Hoạt động tạo hình ở trong trường mầm non gồm có vẽ, nặn,cắt dán, xé dán…nhằm phát triển ở trẻ khả năng quan sát, trí nhớ, trí tưởng tượngsáng tạo cung cấp cho trẻ những kỹ năng tạo hình
Trang 1Phần 1: Mở đầu THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1.Tên sáng kiến: “Một số biện pháp phát triển thẩm mĩ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động tạo hình”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Hoạt động tạo hình
3.Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Mai
SN: 17/8/1984Trình độ chuyên môn: ĐH
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường Mầm non Duy Tân
4 Đồng tác giả (Không có)
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường mầm non Duy Tân
6 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường mầm non Duy Tân
7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
- Về cơ sở vật chất: có đồ dùng phù hợp, phong phú về các nguyên vật liệu
- Giáo viên: nhiệt tình, ham học hỏi
- Với trẻ: Có nề nếp, thường xuyên được tiếp xúc với môi trường tự nhiên
8 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ tháng 9 năm 2013 đến tháng 2 năm 2014.
HỌ TÊN TÁC GIẢ
( KÍ TÊN)
XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN ĐƠN
VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
Trang 2Hoạt động tạo hình hay còn gọi là những hoạt động nhằm tạo ra cái đẹp cho cuộcsống và nghệ thuật Hoạt động tạo hình ở trong trường mầm non gồm có vẽ, nặn,cắt dán, xé dán…nhằm phát triển ở trẻ khả năng quan sát, trí nhớ, trí tưởng tượngsáng tạo cung cấp cho trẻ những kỹ năng tạo hình đơn giản, giúp trẻ thể hiện xúccảm, tình cảm của mình về cái đẹp của thế giới xung quanh qua các hình thức tạohình, đồng thời qua đó bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ của trẻ, hình thành ở trẻ khảnăng cảm thụ thẩm mĩ, tình cảm thẩm mĩ.
Đối với việc giáo dục phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em, hoạt động tạohình có một vị trí rất quan trọng Đây là một trong những hoạt động hấp dẫn nhấtđối với trẻ mẫu giáo, nó giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinhđộng những gì chúng nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rungđộng mạnh mẽ và gây cho chúng những rung động xúc cảm, tình cảm tích cực.Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác độngđồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về thể lực, đạo đức, lao động đặc biệt làkhả năng cảm thụ thẩm mĩ và bồi dưỡng những cảm xúc thẩm mĩ và hình thànhcác phẩm chất kĩ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biếttích cực, sáng tạo Trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non có nămlĩnh vực phát triển- với đề tài “ Một số biện pháp phát triển thẩm mĩ cho trẻ 5-6tuổi thông qua hoạt động tạo hình” nhằm tìm ra những biện pháp, phương pháp tốtnhất để giúp trẻ hoạt động tích cực trong hoạt động tạo hình nhằm kích thích pháttriển ở trẻ khiếu thẩm mĩ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong lĩnh vực pháttriển thẩm mĩ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi
Phần 2: MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Trang 31 Lý do chọn đề tài
1.1 Cơ sở lý luận.
Hoạt động tạo hình góp phần góp phần quan trọng trong gáo dục thẩm mĩ cho trẻmầm non đặc bệt là đối với trẻ 5-6 tuổi Thông qua hoạt động tạo hình phát triển ởtrẻ khả năng cảm thụ thẩm mĩ và bồi dưỡng những cảm xúc thẩm mĩ Những vẻđẹp đa dạng của hình dáng, sự phong phú về màu sắc của đồ vật, thiên nhiên và sựlặp đi lặp lại của các yếu tố tạo hình như sự cân đối đa dạng về cấu trúc hình dạng
về tính truyền cảm của đường nét …đã thu hút hứng thú và gây cho trẻ những xúccảm, tình cảm thẩm mĩ ở trẻ được nảy sinh và trở lên sâu sắc cùng với sự pháttriển của cảm giác và sự phong phú của các biểu tượng, trẻ tri giác thế giới xungquanh ngày càng có ý thức hơn Dần dần trẻ có khả năng cảm thụ, nhận thức đánhgiá được vẻ đẹp hay không đẹp của các đồ vật, hiện tượng trong thiên nhiên, cuộcsống và tác phẩm nghệ thuật ở mức sơ đẳng được biểu hiện qua tháu độ: thích haykhông thích, yêu hay ghét, phân biệt đẹp hay xấu Việc làm quen, tiếp xúc với cáctác phẩm nghệ thuật tạo hình còn giúp trẻ cảm thụ được vẻ đẹp của thiên nhiên,cuộc sống thể hiện qua ngôn ngư tạo hình là đường nét, hình dáng, màu sắc và bốcục … càng làm cho trẻ hứng thú mong muốn được tạo ra sản phẩm
Khi miêu tả đồ vật hiện tượng trẻ không chỉ miêu tả lại hình dáng một cách thụđộng mà bằng cảm xúc tích cực của trẻ, nảy sinh yếu tố sáng tạo Như vậy hoạtđộng tạo hình chỉ có tính chất sáng tạo khi sự cảm thụ thẩm mĩ được phát triển vàtrẻ đã nắm được những kỹ năng, kỹ sảo cần thiết Tạo hình là phương tiện diễn tả
ý nghĩ và tình cảm
1.2 Cơ sở khoa học:
Con người sinh ra không phải ai cũng đã có sẵn trong mình những năng khiếuthẫm mĩ, cũng không phải ai cũng có sẵn những tài năng bên mình, mà phải đòihỏi thông qua giáo dục và hoạt động thì từ đó những tài năng và khả năng đó mớiđược bộc lộ và phát triển Trẻ mầm non ham thích được hoạt động tạo hình nhất là
Trang 4chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi và tưởng tượng ra những gì trẻthích, từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp đây là yếu tố cầnthiết góp phần phát triển toàn diện cho trẻ
Đối với trẻ 5-6 tuổi, ở giai đoạn này vốn kinh nghiệm của trẻ đã phong phú hơn,các biểu tượng được hình thành khá đầy đủ, về hình dáng, cấu trúc và đặc điểmriêng biệt Tư duy của trẻ phát triển mạnh, tư duy trực quan cụ thể, tư duy trựcquan hình tượng và tư duy trực quan trừu tượng đang được hình thành và pháttriển, trẻ 5-6 tuổi đã bước đầu biết sắp xếp các hình tượng trong mối quan hệ giữachúng Trẻ thích các màu tươi, màu đậm, nhưng ít phụ thuộc vào màu sắc tự nhiêntrẻ sử dụng màu theo ý thích và cảm xúc Trẻ có khả năng phân biệt và sử dụngđược nhiều màu Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường đượcnảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ Vì vậy việc giáo dục thẩm mĩ cần được bồi dưỡngngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật cho tương lai Nộidung hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một phương tiện phát triển thẩm
mĩ cho trẻ rất hữu hiệu Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chứcnăng tâm lí như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻphải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo
ra cái đẹp Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhâncách
2- Phạm vi và đối tượng áp dụng
-Đề tài áp dụng đối với trẻ 5-6 tuổi
Áp dụng đối với lĩnh vực phát triển thẩm mĩ thông qua hoạt động tạo hình trongtrường mầm non
3- Mục đích của đề tài:
Nghiên cứu vấn đề này là để tìm ra những biện pháp cách áp dụng vào tổ chức cáchoạt động tạo hình, giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động tạo hình làm phongphú vốn hiểu biết, kinh nghiệm phát triển năng khiếu thẩm mĩ, sự sáng tạo, hình
Trang 5thành ở trẻ khả năng cảm nhận cái đẹp, mong muốn tạo ra cái đẹp góp phần vàoviệc định hình và hoàn thiện nhân cách cho trẻ.
4 Phương pháp nghiên cứu
-Phương pháp nghiên cứu lí luận
-Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Tài liệu tham khảo còn hạn chế
* Về phía giáo viên: Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, cô chưachú ý dạy kỹ năng tạo hình cho trẻ, còn áp đặt và chưa chú trọng vào việc pháthuy tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ
dung, ý tưởng
5 20 12 48 6 24 2 8
Sự hứng thú 13 44 10 40 2 8 2 8Qua quá trình giảng dạy và thực hiện khảo sát ban đầu, tôi tiến hành đánh giá trẻtrên các nội dung: Kỹ năng ( Vẽ, cắt dán, xé dán, nặn…), khả năng bố cục, phối
Trang 6Đầu năm: Tháng 9 năm 2013
Từ kết quả trên cho thấy các kỹ năng của trẻ con nhiều hạn chế, sản phẩm của trẻcon nghèo nàn, đơn điệu, chưa có sự sáng tạo, trẻ chưa nêu được ý tưởng cũngnhư tên sản phẩm của mình Hơn nữa trẻ có năng khiếu, trẻ lại còn quá vụng vềtrong cách thể hiện Sự tập trung chú ý của trẻ trong quá trình sáng tạo chưa caocòn phụ thuộc nhiều vào sản phẩm mẫu
về thế giới xung quanh
-Trẻ phần lớn là con em nông thôn nên có đều kiện tiếp xúc trải nghiệm nhiều vớimôi trường thực tế
Qua khảo sát ban đầu như trên, tôi thấy kết quả trên trẻ chưa cao là điều tôi cầnphải suy nghĩ làm thế nào để dạy trẻ đạt hiệu quả cao và tạo cho trẻ học một cáchthoải mái, tự tin, không gò bó, trẻ luôn hứng thú trong giờ học Tôi tiến hành thựcnghiệm:
6 Các biện pháp thực hiện
6.1 Tổ chức môi trường giáo dục trong hoạt động tạo hình:
Như chúng ta đã biết môi trường giáo dục gồm có môi trường vật chất và môitrường tâm lý Việc tổ chức môi trường giáo dục trong hoạt động tạo hình nhằmphát huy khả năng sáng tạohướng tới cái đẹp của trẻ tôi đã tổ chức như sau:
* Tạo môi trường vật chất:
Đối với trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi hoạt động chủ đạo của trẻ là hoạtđộng vui chơi" Học mà chơi, chơi mà học" Không gian của trẻ mang sắc màu củatuổi thơ Lứa tuổi mầm non là những năm tháng đầu tiên trẻ định hình nhân cách
Trang 7và trí tuệ Vậy, cần môi trường vật chất như thế nào để phát huy được tích cựcsáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình trong điều kiện cơ sở vật chất nhà trườngcòn hạn hẹp, lớp học chưa đúng quy cách, đồ dùng đồ chơi của trẻ còn hạn chế, thìviệc người giáo viên muốn xây dựng môi trường vật chất trong hoạt động tạo hìnhphù hợp với trẻ đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện nay đòi hỏi sự cố gắng, sự tìm tòisáng tạo rất lớn của người giáo viên.
Để khắc phục những khó khăn trên tôi đã sử dùng các cách sau:
- Thiết kế trang trí góc tạo hình phù hợp, tạo không gian mới, trang trí góc tạohình bắt mắt theo chủ đề, nhưng không xa rời mục tiêu giáo dục để trẻ hứng thútham gia
(H1: Góc trưng bày sản phẩm vẽ của trẻ)
Lựa chọn đồ chơi phù hợp, không gây nguy hiểm đảm bảo tính thẩm mỹ, tính giáodục, luôn luôn đảm bảo vệ sinh lớp học, đồ dùng, đồ chơi
+ Bố trí góc tạo hình ở gần cửa sổ nhằm tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, không
bố trí gần góc chơi mang tính chất ồn ào như góc phân vai hay góc xây dựng
Trang 8+ Chuẩn bị đồ dùng dụng cụ trong góc tạo hình phong phú về chủng loại, đa dạng
về cách sử dụng đây là một trong những yếu tố góp phần phát huy khả năng sángtạo và tính tích cực của trẻ
VD: Các loại giấy màu, dây trang trí, giây ruybang, đất nặn, bút sáp, bút chì màu,kim sa…
- Nguyên vật liệu thiên nhiên:lá cây, vỏ sò, hến; hột hạt
- Nguyên vật liệu tái sử dụng: tranh ảnh cũ, bìa cattong, len vụn, vải vụn…Các nguyên liệu đồ dùng trong góc tạo hình được trang trí xắp xếp mang tính gợi
mở, phù hợp với chủ đề, kích thích trẻ tích cực hoạt động theo khả năng, hứng thú,
sở thích của trẻ
VD: Để trẻ dễ lựa chọn đồ dùng khi vào góc tạo hình tôi đã phân loại theo chấtliệu từng loại sau đó cho vào mỗi chiếc hộp, hay để trong rổ có dán kí hiệu minhhọa
Hay với mỗi chủ đề thì chọn nguyên liệu đặc trưng như: Trong chủ đề “ Giaothông” đồ nguyên liệu là các vỏ hộp cattong, chai nhựa, ít hột hạt Giáo viênkhông nên chuẩn bị tất cả các nguyên vật liệu và để cố định trong một thời giandài mà nên thay đổi sau mỗi chủ đề hoặc mỗi tuần nên bổ xung các nguyên vậtliệu mới để tạo sự mới lạ, hấp dẫn, thu hút trẻ nhằm khơi gợi ở trẻ những ý tưởngmới
-Đồ dùng, nguyên vật liệu nên để ở nơi trẻ dễ lấy, dễ quan sát
-Trong điều kiện cơ sở vất chất của nhà trường con hạn chế không có điều kiệncho trẻ được tiếp xúc với các tác phẩm nghệ thuật vì vậy tôi đã tạo điều kiện chotrẻ bằng cách sưu tầm trên mạng internet sau đó trình chiếu cho trẻ xem, yêu cầutrẻ nhận xét… Bàng cách đó có thể khắc phục được hận chế về điều kiện vất chất
* Tạo môi trường tâm lý
Môi trường tâm lý hay con gọi là môi trường tinh thần - đây là một thành tố quantrọng trong việc tổ chức môi trường giáo dục nhằm góp phần thúc đẩy sự pháttriển khả năng sáng tạo của trẻ, để tạo được môi trường tinh thần cho trẻ mầm non
Trang 9nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng, cô giáo cần có những cử chỉ nhẹ nhàng, nhữnglời gợi mở, khuyến khích trẻ như vậy sẽ làm cho trẻ tự tin tích cực hoạt động giáoviên chỉ đưa ra những chỉ dẫn khi thật cần thiết bởi khi tham gia vào hoạt độngtạo hình trẻ hay đưa ra những câu hỏi về cách làm, cách sử dụng đồ dùng, nguyênvật liệu
VD: Trẻ hỏi: cô ơi! Cuộn len này để làm gì? Cô ơi tô con trâu màu gì?
Thông thường giáo viên sẽ chỉ đưa ra lời chỉ dẫn, hướng dẫn trẻ để giúp trẻ nhanhchóng hoàn thiện bài tạo hình của trẻ, nhưng để phát huy khả năng tư duy tích cựccủa trẻ giáo viên nên dưa ra những gợi mở như: Con tthấy con trâu thường cómàu gì? Con thích tô con trâu màu gì?
Như vậy sẽ khơi gợi được cảm xúc thẩm mĩ và hứng thú cho trẻ
-Luôn tạo nên bầu không khí vui tươi hào hứng, không đưa ra những lời nhận xétđánh giá có tính chất phê phán mà đưa ra những gợi ý, gợi mở để trẻ tự đánh giá,tìm tòi suy nghĩ diều chỉnh hoặc tìm ra những phương thức hoạt động mới phùhợp hơn với hoạt động tạo hình
VD: Khi tổ chức cho trẻ nhận xét sản phẩm thường giáo viên hay hỏi trẻ: Conthích sản phẩm của bạn nào? Vì sao con thích?
Có những trẻ khi được hỏi như vậy trẻ hay trả lời: Vì sản phẩm của bạn đẹp?
Nhưng khi được hỏi lại: Vì sao con lại thấy sản phẩm của ban đẹp? lúc này có rất
ít trẻ trả lời được Vậy người giáo viên lúc này phải khơi gợi cảm xúc thẩm mĩ chotrẻ bằng cách đưa các câu hỏi gợi mở như: Con thây màu sắc trên sản phẩm củabạn như thế nào? Bạn ấy xắp xếp các chi tiết trong tranh như thế nào?
Hay: Bông hoa này cánh hoa cô tô màu đỏ, nhụy hoa màu vàng, bạn nào có thể cócách khác làm bông hoa thêm đẹp và rực rỡ hơn không?
Luôn khích lệ hưởng ứng những ý tưởng sáng tạo của trẻ tạo cơ hội cho trẻ sửdụng chính những sản phẩm của mình cho các hoạt động: VD: Tổ chức cho trẻlàm quà 8/3 tặng bà tặng mẹ, làm đồ chơi trang trí lớp theo chủ đề…
Trang 10Việc tổ chức tốt được môi trường giáo dục trong hoạt động tạo hình sẽ thúc đẩykhả năng sáng tạo của trẻ giúp trẻ pháp huy đực tính tích cực, chủ động, giúp trẻhướng tới cái đẹp, biết tạo ra cái đẹp trong hoạt đông đáp ứng mục tiêu giáo dụchiện nay.
6.2- Xây dựng kế hoạch hoạt động tạo hình cho trẻ theo từng chủ đề
Ở mỗi lứa tuổi đều có một mức độ khả năng tạo hình khác nhau, vì thế để đánh giáđược khả năng của trẻ thì chúng ta phải nhìn vào khả năng của trẻ từng độ tuổilàm được gì Với trẻ 5-6 tuổi vốn kinh nghiệm của trẻ đã phong phú hơn so vớicác độ tuổi mẫu giáo khác, các biểu tượng hình thành khá đầy đủ, tư duy phát triểnmạnh, có khả năng phân biệt và sử dụng được nhiều màu sắc khác nhau do vậy khixây dựng kế hoạch hoạt động tạo hình cho trẻ cần bám sát vào đặc điểm phát triểnkhả năng tạo hình của trẻ để xác định chính xác mục tiêu kế hoạch chủ đề đảmbảo tính vừa sức đối với trẻ
VD : Đối với chủ đề « Thế giưới thực vật- Tết và mùa xuân » ngoài việc lên kếhoạch giáo dục, để đi sâu vào lĩnh vực phát triển thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạtđộng tạo hình, bám sát vào mục tiêu, mạng nội dung, mạng hoạt động tôi liệt kêtừng đề tài sẽ cho trẻ thực hiện trong chủ đề sau đó sẽ đưa ra yêu cầu và các giảipháp, sự chuẩn bị để thực hiện đề tài đó Như vây xẽ hạn chế tối đa những nhượcđiểm của cả cô và trẻ khi thực hiện đề tài đó
Khi thực hiện đề tài : Vườn cây ăn quả
Trang 11- Giáo dục trẻ biết phối hợp đoàn kết với các bạn cùng nhóm chú ý vào bài củamình
*Chuẩn bị
- Ngoài giờ: cô cho trẻ làm quen với cách cắt, xé, dán, khảm, làm tranh cát vườncây ăn quả
- Trong giờ: cô chuẩn bị đất nặn, giấy màu, kéo, hồ dán, cát màu, giấy A3 cứng
- Tranh cắt, xé dán, tranh cát, tranh khảm vườn cây ăn quả
*Tổ chức hoạt động
Hoạt động 1: triển lãm tranh thiếu nhi
- Cho trẻ hát bài “ vườn cây của ba” các con thấy vườn cây của ba trong bài hát
có những quả gì? Cây ba trồng như thế nào? Cây cao nên các con không được tự ýtrèo cây hái trái khi chưa được người lớn cho phép nhé Các con ạ có phòng triểnlãm tranh dành cho thiếu nhi đang triển lãm tranh của các em nhỏ các con cómuốn thăm quan phòng triển lãm không? Vậy cô và các con cùng đi thăm phòngtriển lãm tranh nhé!
- Cho trẻ thăm quan phòng triển lãm tranh thiếu nhi Cho trẻ quan sát các bứctranh trong phòng triển lãm
- Các con ạ! Phòng triển lãm có rất nhiều bức tranh do các bạn nhỏ làm đấy và ban
tổ chức của phòng triển lãm vừa thông báo mở cuộc thi sáng tác tranh dành chocác bạn nhỏ với đề tài “ khéo tay tạo vườn cây ăn quả” Vậy các con có muốn thamgia cuộc thi này không?
*Hoạt động 2: Bé chọn vật liệu
- Các con ạ thể lệ cuộc thi này là bằng những vật liệu mà ban tổ chức đã chuẩn bịsẵn các con sẽ lựa chọn một vật liệu mình thích để làm bức tranh theo nhóm củamình Trước khi lựa chọn các con chú ý quan sát xem ban tổ chức dùng những vậtliệu gì để tạo vườn cây ăn quả nhé!
Trang 12- Các con thấy bức tranh này thế nào? Khảm bằng gì? ( đất sét) Cây như thế nào?Quả thế nào?
- Còn bức tranh này được sử dụng vật liệu gì? (cát) Khi thực hiện phải làm thếnào?
- Hai bức tranh này như thế nào? ( sử dụng giấy màu) Vậy có gì khác nhau giữa 2bức tranh này? ( một bức cắt dán, một bức xé dán) Mình xé như thế nào? Cắt nhưthế nào? - Khi dán phết hồ như thế nào?
+Hoạt động 3: Bé thi tài khéo tay
- Cho trẻ tự do lựa chọn vật liệu về nhóm thực hiện
- Nhóm khảm cây quả bằng đất sét
- Nhóm làm tranh cát
- Nhóm cắt dán vườn cây ăn quả
- Nhóm xé dán vườn cây ăn quả
- Nhóm vẽ vườn cây ăn quả
- Khi trẻ thực hiện cô mở nhạc bài vườn cây của ba
- Cô bao quát hướng dẫn trẻ thực hiện
- Cô hỏi trẻ nói ý tưởng thể hiện trong sản phẩm tạo hình của mình
*Hoạt động 4: Tranh nào đẹp hơn
- Cho trẻ treo tranh lên giá
- Cho trẻ nhận xét bài của bạn (1-2 trẻ)
- Cô bổ xung ý kiến của trẻ động viên tuyên dương trẻ
+Hoạt động 5: Hát đối đáp