống ung thư bán

chạy nhất tại Nhật Bản với doanh số 556 triệu USD (năm

1985) và chiếm 25.2% tổng chi tiêu của người dân Nhật Bản cho việc chữa trị các bệnh ung thư (năm 1987).

 Tình hình nghiên cứu trong nước :

 Một loạt các nhà khoa học (GSTS Nguyễn Lân Dũng,

PGS.TS Nguyễn Hữu Đống ) đã có các công trình về trồng nấm tại nước ta

 Vài nghiên cứu chi tiết thành phần loài và một số đặc điểm sinh học họ nấm Linh Chi ở Việt Nam và thăm dò hoạt tính chống oxy hóa của các dịch chiết từ nấm Linh Chi

 Hàng loạt các chế phẩm từ nấm Linh Chi, Vân Chi với các tên gọi khác nhau( Ling zhi, Ling zhi jing, Naturade Ken

Reishi…) đã được nhập từ Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc

 Một số công ty dược phẩm trong nước (dược phẩm 24 hoặc công ty Khôi Nguyên) cũng có sản phẩm nấm dược, tuy nhiên mới chỉ ở dạng bột, trà hoặc dịch chiết đơn giản

 Các công trình nghiên cứu về nấm ở Việt Nam mới chỉ dừng

ở mức độ phân loài nấm, kỹ thuật nuôi trồng nấm và nghiên cứu một số đặc tính sinh học của chúng, chưa có một công

trình nào được nghiên cứu một cách hệ thống về thành phần, phương pháp tách chiết các phân đoạn polysaccharide-protein được cho là có hoạt tính sinh học cao của các loại nấm Việt Nam

Nội dung nghiên cứu

 X ây dựng đề cương tổng q uát và chi tiết

 Thu thập và tổng hợp các tư liệu Polysaccharide-Protein có liên q uan đến đề tài

 Khảo sát sơ bộ một số thông tin kỹ thuật cơ bản về trồng, thu hoạch và sơ chế nấm Linh Chi, Vân Chi và Bào Ngư

 Tách chiết Polysaccharide-Protein từ nấm Linh Chi,Vân Chi, Bào Ngư

 Dùng các phương pháp hóa lý để xác định trọng lượng phân tử của các phân đoạn thu được

 X ác định thành phần đường tổng của các phân đoạn thu

được

 X ác định thành phần acid amin trong protein của các phân đoạn thu được

 X ác định kháng phân bào của các phân đoạn thu được trên

 X ác định hoạt tính chống oxy hóa của các phân đoạn trên

Phương pháp nghiên cứu, cách tiếp cận

vấn đề, kỹ thuật sử dụng

 Tách chiết polysaccharide có chứa protein với các dung môi khác nhau ( H2O, MeOH, EtOH, …)

 Sử dụng phương pháp đông khô ở nhiệt độ thấp nhằm giữ nguyên được hoạt tính của Polysaccharide-protein thu nhận được.

 Sử dụng phương pháp sắc ký gel để tách các phân đoạn có trọng lượng phân tử khác nhau.

 Sử dụng các phương pháp sắc ký khí (GC) để xác định các loại đường của Polysaccharide.

 Sử dụng phương pháp phenol-sunfuric acid để xác định hàm lượng đường tổng.

 Protein: xác định bằng phương pháp Lowry và sắc ký điện

di hoặc sắc ký lỏng cao áp kết hợp với khối phổ.

 Xác định hoạt tính kháng phân bào

 Xác định hoạt tính kháng oxy hóa bằng phương pháp

DPPH

Thành Phần Hóa Dược Tổng Quát của Linh Chi

Thành phần Hàm luợng(%)

(trong cao mềm của Việt Nam thì tới 22.32%)

Cellulose 54 - 56

Hợp chất Nitơ 1.6 - 2.1

Chất béo (kể cả

dạng xà phòng hóa) 1.9 - 2

Hợp chất Phenol 0.08 - 0.1

(có thể tới 0.4% trong cao)

Hợp chất Strerol

toàn phần 0.11 - 0.16

Saponin toàn phần 0.3-1.23

(Theo Lê Xuân Thám-Nấm Linh Chi, Cây thuốc quý)

Quy Trình Tách Chiết Thô

Quả thể nấm

Chiết với NaOH 5%, ở

30 o C x 6-12h, lọc

Chiết với Amonium oxalat 1%, đun hoàn lưu 3h, 5 lần, lọc

Thêm 5 V EtOH, Lọc

Đông khô

Đông khô

AcOH,

pH 5-6, lọc

1 Sấy khô ở 80 o C Nghiền

2 Chiết với EtOH 85% x 5 lần Lọc

Thêm 5 V EtOH, Lọc

Đông

khô

Dich lọc

Quy Trình Tách Chiết Tinh

Chiết với NaOH 5%, ở

30 o C x 12-30h, lọc

Chiết với Amonium oxalat 3%, đun hoàn lưu 3h, 5 lần, lọc

Thêm 5 V EtOH, Lọc

Dịch lọc 7 Cặn 7 F3-2

F2

F3-1

Thêm 5 V EtOH, lọc

Đông khô

Thẩm trích Đông khô

Đông khô AcOH, pH 5-6, lọc

Quả thể nấm

1 Sấy khô ở 80 o C Nghiền

2 Chiết với EtOH 85% x 16 lần Lọc

Thêm 5 V EtOH, Lọc

Lọc gel

1 Xác định trọng lượng phân tử của Polysaccharide bằng:

sulfuric acid

– Sắc ký khí

– Sắc ký lỏng cao áp ghép khối phổ.

– Cộng hường từ hạt nhân

 IR

4 Tính kháng phân bào: do TS Lê Mai Hương thực hiện trên các dòng tế bào:

– Phương pháp xác định hàm lượng Malonyl dialdehyde(MDA) trong quá trình peroxy hóa Lipid (TBA)

– Phương pháp Diphenyl-picryl-hydraziyl (DPPH)

– Phương pháp E.C Xavron

Hợp tác quốc tế

Dự kiến hợp tác:

1 Viện Hóa Hữu Cơ Zelenskij (Viện Hàn Lâm liên bang Nga)

Nội dung hợp tác: Trao đổi tài liệu thông tin

2 Trung Tâm Sinh Học Công Nghệ Cao (Đại Học

Boston Mỹ)

Nội dung hợp tác :Trao đổi tài liệu thông tin và có thể

thực hiện một số phương pháp phân tích hiện đại

Dạng kết quả dự kiến của đề tài

Mẫu (Model, market)

Qui trình công nghệ: Qui trình tách chiết polysaccharide-protein đối với từng loại nấm: Linh Chi, Bào Ngư, Vân Chi

Báo cáo phân tích

Sản phẩm: Các phân

đoạn

polysaccharide-protein

Phương pháp Bảng số liệu

Vật liệu Tiêu chuẩn Tài liệu dự báo Thiết bị, máy móc Qui phạm Sơ đồ

Dây chuyền công nghệ Đề án, qui hoạch

triển khai Giống cây trồng Luận chứng kinh tế kỹ thuật

máy tính Khác

Yêu cầu kỹ thuật, chỉ tiêu chất lượng đối với sản

Cần đạt Mức chất lượng

Trong nước Thế giới

polysaccharide-protein của nấm

gr Không trong nước tan

chứa 20% Chưa có 50

T

Tên sản phẩm và chỉ

tiêu chất lượng chủ

Cần đạt Mức chất lượng

Trong nước Thế giới

protein

7 Các bản báo cáo kết

quả hoạt tính kháng

phân bào của 6 phân

đoạn trên

8 Các bản báo cáo kết

quả hoạt tính kháng

oxy hóa của 6 phân

đoạn trên

Phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu:

 Chuyển giao kết quả nghiên cứu cho một công ty

dược tại Tp HCM (Dược phẩm Bến Thành hoặc

dược phẩm 26).

 Hoặc chuyển giao cho Xưởng Thực nghiệm của

Viện Công Nghệ Hóa Học để tiếp tục nghiên cứu

giai đoạn 2 thử nghiệm hoạt tính chống tế bào ung thư trên chuột, xác định LD50 của chế phẩm trên

và thử lâm sàng

Các tác động của kết quả nghiên cứu

Danh sách tổ chức/cá nhân tham gia thực hiện và

phối hợp chính

Viện Sinh Học Nhiệt Đới.

Viện Hóa Học Các Hợp Chất Thiên Nhiên.

Khoa Sinh trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên

Hoàng Quốc Khánh

Phạm Cao Thanh Tùng

Hoàng Thị Kim Dung

Trần Ngọc Quyển

Đái Huệ Ngân

Bùi Trọng Đạt

TS

ThS ThS CN CN ThS

Vi Sinh

Hóa Lý Hữu Cơ Hữu Cơ Hóa Lý HóaHCTN

Viện Sinh học nhiệt Đới

Viện Công

Nghệ Hóa Học

Nt Nt

Nt

 Cán bộ phối hợp chính

T

Nội dụng các khoản

chi

1 Thuê khoán chuyên

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN