Slide bài giảng quản lý chất thải rắn vàchất thải bệnh viện

Quản lý chất thải rắn và chất thải rắn y tếLịch sử phát triển chất thải rắn Các hệ sinh thái - bản thân là bền vững : thải chất thải và bổ sung chất dinh dưỡng bằng cách tái sửdụng c

Trang 1

Lê Thị Thanh Hương

Bộ môn SKMT

Trang 2

Quản lý chất thải rắn và chất thải rắn y tế

Suy ngẫm…

Nhặt rác tại bãi rác ở Manila Nhặt rác tại bãi rác ở Jakarta

Trang 3

Suy ngẫm…

10/7/2000: Bãi rác ở Manila,

Phillipinnes sạt lở, giết chết khoảng 91

người, 72-300 người và 100 ngôi nhà

bị chôn vùi dưới rác (theo CNN và Tân

Hoa Xã)

8/9/2006: Bãi rác ở Bekasi gần

Jakarta, Indonesia sạt lở, giết chết 3

người, 20 người bị chôn vùi dưới rác

(theo BBC)

21/2/2005: Bãi rác ở Cimahi,

Bandung, Indonesia sạt lở, giết chết

150 người, 70 ngôi nhà bị chôn vùi

dưới rác (theo BBC)

Trang 4

Tại sao ?

¾ 9/1999: Hà Nội: ra đường là thấy rác, 3-4 nghìn tấn rác ứ đọng (theo Cục Bảo vệ Môi trường)

¾ Từ 29/7 đến 7/8/2001, người dân thành phố Nam Định sống trong môi

trường ngập rác thải, 2.000 m 3 rác đang phải tập kết trên các đường phố

(theo vnexpress)

¾ Từ 6/8 – 8/8/2004: Hơn 5,000 m 3 rác tràn ngập Hải Phòng (theo vnexpress)

Đường phố Hải Phòng tràn ngập rác

Trang 7

1 Nhận biết và phân loại được các loại chất thải rắn và nguồn gốc của chúng

2 Trình bày được những tác động của chất thải rắn lên môi trường và sức khoẻ con người

3 Trình bày được nội dung về quản lý chất thải và công tác quản lý chất thải tại Việt nam

4 Trình bày được các vấn đề về chất thải rắn y tế và

công tác quản lý chất thải y tế

1 Mục tiêu

Trang 8

Trang 9

“Chất thải là vật liệu mà người ta thải đi như một thứ vô giá trị ”

Là chất thải dạng rắn phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt, thương mại, dịch vụ, du lịch, công, nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng v.v

2 Khái niệm chung

Trang 10

Lịch sử phát triển chất thải rắn

Các hệ sinh thái - bản thân là bền vững :

thải chất thải và bổ sung chất dinh dưỡng bằng cách tái sửdụng các yếu tố (cấu phần của HST)

Những người nguyên thuỷ và những nền văn minh

cổ xưa:

chất thải chủ yếu là chất thải hữu cơ

được các sinh vật phân huỷ tạo thành những chất có ích

dân số ít > tạo ra ít chất thải

Trang 11

Lịch sử phát triển chất thải rắn (cont.)

Dân số tăng: Số lượng chất thải tăng

Nhiều chất liệu mới: nilon, composit: chủng loại tăng

Æ Cần kiểm soát và quản lý CTR một cách hiệu quả

Trang 12

Trang 13

Phân loại theo vị trí hình thành (trong nhà, ngoài

đường, ngoài chợ, v.v )

Phân loại theo thành phần hóa học và vật lý (hữu cơ,

vô cơ, cháy được, không cháy được, v.v )

Phân loại theo nguồn phát sinh (công nghiệp, nông

nghiệp, sinh hoạt, xây dựng)

Phân loại theo mức độ độc hại : nguy hại và không

nguy hại

3 Phân loại chất thải rắn

Trang 14

Phân loại theo nguồn phát sinh

Không thuộc sự quản lý của các công ty môi trường đô thị

Trang 15

Phân loại theo mức độ độc hại

Độc tính cao: độc hại đến sức khoẻ con người

Dễ ăn mòn: pH dưới 2 hoặc hơn 12,5

Dễ cháy: chất lỏng có điểm cháy ở 50oC

Tính phản ứng với không khí: đạn dược cũ

CTR không nguy hại:

Chất thải không chứa các chất và hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại trực tiếp hoặc tương tác thành phần

Trang 16

Chất thải rắn (CTR)

CTR đô thị

CTR khác (xây dựng, nông nghiệp, công nghiệp, v.v)

Rác đốt được Rác không đốt được

Trang 17

Chất thải rắn đô thị

Định nghĩa:

CTR đô thị là loại CTR được phát sinh từ nhiều nguồn thải như: sinh hoạt, thương mại, công nghiệp, xây dựng, từ các hoạt động sản xuất, phá huỷ hoặc các hoạt động khác tại đô thị (WB,1999)

CTR đô thị được coi là có nguồn phát sinh đa dạng nhất

Trang 18

Chất thải rắn đô thị (cont.)

Lượng phát sinh CTR đô thị là: lượng rác thải phát sinh từ hoạt động của một người trong một ngày đêm (kg/người/ngày đêm):

Những nước nghèo: 0.4 - 0.9 kg/người/ngày đêm

Các nước giàu: 1.1 - 5.07 kg/người/ ngày đêm.

Nguồn: World Bank – Quản lý chất thải rắn ở Châu Á, bảng 3, trang7, 1999

Trang 20

Trên thế giới…

Theo điều tra tại 634

thành phố, thị trấn ở Ấn Độ:

lượng rác thải trung bình

Trang 21

4 Những con số

Trang 22

Tại Việt Nam…

Lượng CTR trên toàn quốc: 7 triệu tấn/năm

CTR tập trung chủ yếu ở các khu vực đô thị

Lượng rác thải chiếm tới 50% (hơn 7 triệu tấn/ năm)

Ước tính 0.5-0.7 kg /người/ngày ở các đô thị lớn

0.3 – 0.4 kg/người/ngày ở các đô thị nhỏ

Nguồn: Báo cáo diễn biến môi trường Việt Nam 2004

Trang 23

CTR công nghiệp:

6/2006: cả nước có 134 Khu công nghiệp , đa số không có

hệ thống phân loại, thu gom và xử lý CTR công nghiệp một cách vệ sinh

Hơn 2,6 triệu tấn chất thải công nghiệp/ năm

130.000 tấn CTR công nghiệp nguy hại/năm

64% phát sinh từ tp HCM và các tỉnh kinh tế trọng điểm lân cận

30% phát sinh từ vùng Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ

1.500 làng nghề (chủ yếu ở vùng nông thôn miền Bắc) thải

ra 774.000 tấn chất thải công nghiệp/ năm

Trang 24

Chất thải nguy hại:

Từ các cơ sở công nghiệp: 130.000 tấn/ năm

Từ các cơ sở y tế: 21.000 tấn/ năm

Từ hoạt động nông nghiệp:

khoảng 8.600 tấn/năm chủ yếu gồm các loại thuốc trừsâu, bao bì và thùng chứa thuốc trừ sâu

50 tấn thuốc bảo vệ thực vật tồn lưu từ thời chiến tranh

37.000 tấn hoá chất dùng trong nông nghiệp bị tịch thu đang chờ xử lý

Trang 26

Trang 27

nghiệp theo khu vực

ĐB Sông Mekong

Miền núi phía Bắc

Đồng bằng S.Hồng, ven biển Bắc Bộ

Ven biển Nam Trung bộ

Cao nguyên Trung bộ

Đông bắc khu

vực ĐB Sông

Mekong

Trang 28

Tỉ lệ phát sinh chất thải từ các làng nghề

(theo vùng)

Nguồn: INEST, 2003

Trang 29

Công nghiệp nhẹ

Hoá chất

Trang 30

Trang 31

Thực vật

Vi khuẩn Sâu hại

Côn trùng, gặm nhấm

Khí thải

Các chất độc Hydrocacbon Kim loại nặng

Nhiễm bẩn Cỏc chất hữu cơ

Lây nhiễm

Mùi

Cảnh quan thiên nhiên bị mai một

Con người tạo

ra chất thải

Ô nhiễm đất và

nước ngầm

Nước uống Xớch thức ăn

Nguồn: WHO,

1999

Trang 32

Tác hại lên Môi trường

Gây ô nhiễm không khí:

Mùi (H2S, NH3 )

Khí độc gây ảnh hưởng tới sức khoẻ con người, động vật, cây cối

Gây ô nhiễm nước, đặc biệt là nước ngầm

Các chất độc hại, kim loại nặng ngấm vào nước, gây nguy hại tới sức khoẻ

Trang 33

Tác hại lên Sức khoẻ con người

Các chất độc được con người hấp thụ qua xích thức ăn

Là nơi sinh sống của các côn trùng trung gian truyền bệnh

và các loài gặm nhấm: gián, ruồi, muỗi, chuột,

=> Là nơi phát sinh các bệnh truyền nhiễm: tả, lỵ, thương hàn

Nguy cơ đối với cộng đồng: mảnh sắc nhọn, thuỷ tinh vỡ, hoá chất độc hại, động vật sống tại bãi rác, cháy nổ (CH4 sinh ra từ quá trình phân huỷ rác) v.v

CO2 thải ra có thể gây đau đầu và ngạt thở (nồng độ thể tích 3%), bất tỉnh (nồng độ thể tích 10%); với nồng độ trên 10%

Trang 34

Chất lượng nước từ rác thải ở một số bãi chôn lấp rác ở Việt Nam

Trang 36

Bãi rác Sơn La:

H2S: 0.02-0.036 mg/m3, NH3: 0.033-0.25 mg/m3: vượt quá

tiêu chuẩn cho phép 2.5-3.4 lần

Lượng vi sinh vật hiếu khí, cầu khuẩn tan máu và nấm vượt quá cho phép hàng nghìn lần

Mẫu nước thải từ bãi rác: Coliform vượt quá 7-114 lần cho

phép, BOD và COD cao 1-3 lần cho phép

Kết quả khám lâm sàng cho thấy các triệu chứng bệnh hô

hấp, tai mũi họng, răng hàm mặt, mắt, da liễu, xương khớp

ở nhóm nghiên cứu cao hơn (có ý nghĩa thống kê) so với

nhóm đối chứng

(theo tài liệu Diễn đàn quốc gia vế Sức khoẻ Môi trường)

Trang 38

Quản lý CTR

Phân loại ngay từ khâu phát sinh Æ chứa

đựng, bảo quản tại các hộ gia đình, công sở, nhà máy v.v

Thu gom chất thải rắn:

thu gom ít nhất là 1 tuần 1 lần

nên thu gom 2 lần 1 tuần Æ phá vỡ chu trình sinh trưởng, phát triển của côn trùng truyền bệnh

Trang 40

Xử lý

Các loại rác nhà bếp: trước khi làm thức ăn

cho gia súc Æ cần được hấp tiệt trùng ở

100oC trong 30 phút

Chế biến thành phân trộn

Là một biện pháp xử lý chất thải rắn hữu hiệu

Diễn ra nhờ quá trình phân huỷ kị khí hoặc hiếu

khí

Cần phân loại những chất có khả năng phân huỷ

sinh học riêng Æ nghiền nhỏ

Phân tử của những chất có khả năng phân huỷ

sinh học được các vi sinh vật bẻ gãy Æ mùn Æ

phân bón

Trang 42

Các bước quản lý CTR toàn diện

Giảm thiểu nguồn phát sinh ( R educe)

Tái sử dụng ( R euse) - tái chế ( R ecycle)

Thu hồi năng lượng từ chất thải rắn

Chôn lấp hợp vệ sinh (xử lý CTR)

(Nguồn: Cơ quan bảo vệ môi trường Hoa Kỳ)

6 Quản lý chất thải rắn

Trang 43

Giảm thiểu nguồn phát sinh

Cần thay thế hoặc loại bỏ hẳn những chất tạo ra một

lượng lớn chất thải bằng các chất tạo ra ít hoặc không tạo ra chất thải

Thay đổi công nghệ, kỹ thuật sản xuất hiện đại để tạo

Trang 44

Tái sử dụng - tái chế

Phân loại ngay từ khâu phát sinh Æ chứa đựng, bảo

quản tại các hộ gia đình, công sở, nhà máy v.v

giấy nilon, kim loại, thủy tinh, v.v Æ tái chế

chai đựng sữa Æ đựng nước mắm

đồ đạc hỏng Æ sửa chữa lại

Tách riêng chất thải độc hại và không độc hại

Những khó khăn gặp phải:

con người quen với việc vứt rác

việc phân loại chất thải làm cho con người cảm thấy bất tiện

Trang 45

Thu hồi năng lượng từ CTR

Sử dụng các lò đốt nhiều buồng

Cách hữu hiệu để xử lý chất thải rắn

Nhiệt độ bên trong lò đốt cao (trên 1000-1200oC

để giảm thiểu ONKK)

Đốt chất thải Æ hơi, nhiệt, điện năng, v.v Æ bán lại cho dân chúng Æ bù lại một phần chi phí lắp đặt, vận hành

Nhược điểm: giá thành lắp đặt, chi phí vận hành cao (phải kèm theo bộ phận xử lý tro bụi)

Trang 46

Chôn lấp vệ sinh

đất/ nước ngầm bằng lớp chất dẻo

không thấm

lớp đất dày khoảng 20 – 60 cm

Trang 47

Yêu cầu đối với bãi chôn lấp rác

nhất 30 mét

ít nhất 150 mét

suối và các vực nước khác ít nhất 60

mét

Trang 48

Tình hình quản lý CTR ở Việt Nam

Thu gom rác:

Thu gom rác từ đường phố do công nhân vệ sinh làm nhiệm vụquét đường

Thu gom rác từ các khu tập thể

Vận chuyển rác: chủ yếu là do xe chở rác chuyên dụng

xe chở rác phải được che phủ kín

tránh để rơi vãi rác ra ngoài

hoạt động vào ban đêm

Phân bùn từ các bể phốt định kỳ có các xe hút phân

đến hút chở ra ngoại thành.

Trang 50

Trang 51

Phương pháp xử lý CTR ở Việt Nam

Trang 52

2 Chôn lấp rác:

32/64 tỉnh thành có dự án đầu tư xây

dựng bãi chôn lấp vệ sinh nhưng chỉ

13 đô thị đã được đầu tư

Cả nước có 91 bãi chôn lấp rác thải

thì chỉ 17 bãi hợp vệ sinh

(Nguồn: VN Environment monitoring

2004)

Trang 53

Ảnh hưởng

Ô nhiễm đất, nước ngầm và nước mặt:

Nước rò rỉ từ các bãi rác không được xử lý

Ô nhiễm không khí

Mùi khó chịu, ruồi nhặng, muỗi, gặm nhấm,

bụi, tiếng ồn

Trang 54

Bãi chôn lấp rác Đông Thanh, tp HCM

Ảnh hưởng tới 400 hộ gia đình xung quanh:

Giảm năng suất nông nghiệp

Ảnh hưởng tới môi trường, sức khoẻ

Tỉ lệ mắc các bệnh về da, tiêu hoá, hô hấp: ~

58%

Chất lượng nước giếng:

16% không đạt tiêu chuẩn VS

100% không đạt tiêu chuẩn lý, hoá

pH: ~ 4

Source: VN environment monitoring, 2004

Trang 55

Môi trường xung quanh bãi rác bị ô nhiễm nặng nề:

- Do độ ẩm thiên nhiên, quá trình vận hành xử lý rác và nước mưa Æ

lượng rác đã qua xử lý và số rác tồn đọng luôn bị đe dọa đến môi

trường sống.

- Không khí hôi thối, nước sinh hoạt hàng ngày cũng có mùi Nguồn

nước sạch bị ô nhiễm nghiêm trọng

- Ruồi nhặng nhiều

- Ồn: máy uỷ và xe chở rác

- Lúa lép hạt, năng suất vườn quả giảm Nước suối Cầu Lai (cung cấp

nước tưới tiêu) bị ô nhiễm nghiêm trọng.

- Tỷ lệ mắc các bệnh về tai mũi họng tăng 70%,

- Bệnh đường ruột tăng 15%

- Nhiều người bị nấm tay, chân

http://www.monre.gov.vn/monrenet/default.aspx?tabid=210&idmid=&ItemID=9208

Trang 56

3 Phương pháp ủ phân

Là một biện pháp xử lý chất thải rắn hữu cơ

Diễn ra nhờ quá trình phân huỷ kị khí hoặc hiếu khí

Cần phân loại những chất có khả năng phân huỷ sinh học

riêng Æ nghiền nhỏ

Phân tử của những chất có khả năng phân huỷ sinh học

được các vi sinh vật bẻ gãy Æ mùn Æ phân bón

Đảm bảo nhiệt độ lên tới 60oC - 65oC do đó tiêu diệt được

hầu hết mầm bệnh và trứng giun sán

Trang 58

4 Đốt rác:

giảm thiểu thể tích rác (75%)

Tiêu diệt vi trùng gây bệnh

Nhiệt lượng thu được cao

Nhược điểm:

chi phí cao

dễ gây ô nhiễm không khí

Các lò đốt rác thải có thể tiêu huỷ được 50% lượng

chất thải y tế nguy hại

Thiếu kinh nghiệm vận hành, bảo dưỡng lò đốt

Vận hành lò không đúng kỹ thuật

Tăng các loại khí thải độc hại

Thực hiện tiêu huỷ thông thường như các loại chất thải khác

Trang 59

5 Thu hồi và tái sử dụng

Chưa được chú trọng lắm

Sáng kiến biến vải phế thải thành bông (monre.gov.vn )

Sản xuất xăng dầu từ rác thải (vnexpress.net)

Seraphin

Đông đảo người đào bới rác và thu hồi phế liệu

Hà Nội: đội ngũ này tái chế được 22 % CTR

Việc quản lý sức khoẻ của những người bới rác

lại là một mối quan tâm lớn

Trang 60

Số người nhặt rác ở một số thành phố Châu Á

Trang 61

thị tại châu Á

Trang 62

Quản lý CTR ở cấp vĩ mô

Chiến lược quốc gia bảo vệ môi trường

Chiến lược quản lý CTR tại các đô thị và khu công nghiệp ở Việt Nam đến năm 2020” được thủ tướng phê duyệt (10/7/1999)

Trang 65

Lượng giá

Khái niệm chất thải và chất thải rắn?

Đặc tính của chất thải rắn nguy hại?

Trật tự của 3R trong chu trình quản lý CTR

toàn diện?

Các bước của chu trình quản lý CTR toàn

diện là gì?

Định dạng
Số trang	65
Dung lượng	3,73 MB